Voorwoord
Hoewel de trend deze herfst in mijn ogen ongewijzigd van koers bleef vergeleken met de afgelopen jaren, en zelfs met de afgelopen decennia, te weten dat de media verkondigen wat de macht in de respectievelijk staten België en die Der Nederlanden goed uitkomt, lijkt het mij toe dat de intensivering van macht, militarisering en verrijking in ongekende stroomversnellingen zijn gekomen. Zou de Doos van Pandora daarmee nóg verder geopend zijn?
Onze wereld is met bijvoorbeeld een beloning van $ 56 miljard (€ 47,8 miljard) voor Tesla-topman Elon Musk gisteren wat mij betreft dermate ridicuul geworden dat de scheefgroei ook onder de rest van de burgerbevolking steeds duidelijker wordt. Toch wordt het mediagif in brede kringen nog altijd veronachtzaamd. Ook om mij heen zijn er nog altijd mensen, die naar het TV-journaal kijken ‘om te weten wat er in de wereld gebeurt’ of die daarvoor opiniebladen als De Volkskrant, De groene of de NRC lezen. Het zijn volgens mij allang geen ‘nieuws- of opiniebladen’ meer. In mijn ogen zijn het bedenkelijke bronnen, al gebruik ik ze met enige terughoudendheid ook wanneer ik hun bespreking vertrouw. Dat kunt u hieronder zien. In elk geval kunnen uitstekende alternatieve media, zoals hieronder veelvuldig aangehaald omdat zij het nieuws brengen dat er volgens mij voor mijn tijdgenoten echt toe doet, naar een verdiend podium fluiten. Dat geldt overigens vooralsnog ook voor de ‘Open brief’ van Jeffrey Sachs, waarmee ik dit Herfstdagboek open. Die brief neem ik bij wijze van uitzondering integraal op omwille van de – door mij toegekende – buitengewone waarde van de inhoud van die brief.
U kunt – als het goed is – op een van de thema’s of landstreken klikken om de inhoud daarvan te lezen. De nummers achter deze onderwerpen laten de lengte ervan indicatief zien. Zo blijkt dat ik het minst verzameld heb onder het kopje ‘Zuid-Amerika’, en het meest over ‘Wereldverhalen’. Overigens ontbreken de kopjes Australië en Azië , omdat ik deze herfst over die werelddelen niets verzameld heb. Tussen […] heb ik hier en daar mijn eigen aantekeningen geplaatst.
21 december 2025, Gerardus Horlings (GjH)
Open brief aan bondskanselier Friedrich Merz. 2
Onoverkomelijk lijden (zoals ziekten) 5
Overkomelijk lijden (zoals armoede) 6
Artificiële Intelligentie en andere techniek. 20
Continenten, landen en streken. 45
Afrika – Ivoorkust, Mali, Marokko, Soedan. 49
Europa – Denemarken, Frankrijk, VK, Ierland, Zweden. 50
Noord-Amerika – Cuba, El Salvador, Venezuela, VS. 52
West-Azië – Israël, Jordanië, Libanon, Palestina. 55
Thema’s
Open brief aan bondskanselier Friedrich Merz
12 17 ‘Veiligheid is ondeelbaar – en geschiedenis telt’; aldus Jeffrey Sachs
Geachte heer bondskanselier Merz,
U hebt herhaaldelijk gesproken over de verantwoordelijkheid van Duitsland voor de Europese veiligheid. Deze verantwoordelijkheid mag niet worden ingewisseld tegen slogans, selectieve herinneringen of de normalisering van oorlogsretoriek. Veiligheidsgaranties zijn geen eenrichtingsverkeer. Ze werken in beide richtingen. Dit is geen Russisch of Amerikaans argument; het is een basisprincipe van de Europese veiligheid, dat expliciet is verankerd in het Slotdocument van Helsinki, het OVSE-kader en in decennia van naoorlogse diplomatie.
Duitsland is verplicht om dit moment met historische ernst en eerlijkheid tegemoet te treden. In dit opzicht blijft uw recente retoriek gevaarlijk achter bij de verwachtingen.
Sinds 1990 zijn de belangrijkste veiligheidsbelangen van Rusland herhaaldelijk genegeerd, afgezwakt of rechtstreeks geschonden – vaak met actieve medewerking of niet-ingrijpen van Duitsland. Deze geschiedenis mag niet worden uitgewist als men een einde wil maken aan de oorlog in Oekraïne, en zij mag niet worden genegeerd als Europa een permanente staat van confrontatie wil vermijden.
Aan het einde van de Koude Oorlog heeft Duitsland herhaaldelijk en ondubbelzinnig aan de Sovjet- en later de Russische leiders verzekerd dat de NAVO niet naar het oosten zou uitbreiden. Deze toezeggingen werden gedaan in de context van de Duitse hereniging. Duitsland profiteerde hier enorm van. De snelle hereniging van Duitsland – binnen de NAVO – zou zonder de op deze toezeggingen gebaseerde instemming van de Sovjet-Unie niet mogelijk zijn geweest. Later doen alsof deze toezeggingen betekenisloos waren of slechts terloopse opmerkingen, is niet realistisch: het herschrijft de geschiedenis.
In 1999 nam Duitsland deel aan de NAVO-bombardementen op Servië, de eerste grote oorlog die de NAVO zonder mandaat van de VN-Veiligheidsraad voerde. Dit was geen verdedigingsactie, maar een baanbrekende interventie die de veiligheidsorde na de Koude Oorlog ingrijpend veranderde. Voor Rusland was Servië geen abstracte aangelegenheid. De boodschap was ondubbelzinnig: de NAVO zou geweld gebruiken buiten haar grondgebied, zonder VN-mandaat en zonder rekening te houden met Russische bezwaren.
In 2002 trokken de Verenigde Staten zich eenzijdig terug uit het ABM-verdrag, een hoeksteen van de strategische stabiliteit gedurende drie decennia. Duitsland maakte geen serieuze bezwaren. Maar de uitholling van de wapenbeheersingsarchitectuur vond niet in een vacuüm plaats. Raketafweersystemen, die dichter bij de Russische grenzen werden gestationeerd, werden door Rusland terecht als destabiliserend beschouwd. Deze percepties afdoen als paranoia was politieke propaganda en geenszins verstandige diplomatie.
In 2008 erkende Duitsland de onafhankelijkheid van Kosovo, ondanks uitdrukkelijke waarschuwingen dat dit het beginsel van territoriale integriteit zou ondermijnen en een precedent met verstrekkende gevolgen zou scheppen. Opnieuw werden de bezwaren van Rusland afgedaan als kwaadwillig en werden de fundamentele bedenkingen niet serieus genomen.
Het voortdurende aandringen om de NAVO uit te breiden met Oekraïne en Georgië – formeel is die wens uitgesproken tijdens de top in Boekarest in 2008 – overschreed de duidelijkste rode lijnen, ondanks jarenlange, luidruchtige, duidelijke, consequente en herhaalde bezwaren van Moskou. Wanneer een grootmacht een centraal veiligheidsbelang benoemt en dit gedurende decennia steeds weer benadrukt, is het negeren daarvan geen diplomatie, maar een bewuste escalatie.
De rol van Duitsland in Oekraïne sinds 2014 is bijzonder verontrustend. Berlijn bemiddelde samen met Parijs en Warschau bij het akkoord van 21 februari 2014 tussen president Janoekovitsj en de oppositie – een akkoord dat een einde moest maken aan het geweld en de constitutionele orde moest handhaven. Binnen enkele uren mislukte dit akkoord. Er volgde een gewelddadige staatsgreep. Er kwam een nieuwe regering tot stand op ongrondwettelijke wijze. Duitsland erkende het nieuwe regime onmiddellijk en steunde het. Het door Duitsland gegarandeerde akkoord werd zonder aarzelen opgegeven.
Het akkoord van Minsk II van 2015 moest de correctie vormen – een onderhandeld kader om een einde te maken aan de oorlog in Oost-Oekraïne. Duitsland trad opnieuw op als garant. Maar zeven jaar lang werd het akkoord van Minsk II niet door Oekraïne uitgevoerd. Kiev verwierp openlijk de politieke bepalingen ervan. Duitsland dwong ze niet af. Voormalige Duitse en andere Europese staatshoofden en regeringsleiders hebben inmiddels toegegeven dat Minsk minder als vredesplan dan als verdedigingsmaatregel werd behandeld. Alleen al deze bekentenis vraagt om een discussie over de gebeurtenissen.
Tegen deze achtergrond klinken eisen om steeds meer wapens, steeds scherpere retoriek en steeds grotere “vastberadenheid” hol. Ze roepen Europa op om het recente verleden te vergeten om een toekomst van permanente confrontatie te rechtvaardigen.
Genoeg propaganda! Genoeg morele infantilisering van het publieke debat! Europeanen zijn in staat om te begrijpen dat veiligheidsdilemma’s reëel zijn, dat NAVO-acties consequenties hebben en dat vrede niet wordt bereikt door te doen alsof de veiligheidsbezwaren van Rusland niet bestaan.
De Europese veiligheid is ondeelbaar. Dit principe houdt in dat geen enkel land zijn veiligheid ten koste van een ander land kan versterken zonder instabiliteit te veroorzaken. Het houdt ook in dat diplomatie geen verzoening is en historische eerlijkheid geen verraad.
Ooit begreep Duitsland dit. De Ostpolitik [van Willy Brandt en Egon Bahr, vanaf 1968] was geen zwakte, maar strategische volwassenheid. Men besefte dat de stabiliteit van Europa afhankelijk is van dialoog, wapenbeheersing, economische betrekkingen en respect voor de legitieme veiligheidsbelangen van Rusland.
Duitsland heeft deze volwassenheid vandaag opnieuw nodig. Het mag niet langer praten alsof oorlog onvermijdelijk of zelfs deugdzaam is. Strategisch denken mag niet langer worden gereduceerd tot bondgenootschappelijke slogans. Het moet eindelijk streven naar echte diplomatie – niet als PR-maatregel, maar als een serieuze poging om een Europese veiligheidsarchitectuur te herbouwen die Rusland insluit in plaats van uitsluit.
Een vernieuwde Europese veiligheidsarchitectuur moet beginnen met duidelijkheid en terughoudendheid. Allereerst vereist dit een ondubbelzinnig einde aan de uitbreiding van de NAVO naar het oosten – rond Oekraïne, Georgië en elk ander land langs de Russische grenzen. De uitbreiding van de NAVO was geen onvermijdelijk gevolg van de naoorlogse orde; het was een politieke beslissing die werd genomen in strijd met de plechtige toezeggingen van 1990 en die ondanks herhaalde waarschuwingen voor destabilisatie van Europa werd doorgezet.
Veiligheid in Oekraïne wordt niet bereikt door de stationering van Duitse, Franse of andere Europese troepen, aangezien dit de verdeeldheid alleen maar zou vergroten en de oorlog zou verlengen. Stabiliteit wordt bereikt door neutraliteit, ondersteund door geloofwaardige internationale garanties. De geschiedenis is duidelijk: noch de Sovjet-Unie, noch de Russische Federatie hebben in de naoorlogse orde de soevereiniteit van neutrale staten geschonden – noch Finland, Oostenrijk, Zweden, Zwitserland, noch andere. Neutraliteit werkte omdat het rekening hield met de legitieme veiligheidsbelangen van alle partijen. Er is geen geldige reden om aan te nemen dat dit niet opnieuw zou kunnen werken.
Ten tweede vereist stabiliteit demilitarisering en wederkerigheid. Russische strijdkrachten moeten uit de buurt van de NAVO-grenzen worden gehouden en NAVO-strijdkrachten – met inbegrip van raketsystemen – moeten uit de buurt van de Russische grenzen worden gehouden. Veiligheid is ondeelbaar, niet eenzijdig. Grensregio’s moeten door middel van controleerbare overeenkomsten worden gedemilitariseerd en niet met steeds meer wapens worden overladen.
Sancties moeten in het kader van een onderhandelde oplossing worden opgeheven; ze hebben geen vrede gebracht en hebben de Europese economie ernstige schade toegebracht.
Met name Duitsland moet zich verzetten tegen de lichtzinnige inbeslagname van Russisch staatsvermogen – een flagrante schending van het internationaal recht die het vertrouwen in het mondiale financiële stelsel ondermijnt. De heropleving van de Duitse industrie door middel van legitieme, op contracten gebaseerde handel met Rusland is geen capitulatie, maar economisch realisme. Europa mag zijn eigen productiebasis niet vernietigen uit naam van morele retoriek.
Ten slotte moet Europa terugkeren naar de institutionele grondslagen van zijn eigen veiligheid. De OVSE – niet de NAVO – moet weer fungeren als het centrale forum voor Europese veiligheid, vertrouwensopbouw en wapenbeheersing. Strategische autonomie voor Europa betekent precies dit: een Europese veiligheidsorde die wordt gekenmerkt door Europese belangen, niet door permanente ondergeschiktheid aan de expansiedrift van de NAVO.
Frankrijk zou zijn nucleaire afschrikking kunnen uitbreiden tot een Europees veiligheidsparaplu, maar alleen in een puur defensieve houding, zonder vooruitgeschoven systemen die Rusland bedreigen.
Europa moet aandringen op een terugkeer naar het INF-kader en op uitgebreide strategische onderhandelingen over nucleaire wapenbeheersing, waarbij de Verenigde Staten en Rusland – en later ook China – worden betrokken. De analogie tussen Kosovo en Oekraïne moet ook eerlijk worden erkend: grenzen zijn in Europa al verschoven met Westerse steun. Grenzen werden verschoven. Het streven naar vrede moet onaantastbaar zijn.
En het belangrijkste: leer geschiedenis, mijnheer de bondskanselier! En wees daarbij eerlijk! Zonder eerlijkheid kan er geen vertrouwen zijn. Zonder vertrouwen kan er geen veiligheid zijn. En zonder diplomatie riskeert Europa de rampen te herhalen waarvan het zogenaamd heeft geleerd.
De geschiedenis zal beoordelen wat Duitsland zich herinnert – en wat het vergeet. Laat Duitsland onder uw leiding deze keer kiezen voor diplomatie en vrede en zich aan zijn woord houden.
Met vriendelijke groet,
Jeffrey D. Sachs
Universiteitsprofessor
Bron:
Onoverkomelijk lijden (zoals ziekten)
10 07 Klonk er ooit een applausje voor de zorghelden, nu horen we alleen: harder en langer werken! Is ons ziektesysteem ziek of is het de wijze, waarop wij maatschappelijk onze arbeid organiseren? Aldus Robrecht Vanderbeeken. https://www.sampol.be/2025/10/met-zieken-valt-geen-zaken-te-doen
11 12 We moeten de langdurig zieken helpen om weer aan het werk te gaan… De overheid toont zich blind voor redenen waarom mensen ziek zijn. Het is de doorgedreven Derde Weg, die het neoliberalisme goedpraat; aldus Lode Vanoost in gesprek met Mieke Vogels, die heel haar leven al systeemkritiek heeft geleverd. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/12/mieke-vogels-groen-moet-terug-systeemkritische-strijdpartij-worden
11 19 De gemiddelde Nederlandse zorgpremie is in 2026 zo’n 80% hoger dan 20 jaar geleden, toen het huidige zorgstelsel werd ingevoerd; aldus de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6376513/gemiddelde-zorgpremie-in-twintig-jaar-tijd-met-80-procent-gestegen.html
Overkomelijk lijden (zoals armoede)
9 24 Er is in Nederland een integraal kinderarmoedebeleid nodig dat gezinnen structureel ondersteunt en waarbij de ontwikkeling van kinderen centraal staat, zodat ook die kinderen de kansen, veiligheid en zekerheid krijgen die [ze verdienen andere kinderen ook hebben; GjH]; aldus NOS Nieuws. In een rijk land als het onze is geen armoede organiseren uiteraard nog vele malen beter. https://nos.nl/artikel/2583803-kinderombudsman-kinderen-in-armoede-zien-hun-toekomst-somber-in
10 06 Belangenorganisaties voor gehandicapten roepen de Nederlandse politiek alweer op om het VN-verdrag Handicap na te leven. In artikel 19 van dat mensenrechtenverdrag staat onder meer dat mensen met een handicap ‘vrijelijk hun verblijfplaats’ moeten kunnen kiezen en ondersteuning moeten krijgen om dat mogelijk te maken. Nederland ondertekende het verdrag in juni 2016 en beloofde daarmee er alles aan te doen om mensen met een beperking op een evenwaardige manier te laten deelnemen aan de samenleving als mensen zonder handicap. Niet alleen laten de inspanningen om dat te bereiken al jaren te wensen over. Het VN-comité, dat toeziet op de uitvoering, uitte september vorig jaar ook forse kritiek op de toegankelijkheid van gehandicapten op de arbeidsmarkt, in het onderwijs en in het openbaar vervoer en april jl. werd die belofte opnieuw geschonden toen woonminister Mona Keijzer voorstelde om regels voor toegankelijk bouwen te schrappen; aldus Wilke Martens. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/vn-verdrag-handicap-situatie-in-nederland-verslechtert-juist/
10 16 De werkloosheid is in Nederland gestegen naar 4%. Dat is het hoogste niveau in 4 jaar. In september waren 409.000 mensen in de leeftijd van 15 tot 75 jaar werkloos; aldus de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6372558/werkloosheid-stijgt-naar-hoogste-niveau-in-vier-jaar.html
10 23 Het langdurig ziekteverzuim in Nederland neemt door stress op het werk al jaren toe. Het gaat dan om werknemers, die langer dan 6 weken ziek zijn. Eind 2024 waren er 36% meer werkenden langdurig ziek dan 5 jaar terug; aldus Peter Koelewijn. https://www.nu.nl/economie/6373311/ziekteverzuim-schoot-in-september-omhoog-niet-alleen-door-griep.html
10 30 Francine Mestrum bundelt jaren onderzoek in “Maak armoede illegaal! – Pleidooi voor wereldwijde sociale rechtvaardigheid” (2025, uitgegeven door Houtekiet): armoede is structureel aan het kapitalisme. Zolang we dat niet erkennen, blijft armoedebestrijding symptoombestrijding; aldus Lode Vanoost.
10 31 Het debat focust zich in de media vaak op de aanwezigheid van migranten, niet op de structuren die hen uitbuiten. Mensenhandel aanpakken betekent niet kiezen tussen streng of menselijk, maar handelen volgens de principes van onze rechtsstaat: daders vervolgen en slachtoffers beschermen, ongeacht hun verblijfsstatus; aldus De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/31/payoke-hekelt-aalsterse-politieaanpak-mensenhandel-los-je-niet-op-door-slachtoffers-te-deporteren
10 31 Migranten raken, ook na de eerste generatie, niet hoog genoeg opgeleid. Er is een behoorlijke diplomakloof. We slagen er niet in om die te dichten en bijna alle landen rond België doen dat beter. Meisjes met een niet-EU-achtergrond worden minder gestimuleerd om buiten het gezin tegen een inkomen te gaan werken. En er is nog altijd veel te veel discriminatie op de arbeidsmarkt; aldus Frank D’hanis. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/31/dat-migranten-moeilijker-werk-vinden-komt-door-rechts-beleid
11 20 Het Verenigd Koninkrijk heeft onder voormalig premier Boris Johnson onvoldoende actie ondernomen tijdens de coronapandemie. Zo’n 10% van de overledenen hadden gered kunnen worden bij sneller ingrijpen; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/buitenland/6376682/sneller-handelen-britse-regering-had-20000-levens-kunnen-redden-tijdens-covid.html
11 26 De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft met een grote meerderheid van stemmen besloten dat in het internationaal recht marteling verboden is. Volgens de aangenomen resolutie geldt dat ook voor ‘andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of straf’. Voor deze resolutie stemden 169 landen. Argentinië, Israël en de Verenigde Staten van Amerika stemden tegen en Burundi, Nicaragua, Papoea-Nieuw-Guinea en Rusland stemden niet; aldus Middle East Monitor. https://vredessite.nl/nieuws/marteling_2517.html
12 03 Na de heisa over frauduleuze facturen pleit vakbondsvertegenwoordiger van ACV Puls Arne Deflo voor een grondige herziening van de thuiszorg. De overgrote meerderheid van de thuiszorgverpleegkundigen werkt correct, maar het systeem beloont vooral medische handelingen, terwijl ook tijd voor een goed gesprek betaald zou moeten worden; aldus Leonoor Kuijk. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/03/thuiszorg-focus-op-herwaardering-van-het-vak-niet-op-fraudebestrijding
12 08 Wereldwijd hebben 250 miljoen mensen noodhulp nodig, maar de VN kreeg dit jaar slechts $ 12 miljard van de gevraagde $ 45 miljard. Het kabinet-Schoof verminderde de Nederlandse bijdrage met $ 2,4 miljard en de Amerikaanse president Donald Trump schrapte tientallen miljarden. De VN rijdt namens ons richting het vuur om te helpen, maar wordt nu ook geacht het vuur te bestrijden zonder genoeg water in de tank, terwijl ze wordt beschoten (wereldwijd kwam er dit jaar een recordaantal van 380 VN-hulpverleners om het leven); aldus NOS Nieuws. Zie ook 12 08 onder het kopje ‘Inzichten’. https://nos.nl/artikel/2593677-wanhopig-stelt-vn-budget-voor-noodhulp-bij-hartverscheurend
12 09 Marktdenken verschuift de schuld van een scheefgetrokken economie door naar het individu. Wie onzeker werk heeft of uit de boot valt, krijgt daardoor al snel aangepraat dat het aan haar of hem zelf ligt. En in zo’n gesprek is dan ook direct een oplossing voor handen: ‘beter worden’, jezelf bijsturen en harder werken [meedoen aan de ratrace; GjH]; aldus Grace Blakeley. Degenen, die niet buiten de boot vallen en succesvol zijn, worden daarentegen geprezen om de verwerving van hun riante inkomen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/09/waarom-falen-altijd-je-eigen-schuld-lijkt
12 10 Elk jaar belanden in Nederland zo’n 2.300 kinderen in het ziekenhuis met ernstige astma. Het valt op dat er veel patiënten met lage inkomens en slechte woonomstandigheden naar het ziekenhuis komen. Een grootschalige analyse van data van 4,5 miljoen Nederlandse kinderen tussen de 2 en 17 jaar bevestigt dat beeld; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2593961-kinderen-met-ernstige-astma-komen-vaker-uit-gezinnen-met-laag-inkomen
12 17 Het aandeel arme mensen in Nederland bedraagt nu 551.000 mensen; dat is 3,1% van de bevolking. Met name gezinnen met kinderen en zelfstandigen komen het vaakst [structureel; GjH] geld tekort.
Daarnaast heeft ruim 8% van de huishoudens problematische schulden. Dat aantal schommelt sinds 2022 tussen de 8 en 9%. Van overheidswege wordt niet benoemd dat schulden mede veroorzaakt worden door persoonlijkheidskenmerken. En doordat we die niet benoemen, maken we er ook geen beleid op. Zo weten we sinds 2018 dat mensen met weinig emotionele stabiliteit en zelfcontrole 10x vaker in de schulden belanden dan mensen met veel controle en stabiliteit. Het gaat om het vermogen om te kunnen plannen en verleidingen te weerstaan. En ondertussen is daarentegen achteraf betalen nu ook in winkelstraten mogelijk, en is online gokken gelegaliseerd. Met zoveel financiële verleidingen is zoiets als ‘budgetcoaching’ [volstrekt; GjH] niet toereikend; beide aldus José Boon. https://www.nu.nl/economie/6379685/armoede-neemt-voor-het-eerst-in-jaren-weer-toe-vooral-zzpers-komen-tekort.html en https://www.nu.nl/economie/6379748/aanpak-van-problematische-schulden-schiet-tekort-door-olifant-in-de-kamer.html
12 18 In november waren er in Nederland 408.000 mensen werkloos. Net als in september en oktober zat 4% van de beroepsbevolking zonder betaald werk. Dat is het hoogste niveau in 4 jaar; aldus de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6379881/werkloosheid-onder-jongeren-opnieuw-gestegen-hoogste-percentage-in-vier-jaar.html
12 19 Vijftien jaar aan besparingen laten diepe, pijnlijke sporen na op het bord van onze kwetsbaarste kinderen; hierover schreef de reactie van De wereld Morgen: https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/19/jeugdhulp-aan-de-voedselbank-kapot-bespaard-in-stilte
Genderkwesties
10 08 In deze wereld met weinig houvast en veel onzekerheden, ontstaat er een leegte waarin wrok kan ontstaan. Daar speelt extreemrechts slim op in. Enerzijds is er de herverdelingswrok: het idee dat gemarginaliseerde groepen een steeds groter stuk van de economische koek krijgen, terwijl de witte man steeds minder overhoudt. Een gevoel dat wordt aangewakkerd door verhalen over positieve discriminatie, migratie en quota. Daarnaast is er de erkenningswrok: het verlies van de bevoorrechte, vanzelfsprekende positie, die mannen vroeger innamen. Waar witte mannen ooit zonder meer als norm werden gezien, ervaren sommigen vandaag dat ze zich moeten inleveren of verantwoorden. Dat wordt vaak vertaald als een aanval op hun identiteit; aldus Youna Mulock Houwer en Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/08/jongens-in-de-knel-tijd-voor-een-nieuw-verhaal-over-mannelijkheid
10 16 Jaarlijks zouden naar schatting 20.000 Nederlandse mannen naar het buitenland reizen met het doel om er kinderen seksueel te misbruiken; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2586617-campagne-tegen-kindermisbruik-door-nederlandse-mannen-in-het-buitenland
10 23 Bijna 1/3 van de vrouwen in Nederland is niet economische zelfstandig; aldus Renske Braspenning. https://www.nu.nl/nujij/6373281/vrouwen-in-problemen-door-financiele-afhankelijkheid-achteraf-heb-ik-spijt.html
10 25 Andere landen, zoals Groot-Brittannië, Italië, Frankrijk en Spanje hebben werk gemaakt van een serieuze aanpak van femicide, maar in Nederland kwam er pas rond 2020 aandacht voor het fenomeen. Hier bleven een experimentele aanpak, vooruitstrevend beleid en dalende cijfers uit: het aantal vrouwenmoorden in Nederland is de afgelopen 10 jaar gelijk gebleven. We lopen bij de aanpak van huiselijk geweld en de dodelijkste vorm daarvan: partnermoord achter op wat volgens ‘ons’ ‘macholanden’ zijn; aldus Renate van der Zee. Zie ook 11 28 hier onder. https://www.hpdetijd.nl/nieuws/leven/47547/vrouwenmoord-waarom-nederland-hopeloos-achterloopt
11 10 Wat aangeprezen wordt als beleid om behoud van autonomie en flexibiliteit duwt vooral vrouwen in onzekerheid. Morgen is het de dag van het feminisme. Reden om hier een toelichting te geven; aldus Fauve Peirelinck, Sanne Coremans en Sophia Honggokoesoemo: https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/10/flexibel-werk-duwt-vooral-vrouwen-dieper-in-onzekerheid
11 28 Gemiddeld wordt er elke acht dagen in Nederland een vrouw vermoord (hoe ligt dat bij mannen?). Bij ongeveer de helft was de (vermoedelijke) dader een partner of ex-partner. En dat aantal is de afgelopen 15 jaar niet gedaald; aldus NOS Nieuws. Zie ook 10 25 hier boven. https://nos.nl/artikel/2592317-cbs-geen-daling-in-aantal-vermoorde-vrouwen-door-ex-partner
12 10 De regenboogvlag was ooit een symbool van verzet. Vandaag is het een instrument in handen van rechtse politici. Ze zwaaien ermee om hun zogenaamd progressieve waarden te etaleren, terwijl ze tegelijk migranten en vluchtelingen uitsluiten. De homobeweging heeft in 50 jaar tijd veel rechten veroverd, maar haar maatschappelijke positie is niet structureel versterkt; aldus Janine Meijer in gesprek met historicus en onderzoeker Tijmen van Voorthuizen. https://apache.be/2025/12/10/tijmen-van-voorthuizen-rechtse-politici-zetten-homonationalisme-om-antimigratieretoriek
Discriminatie en racisme
10 01 Evacuatie uit Gaza klinkt als een reddingslijn, maar blijkt in de praktijk een kluwen van ondoorzichtige regels en eindeloze rechtszaken; aldus Benoit Dhondt. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/01/evacuatie-uit-gaza-belgische-bureaucratie-gijzelt-families
10 07 Werknemers met een migratieachtergrond ervaren vaak ongelijkheid en buitensluiting, ook bij werkgevers die nadrukkelijk proberen de diversiteit op hun werkvloer te vergroten. Sterker nog: dat probleem is groter bij organisaties met een gevarieerd werknemersbestand dan bij ‘homogene’ bedrijven. Achterstelling en uitsluiting zouden actief tegengegaan moeten worden, en manieren van denken en doen, die binnen een organisatie normaal gevonden worden, zouden tegen het licht gehouden moeten worden; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2585509-scp-meer-diversiteit-op-werkvloer-geen-garantie-voor-inclusie
10 19 Meedogenloos: “Oorlog raakt Israëlische economie: ‘Inzet reservisten heeft ontwrichtend effect’” is de kop en de inhoud van een artikel op NU.nl. Geen woord over de schade, die Israël met haar ‘inspanningen’ aan alles wat Palestijns is heeft aangedaan; puur racisme. Ten tijde van ons kolonialisme werd hier ook gemeld dat de inlanders dan wel klaagden, maar dat de kolonisten het ook niet altijd gemakkelijk hadden. https://www.nu.nl/economie/6372568/oorlog-raakt-israelische-economie-inzet-reservisten-heeft-ontwrichtend-effect.html
11 11 De beeldvorming waarmee Palestijnen worden ontmenselijkt en uitgewist, is nagenoeg dezelfde waarmee Zwarte Amerikanen eeuwenlang werden en worden ontmenselijkt en uitgewist. En door mensen hun verhalen te ontnemen, maak je het makkelijker ze te doden; aldus Marte Hoogenboom in gesprek met Ta-Nehisi Coates (spreek uit ‘Tanahássi’), schrijver van “De boodschap” (2025, vertaald door Adiëlle Westercappel en Fannah Palmer en uitgegeven door Bot Uitgevers). Zie ook het vorige onderwerp en 11 15 onder het kopje ‘Inzichten’. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/ta-nehisi-coates-interview/
11 28 Tijdens de kolonisatie van Congo was racisme geen detail, maar de logica die uitbuiting mogelijk maakte en die [helaas; GjH] nog altijd bepaalt wie als mens meetelt; aldus Inès Al Share. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/28/nee-mevrouw-de-kolonisatie-van-congo-was-nooit-puur-economisch
12 01 Jerry Afriyie en Raul Balai werden in 2012 door toenmalig Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan uitgenodigd voor een gesprek over het sinterklaasfeest. Daaruit kwam een gezamenlijke aanpak voort om het uiterlijk van Zwarte Piet te veranderen. Inmiddels is de roetveegpiet bij bijna alle sinterklaasvieringen in het land standaard; aldus NOS Nieuws in samenwerking met het regionale nieuws van Noord-Holland. https://nos.nl/artikel/2592768-andreaspenning-voor-oprichters-kick-out-zwarte-piet
12 04 Lang voor onze jaartelling dook in de Europese folklore al een winterse figuur op met een dubbelzinnige begeleider. Veel historici zien een link met de Germaanse god Odin, de alvader of oppergod in de Noordse mythologie, die volgens zeggen op zijn witte, achtbenige paard door de lucht raasde, vergezeld van twee zwarte raven. Die vogels luisterden aan schoorstenen om hem verslag uit te brengen van het goede en slechte gedrag van stervelingen. Toen de Katholieke Kerk dit heidense winterverhaal wilde verchristelijken, legde ze er simpelweg Sint Nicolaas – een Turkse bisschop uit de 4de eeuw [met wat bedienden; GjH] – overheen; aldus Saar Lermytte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/04/sinterklaas-een-traditie-die-racisme-reproduceert
12 18 Vandaag viert de wereld de Internationale Dag van de Migrant. Ook de Europese Commissie, het machtigste orgaan van de Europese Unie, spreekt vandaag lovende woorden over diversiteit en migranten als ‘waardevolle werknemers’. Op papier klinkt het als een feest van erkenning. Toch wringt het dat Europa zichzelf presenteert als kampioen van het eerbiedigen van mensenrechten, terwijl haar grens- en migratiebeleid intussen draait op controle, selectie en uitsluiting. De Europese grensbewakingsdienst Frontex kan bijvoorbeeld verantwoordelijk worden gehouden voor zogeheten pushbacks van vluchtelingen. Bij pushbacks worden migranten teruggestuurd zonder dat zij de kans krijgen gebruik te maken van hun internationaal vastgelegde recht om asiel aan te vragen. En ook in Europese steden ontstaan onderklassen van vooral niet-witte mensen: uitgebuit wanneer het uitkomt, gedumpt wanneer het misloopt. Politici herhalen dat zij ‘zelf bepalen wie we binnenlaten’ in naam van veiligheid en welvaart. [Hoezo eerbiedigen van mensenrechten? GjH] Er komen steeds meer harde grenzen; aldus Benaissa Nams en NOS Nieuws. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/18/dag-van-de-migrant-hoe-europa-levens-rangschikt en https://nos.nl/artikel/2595086-grensbewaking-eu-verantwoordelijk-voor-onterecht-terugsturen-migranten
Politiek
9 26 De politiek breekt onze samenleving af in plaats van ze op te bouwen. Waar de (Belgische) regering kiest voor sociale inleveringen en verdeeldheid, bouwen wij samen een verhaal van rechtvaardigheid, solidariteit en verbeelding om met verbeelding, verbinding en verzet te bouwen aan een warmere samenleving; aankondiging van Hart boven Hard (Hart boven Bart, oftewel Bart de Wever) voor een manifestatie op 13 oktober a.s.. https://hartbovenhard.be/kalender/hart-boven-bart-nacht-van-het-verzet/
10 11 Fascisme holt een democratie sluipenderwijs van binnen uit. Het begint met taal, niet met tanks. En met democratische verkiezingen, niet met een staatsgreep. Rosan Smits is politicoloog en deed jarenlang onderzoek naar geweld en radicalisering in oorlogsgebieden. In haar boek “Dit is fascisme” (2025, uitgegeven door De correspondent) laat ze zien hoe fascisme in rap tempo normaliseert, ook in Nederland; aldus Mieke van der Weij en Pieter van der Wielen in gesprek met de auteur. https://www.nporadio1.nl/fragmenten/nieuwsweekend/0199d250-7a8f-72de-b5d3-dae1fbe8100d/2025-10-11-doe-maar-gewoon-dan-doe-je-al-gek-genoeg-fascisme-op-het-binnenhof
10 14 De grote betoging en staking vandaag tonen aan dat een grote groep mensen het riedeltje ‘dat er geen alternatief zou zijn’ niet accepteert; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/14/meer-dan-100000-stakers-op-straat-in-brussel-er-is-wel-een-alternatief
10 17 We zouden vooral moeten durven kijken naar een aantal fundamentele oorzaken van de grote omvang en het soms minder goed functioneren van de overheid: een gebrek aan beleidsanalyse, een gebrek aan een echt kerntakendebat, en een gebrek aan politieke doorzettingsmacht om onze complexe bestuursstructuur wat meer op orde te krijgen. De vraag naar hoe groot de overheid mag zijn, kan niet worden losgekoppeld van de vraag wat we van de overheid verwachten. In het debat over de ‘vele ambtenaren’ worden nogal wat functies op een hoop gegooid en veel criteria van goed bestuur vergen nu eenmaal een grote overheid. Door de overheid als één en ondeelbaar voor te stellen, miskent men dat bestuurlijke complexiteit bijna automatisch voor een grote overheid zorgt. In veel analyses is er geen aandacht voor het feit dat een deel van de ineffectiviteit en inefficiëntie mede samenhangt met het functioneren van ons politiek systeem. En overheden, die in de publieke sector (het leger, spinoffs, universiteiten) innovaties mee financieren, zorgen voor het zaaigeld, dat soms tot heuse groeisectoren op de private markt leidt; aldus Bram Verschuere. https://www.sampol.be/2025/10/de-mythe-van-de-te-grote-overheid
10 23 Denk, GroenLinks-PvdA, de Partij voor de Dieren en Volt doen de rechtsstaat geen kwaad, integendeel, de laatste 3 partijen scoren 20 of meer punten voor programmavoorstellen, die de rechtsstaat juist steunen of versterken. Dat is het goede nieuws. Kwalijk is dat alle overige Nederlandse politieke partijen inclusief CDA, D66 en de VVD onze rechtstaat in meerdere of mindere mate willen ontmantelen; aldus Rein van Gisteren. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/23/vier-nederlandse-partijen-respecteren-de-rechtsstaat-elf-niet
11 05 Wat ooit een ‘driestromenland’ werd genoemd, is veranderd in een onvoorspelbare delta met steeds wisselende vertakkingen. Rechts heeft zich aan die ontwikkeling veel beter aangepast dan Links, terwijl de werkelijke malaise het meest zichtbaar wordt in het alledaagse: Nederland is een rijk land, de werkloosheid is laag, maar de gemiddelde kiezer ziet de toekomst voor volgende generaties somber in. Ondanks dat is ‘Links’ tot 30 zetels ineengestort. GroenLinks–PvdA daalde van 25 naar 20, de SP van 5 naar 3. Dit aandeel van 20% is de kleinste linkse vertegenwoordiging, die Nederland sinds de invoering van het algemeen kiesrecht heeft gekend [en daarvoor moet je PvdA-GL als Links zien; GjH, zie ook 10 30 onder het kopje ‘Nederland’]. Nederlands links loopt inmiddels achter op al zijn West-Europese tegenhangers, en in de meeste gevallen met een ruime marge. Het bevindt zich op een historisch dieptepunt en een nieuw kabinet zal minstens 4 partijen nodig hebben om te kunnen regeren [volgens de huidige gewoonte: een kabinetsplan maken waarbij de oppositie in de Eerste en Tweede Kamer het nakijken heeft; GjH]. Het radicaalrechtse trio van JA21, FvD en PVV bezit daarentegen nu 42 van de 150 zetels. In 2023 waren dat er 41. Dat – en niet een snelle ‘terugkeer naar de rede’ – vormt de werkelijke achtergrond waartegen het komend [technocratische politieke; GjH] project zich zal aftekenen; aldus Jouke Huijzer, Enzo Rossi & Wouter Schakel. https://lavamedia.be/links-behaalde-het-slechtste-verkiezingsresultaat-ooit-dit-is-waarom/
11 12 In de spektakeldemocratie, waarin het samenspel van media en politiek ons meesleurt, gaat politiek al lang niet meer over beleid, laat staan over verschillende visies op de samenleving en het goede leven. Het gaat om aandacht genereren en populariteit. De tweestrijd tussen het extreemrechtse AI-gegenereerde nummer “Nee, nee, nee, tegen een azc” en het feministische nummer “Vrijheid, Gelijkheid, Zusterschap” symboliseert de staat van het publieke debat; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/12/waarom-de-hitlijsten-het-brandpunt-van-de-politieke-strijd-vormen
11 14 Democratieën verdwijnen niet door er één grote klap op te geven, maar door een reeks kleine aanpassingen, die allemaal dezelfde richting uitgaan. Een genegeerd advies. Een journalist, die weggezet wordt als activist. Een subsidie, die in zachte taal wordt afgepakt. Kleine sneden en geen grote wond, maar [uiteindelijk; GjH] wel fataal [voor het democratisch gehalte van een samenleving; GjH]; aldus Tijs Synaeve. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/14/onze-stem-tegen-de-stroom-waarom-kritische-media-ons-redmiddel-zijn
12 08 Heeft een wedstrijd, zoals het Eurovisie Songfestival een “apolitiek karakter”, zoals de Europese Omroepvereniging EBU stelt? Amper een dag na de Russische invasie in Oekraïne besliste de EBU in 2022 om Rusland om politieke redenen uit te sluiten met de mededeling dat “gezien de ongekende crisis in Oekraïne, de deelname van Rusland aan het festival van dit jaar, de reputatie van de wedstrijd zou schaden”. Wit-Rusland werd al een jaar eerder uitgesloten na de gecontesteerde herverkiezing van president Alexander Lukashenko. De niet-uitsluiting van Israël vanwege het apolitieke karakter van het evenement roept dus vragen op; aldus SOS Gaza. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/08/open-brief-sos-gaza-aan-rtbf-laat-belgie-niet-deelnemen-aan-songfestival
Cultuur
11 13 In de tragedie van de vijfjarige Hind Rajab schuilt iets dat het individuele overstijgt en ons een inkijk geeft in de gruwel, die de dagelijkse realiteit in Gaza is. Burgers worden geconfronteerd met moorddadig geweld en ontmenselijking. “The Voice of Hind Rajab” is een aanklacht. Met een wereld, waarin niemand komt wanneer een kind smeekt om hulp, kan ik niet leven, vertelt de Tunesische filmmaker en scenarioschrijver Kaouther Ben Hania; aldus Ivo De Kock, die met haar sprak. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/13/kaouther-ben-hania-the-voice-of-hind-rajab-is-een-woedekreet-stop-de-genocide-en-de-straffeloosheid
12 07 Claron McFaddon was ziek, daarom speelde het Cello Octet Amsterdam vandaag het programma ‘Cocon’ in TivoliVredenburg. Een mooie verzameling moderne composities van Caterina Barbieri (+ 1990), Jesse Broekman (+ 1985), Kara-Lis Coverdale (+ 1987), Abul Mogard (niet publiek bekend gemaakt) en Qasim Naqvi (+ 1976). Voor mij allemaal onbekende hedendaagse componisten. Ik vond het een heel mooi, meditatief concert. Wat me aan ‘Cocon’ tegenstond was de synthesizer, die het mij soms onmogelijk maakte puur naar de cello’s te luisteren, en die ook nog eens soms tussen twee composities door de stukken met elkaar verbond. En dan waren er ook nog volstrekt onnodige en soms smakeloze lichteffecten, die afleidden om met de ogen open naar de muziek te luisteren. Maar goed, ik kon wel horen dat deze 8 cellisten al 7 jaar gezamenlijk op cello-avontuur zijn, waarbij vooral Sanne van der Horst indruk op mij maakte vanwege haar mooi uitgevoerde solo-partijen. https://cellooctet.com/het-octet/
12 11 Anja Meulenbelt, de Nederlandse feministe, oud-politica en schrijver, heeft de jaarlijkse prestigieuze oeuvreprijs voor Nederlandse schrijvers toegekend gekregen. Net als in haar boeken doorbreekt Meulenbelt met deze bekroning een onzichtbare barrière: ze is de eerste vrouw, die voor zichzelf volstrekt onverwacht in de categorie ‘beschouwend proza’ de prijs heeft gewonnen; aldus Ismay van der Klei. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/11/anja-meulenbelt-wint-als-eerste-vrouw-pc-hooft-prijs-voor-beschouwend-proza
Natuur / ecologie
11 10 Of de wolf hier kan blijven, hangt minder af van zijn gedrag dan van het onze; aldus Johannes De Bruycker. https://www.mo.be/reportage/of-de-wolf-hier-kan-blijven-hangt-minder-af-van-zijn-gedrag-dan-van-het-onze
11 26 De Marsrover Perseverance heeft voor het eerst bewijs verzameld van elektrische ontladingen in de atmosfeer van Mars. In meer dan 28 uur werden 55 elektrische ontladingen waargenomen; aldus de nieuwsredactie van NU. Wat ik hieraan interessant vindt, is dat bij mijn weten voor het ontstaan van leven elektrische ontladingen nodig zijn. Op Mars werden die dus gemiddeld elk half uur opgemerkt. https://www.nu.nl/wetenschap/6377337/nasa-ontdekt-eerste-minibliksems-op-mars-met-verkenningsvoertuig.html
12 01 Met “Wat bomen ons vertellen” (2020, uitgegeven door Lannoo) bracht Valerie Trouet eerder al wetenschap tot leven met verhalen over beschavingen die kwamen en gingen, droogtes en stormen. In dat boek herinnerde ze ons eraan dat de klimaatcrisis niet alleen een ecologische, maar ook een tijdscrisis is: we denken te kort, handelen te laat en luisteren te weinig naar de signalen die bomen al eeuwen geven. Vandaag komt ze naar buiten met een nieuw boek, “In de ban van de jaarring. Onze oudste bomen en de verhalen die ze vertellen” (2025, wederom uitgegeven door Lannoo), een geïllustreerde, milieuvriendelijk hard cover met jaarringgravures. Daarin ontrafelt ze, samen met collega-dendrochronologen, de verhalen van 10 bijzondere oerbomen, sommigen wel meer dan 5.000 jaar oud; aldus Wim Vermeersch. https://sampol.be/2025/12/bomen-zijn-de-getuigen-van-waar-wij-mee-bezig-zijn
12 11 Zee-egels vormen een belangrijke schakel binnen het zee-ecosysteem. Ze eten alg en houden daarmee de hoeveelheid alg op peil. Op hun beurt zijn zee-egels voedsel voor duizenden andere zeedieren. Echter, sinds 2021 zijn bijna alle zee-egels (Diadema africanum) in de Atlantische Oceaan bij de Canarische Eilanden gestorven door een nog onbekende ziekte. In Tenerife gaat het om een afname van 99,7% van de populatie en rond Madeira nam de populatie met zo’n 90% af. In dezelfde periode zijn er wereldwijd massale sterftecijfers gemeld van andere zee-egelsoorten, onder meer in de Caribische Zee, de Middellandse Zee, de westelijke Indische Oceaan en de Rode Zee. Op plekken waar de zee-egelpopulatie is verdwenen, is het koraal gehalveerd en de hoeveelheid alg met 85% toegenomen; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/klimaat/6379104/onbekende-ziekte-veroorzaakt-zee-pandemie-die-zee-egelsoorten-uitroeit.html
Universum / préhistorie
11 01 Op Antarctica is het oudste ijs tot nu toe ontdekt. In het ijs zitten ook luchtbellen, waarmee ook direct de oudste lucht ooit is ontdekt. Het ijs en de lucht zijn zo’n 6 miljoen jaar oud. Door het ijs en de luchtresten te bestuderen, kon worden vastgesteld dat Antarctica miljoenen jaren geleden ongeveer 12°C warmer was dan nu. Het afkoelen is een heel geleidelijk proces geweest; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6374462/oudste-ijs-en-oudste-lucht-ter-wereld-gevonden-op-antarctica-reis-terug-in-de-tijd.html
11 26 Sterrenkundigen vermoeden voor het eerst sporen te zien van donkere materie. Wanneer dat klopt, is dit volgens de wetenschappers een van de belangrijkste ontdekkingen ooit; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6377317/wetenschappers-denken-voor-het-eerst-donkere-materie-te-hebben-waargenomen.html
12 01 In zijn laboratorium aan de universiteit van Poitiers monstert Abderrazak El Albani een flonkerende steen in zijn handen. Het lijkt wel een gouden tortellini, ingewerkt in een stukje leisteen. Volgens El Albani is het een overblijfsel van een complexe levensvorm, maar de steen is honderden miljoenen jaren ouder dan de oudste fossiele bewijzen van geavanceerd meercellig leven. Moet de gevestigde theorie overboord of is de vondst niet meer dan klatergoud? Aldus Asher Elbein. https://www.eoswetenschap.eu/natuurwetenschappen/volgens-deze-geoloog-vond-de-big-bang-van-het-leven-vroeger-plaats-dan-we
12 05 Er is een sliert van 297 sterrenstelsels waargenomen van ten minste 49 miljoen lichtjaar lang (465 biljoen kilometer), die ronddraait met een snelheid van 110 kilometer per seconde. Deze ‘tornado van sterrenstelsels’ is de langst draaiende structuur, die ooit is ontdekt. De manier waarop de sterrenstelsels op een lijn liggen in combinatie met de draaiende beweging maakt dit imponerende natuurverschijnsel eveneens bijzonder; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6378296/tornado-van-sterrenstelsels-is-langste-draaiende-voorwerp-ooit-ontdekt-in-heelal.html
12 07 Neanderthalers maakten 105 tot 132.000 jaar geleden complexere gereedschappen dan tot nu toe gedacht. Met behulp van dierenbotten konden ze dierenhuiden prepareren om daar kleding van te maken. Dat hielp de oermensen te overleven in het barre klimaat van die tijd. Met de botten konden ze dieren villen en leer maken. De botten werden ook gebruikt om waterdichte kleding, tassen en andere voorwerpen te maken. Met draden naaiden Neanderthalers huiden ook aan elkaar. En deze prehistorische mensen konden al vooruit plannen en nadenken over wat zij nodig hadden, bijvoorbeeld voor de jacht; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6378615/neanderthalers-slimmer-dan-gedacht-ze-konden-met-dierenbotten-kleding-maken.html
12 11 Astronomen hebben voor het eerst een uitbarsting van een zwart gat vastgelegd. Die veroorzaakt een ongelooflijk harde storm. De storm bereikt windsnelheden van maar liefst 57.000 km/s. De vastgelegde uitbarsting was waarschijnlijk het gevolg van een breuk in het magnetisch veld rondom het zwarte gat. Er ontstond dan daardoor een soort explosie, die vergelijkbaar is met zonnevlammen, te weten een gigantische ontploffing op het oppervlak van de zon, die wordt veroorzaakt door het vrijkomen van opgeslagen energie. Daardoor worden deeltjes de ruimte in geslingerd. De uitbarsting van het zwarte gat is vergelijkbaar met zo’n zonnevlam, maar dan op een immens grote schaal (De massa-energierelatie is volgens de speciale relativiteitstheorie van Albert Einstein (1879–1955) een verband tussen energie en massa: E=mc2, waardoor het vrijkomen van energie het ontstaan van massa tot gevolg kan hebben). Deze uitbarsting van een zwart gat leidde tot de ultraharde storm, waarbij miljarden tonnen aan materiaal de ruimte in werden geslingerd, terwijl een zwart gat normaliter juist door een enorme zwaartekracht alle materie om zich heen opslokt; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6379073/voor-het-eerst-uitbarsting-zwart-gat-die-zorgt-voor-ultraharde-storm-vastgelegd.html
12 15 De oorsprong van Centraal-Europa is een mysterieus continentje dat ‘Avalonië’ heette. Het begint een half miljard jaar geleden vanaf de zuidpool aan een onwaarschijnlijke Odyssee. Avalonië crasht al snel met twee grotere landmassa’s. Die botsingen doen de twee gebergten ontstaan, die bijvoorbeeld het massief van de Ardennen en dat van Brabant zullen tekenen. Wanneer die twee oprijzen, heeft de evolutie van het leven inmiddels een kickstart gekregen. Zwemt daar onze verste gewervelde voorouder? Aldus Reinout Verbeke. https://www.eoswetenschap.eu/natuurwetenschappen/planeet-belgie-wij-zijn-avaloniers-afl-15
Klimaat
9 22 Om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C, moeten er veel minder fossiele brandstoffen gewonnen worden dan nu het plan is. Het delven moet daarvoor drastisch omlaag, maar landen doen het tegenovergestelde; maar liefst 120% boven het maximale niveau waarmee dat doel nog gehaald kan worden; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2583531-nog-veel-te-veel-productie-olie-gas-en-kolen-om-opwarming-aarde-te-beperken
9 29 We hebben geen tijd meer voor halve maatregelen; de energietransitie moet nú ècht plaats gaan vinden. Daarin kan waterstof een sleutelrol spelen, wanneer we eindelijk durven breken met de logica van de markt; aldus Jo Cottenier c.q. de Jo Cottenier Stichting. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/29/waterstofrevolutie-waarom-het-kan-niet-lukt-en-toch-moet-voor-het-klimaat/
10 01 Na het verstrijken van de deadline gisteren, had één op de drie landen een klimaatplan voor 2035 ingediend. Ook grote uitstoters als China en de Europese Unie (EU) misten de deadline en de Verenigde Staten van Amerika schaffen hun klimaatbeleid al helemaal af; aldus Rob Ramaker. https://nos.nl/artikel/2584778-de-meeste-landen-hebben-nog-geen-klimaatplan-ingeleverd-ook-de-eu-niet-heel-pijnlijk
10 01 Hoe kunnen we in een tijd waarin de klimaatkwestie van de politieke agenda verdwijnt, de strijd voor een beter klimaat nieuw leven inblazen [en winnen!; GjH]? Aldus Amaury Laridon, Louis Droussin en Romane Galland. https://lavamedia.be/de-klimaatbeweging-tussen-stuntacties-en-algemene-staking/
10 03 Nederland bouwt in hoog tempo windturbines, terwijl de opbrengst beperkt is en de overlast – zowel qua geluid als gezondheid – veel groter dan de overheid erkent. Elze van Hamelen, die een moratorium bepleit, schreef het rapport “Het windmolendrama” (2024, uitgegeven door Succesboeken); aldus Marieke Sjerps. https://www.hpdetijd.nl/nieuws/leven/47468/weg-met-windmolens
10 13 Het eerste omslagpunt, waarbij ecosystemen door klimaatverandering instorten, is bereikt. Wereldwijd sterven koraalriffen af. Dat gaat sneller dan verwacht en is vermoedelijk niet terug te draaien. In koraalriffen leeft ongeveer een kwart van het zeeleven. Herstel lijkt alleen mogelijk als de temperatuur wordt teruggebracht tot 1°C boven het niveau van voor de industrialisatie. Dat lijkt voorlopig onhaalbaar, want momenteel is de aarde al 1,3 tot 1,4°C opgewarmd; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/klimaat/6372199/koraalriffen-sterven-af-eerste-kantelpunt-door-klimaatcrisis-lijkt-bereikt.html
10 13 De vraag hoe we het beschikbare land in onze eigen regio gebruiken en welke impact dat elders heeft, is van cruciaal belang voor onze armoedebestrijding, de strijd tegen klimaatverandering, natuurbehoud en voedselvoorziening; aldus Tim Vernimmen. https://www.eoswetenschap.eu/natuur-milieu/gebruiksaanwijzing-voor-een-drukbevolkte-planeet-7-inzichten-voor-duurzaam
10 15 De hoeveelheid CO2-deeltjes in de atmosfeer is vorig jaar sneller toegenomen dan ooit tevoren. Bodems, bossen en oceanen nemen steeds minder menselijke koolstof op (zoals met name de uitlaatgassen van fossiele brandstoffen). Ze reageerden de afgelopen 2 jaar daarentegen onverwacht sterk op de warmere weersomstandigheden door minder CO2 op te nemen dan eerder. Overigens bereikten ook de concentraties van andere broeikasgassen door menselijke activiteit, zoals methaan, recordhoogtes; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/klimaat/6372511/co2-in-atmosfeer-neemt-in-recordtempo-toe-uiterst-gevaarlijke-situatie-dreigt.html
10 16 Normaal zijn regenwouden zogenoemde koolstofputten; plekken die meer koolstofdioxide opnemen dan ze uitstoten. Tropische regenwouden in Australië stoten nu echter meer CO2 uit dan ze opnemen als gevolg van klimaatverandering; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/klimaat/6372583/australische-regenwouden-stoten-voor-het-eerst-meer-co2-uit-dan-ze-opnemen.html
10 16 Hybride stekkerauto’s stoten in werkelijkheid tot 4x meer CO2 uit dan uit officiële uitstootcijfers blijkt; aldus Jeroen Kraan. https://www.nu.nl/klimaat/6372514/hybride-autos-zijn-op-papier-schoon-maar-stoten-op-de-weg-ineens-veel-meer-uit.html
10 22 In de politieke economie van het neoliberale kapitalisme is geen plaats voor hernieuwbare energiebronnen. Rijke landen als de Verenigde Staten van Amerika draaien decarbonisatie de rug toe als gevolg van een culturele oorlog tegen de ‘woke’ klimaatagenda. Ze doen dat met financiële steun van miljardairs, die op hun beurt ten koste van de planeet rijk geworden zijn. Zelfs landen in de Europese Unie, die voorheen decarbonisatie bovenaan de agenda hadden staan, hebben die nu helemaal naar het achterplan geschoven: achter [her– extra; GjH] bewapening en achter het verminderen van hun afhankelijkheid van Rusland. De kern van het probleem voor het Westen is dat hernieuwbare energiebronnen weliswaar goedkoop zijn, maar ook veel minder winstgevend zijn dan fossiele brandstoffen. Als gevolg daarvan zal de markt niet de noodzakelijke verandering teweegbrengen. Ondertussen is er een opleving in het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in het mondiale Zuiden waarneembaar; aldus Grace Blakeley, vertaald door Marina Mommerency.
10 27 In “How We Sold Our Future: The Failure to Fight Climate Change” (2025, uitgegeven door Polity) geeft Jens Beckert een analyse van de klimaatcrisis als een kom havermout: voedzaam, degelijk en zonder poespas. Zijn boodschap: wij moeten ons gedrag aanpassen aan de mogelijkheden van de planeet waarop we leven; aldus Klara Bouchet. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/27/gedragsverandering-is-onwaarschijnlijk-maar-onafwendbaar-in-het-klimaatboek-van-jens-beckert
10 28 Dat overheden de wereldwijde klimaatgevolgen van gas- en olieverbranding – na een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens – vanaf nu moeten beoordelen voordat ze nieuwe fossiele projecten goedkeuren is logisch en had al lang geleden moeten gebeuren; aldus Jeroen Kraan, die Greenpeace citeert. https://www.nu.nl/klimaat/6373938/landen-moeten-van-europees-hof-bij-oliewinning-kijken-naar-klimaatgevolgen.html
10 28 Tien jaar na het Klimaatakkoord van Parijs zien we een collectief falen van onze wereldleiders om de klimaatcrisis te beteugelen. Dit heeft wereldwijd fatale gevolgen voor mensen, aldus Oxfam Novib. https://nos.nl/artikel/2588242-tien-jaar-na-parijsakkoord-schieten-klimaatplannen-tekort-ziet-vn-richting-klimaattop
11 04 De Hektoriagletsjer op Antarctica smelt in zorgwekkend tempo. In 2 maanden verloor de gletsjer ongeveer de helft van zijn totale omvang; aldus de nieuwsredactie van NU. Zie ook 11 04 onder het kopje ‘Antarctica’. https://www.nu.nl/klimaat/6374722/gletsjer-op-antarctica-verloor-in-twee-maanden-tijd-helft-van-de-omvang.html
11 04 De Verenigde Staten van Amerika heeft geprobeerd [de conclusies van; GjH] een belangrijk klimaatrapport van de Verenigde Naties te beïnvloeden. In dat rapport schrijven onafhankelijke wetenschappers dat de wereld niet op koers ligt voor de wereldwijde klimaatdoelen en dat het beleid van de Amerikaanse president Donald Trump daar sterk aan bijdraagt; aldus Jeroen Kraan. https://www.nu.nl/klimaat/6374731/vs-probeerde-belangrijk-vn-rapport-over-klimaatdoelen-te-beinvloeden.html
11 05 Nog nooit is de maximumtemperatuur in De Bilt, zoals dit jaar, 234 dagen op rij in de dubbele cijfers gebleven; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/binnenland/6374837/nooit-eerder-bleef-maximumtemperatuur-zoveel-dagen-op-rij-boven-10-graden.html
11 05 De nieuwe Amerikaanse president Donald Trump ziet meer in fossiele energie, en werkt duurzame projecten tegen. Daar heeft de Deense windparkenbouwer Ørsted behoorlijk veel last van, net als van Trumps importheffingenbeleid; aldus de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6374879/worstelende-windmolenbouwer-rsted-duikt-in-het-rood-door-trumps-beleid.html
11 06 Klimaatverandering vergroot niet alleen fysieke risico’s, maar ook de sociale ongelijkheid; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2589382-corporatiewoning-krijgt-meer-te-lijden-onder-klimaatverandering-dan-ander-huis
11 10 Met zijn onovertroffen geduld legt Lode Vanoost nog eens de context uit van de VN-Klimaatconferenties COPxx: https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/10/cop30-in-brazilie-wat-zijn-de-vn-klimaatconferenties
11 14 Een op de 25 aanwezigen bij COP30 in Belém vertegenwoordigt de fossiele industrie; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/collectie/13871/artikel/2590388-het-wemelt-van-de-fossiele-lobbyisten-op-klimaattop-brazilie
11 10 De Noordzee behoort tot de snelst opwarmende gebieden ter wereld. Afgelopen zomer werd ze geteisterd door een intense mariene hittegolf, die geen media-aandacht kreeg; aldus Margot Cassiers. https://www.eoswetenschap.eu/natuur-milieu/meer-hittegolven-de-noordzee-oceanen-zijn-geen-oneindig-vat-waar-je-maar-dingen-kan
12 09 Overheden moeten hun aanbidding van het bruto binnenlands product achter zich laten. Het meten van ‘brede welvaart’, waar ook menselijk welzijn een plek in heeft, zou daarentegen gemeten moeten worden. Zo bezien gaan we [nog steeds; GjH] totaal niet snel genoeg om duurzaam te worden. Er zijn verschillende overheden, waaronder één heel machtige, die [domweg; GjH] niet geloven in klimaatverandering en andere milieuproblemen; aldus Jeroen Kraan. https://www.nu.nl/klimaat/6378704/milieucrises-stapelen-zich-op-met-grote-gevolgen-niets-gaat-goede-kant-op.html
12 09 De belangrijkste vraag, die moet worden beantwoord in een nieuw aangespannen rechtszaak tegen de Nederlandse staat, is of het in strijd met mensenrechten is om tijdens de klimaatcrisis nieuwe gas- en olievelden te openen; aldus Emma van Bergeijk. https://www.nu.nl/klimaat/6378739/klimaatjuristen-vechten-vergunning-voor-nieuwe-gasvelden-noordzee-aan.html
12 12 In 1 op de 4 Vlaamse waterkranen zijn te hoge PFAS-waarden gevonden. Ze duiken zelfs op in het bloed van kopstukken van milieuorganisaties en ziekenfondsen, terwijl vervuilende fabrieken er omwonenden aan bloot stellen. Allemaal nieuws van de afgelopen week, maar de Vlaamse regering blijft bij haar uitstelgedrag om dit aan te gaan pakken; aldus Ismay van der Klei. En ik vrees dat de Nederlandse regering dit niet beter aanpakt dan de Belgische. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/12/pfas-in-ons-bloed-en-kraanwater-toch-blijft-vlaamse-regering-problemen-minimaliseren
12 15 Ongeveer 45 datacenters in Nederland gebruiken net zoveel stroom als bijna 2 miljoen woningen. Ze verbruiken ook steeds meer elektriciteit: in 2017 ging het om 1,2% van het totale elektriciteitsverbruik, vorig jaar was dat 4,2%; aldus NOS Nieuws. Nou zie ik in de openbare ruimte heel veel mensen met hun mobieltjes in de weer; bellend en toetsend. Zou dat gezien de aanslag op ons gezamenlijk energieverbruik niet gereguleerd moeten worden? https://nos.nl/artikel/2594650-ongeveer-45-datacenters-gebruiken-net-zo-veel-stroom-als-1-9-miljoen-woningen
Artificiële Intelligentie en andere techniek
9 22 De vraag is of de giganten van de kunstmatige intelligentie hun gebruikers al dan niet veranderd hebben in horigen en vazallen die, net als in de middeleeuwen, veroordeeld zijn tot het betalen van pacht en gratis zwoegen of dat ze eerder de oude recepten toepassen van het industriële kapitalisme letterlijk met geavanceerde producten? Stemt onze kijk hier op overeen met die van Charles Dickens of die van Karl Marx? Door Evgeny Morozov. https://lavamedia.be/brengt-de-digitalisering-ons-terug-naar-de-middeleeuwen/
10 02 Met Artificiële Intelligentie zijn we net kinderen met een cirkelzaag. AI-systemen dringen door tot alle hoeken van de samenleving, met alle risico’s van dien. Het gaat de wereld niet morgen vernietigen, maar de gedachte dat wij de controle behouden is minstens zo onrealistisch; aldus Jan Smit. En wie zijn ‘wij’? https://www.hpdetijd.nl/nieuws/leven/47480/met-ai-zijn-we-net-kinderen-met-een-cirkelzaag
10 28 In het huidige Nederlandse ICT-landschap ontbreekt een centrale regie. Gemeenten kiezen hun eigen software, ministeries werken met eigen programma’s en er is geen centrale organisatie. Er worden voor overheidssystemen vaak aanbestedingen bij externe bedrijven gedaan, die veel geld kosten en vaak vertraging oplopen; aldus Rutger Otto. https://www.nu.nl/tech/6373853/overheid-verliest-grip-op-ict-moeten-stoppen-met-deze-waanzin.html
10 30 De techindustrie heeft een model gebouwd dat gebaseerd is op lage rentevoeten en gemakkelijke toegang tot kapitaal. Generatieve AI werd de nieuwe rage, die de sector ons wilde verkopen, net nadat de cryptobubbel was gebarsten en de metaverse niet bleek te werken. Het is ook een soort geopolitiek spel geworden, waarin China, Europa, de Verenigde Staten van Amerika en andere delen van de wereld willen tonen dat zij de leiding hebben op het vlak van AI. Daarom zijn er zulke grote investeringen in AI-bedrijven, datacentra en infrastructuur. Zolang er geld in gepompt wordt, blijft de bubbel bestaan. Het is nochtans heel duidelijk dat de technologie erg duur is, dat de bedrijven er nauwelijks iets aan verdienen en uit verschillende onderzoeken blijkt ook dat er bij bedrijven, die AI-toepassingen gebruiken, eigenlijk [nog; GjH] geen productiviteitswinsten boeken; aldus Seppe De Meulder in gesprek met Paris Marx. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/30/paris-marx-over-ai-de-technologie-die-we-ontwikkelen-is-gevormd-door-de-samenleving-waarin-we-leven
Handel / economie
10 09 De afbraak van arbeidersbescherming in de Verenigde Staten van Amerika dreigt nu ook in Europa. In de VS proberen ze werknemers verdeeld te houden. Ze richten de aandacht op sociale kwesties (abortus, LGBTQ-rechten, Palestina, racisme, religie, transrechten), zodat werkgevers vrij spel hebben om te heersen. Mensen nemen politieke beslissingen op basis van sociale overtuigingen en tolereren vervolgens de [toenemende; GjH] misstanden op de werkvloer.
De rechterzijde past zich aan per land, maar het doel is overal hetzelfde: neoliberaal beleid doordrukken met weinig democratie en veel repressie. Er is geen geld voor pensioenen of ziekenhuizen, maar wel is er geld voor repressie en wapens. Dit is daarom [al 45 jaar; GjH] een historisch moment voor links: we moeten bouwen aan duurzame alternatieven en nieuwe toekomstperspectieven uittekenen; aldus Toon Danhieux, die twee Argentijnen interviewt. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/09/vakbondsstrijders-uit-argentinie-en-vs-wat-bij-ons-gebeurt-dreigt-ook-in-de-eu
10 09 Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) onderzoekt de Energy Enhancement System-therapie (EES), een alternatieve behandeling gericht op het herstellen van de verbinding, die in België steeds meer voet aan de grond krijgt. Wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van deze therapie blijkt volledig te ontbreken. Achter de schermen blijkt het netwerk niet alleen commercieel gedreven, maar ook ideologisch geladen: het geldspoor van EES leidt naar aanhangers van de extreemrechtse complotbeweging QAnon; aldus Jelske Antonissen. https://apache.be/2025/10/09/van-kwakzalverij-tot-qanon-achter-schermen-van-ees-therapie-belgie
10 10 Werknemers van Clarebout Potatoes in West-Vlaanderen benadrukken dat de miljardenwinst op de verkoop van hun bedrijf te danken is aan hun harde werk. Ook beseffen ze dat hun collectieve kracht precies nu zwaar kan wegen; aldus Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/10/trotse-arbeiders-van-clarebout-potatoes-eisen-een-fair-deel-van-de-superwinst-die-hun-baas-gaat
10 16 Nederland heeft in een verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) afgesproken dat een cao alleen met een onafhankelijke vakbond mag worden afgesloten. Demissionair minister Mariëlle Paul (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) stelt voor dit vereiste in de wet op te nemen. De demissionaire minister wil cao’s ook aantrekkelijker maken, met als doel meer Nederlandse banen onder een collectieve arbeidsovereenkomst te krijgen. De Europese richtlijn is dat 80% van de banen onder een cao valt. Nederland zit daar met ruim 70% onder; aldus de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6372581/minister-pakt-afhankelijke-vakbonden-aan-en-wil-toetsing-door-rechter.html
10 21 Economische sancties, ogenschijnlijk vreedzaam, eisen een dodelijke tol in het Globale Zuiden: dit ‘oorlogswapen’ van de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika tussen 1971 en 2021 veroorzaakte 38 miljoen doden; een verwoestende, vaak verborgen genocide; aldus Peter Franssen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/21/van-cuba-tot-syrie-de-dodelijke-tol-van-economische-sancties-in-het-globale-zuiden
10 28 Een kanttekening en een belangrijke les uit ratings door Lode Vanoost: https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/28/volgens-financiele-sector-boert-belgie-goed-en-heeft-sociale-actie-wel-impact
11 04 Terwijl de Europese Unie de blokkade van de Verenigde Staten van Amerika tegen Cuba afwijst, volgen haar banken toch de Amerikaanse regels; aldus Youna Mulock Houwer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/04/belgische-banken-blokkeren-transacties-naar-cuba
11 05 Het Noorse oliefonds hoeft zich op voorstel van de regering niet langer te houden aan het ethische beleggingsbeleid. Dat besluit volgt 2 maanden na Amerikaanse kritiek op het Noorse beleggingsbeleid; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2589353-noors-oliefonds-zet-ethisch-investeringsbeleid-in-de-ijskast
11 12 De Duitse minister van Financiën Lars Klingbeil prijst de plannen van Google als ‘echte investeringen in de toekomst: in innovatie, kunstmatige intelligentie, klimaatneutrale transitie en toekomstige banen in Duitsland’. Volgens hem is dat precies wat de Duitsers nodig hebben; aldus de economieredactie van NU. Mij rest de vraag waarom Duitsland zich voor ‘precies wat de Duitsers nodig hebben’ afhankelijk maakt van een private partij. https://www.nu.nl/economie/6375651/google-doet-recordinvestering-van-55-miljard-euro-in-duitsland.html
11 17 Antwerp International Airport zou onmisbaar zijn voor de lokale industrie, maar vooral consultants en vastgoedmagnaten blijken gebruik te maken van deze zwaar gesubsidieerde luchthaven; aldus Loes Debuysere en Sarah D’Hertefelt. https://apache.be/2025/11/17/business-or-pleasure-wie-antwerp-airport-echt-gebruikt
11 25 Wanneer werkgevers ‘honderden miljoenen schade’ roepen, verklappen ze per ongeluk de echte motor van onze welvaart: arbeid. Een staking stopt niet alleen de band, maar snijdt vooral in de winst, en precies dáárom is ze zo machtig. Elke arbeider of bediende produceert meer rijkdom dan wat zij of hij aan loon ontvangt; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/25/waarom-staken-werkt-en-zo-belangrijk-is
11 27 Onder Amerikaanse druk probeerde Nederland de Chinese chipfabrikant Nexperia te stelen, maar de Chinese tegenzet legde onmiddellijk de Europese auto-industrie lam. Dit debacle toont [maar weer eens; GjH] pijnlijk aan dat de focus op maximale winst een strategische sector in Europa kwetsbaar maakt; aldus Peter Franssen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/27/nexperia-waarom-de-nederlandse-chipdiefstal-in-het-gezicht-van-europa-ontplofte
12 01 Wie in Congo een mobiele telefoon gebruikt, betaalde jarenlang een omstreden belasting. Achter de coulissen streek 5C Energy, een Belgisch vennootschap met diamantair Philippe Heilmann en zakenman Jérôme Spaey aan het roer, maar liefst 30% van die belastingopbrengsten op; aldus Thibault Coigniez. https://apache.be/2025/12/01/twee-belgen-verdienden-miljoenen-aan-nutteloze-congolese-telefoontaks
12 10 België wil de bevroren Russische tegoeden niet gebruiken voor de financiering van de heropbouw van Oekraïene, omdat het Russische vergeldingsmaatregelen vreest, en omwille van de aanzienlijke financiële en juridische risico’s, die het dan loopt. Japan stelt zich op hetzelfde standpunt. Zowel de Europese Centrale Bank als het Internationaal Monetair Fonds (IMF) hebben al laten weten dat ze twijfelen aan de wettigheid van wat een ‘reparatielening’ genoemd wordt; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/10/niet-alleen-euroclear-ook-belgische-banken-zitten-op-russische-miljarden
Media en sociale media
9 23 De Amerikaanse president Donald Trump vraagt zich af wat het nut van de Verenigde Naties is en deed daar onjuiste uitspraken. Hij gebruikte zijn toespraak vooral om met zijn eigen buitenlandbeleid te pronken en de VN door het slijk te halen. Ook ging hij voorbij aan het 80-jarige jubileum van de organisatie. Maar wat ik vooral aan dit bericht interessant vind, is de reactie van de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, die de vergadering na Trump toesprak, waarin zij hem gelijk gaf; dat deel van het bericht is zowel bij NOS Nieuws als bij NU later op de dag weggelaten; aldus NOS Nieuws en de nieuwsredactie van NU. https://nos.nl/artikel/2583761-trump-haalt-hard-uit-naar-vn-zelf-in-toespraak-bij-algemene-vergadering en https://www.nu.nl/buitenland/6370061/trump-twijfelt-op-vn-top-over-nut-van-vn-en-doet-onjuiste-uitspraken.html
9 29 Marktverstoring en ontmanteling van de persvrijheid in Roemenië. Het EU-rechtsstaatrapport wijst op ‘politieke partijen, die met publieke middelen private media financieren, die voor interviews betalen en zo de onafhankelijkheid van de pers aantasten’. Die politieke partijen spannen ook vaak rechtszaken aan tegen onafhankelijke journalisten. En 3 oligarchen controleren er samen meer dan de helft van de markt op het vlak van radio en televisie. Zodoende hebben miljoenen Roemenen geen toegang tot onafhankelijke informatie.
In Hongarije zijn bijna alle media in handen van één partij. In sommige Europese lidstaten zijn media en staat volledig gekaapt door een heersende klasse van zogenoemde journalisten en politici, die samen profiteren van hun monopoly op de boodschappers van het nieuws [dus op wat de mensen te weten krijgen; GjH]. Bij schendingen van wetten, die deze wetteloosheid tegengaan, kan de Europese Commissie een inbreukprocedure starten bij het Europees Hof van Justitie, wat uiteindelijk kan leiden tot financiële sancties. De bal ligt dus in het kamp van de Europese Commissie, en bij de fracties in het Europese Parlement. De EU zou veel sterker moeten optreden dan het doet; aldus Pieter Stockmans. https://www.mo.be/analyse/de-aanval-op-de-persvrijheid-in-Roemenie
10 06 Ondanks dat de hele wereld bijna live mee kan kijken naar de verwoesting van Gaza, blijven vanuit de internationale gemeenschap serieuze sancties tegen Israël uit. “Soms betwijfel ik of onze verslaggeving een verschil maakt”, zegt producer en geluidsman Mohamed Yaghi, “zeker wanneer de wereld doof lijkt voor onze pijn.” “Helaas maken al onze inspanningen vaak maar weinig verschil”, aldus cameraman Soliman Hijy. “Daarbij worden we ook nog eens onderworpen aan campagnes van opruiing en valse beschuldigingen van zowel Palestijnse als Israëlische kant. Ze willen ons stoppen bij het publiceren van verhalen die [een van; GjH] beide partijen niet wil horen”; aldus Nasrah Habiballah. https://nos.nl/artikel/2585489-journalisten-in-gaza-blikken-terug-de-wereld-lijkt-doof-voor-onze-pijn
10 07 “Nieuws”, zegt de Zwitserse schrijver Rolf Dobelli, “is voor de geest wat suiker is voor het lichaam.” Het is snel behapbaar, goedkoop en geeft je op korte termijn het gevoel dat je geest goed gevoed wordt. Maar op lange termijn blijf je hongerig, verstoort het je informatieverwerking en is het verslavend. De meest onmiddellijke tekortkoming van het nieuws ligt al besloten in het woord zelf. Het nieuws focust per definitie op wat actueel, wat nieuw is. Het heeft daardoor het geheugen van een goudvis; aldus Seppe De Meulder. Zie ook 10 07 onder het kopje ‘West-Azië’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/07/het-begon-niet-op-7-oktober-maar-reeds-voor-1948
10 15 Toen de Palestijnse journalist Saleh Aljafarawi op 12 oktober 2025 in Gaza-Stad werd gedood, zwegen de Europese media vrijwel volledig. Zijn dood – zoals die van honderden andere journalisten in Gaza – legt een pijnlijke waarheid bloot: hun journalistiek en zelfs hun levens tellen niet mee; aldus Stefanie Gordin. Overigens staat in de kop van dit artikel “… waar ‘PRESS’ geen besecherming biedt’. Dat had volgens mij moeten zijn “…waar ‘PRESS’ gezien wordt als een schietschijf”. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/15/journalist-saleh-aljafarawi-doodgeschoten-in-gaza-waar-press-geen-bescherming-biedt
10 15 Tweesporenbeleid: “Trump militariseert de Amerikaanse samenleving, maar waar gaat het toe leiden? Een militaire parade, een ministerie van Oorlog, en de inzet van de Nationale Garde in Democratisch bestuurde steden. Waar is Trump op uit?” Deze vragen stelt de NOS bij het beleid van de Amerikaanse president; het beleid van de Chinese en Russische presidenten wordt daarentegen zonder context en zonder vragen te stellen voortdurend ‘gewoon’ door de NOS is diskrediet gebracht. https://nos.nl/artikel/2586474-trump-militariseert-de-amerikaanse-samenleving-maar-waar-gaat-het-toe-leiden
10 28 Het is pijnlijk te moeten vaststellen dat een onrechtvaardige manier om belastingen te innen nu al meer opbrengt dan een rechtvaardige manier; aldus Guido Deckers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/28/begrotingsgesprekken-verhoging-btw-geen-goed-idee
11 10 Sociale media hebben van polarisatie een verdienmodel gemaakt, waarbij algoritmes agressieve en extreme taal belonen. Deze aanpak ondermijnt de basis van een gedeelde democratische realiteit en verhardt het publieke debat; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/10/polarisatie-als-verdienmodel-hoe-sociale-media-onze-aandacht-kapen
11 13 De subsidies voor onder andere Climaxi, HOTM, Labo vzw, Vrede vzw, Vredesactie en DeWereldMorgen (jaarlijks voor de laatste € 100.000) worden ondanks hun positief uitgevallen evaluatie geschrapt of verminderd. We hebben hier te maken met de grootste aanval op het maatschappelijk middenveld ooit. Dit gaat over de vraag wie in onze samenleving nog mag organiseren, spreken en tegenspreken. Precies dat is de kernfunctie van het maatschappelijk middenveld. De Italiaanse denker Antonio Gramsci leerde dat macht niet alleen in wetten zit, maar in gewoontes en ideeën, in wat we ‘normaal’ vinden. Hij noemde dat ‘culturele hegemonie’. Wie bepaalt wat vanzelfsprekend lijkt, wint het publiek nog vòòr er één wetsartikel verandert; aldus de redactie van De Wereld Morgen en Marc Vandepitte.
https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/13/red-het-kritische-middenveld-red-dewereldmorgen en https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/13/schrappen-van-subsidies-waarom-rechts-het-gemunt-heeft-op-het-maatschappelijk-middenveld
11 17 Zijn hele bestaan sinds 1922 heeft de BBC linkse kritiek altijd weggezet als irrelevant. Rechtse kritiek is daarentegen altijd ernstig genomen. Wat nu gebeurt, is om meerdere redenen bizar. Het monteren van beelden (voor de TV bestond gebeurde dit met klankfragmenten op de radio) is immers altijd het werkmodel geweest van de openbare zender. Daarbij stond trouw aan de machthebbers van het ogenblik altijd centraal. Dat een klacht tegen die selectieve vooringenomenheid nu wel gevolgen heeft, is hoogst uitzonderlijk maar niet onlogisch. De BBC had dit keer de verkeerde vijand aangepakt; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/17/bbc-in-crisis-voor-alle-verkeerde-redenen
11 28 Wat we deze week niet of nauwelijks te zien kregen: een poging tot staatsgreep tegen president Claudia Sheinbaum van Mexico is mislukt en een voorstel tot heropening van de militaire basis van de Verenigde Staten van Amerika in Ecuador werd massaal door de bevolking afgewezen; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/28/de-wereld-kort-wat-bleef-deze-week-buiten-beeld
12 03 Van een kwaliteitskrant verwacht je context, controle en kritische afstand, en zeker geen framing, die een militaire operatie goedpraat; aldus Bel Redh en Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/03/wat-de-standaard-niet-schrijft-over-venezuela-zegt-veel
12 04 The New York Times stelt in een aanklacht tegen het Amerikaanse ministerie van Defensie [c.q. …van Oorlog; GjH] dat het nieuwe beleid een directe inbreuk vormt op het eerste amendement van de Amerikaanse grondwet, dat de vrijheid van meningsuiting en van de pers garandeert. De krant vraagt de rechtbank in Washington om de richtlijnen ongeldig te verklaren en het Pentagon te verbieden ze te handhaven. Volgens die richtlijnen kunnen journalisten hun toegang tot het Pentagon verliezen als ze zonder toestemming informatie naar buiten brengen, zelfs wanneer die informatie niet geheim is; aldus de entertainmentredactie van NU. https://www.nu.nl/media/6378264/the-new-york-times-klaagt-pentagon-aan-voor-schending-vrije-meningsuiting.html
12 12 De Vlaamse media staan op een kantelpunt: Big Tech rukt op, 5 mediagroepen controleren bijna alle media en winsten slinken. Wanneer nieuws koopwaar wordt [Hoezo wordt? GjH], wie bewaakt dan straks nog onze democratie? Aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/12/kliks-cash-en-concentratie-wat-blijft-er-over-van-onafhankelijke-vlaamse-media
12 12 Nauwelijks of niet in het nieuws kwam dat 10 dagen na de gewelddadige rechtse provocaties in de hoofdstad Mexico City en een aantal andere grote Mexicaanse steden het politieke strijdtoneel daar volledig is gekenterd. De bewijzen zijn onweerlegbaar. De zogenaamd ‘spontane Gen-Z-protesten’ werden gefinancierd, georganiseerd en opgestookt door rechtse burgemeesters, door rijke grootgrondbezitters en door een aantal grote transportbedrijven, die hun lucratieve semi-feodale privileges willen behouden.
Dat een brede coalitie van Noorse solidariteits- en vredesorganisaties op 9 en 10 december jl. in de hoofdstad Oslo op straat kwam tegen de beslissing van het Noorse Nobelprijscomité om in 2025 de Nobelprijs voor de Vrede toe te kennen aan María Corina Machado, een extreemrechtse politica, die een militaire interventie tegen haar eigen land Venezuela steunt en haar prijs opdraagt aan president Donald Trump. Deze keuze heeft volgens hen niets met vrede te maken, maar alles met het legitimeren van buitenlandse inmenging en oorlog.
En dat de Palestijnse eerste minister Mohammad Mustafa de extreemrechtse regering van Israël ervan heeft beschuldigd haar inspanningen op te voeren om de bezette Palestijnse Westelijke Jordaanoever nog meer ‘onleefbaar’ te maken en mensen uit het bezette gebied te verdrijven. Het leidt volgens hem tot meer geweld door Joodse kolonisten, meer militaire invallen en een zich verdiepende financiële crisis onder Palestijnen. Voor onze media waren deze onderwerpen de moeite van het benoemen niet waard; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/12/de-wereld-kort-wat-verdiende-deze-week-meer-aandacht
12 19 Welke relevante ontwikkelingen kregen de afgelopen week geen media-aandacht: Assange vecht de Nobelprijs aan. Hongerstakers voor Palestina in levensgevaar. Kerala roeit extreme armoede uit. Record-opwarming aan de Noordpool. En de Verenigde Staten van Amerika steunt de Gen Z-protesten in Nepal; door de reactie van De wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/19/de-wereld-kort-wat-bleef-deze-week-onder-de-radar
Mensenrechten
9 29 In België belandde Anuna De Wever op de lijst van terreurwaakhond OCAD en werd de asielstatus van de Palestijnse activist Mohammed Khatib ingetrokken. In het Verenigd Koninkrijk werd Palestine Action op de terreurlijst gezet. In de Verenigde Staten van Amerika wil president Donald Trump ‘Antifa’ op de lijst van terroristische organisaties zetten en ook in Nederland werd er een motie in die richting goedgekeurd. Het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens daarentegen is vernietigend over het wetsontwerp, waarmee de federale regering radicale organisaties zou willen verbieden; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/29/mensenrechteninstituut-maakt-gehakt-van-wetsontwerp-voor-verbod-op-radicale-organisaties/
9 30 Immigratie wordt in de nieuwsmedia overwegend negatief in beeld gebracht, zowel in Vlaanderen als elders in Europa. Journalisten gebruiken daarbij regelmatig – bewust en onbewust – vaste vertelpatronen, zogenaamde ‘frames’, waarin immigranten bijvoorbeeld worden voorgesteld als indringers of slachtoffers. Andere nieuwsberichten benadrukken dan weer hoe immigratie een bedreiging vormt voor onze culturele gebruiken en gewoontes, economie of veiligheid; aldus Emmi Verleyen, Kathleen Beckers en Laura Jacobs. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/30/10-jaar-na-alan-hoe-nieuws-ons-beeld-over-immigratie-kleurt/
10 04 Nooit eerder werd een genocide op zo’n expliciete, zichtbare en ondertussen wereldwijd onomstreden wijze ten uitvoer gebracht. En wat hebben wij gedaan? We hebben maanden, zelfs [jaren decennia; GjH] verspeeld met linguïstische beuzelarijen; aldus Milo Rau, vertaald door Kaatje De Geest. https://www.foliomagazines.be/artikels/verzet-nu
10 15 Een internationale groep mensenrechtenorganisaties roept regeringen op om het demonstratierecht te verdedigen “in plaats van het te onderdrukken”. Het gaat specifiek om de behandeling van pro-Palestijnse demonstranten. “Het is cruciaal om te benadrukken dat de strijd tegen antisemitisme en terrorisme niet mag worden gemanipuleerd om mensenrechten te onderdrukken”, schrijft zij. Volgens de federatie wordt [racistisch; GjH] antisemitisme steeds vaker vermengd met legitieme [politieke; GjH] kritiek op het beleid van de Israëlische staat, en dat is een van de belangrijkste oorzaken van de [dan misplaatste; GjH] repressie; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2586586-mensenrechtenfederatie-regeringen-criminaliseren-pro-palestijnse-beweging?utm_medium=social&utm_source=twitter
10 21 Vrijgelaten Palestijnse gevangenen getuigen over systematische foltering, uithongering en vernedering in Israëlische gevangenissen. “Israëlische gevangenissen zijn veranderd in een netwerk van folterkampen”, stelt de Israëlische mensenrechtenorganisatie B’tselem; aldus Ludo De Brabander. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/21/palestijnse-ex-gevangenen-getuigen-over-gruwel-in-israelische-detentiekampen
10 27 VN-Speciaal Rapporteur voor de bezette Palestijnse Gebieden Francesca Albanese publiceerde op 10 oktober 2025 haar 3de rapport “Gaza Genocide: a collective crime”. Hierin ontrafelt zij de directe verantwoordelijkheid, die staten dragen voor het faciliteren, veroorzaken en voortzetten van de genocide tegen het Palestijnse volk in Gaza. België wordt 6x in het rapport vermeld, voor het leveren van onderdelen voor de F-35-gevechtsvliegtuigen (Artikel 40), voor het saboteren van de humanitaire voedselleveringen, en voor de spektakeldeelname aan dure, inadequate en gevaarlijke luchtdroppings (Artikel 54). Verder wordt België beschuldigd van het ter beschikking stellen van zijn luchthavens en zeehavens voor de transit van F-35-onderdelen uit andere landen en voor het faciliteren van alternatieve transportroutes voor leveringen via andere landen, nadat Belgische havenarbeiders een boycot hadden opgelegd voor laden en lossen van schepen met bestemming Israël (Artikel 66). Nederland wordt 4x vermeld als mededader van de genocide voor het leveren van onderdelen voor de F-35-toestellen (Artikel 40) tegen de eigen wetgeving in en voor het toelaten van transit via luchthavens en zeehavens van leveringen door andere landen (Artikel 42 en 66); aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/27/vn-rapporteur-albanese-nederland-en-belgie-medeplichtig-aan-genocide
10 30 IDF-majoor Sean Glass wordt verdacht van oorlogsmisdaden: op 29 januari 2024 patrouilleerden 22 soldaten van het Israëlische bezettingsleger met een aantal tanks onder zijn leiding in de straten van Tel al-Hawa, een wijk in Gaza-Stad. Zij maakten deel uit van het 52ste Gepantserd Bataljon. Dit Bataljon was een van de eerste om op 8 oktober 2023 Gaza binnen te vallen. Glass opereerde onder bevel van luitenant-kolonel Daniel Ella, die op zijn beurt kolonel Beni Aharon als bevelvoerder had. De namen van de overige 22 soldaten zijn vertrouwelijk aan het Internationaal Strafhof overhandigd. Glass was degene die ter plaatse het bevel tot vuren aan de tankbemanning gaf, die Hind Rajab (3 mei 2018-29 januari 2024), 6 van haar familieleden en 2 ambulancemedewerkers vermoordde, want nadat de auto op bevel van het Israëlische leger langs de daarvoor aangewezen route vertrok werd die auto onder vuur genomen. Hind Rajab belde daarna als enige nog levende persoon in de wagen met de gsm van haar 15-jarige nichtje de hulpdiensten. Het duurde nog geruime tijd voor de ambulancemedewerkers toestemming kregen om zich naar het voertuig te begeven. Hoewel ze daar met toestemming aankwamen werden ze ter plaatse onmiddellijk onder vuur genomen, waarbij beide ambulancemedewerkers eveneens werden vermoord. Deze misdaden werden gepleegd, terwijl de betrokken daders volledig op de hoogte waren van de afspraken tussen de Palestijnse Rode Halve Maan en de Israëlische overheid; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/30/bezettingssoldaat-sean-glass-gezocht-voor-de-moord-op-hind-rajab-in-gaza
11 01 Het verleden is niet voorbij en de verantwoordelijken voor de genocide moeten worden vervolgd. Alle landen, ook België [en Nederland; GjH], moeten zich daar blijvend [of eindelijk; GjH] voor inzetten. En ze moeten alles doen om verdere genocidale daden te voorkomen. Dat zegt VN-hoofdonderzoekster Navi Pillay in een exclusief interview met MO* met Gie Goris en Pieter Stockmans. https://www.mo.be/interview/navi-pillay-ook-na-het-akkoord-tussen-israel-en-hamas-moet-genocide-bestraft-en-voorkomen-worden-
Militarisme
07 28 (Ik las dit vermeldenswaardige bericht pas in november) In het op 28 juli jl. gepubliceerde rapport ‘Wet op de defensiegereedheid: oorlogsvoorbereiding ten koste van klimaat, natuur, veiligheid, privacy, democratie en arbeidsrechten’ krijgt Defensie een reeks ontheffingen en vrijstellingen van andere wetgeving, waaronder de EU-richtlijnen voor soortenbescherming (Vogel- en Habitatrichtlijnen), de Wet luchtvaart en de Omgevingswet. Bovendien kan de minister van Defensie op eigen houtje beslissen voor welke locaties en situaties dergelijke ontheffingen en vrijstellingen gelden. Dat kan leiden tot aantasting van natuur, een toename van overlast, stikstofuitstoot en risico’s op ongelukken. Tegelijkertijd beperkt de nieuwe wet inspraak en rechtsbescherming; bezwaar maken tegen besluiten is niet mogelijk en inspraakprocedures vervallen. De wet geeft de krijgsmacht een ruime bevoegdheid om persoonsgegevens te verwerken en verzamelen wanneer de minister dat nodig acht, en ook om deze te delen met buitenlandse mogendheden. Ook zet de wet de rechtspositie van het eigen Defensiepersoneel onder druk, doordat de minister delen van de Wet Ambtenaren Defensie buiten toepassing kan verklaren; aldus Stop de wapenhandel. https://stopwapenhandel.org/wodg-analyse/
9 24 ‘Met financiële steun van Europa en met name van de NAVO, geduld en tijd zijn de oorspronkelijke grenzen waar deze oorlog in Oekraïne begon, zeker een optie’, schrijft de Amerikaanse president Donald Trump; aldus NOS Nieuws. Zo sleept de oorlog dus ook in de toekomst voort. De Verenigde Staten van Amerika heeft een overeenkomst met Oekraïne gesloten, waarmee tegenover de ter beschikking gestelde wapens sinds 2022 grondstoffen aan de VS geleverd zullen worden. Verder wordt door Trump van de toekomst voor Oekraïne financieel een Europese kwestie gemaakt, waarin de VS ondanks Europese soevereiniteit wel de regels blijft bepalen. https://nos.nl/artikel/2583792-trump-wijzigt-standpunt-over-oekraine-land-kan-alles-op-rusland-heroveren
9 26 ‘Venezuela bedreigt Nederland’: over hoe verzonnen dreigingen door geschiedenis heen een bekende tactiek zijn om onder de bevolking draagvlak voor het afkeurenswaardige te creëren; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/26/venezuela-bedreigt-nederland-hoe-verzonnen-dreigingen-bekende-tactiek-zijn-door-geschiedenis-heen/
10 06 We zien onze minister-president Dick Schoof in een kleine optocht naar een monument lopen en op gepaste wijze eer bewijzen aan Oekraïense soldaten, die sinds de inval van Rusland van hun leven beroofd zijn; aldus de redactie van NU. Wanneer het goed is, gaan volgens mij de volgende gedachteflarden door het hoofd van onze minister-president heen: “Dit was nooit gebeurd wanneer Nederland, Europa en de NAVO ingegaan waren op het voorstel van president Michail Gorbatsjov een Vredeshuis Europa op te tuigen, of wanneer de NAVO niet in haar Meerjarenprogramma 2020-2030 had opgenomen dat Rusland een systemische vijand of wanneer het akkoord tussen Oekraïne en Rusland van april 2022 nageleefd was, waavan Oekraïne onder druk van Groot-Brittannië en de Verenigde Staten van Amerika van afzag”. https://www.nu.nl/320468/video/schoof-en-zelensky-bewijzen-gevallen-soldaten-laatste-eer.html
10 14 Op deze wijze worden wij vertrouwd gemaakt met een herhaling van Hiroshima en Nagasaki, in die zin dat we overgeleverd zijn aan de grillen van de Amerikaanse regering, maar dan met krachtiger atoombommen: https://www.nu.nl/binnenland/6372268/navo-oefent-nucleaire-dreiging-nederland-moet-die-bommen-kunnen-werpen.html
10 20 De voorstanders van militarisering hebben onze democratie, ons geld en onze tijd nodig. Ze bereiden zich niet alleen voor op oorlog buiten onze grenzen, ze organiseren ook een oorlog tegen de werkende klasse, hier en nu; aldus Marina Künzi en Nic Görtz. https://lavamedia.be/de-militarisering-is-een-oorlog-tegen-de-werkende-klasse/
10 21 Eerlijk [en helder; GjH] taalgebruik is cruciaal: noem apartheid ‘apartheid’, bezetting ‘bezetting’ en genocide ‘genocide’. Wie het heeft over ‘beide kanten’ vergeet in Palestina, of zo u wilt Israël, het fundamentele asymmetrische karakter van het conflict. De term ‘oorlog’ suggereert wederkerigheid die er niet is, en het gebruik van zo’n term vergemakkelijkt ook de misleiding over een ‘vredesproces’. De Verenigde Staten van Amerika blijft Israël militair en politiek bijstaan. In dat machtsspel dienen begrippen als ‘vredesplan’ vooral om een status-quo, die het internationaal recht schendt, te verlengen; aldus Marc Vandepitte. Zie ook 10 21 onder het kopje ‘Inzichten’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/21/gaza-dit-is-geen-wapenstilstand
10 22 De 5 argumenten om [op bevel van de huidige Amerikaanse president; GjH] flink te investeren in oorlogsvoorbereiding: 1. We moeten deze uitgaven doen om onafhankelijker te worden van de Verenigde Staten van Amerika, 2. We zitten in een deel van de lidstaten waar we het minste lidgeld betaalden: we waren de slechtste toen de norm op 2% stond, en we blijven de slechtste bij 3,5%, 3. De defensie-uitgaven zijn een economische kans, 4. We doen dit allemaal niet om aan te vallen, maar om ons te verdedigen tegen Rusland, en 5. Het alternatief is ‘geen wapens maar bloemen’.
Ad 1. Wie de Europese wapenaankopen bestudeert, ziet dat 2/3 hiervan gekocht wordt uit de VS. Ons eigen regeringsbeleid bevestigt dat ook door te stellen dat er juist “geen loskoppeling van de VS” mag komen. Integendeel, samenwerking met Washington moet juist worden “versterkt”. Ad 2. Het zogenaamde ‘lidgeld’, de NAVO-norm, is géén wettelijke verplichting. De norm, pas ingevoerd in 2006 en opgeschroefd in 2014, is een politieke afspraak, meer niet. Die norm is volledig willekeurig. Er is geen enkele militaire, rationele of strategische reden waarom de defensie-uitgaven van een land in vaste verhouding tot het bbp zouden moeten staan. Ons bbp zegt absoluut niets over onze veiligheidsbehoeften. De NAVO-norm toont aan dat de zeer ingrijpende budgettaire beslissing niet in het parlement of in de regering genomen wordt, maar binnen de NAVO en vervolgens zonder enig debat als ‘voldongen feit’ wordt gepresenteerd. ad 3. Geld dat naar groene energie, onderwijs of spoorwegen gaat, versterkt de economie blijvend: het creëert banen, stimuleert innovatie en levert rendement op voor de samenleving. Elke euro voor wapens is dus een euro minder voor de energie- en klimaattransitie. Er is geen beleid om de chemische sector, of de metaalindustrie, die aan de rand van de afgrond balanceren, te redden. Ad 4. Dat de Europese NAVO-landen nu al over een defensiebudget beschikken dat 2 tot 3x hoger ligt dan Rusland moet ons toch doen afvragen waarom er eigenlijk nog een verhoging naar 5% nodig is. Is de NAVO pas echt veilig met een budget dat meer dan 20x zo hoog als het Russische is? En met welke missie koopt België [en Nederland; GjH] dan al die wapens aan? De oorlogen in Afghanistan, Libië en Irak waren ooit zogenaamde “noodzakelijke oorlogen” om Westerse belangen te beschermen. In de realiteit ging het om offensieve interventies, die miljoenen levens verwoestten en de wereld bovendien onveiliger maakten. Het feit dat deze retoriek ook nu wordt aangewend om miljarden aan investeringen in offensief militair materieel te rechtvaardigen, maakt pijnlijk duidelijk dat het hier niet om defensieve investeringen gaat. Ad 5. Nee zeggen tegen de verhoging van het defensiebudget betekent niet direct dat je het leger wilt afschaffen. Het is weigeren mee te gaan in een oorlogslogica, die veiligheid vereenzelvigt met bewapening. De Europese NAVO-lidstaten beschikken vandaag al over 4x meer oorlogsschepen, 3x meer artillerie, gevechtstanks en pantservoertuigen, 2x meer gevechtsvliegtuigen en zelfs meer soldaten dan Rusland. Wie in die context vraagt om nóg meer wapens, moet uitleggen wat ‘genoeg’ dan ooit zal betekenen.
Bovendien vraagt veiligheid geen eindeloze wapenwedloop, maar politieke moed: investeren in conflictoplossing, diplomatie, klimaatbeleid en de strijd tegen ongelijkheid. Dat zijn de fundamenten van duurzame vrede. Collectieve veiligheid en multilateralisme, geen militaire spierballen, zijn de enige toekomst die Europa geloofwaardig maakt. Vrede is geen zwaktebod, het is een keuze voor redelijkheid in een wereld, die te vaak vergeet dat macht zonder overleg zelden iets beschermt. Het is de moeite om hiervoor de Strategische Visie Defensie 2025 eens te bekijken; aldus Mingtje Wang. Zie ook 10 22 onder het kopje ‘Nederland en België’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/22/neen-meneer-de-wever-uw-wapens-gaan-ons-geen-veiligheid-brengen
10 23 In Oekraïne zet Europa meer dan ooit in op oorlog, maar oorlog voeren is duur, heel duur, en veel lidstaten hebben weinig budgettaire ruimte of politieke wil om nog bij te passen. Daarom wil de Europese Unie nu via de in België gevestigde Euroclear de bevroren Russische tegoeden aanspreken om Oekraïne te blijven financieren. Vandaag buigt een Europese top zich hierover. Deze drastische en illegale stap schendt het internationaal recht, brengt de financiële stabiliteit van de EU in gevaar, en dreigt met onvoorspelbare Russische tegenmaatregelen; aldus Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/23/euroclear-als-oorlogskas-voor-oekraine-eu-speelt-met-vuur
11 10 De Amerikaanse president Donald Trump dreigt door de herstart van atoomproeven aan te kondigen de internationale veiligheid en het 30-jarige nucleaire testmoratorium op te blazen. Experts waarschuwen dat deze ‘ongelofelijk domme zet’ een nieuwe nucleaire wapenwedloop kan uitlokken; aldus Marc Vandepitte. De conservatieve wapenwedloop uitlokken wordt overigens al bewerkstelligd door het machtsevenwicht in Europa drastisch in het nadeel van Rusland te veranderen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/10/waarom-trumps-nieuwe-kernproeven-iedereen-in-gevaar-brengen
11 24 De begroting van de Europese Unie voor 2026 wordt binnenkort vastgesteld. Ook de volgende langetermijnbegroting van de EU (MFK 2028-2034) en een reeks ‘omnibus-paketten’, oftewel dereguleringsprocessen staan op stapel. Al deze voorstellen bevatten enorme verhogingen van de militaire uitgaven en subsidies aan de wapenindustrie. In een open brief aan alle parlementsleden vraagt Stop ReArm Europe ieder partementslid dringend om zich tegen deze gevaarlijke stappen te verzetten en financiële middelen in te zetten voor daadwerkelijk vredesbeleid.
Stop ReArm Europe is een coalitie van meer dan 800 organisaties uit heel Europa uit diverse sectoren met diverse politieke achtergronden; aldus StopWapenhandel. https://stopwapenhandel.org/move-the-money-from-war-to-peace/
11 24 Deze maand 35 jaar geleden ondertekenden Canada, 32 Europese landen en de Verenigde Staten van Amerika het Handvest van Parijs. Hierin maakten de landen afspraken over veiligheid en vrede in Europa. Over territoriale integriteit en politieke onafhankelijkheid van Europese landen. Over de belofte om niet te dreigen met militair geweld en/of geweld te gebruiken en over de vreedzame oplossing van conflicten. Er is niets van terecht gekomen, ondanks dat er nog steeds hoog geplaatsten zijn, die pleiten voor dialoog, diplomatie en ontwapening; aldus NachDenkSeiten. https://vredessite.nl/nieuws/handvest_2516.html
11 28 Gevraagd of ik de inval van Rusland in Oekraïne veroordeel, zette ik mijn veroordelingen op een rijtje:
1. Ik veroordeel Europa, dat het in 1989 de Russische handreiking afsloeg om met Rusland van Lissabon tot Vladivostok een Vredeshuis Europa in te richten. Europa schaarde zich toen achter George Bush sr., die daar niets van wilde weten.
2. Ik veroordeel Europa omdat het bij monde van bondskanselier Angela Merkel en president François Hollande in 2015 de Minsk II-akkoorden met Rusland sloot om tijd te rekken, het Oekraïense leger te trainen en te hergroeperen om vervolgens het bloedvergieten verder te zetten. Dit is een toppunt van onbetrouwbaarheid voor de toekomst van Europa.
3. Ik veroordeel de inval van Rusland in Oekraïne in februari 2022.
4. Ik veroordeel vanaf april 2022 Oekraïne, omdat het onder druk van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika het door beide partijen in acht genomen staakt-het-vuren-met-een-toewerken-naar-duurzame-vrede doorbrak en de oorlog voortzette en ik veroordeel Europa omdat het zich ook in dezen aansloot bij de VS.
5. Ik veroordeel alle oorlogsmisdaden en schendingen van andere internationale verdragen; ook die vanaf 22 februari 2022 door Oekraïne en Rusland gepleegd zijn.
6. Ik veroordeel de VS dat zij – in mijn woorden – voor 25 jaar beslag heeft gelegd op Oekraïense grondstoffen om de geleverde wapens terug te betalen. De VS krijgt toegang tot de begeerde grondstoffen en deelt mee in de winst, terwijl Oekraïne profiteert, doordat slechts de helft van de toekomstige opbrengsten wordt gestoken in de economische ontwikkeling van het land. En ik veroordeel Europa, omdat ze ook hierin zonder verzet of zelfs maar commentaar achter de VS aanloopt.
7. Ik veroordeel Europa dat zij de door op 27 juli jl. de VS opgelegde NAVO-norm van 3,5% + 1,5% overgenomen hebben als beleid, inclusief de door de VS afgedwongen aankoop van $ 750 miljard aan Amerikaanse energie en $ 600 miljard te investeren in de Amerikaanse economie en de iets later toegaf aan de door de VS opgelegde versnelde afbouw van fossiele grondstoffenimport vanuit Rusland.
12 01 Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) pleitte in België enige tijd terug al voor grootschalige inzet van het FN303-luchtdrukgeweer. Zo moet volgens hem het leger onder andere met dit wapen de politie actief kunnen bijstaan. Het leger is niet bevoegd voor binnenlandse ordehandhaving, maar daar wil Francken van af; aldus Lode Vanoost. Het interessante van deze stelling van Francken vind ik dat tijdens de vervulling van mijn militaire dienstplicht de bijna-inzet van ‘mijn’ bataljon bij de Nieuwmarktrellen in Amsterdam in 1975 voor mij het laatste zetje was om de weg op te gaan ‘gewetensbezwaarde militaire dienst’ te worden; hetgeen mij in een later stadium van mijn leven bracht tot antimilitarist en fervent voorstander van wereldvrede. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/01/fn303-is-een-levensgevaarlijk-niet-dodelijk-wapen
12 02 Mijn overdenkingen over de Defensieparagraaf van D66 en CDA, zoals opgesteld door Rob Jetten en Henry Bontenbal: 1. Dat wij ‘weerbaarder moeten worden’, volgt niet uit de stelling ‘dat de zorg voor de veiligheid van ons land ons allemaal direct raakt’. 2. De NAVO zie ik, onder meer gezien het Meerjarenprogramma 2020-2030 waarin de NAVO China en Rusland als ‘systemische vijanden’ bestempeld die haar bestaansrecht rechtvaardigen, niet als ‘hoeksteen van onze veiligheid.’ De NAVO is ‘Wij van oorlog, willen meer oorlog’. 3. De genoemde ‘brute aanval op de vrije Oekraïense democratie’ lijkt mij terecht (hoewel vrij? Toen daar een democratisch gezinde Russisch-gezinde president leiding gaf, is die in 2014 met hulp van de Verenigde Staten van Amerika vervangen door een Amerikaans-gezinde president); onterecht is dat onvermeld blijft dat na een bereikt staakt-het-vuren in maart 2022, met een gerede kans op vrede, Oekraïne onder druk van de VS en het Verenigd Koninkrijk ervoor gekozen heeft door te vechten (om Rusland economisch te ruïneren). 4. Er wordt in het stuk onomwonden gesproken over ‘Russische agressie’, maar de Westerse agressie tegen Rusland van 1989 tot vandaag blijft onbenoemd. 5. Bij gebrek aan militaire agressie, wordt de ‘assertiviteit van China’ benoemd als ‘grote uitdaging voor onze veiligheid’ (CDA en D66 bepleiten daarentegen zelf een assertievere opstelling van Nederland in de wereld). 6. De ‘dreiging in het Caribische gebied’ wordt genoemd als argument militarisering te intensiveren, maar dat die dreiging voortkomt uit agressie van de VS gericht tegen het regiem in Venezuela blijft onbenoemd. 7. Door zich te ‘committeren aan de NAVO-norm’, die president Donald Trump van de NAVO-landen eist, wordt ten onrechte een verband gesuggereerd tussen economische groei (het bbp) en geopolitieke veiligheid. 8. Gestreefd wordt in 2030 een ‘schaalbare krijgsmacht van minimaal 122.000 manschappen’ bereikt te hebben; dat zijn er nu exclusief burgerpersoneel en reservisten 40.000. Daarbij wordt eventueel een ‘selectieve opkomstplicht’ in werking gesteld. Aangezien het om mensenlevens gaat, die ingezet gaan worden voor het behoud van macht en niet voor het bereiken van een duurzame vrede in Europa, ben ik tegen zo’n dienstplicht. Tevens ben ik gekant tegen de oorlogspropaganda, waarmee jonge mensen met een beschamend, maar verbazingwekkend nieuw elan voor het leger geworven worden. 9. Gesteld wordt dat we ‘alleen met bondgenoten vrede en veiligheid waarborgen’; vergeten wordt dat we duurzame vrede alleen in samenwerking met potentiële vijanden bereikt kan worden. In 1989 wilden we dat niet, omdat George Bush sr. dat niet wilde, maar daar zouden we nu alsnog op terug kunnen komen. 10. Gesteld wordt dat ‘het pad naar NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne onomkeerbaar is’. Echter, Rusland zal nooit atoominstallaties van de VS aan haar grenzen met Oekraïene accepteren (zoals de VS ze niet op Cuba accepteerde), dus dat NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne zit er niet in. Dat idee vorm geven, zouden we wellicht met een atoomoorlog op Europees grondgebied moeten bekopen. CDA en D66 veronachtzamen dit risico door het domweg niet te noemen, maar hen schat ik niet bij machte deze werkelijkheid te veranderen. 11. We ‘herpakken onze voorvechtersrol als oprichter binnen multilaterale fora zoals de EU en de VN’, en dat doen CDA en D66 door het Handsvest van de VN en andere VN-verdragen aan hun laars te lappen.
12 08 Prof.dr. Pieter Vos zou een referaat houden over de relatie(s) tussen oorlog/geweld en religie. Waar religieuze dogma’s na de kruistochten leidend waren geweest, of waar daarentegen gewoon een ‘stammenstrijd’ werd uitgevochten kreeg hij niet helder. Dat komt ervan wanneer je niet definieert waarover je spreekt en uitspraken citeert zonder context te geven. Hij kwam, net als de vorige spreker, niet verder dan wat grasduinen. Want in een land dat ten noorden van de grote rivieren protestant georiënteerd was, en ten zuiden daarvan katholiek zijn er natuurlijk allerlei religieus geïnspireerde mensen, die zich aangesproken voelen tot principiële onderbuikgevoelens als het voeren van heilige oorlogen of pacifisme en pragmatici, die de mogelijkheid van rechtvaardige oorlogen openhouden of die een rechtvaardige vrede nastreven dan wel een onrechtvaardige vrede verkiezen boven oorlogen voeren. De relatie tussen oorlog en religie bleef zodoende onbesproken.
12 10 Er komen een generaal, een minister van Defensie, een prinses en een rector van een universiteit een café binnen. Het klinkt als het begin van een grap, maar de militarisering van het hoger onderwijs is bittere ernst. In snel tempo wordt de wetenschap onderworpen aan de logica van de oorlog; aldus Thies Gehrmann. https://lavamedia.be/van-aula-tot-kazerne-de-militarisering-van-de-universiteit/
12 17 Gisteren kondigde president Donald Trump “een totale en complete blokkade” aan van alle gesanctioneerde olietankers van en naar Venezuela. Hij beweert dat Venezuela olie en andere rijkdommen van de Verenigde Staten van Amerika heeft “gestolen” en wil de [democratisch gekozen; GjH] regering-Maduro als buitenlandse terreurorganisatie bestempelen. Volgens Trump is “Venezuela volledig omsingeld door de grootste armada, die ooit in de geschiedenis van Zuid-Amerika is verzameld”; aldus Marc Vandepitte. En de Europese Unie kijkt weg. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/17/irak-scenario-20-olieblokkade-van-washington-opent-aanval-op-venezuela-en-latijns-amerika
Wereldverhalen
9 24 In zijn speech zette president Donald Trump opnieuw vraagtekens bij de effectiviteit van de Verenigde Naties. “De VN heeft enorm veel potentieel, maar slaagt er totaal niet in om dat waar te maken.” Hij hekelde het gebrek aan daadkracht en noemde de VN een organisatie van ‘lege woorden’, zonder krachtige daden. “Lege woorden eindigen geen oorlogen”, aldus de president; aldus Annabel van Gestel en Rudy Bouma. En daar heeft Trump gelijk in wanneer de VS alle besluiten conform het ‘Handvest van de Verenigde Naties’ torpedeert wanneer die de macht van de VS kunnen aantasten, de organisatie frustreert met zijn consequente steun aan Israël, dat een genocide pleegt, en atoomwapenverdragen opzegt en – gesteund door de Europese Unie – overal in de wereld als eigen rechter optreedt, terwijl het de rechters van de Verenigde Naties vervolgd. Dit alles nog los van de VETO-weeffout in de VN Veiligheidsraad, en het gegeven dat – bij mijn weten – alle landen zich er schuldig aan maken voor genomen VN-besluiten meestal geen afdoende budgetten beschikbaar te stellen. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2583802-trumps-kritiek-raakt-aan-bredere-discussie-hoe-relevant-is-de-vn-nog
9 29 De Colombiaanse president Gustavo Petro riep op tot ongehoorzaamheid binnen het Amerikaanse leger en tot de vorming van een internationaal ‘leger van de mensheid’ om de genocide in Gaza te stoppen. De VS heeft daarop zijn visum ingetrokken; aldus Bel-REDH. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/29/president-petro-daagt-trump-uit-visum-ingetrokken-na-oproep-tot-legeropstand/
9 30 Steeds vaker grijpen autoritaire politieke leiders de macht. Samen met superrijke eigenaars van wereldwijd actieve bedrijven zetten ze de democratie steeds verder buitenspel en schuiven ze decennialang opgebouwde sociale spelregels opzij. Al doende zijn gewone mensen het kind van de rekening; aldus Jan Deceunynck in gesprek met Lieveke Norga (ACV Puls) en Luc Triangle (ITUC). https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/30/vakbonden-waarschuwen-voor-gevaarlijke-evolutie/
10 01 Het Europees Investeringsfonds voorzag in 2020 kapitaal voor het Israëlische spywarebedrijf Paragon Solutions. Die aandelen werden eind 2024 verkocht en het bedrijf is sindsdien volledig in Amerikaanse handen. Recent werd bekend dat de spionagesoftware van Paragon Solutions tegen activisten en journalisten is ingezet. Ook de Amerikaanse immigratiedienst ICE kan sinds kort deze Paragons spyware inzetten; aldus Jan Walraven. https://apache.be/2025/01/01/europees-investeringsfonds-eif-verschafte-durfkapitaal-israelisch-spywarebedrijf-paragon
10 06 Een grens is meer dan een lijn op een dode kaart, die de natiestaten omschrijft. De grens is vooral een discriminerend mechanisme dat mensen in een hiërarchie plaatst. Het is een machtsstructuur, die ongelijkheid in stand houdt. Albina Fetahaj bepleit meer dan het wegdenken van grenzen; zij stelt de hele politieke en sociale wereldorde aan de orde; niet alleen het grensbeleid, maar de grens als concept stelt zij ter discussie; aldus Sylvie Walraevens. https://lavamedia.be/zonder-grenzen-geen-migratie-enkel-mobiliteit/
10 10 De strijd tegen extreemrechts in Europa, maar ook in Amerika, is nodig, [bijvoorbeeld; GjH] omdat extreemrechtse partijen zich altijd tegen werknemers keren. Altijd. Ze doen alsof ze om gewone mensen geven, maar hun beleid is gericht op het breken van solidariteit, het privatiseren van de sociale zekerheid, op verdeeldheid en op het verzwakken van vakbonden. In heel Europa valt extreemrechts altijd migranten en minderheden aan, maar uiteindelijk dient het altijd dezelfde bedrijfsbelangen die ook neoliberaal rechts dient; aldus De Nieuwe Werker, die onder andere Bert Engelaar interviewt. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/10/solidariteit-en-liefde-kan-je-niet-in-cijfers-gieten
10 12 De Nobelprijs voor de Vrede ging dit jaar naar de extreemrechtse Venezolaanse politica María Corina Machado – fan van Trump, pleitbezorger van oorlog tegen haar eigen land en steunpilaar van Israël; aldus Katrien Demuynck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/12/nobelprijswinnaar-voor-de-vrede-steunt-genocide-in-israel-en-trumps-oorlog-tegen-venezuela
10 13 De wijze, waarop de machtigen tegenspraak monddood maken, bestaat uit stigmatiseren, woorden opkloppen tot ‘staatsgevaarlijk’ en vooral ook woorden verdraaien en – uiteraard – zelf de heilige onschuld spelen; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/13/bericht-aan-valerie-van-peel-n-va-een-onbeleefde-vraag-stellen-is-niet-hetzelfde-als-terreur
10 13 President Donald Trump kan zich alles veroorloven; niemand corrigeert hem: https://www.nu.nl/buitenland/6372306/opvallende-gast-op-gaza-top-fifa-baas-infantino-voegt-zich-bij-wereldleiders.html
10 15 Wat ooit ‘Volkshuisvesting’ heette is verworden tot een handelsmarkt, die megawinsten voor de rijken genereert. De wooncrisis bestrijd je niet door meer te bouwen. Australië, Canada, grote delen van Europa en de Verenigde Staten van Amerika doen er goed aan het Verenigd Koninkrijk als waarschuwing te zien voor wat ze te wachten staat wanneer ze hun eigen wooncrisis niet serieus aanpakken; aldus Grace Blakeley. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/15/een-wooncrisis-los-je-niet-op-door-meer-te-bouwen
10 20 Meerdere vormen van fysieke mishandeling werden gecombineerd met psychologische intimidatie. Greta Thunberg werd als internationaal meest bekende persoon harder aangepakt dan de andere deelnemers aan de humanitaire flotilla. Niet alleen Thunberg benadrukt dat de mishandelingen, die ze onderging, niet het echte verhaal zijn. Alle terugkerende deelnemers beamen dat het echte verhaal de dagelijkse folteringen van Palestijnse gevangenen is [waar de wereld aan voorbij gaat; GjH]. De deelnemers hebben ondanks die mishandelingen consequent geweigerd een verklaring te ondertekenen dat zij illegaal Israël zouden zijn binnengedrongen en dat hen voor een periode van meerdere jaren de toegang tot het land zou worden ontzegd. Die verklaring werd hen meerdere dagen na elkaar voorgelegd met de vage belofte dat ze dan vervroegd zouden vrijkomen. In Israël weet men uiteraard dat al deze mensen over hun mishandeling zullen getuigen na hun terugkeer. Dat het zionistische regime dit toch doet, zegt alles over zijn gevoel van totale straffeloosheid; aldus Lode Vanoost. Zie ook 10 20 onder het kopje ‘Europa’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/20/greta-thunberg-hoe-israel-duizenden-palestijnen-elke-dag-mishandelt-is-het-echte-schandaal-niet-wat
10 21 Hoe de politiek het fascisme nieuwe zuurstof gaf: het is niet alleen dat onze economie stagneert, maar ook dat dit gebeurde in de nasleep van een ongelooflijk goed geslaagd politiek project, dat ons ervan moest overtuigen dat we alleen staan, dat we om te overleven elkaar moeten beconcurreren en dat er niemand klaar staat om een handje toe te steken wanneer het misloopt. Dit politieke project was uiteraard het neoliberalisme. “De methode om dat te bereiken”, zei Eerste minister Margaret Thatcher, “is de economie”, en “het doel is de ziel te veranderen.” Ze beweerde niet alleen dat er geen maatschappij bestaat, maar ook dat ze de maatschappij wilde vernietigen. De banden die ons samenhouden, wilde ze verscheuren. En ze is daar uitmuntend in geslaagd door de arbeidersbeweging te vermorzelen, het gezag binnen de staat te centraliseren en elk protest de kop in te drukken.
Het andere deel van het project was de privatiseringsagenda. Thatcher privatiseerde de pensioenen en de sociale huisvesting in een poging de welvaart van de mensen te koppelen aan hun huisvesting en pensioen in plaats van aan hun loon. Zo zouden we ons niet langer identificeren als arbeiders, die samen opkomen voor onze belangen, maar als minikapitalisten van wie de welvaart gekoppeld is aan dezelfde financiële markten, die de rijkdom voor de top creëren.
Mensen reageren op 2 manieren op hun resterende gevoel van machteloosheid en die twee reacties zijn genderspecifiek. De eerste is wanhoop en komt waarschijnlijk vaker voor bij vrouwen, die denken: ‘Politiek is niets voor mij’. De tweede is woede, die merkbaar meer de kop opsteekt bij mannen, vooral aan extreemrechtse zijde. In de loop van de geschiedenis hebben die – economisch en politiek achtergestelde – boze jonge mannen de basis gevormd voor het fascisme; aldus Grace Blakeley. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/21/hoe-houden-we-de-jonge-boze-mannen-uit-de-klauwen-van-extreemrechts
10 22 De Duitse regering gaat duizenden medewerkers van Amerikaanse legerbases in het land betalen, nu die door de shutdown in de Verenigde Staten van Amerika geen loon dreigen te krijgen; aldus de nieuwsredactie van NU. Grappig toch, ik zie die bases als een niet teruggetrokken bezettingsmacht van de VS; een overblijfsel van de Tweede Wereldoorlog, en dat ziet de Duitse regering kennelijk totaal anders. In lijn met hun visie lijkt het mij een goed idee, wanneer gastlanden voortaan de soldij van Amerikaanse soldaten betalen. https://www.nu.nl/verkiezingen-vs/6373334/duitsland-betaalt-11000-medewerkers-van-leger-vs-zelf-tijdens-shutdown.html
10 22 Over hoe de Palestijnse kwestie is gereduceerd tot een humanitair probleem; in plaats van het te benaderen als een politiek probleem; aldus Youna Mulock Houwer in gesprek met Brigitte Herremans. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/22/brigitte-herremans-palestina-is-geen-humanitair-probleem-maar-een-politiek-probleem
10 24 Persbureau Reuters publiceerde 5 oktober jl. stukken uit een intern Telegram-gesprek van het Amerikaanse Department of State (Buitenlandse Zaken). Daaruit blijkt dat de regering van president Donald Trump Amerikaanse diplomaten mobiliseert om te lobbyen tegen de VN-resolutie, die Cuba op 28 en 29 oktober aan de VN-Algemene Vergadering zal voorleggen. Het doel van die resolutie is om een eind te maken aan de meer dan 6 decennia lange commerciële, economische en financiële blokkade van de Verenigde Staten van Amerika tegen Cuba. Het Telegram-gesprek werd op 2 oktober naar tientallen Amerikaanse ambassades gestuurd. Het draagt Amerikaanse diplomaten op om regeringen aan te sporen zich te verzetten tegen de resolutie, die sinds 1992 jaar na jaar met ruime meerderheid door de Algemene Vergadering van de VN werd aangenomen. Vorig jaar stemden nog 187 landen voor. De enige 2 tegenstemmen kwamen van de VS en van Israël; aldus Katrien Demuynck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/24/reuters-onthult-lastercampagne-vs-tegen-cuba
10 27 De recente erkenning van een Palestijnse staat door verschillende Europese landen is geen daad van solidariteit. Het is daarentegen juist een ernstig verraad dat de Palestijnse strijd voor bevrijding ondermijnt door [impliciet; GjH] het zionisme te legitimeren; aldus Majed Abusalama. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/27/eu-erkenning-palestina-is-geen-solidariteit-maar-verraad-aan-onze-bevrijding
10 29 De historische ongeletterdheid over Gaza is stuitend; aldus Tine Danckaers in gesprek met Willem Staes. https://www.mo.be/interview/auteur-willem-staes-de-historische-ongeletterdheid-over-gaza-is-stuitend
10 30 De relatie tussen China en de Verenigde Staten van Amerika zal waarschijnlijk het lot van de mensheid in de 21ste eeuw bepalen. Voor de camera’s waren de twee wereldleiders vriendelijk tegen elkaar, maar op de achtergrond speelt hier een bikkelhard conflict. De inzet is niets minder dan de hertekening van de wereldorde. Tot voor kort had de VS een onaantastbare, dominante positie op het vlak van economische productiviteit, militaire slagkracht en technologie. Die alleenheerschappij wil het Witte Huis kosten wat kost behouden, maar de opkomst van China dreigt daar een einde aan te maken. Daarom heeft de VS de Volksrepubliek China geïdentificeerd als zijn belangrijkste vijand en probeert het de economische en technologische opgang van deze Aziatische reus te dwarsbomen. De VS voert een ‘hybride oorlog’ tegen China, die op meerdere sporen tegelijk verloopt; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/30/aziatische-top-trump-wil-deal-xi-heeft-de-hefboom-en-europa-kijkt-toe
11 10 Inheemse gemeenschappen worden door onze uitstoot met geweld verdreven, want wie betaalt, mag vervuilen; aldus Tomas Vanheste. https://apache.be/2025/11/10/mira-sys-inheemse-gemeenschappen-worden-met-geweld-verdreven-door-onze-uitstoot
11 18 De Verenigde Staten van Amerika is verslaafd aan oorlog. Met een voorgesteld budget van iets meer dan $ 1.000 miljard voor het Pentagon, meer dan 750 militaire bases in circa 80 landen en de naamsverandering van het ministerie van Oorlog is dit [onverholen; GjH] geen land dat vrede nastreeft. De afgelopen 20 jaar is Venezuela voor de VS een voortdurend doelwit geweest om regimeverandering tot stand te brengen. De methoden, die ze hanteert, zijn bekend: dreigen met geweld, sancties die de Venezolaanse economie verstikken, en een beloning van $ 50 miljoen op het hoofd van de Venezolaanse president Nicolás Maduro, alsof dit het Wilde Westen is; aldus Sybil Fares & Jeffrey Sachs. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/18/regimewisseling-en-de-jacht-op-venezolaanse-olie-de-gangsterpolitiek-van-de-vs
11 19 De VN-Veiligheidsraad is onder druk Verenigde Staten van Amerika bezweken, waarmee het internationaal recht in Gaza aan flarden ligt; aldus Vredessite. https://vredessite.nl/nieuws/gaza_2513.html
11 20 Het schrappen of drastisch verminderen van subsidies van enkele socio-culturele verenigingen, waaronder DeWereldMorgen, moeten we begrijpen als een belangrijke stap in ‘de herschepping van de democratie’; een proces dat al langer gaande is; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/20/drie-lessen-uit-de-aanval-op-het-kritische-middenveld
11 26 Media en politici, die bijna 2 jaar het woord ‘genocide’ [angstvallig; GjH] vermeden, geven nu steeds vaker ruimte aan pro-Palestijnse standpunten. Volgens de Egyptisch-Canadese auteur Omar El Akkad bereiden ze zich voor om te beweren dat ze altijd al ‘kritisch’ waren. Met zijn boek ‘One Day, Everyone Will Have Always Been Against This’ (2025, uitgegeven door Knopf) reageert hij op die hypocrisie; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/26/ooit-zullen-politiek-en-media-altijd-tegen-de-genocide-geweest-zijn
11 26 Cuba ondergaat de langstdurende blokkade uit de wereldgeschiedenis. Al meer dan 6 decennia knijpt Washington Cuba af met een blokkade, die ook derde landen meesleurt. VN-rapporteur Alena Douhan was ter plaatse en concludeert zonder omwegen dat deze blokkade opgeheven moet worden. Volgens Noam Chomsky is “de hysterische obsessie van Washington om Cuba te verpletteren sinds 1959 een van de vreemdste fenomenen in de moderne geschiedenis”. Men spreekt van ‘blokkade’ en niet van ‘embargo’, omdat ook andere landen verhinderd worden om met Cuba zaken te doen. Jaar na jaar wordt deze VS-blokkade in de VN weggestemd met een overgrote meerderheid, maar toch weet Washington van geen wijken; aldus Bel-REDH. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/26/vn-rapporteur-eist-einde-vs-blokkade-tegen-cuba
11 26 De wereld schuift, en Washington slaat om zich heen: van proxy-oorlogen tot sancties, van Iran tot Venezuela, van Oekraïne tot Taiwan. Dit is geen reeks losse crisissen, maar één grote strijd om macht, wereldorde en winst. Dit is de clash van de 21ste eeuw; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/26/de-clash-van-de-21e-eeuw
11 26 Voor het eerst in 92 jaar kan het publiek het Congopanorama van de Wereldtentoonstelling van 1913 opnieuw bekijken. De tentoonstelling in het Africa Museum ontmaskert dit indrukwekkend staaltje van koloniale propaganda; aldus Raf Scheers. https://www.eoswetenschap.eu/geschiedenis/het-congopanorama-opnieuw-tentoongesteld-dit-was-pure-propaganda
11 29 Naar aanleiding van een onderwerp bij Nieuwsweekend zocht ik op wat een complottheorie is? En al vlot vond ik een inzicht-gevende webpagina, waarop gesteld wordt dat complotdenken de neiging is om een bepaalde gebeurtenis, ontwikkeling of toestand als het resultaat te zien van een samenzwering. Als toevoeging op deze definitie kunnen de volgende 5 randvoorwaarden voor een complottheorie worden gedefinieerd: 1. Een complottheorie legt verbanden, die niet altijd evident of logisch zijn; 2. Er is intentionaliteit in een complottheorie. Dingen gebeuren niet toevallig en worden eventueel aangestuurd door abstracte krachten; 3. Er is altijd sprake van coalities of een groep; 4. Een complottheorie is vijandig van aard. Goedaardige complotten – zoals Sinterklaas – noemen we geen complottheorieën; en 5. Een complot is geheim en vindt plaats achter de schermen.
Een complottheorie gaat dus uit van groepen, die bewust in het geheim kwaadwillend handelen. Let op dat een complottheorie niet per se onwaar is, maar alleen onbewezen. Complottheorieën kunnen ook gebaseerd zijn op een daadwerkelijke samenzwering; aldus Lennart Nordin. Dit pikte ik er uit, maar er staat nog veel meer interessants over complotdenken in de tweede link (nabl). https://www.nporadio1.nl/fragmenten/nieuwsweekend/019acea1-8695-739e-95bb-77bf2d0ac982/2025-11-29-en-ineens-zien-trumps-aanhangers-iets-niet-door-de-vingers en https://www.nabl.nl/samenwerken/de-waarheid-achter-complottheorieen/
12 01 Het waren verzwakte Verenigde Naties (VN), die hun 80ste verjaardag vierden. Geconfronteerd met de terugtrekking van de Verenigde Staten van Amerika en met de onrust in een wereld, moet de instelling zichzelf heruitvinden; aldus Anne-Cécile Robert en Christophe Ventura. https://lavamedia.be/van-multilateralisme-naar-een-bewind-van-brutaliteit/
12 04 Twee recente ontwikkelingen, die bepalend kunnen zijn voor het verloop van de oorlog en de toekomst van Oekraïne, hebben in de traditionele media niet de aandacht gekregen die ze verdienen: een enorm Oekraïens corruptieschandaal en de leidende rol van Oekraïene in het opblazen van de Nordstream-II-pijpleiding. In beide gevallen is het kristalhelder dat de Europese Unie zich in de voet schiet door een miljardenstroom Europees geld naar een land te sturen waar corruptie onuitroeibaar [blijkt of op zijn minst; GjH] lijkt en dat verantwoordelijk is voor een terreurdaad, die de Duitse en dus de Europese economie de keel dichtknijpt en overlevert aan duur en milieuschadelijk schaliegas uit de VS. En alsof dat nog niet volstond willen EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en met haar het merendeel van de Europese ‘lijders’ – hen ‘leiders’ noemen zou hen te veel eer aandoen – de Russische tegoeden stelen, die in Brussel in bewaring zijn gegeven. Die tegoeden zouden moeten dienen om een uitzichtloze oorlog tegen Rusland te financieren; aldus Johan depoortere en Salon van Sisyphus. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/04/oekraiense-corruptie-en-betrokkenheid-bij-aanslag-nord-stream-ii-ondermijnt-zelensky
12 05 Wat kwam de afgelopen week niet in het nieuws, waar het wel degelijk een plek verdiend had: Op 1 december jl. kondigde de Standard Bank of South Africa aan dat ze zich aansluit bij het Chinese grensoverschrijdende interbancaire betalingssysteem CIPS. Dit klinkt niet spectaculair, maar het maakt wel handel mogelijk zonder omweg via de dollar, een van de belangrijke pijlers van de dominantie van de VS over Afrika (en de wereld).
Het volkstribunaal over Palestina in Barcelona velde op 3 december jl. een snoeihard oordeel over Westerse collaboratie met de genocide in Gaza: het plegen èn ondersteunen van ecocide, genocide en uithongering in Palestina.
Brits militair wangedrag in voormalige kolonie Kenia toont hoe koloniaal racisme nog steeds springlevend is. Een op 4 december jl. openbaar gemaakt onderzoek door het parlement van Kenia stelt dat de permanente British Army Training Unit Kenya (BATUK) zich in de voormalige Britse kolonie minachtend gedraagt voor de Keniaanse soevereiniteit. Het Britse leger weigerde aan dit parlementaire onderzoek mee te werken. Het onderzoeksrapport toont een “consistent patroon van grove nalatigheid”. Er wordt een “verontrustende trend tot seksueel wangedrag” vastgesteld tot aan verkrachtingen en vermoorden van slachtoffers. De diplomatieke immuniteit van de Britse soldaten “werkt straffeloosheid in de hand”. Verder worden “ernstige milieuovertredingen” vast gesteld, zoals illegale stortingen en het gebruik van witte fosfor, zonder effectrapportering.
Wanneer de rechtse kandidaat Nasry Asfura de verkiezingen in Honduras niet ‘wint’, dreigt de Verenigde Staten van Amerika het land met zware financiële sancties. Inmenging door de VS in Latijns-Amerikaanse verkiezingen zijn niets nieuws in de geschiedenis van het continent. En president Donald Trump doet ook niets anders dan wat al zijn voorgangers ook deden. Het verschil is zijn openlijke schaamteloosheid daarover; alle vier aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/05/de-wereld-kort-wat-bleef-deze-week-onder-de-radar
12 05 De geplande sluiting van de Belgische ambassade in Havana is een stap achteruit voor de internationale solidariteit en verzwakt de Europese aanwezigheid in de Caraïben. De beslissing effent de weg voor het agressievere beleid van de Verenigde Staten van Amerika; aldus Coördinatie Opheffing Blokkade tegen Cuba. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/05/houd-de-belgische-ambassade-in-cuba-open
12 09 Twee eeuwen terugkijkend heeft de top 10% consequent meer dan 50% van het mondiale inkomen veroverd, terwijl de onderste 50% onder de 15% is gebleven. De ongelijkheid in rijkdom is zelfs groter dan de inkomensongelijkheid en neemt sneller toe. De bovenste 1% bezit 37% van alle activa, de top 10% bezit daarvan 75%, terwijl de onderste helft er slechts 2% van bezit. Een paar duizend miljardairs bezitten meer rijkdom dan miljarden mensen bij elkaar, en sinds de jaren ’90 hebben miljonairs en miljardairs hun rijkdom veel sneller zien groeien dan alle anderen, waardoor de verschillen steeds groter worden; aldus het World Inequality Report 2026. https://wir2026.wid.world/insight/global-economic-inequity/
12 11 Vergeet de praatjes over ‘democratie’ en ‘waarden’: de Verenigde Staten van Amerika zegt nu openlijk waar het om draait. Ze wil de machtigste blijven – en de wereld wordt wat haar betreft netjes opgedeeld in economische achtertuinen en invloedssferen. De Nationale Veiligheidsstrategie 2025 van de VS breekt niet met het verleden, maar is een geïntensiveerde voortzetting van wat onder de presidenten Barack Obama en Joe Biden al werd ingezet: de ‘pivot to Asia’ (het draait om Azië), de herbevestiging van de Amerikaanse wereldhegemonie en de openlijke economische oorlog tegen landen, die een eigen koers willen varen. De buitenlandse politiek van de VS blijft ook klassiek imperialistisch: couppogingen, oorlogen, regime verandering en sancties overal waar de VS die nodig acht. De Indo-Pacific zijn de economische slagvelden van de toekomst en daar geldt het behouden van ‘militair overwicht’ om China af te schrikken via de twee militaire gordels rondom dat land. Op dit moment is een grote oorlog met China te riskant, maar de controle over Latijns-Amerika is essentieel om de invloed van China daar terug te dringen. Daarnaast claimt de VS de natuurlijke rijkdommen van Latijns-Amerika als zijn eigen economische achtertuin. Europa blijft een afzetmarkt voor Amerikaanse export en technologie, maar is niet langer een volwaardige partner met eigen belangen; aldus Marc Vandepitte, die een podcast van Ben Norton samenvat. De link volgend is daar ook de podcast van Ben Norton te zien. Zie ook de tweede 11 27 onder het kopje ‘Noord-Amerika’ of 12 06 onder ‘Europa’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/11/europa-gedegradeerd-washington-ziet-continent-alleen-nog-als-afzetmarkt
12 14 Eerst alles plat bombarderen, en dan investeren. Zo ziet het nieuwe imperialisme eruit. Gaza wordt hertekend als winstzone waar gas, privatisering en vastgoed voorrang krijgt op rechten, terugkeer en zelfbeschikking van de oorspronkelijke Palestijnse bevolking in Gaza; door Miel Dullaert. Ook van dit bruut kolonialisme in de 21ste eeuw, kijkt de Europese Unie gewoontegetrouw weg. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/14/gas-wapenhandel-en-big-tech-de-economie-van-de-genocide
12 15 De Europese Centrale Bank (ECB) steunt Israël niet rechtstreeks. Wel steunt het bedrijven, die dat wél rechtstreeks doen. Dat is niet verboden, maar zeker onethisch. De ECB helpt op die manier bedrijven, die verdienen aan het uitroeien van het Palestijnse volk. Volgens het Verdrag betreffende de Europese Unie (1992) is de ECB ‘onafhankelijk’, dus hoeft de ECB zich niets aan te trekken van parlementen, laat staan van de publieke opinie. Maar dit onafhankelijke instituut ondermijnt momenteel internationaal geratificeerde VN-verdragen; aldus David Hollanders. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/15/euopese-centrale-bank-misdadig-monetair-beleid
12 17 Na de antisemitische aanslag op Bondi Beach in Sydney staat internationale media vol met terecht medeleven. Wat we echter ook zien, is dat sommige media en politici een link leggen tussen die haatmisdaad en het wereldwijde protest tegen de genocide in Gaza. Daarbij volgen ze het vaste scenario van de regering in Israël, die elke uiting van kritiek op Israël gelijkschakelt met antisemitisme; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/17/protest-tegen-antisemitisme-in-australie-en-protest-tegen-genocide-in-gaza-is-een-geheel
12 18 De Verenigde Staten van Amerika stellen per decreet sancties in tegen twee rechters van het Internationaal Strafhof (ICC), dat zetelt in Den Haag. [Deze gepolitiseerde actie wordt toegelicht door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio], die stelt dat het ICC zich bezig houdt met “gepolitiseerde acties tegen Israël, wat een gevaarlijk precedent schept voor alle landen”. Hij [zegt maakt het zelfs nog bonter door te zeggen; GjH] dat zijn land geen machtsmisbruik door het ICC tolereert, en dat er geen Amerikaanse en Israëlische burgers onderzocht mogen worden door het hof; aldus NOS Nieuws. Hij zegt dus dat Amerikanen en Israëlische burgers boven het internationale recht staan, dat het ICC bewaakt. En als altijd kijkt de Europese Unie weg. https://nos.nl/artikel/2595126-nieuwe-sancties-vs-tegen-rechters-van-het-internationaal-strafhof-in-den-haag
12 19 In een recente lezing in München waarschuwde de Duitse filosoof Jürgen Habermas voor de gesteldheid van de Amerikaanse democratie. Volgens hem evolueren de Verenigde Staten van Amerika [wanneer ze dat punt al niet bereikt hebben; GjH] razendsnel naar “een maatschappelijk systeem dat autoritair geleid en technocratisch bestuurd wordt, maar economisch libertair is”. En wij bewandelen in België en Nederland dezelfde weg; aldus Bert Engelaar en 14 anderen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/19/ook-bij-ons-brokkelt-de-democratie-af-het-is-problematisch-dat-zowel-het-middenveld-als-de
Inzichten
9 22 We zijn onderdeel van de geschiedenis, en net zo goed als dat we onderdeel van de toekomst zijn; aldus de redactie van ‘de lage landen’. https://www.de-lage-landen.com/article/we-zijn-onderdeel-van-de-geschiedenis-en-van-de-toekomst-een-heerlijke-avond-over-switi-sranan/
10 01 Mij verbaast het dat geen enkel Nederlands verkiezingsprogramma van politieke partijen ‘Het toewerken naar wereldvrede’ niet op nummer 1 van de te bereiken doelen heeft geplaatst. Maar het is nog vele malen erger: het toewerken naar wereldvrede heeft (uitgezonderd Dieren voor vrede en Denk) geen enkele plaats in verkiezingsprogramma’s, omdat Nederlandse politieke partijen en masse volgens hun beginselen en hun handelen helemaal geen wereldvrede na streven. Egocentrisch en zelfingenomen als we zijn, zijn we massaal de gesel van de oorlog kompleet uit het oog verloren en proberen we uit alle macht met militaire en/of politieke druk toegang te houden tot grondstoffen, doen we er uit winstbejag alles aan om elders mensen te onderdrukken en veroorzaakt ons welvaartspeil klimaat- en vluchtelingenproblemen elders.
10 04 De denkfout, die de NAVO naar mijn mening maakt, is ‘Rusland bij aanname te zien als een vijand’; met die premisse kun je onmogelijk tot vrede komen; hooguit tot een gewapend staakt-het-vuren (in de volksmond een ‘koude oorlog’). Precies dezelfde vooronderstelling geldt voor China.
10 11 Technocratie is niet in staat om het optimisme van de wil te mobiliseren; aldus Hans van Willigenburg. https://www.hpdetijd.nl/politiek/politiek/47470/gezocht-optimisme-in-de-politiek
10 15 Ook goedbedoelde fascinatie komt vaak neer op objectificatie; aldus Inès Al Share. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/15/arabische-vrouwen-zijn-niet-de-jouwe-om-te-redden
10 21 Een staakt-het-vuren houdt stand wanneer beide partijen militair vastzitten of meer winnen bij rust dan bij verder vechten. In Gaza wordt aan geen van beide voorwaarden voldaan; aldus Marc Vandepitte. Zie ook 10 21 onder het kopje ‘Militarisme’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/21/gaza-dit-is-geen-wapenstilstand
10 29 Vandaag las ik “Het beladen huis” (2025, uitgegeven door Atlas Contact) uit. Niemand minder dan Christien Brinkgreve beschrijft erin indringend haar rouwverwerking na het overlijden van eveneens niemand minder dan Arend Jan Heerma van Voss. Rouw over een niet geleefd leven. Zij eindigt op pagina 162 met de zin “Ik zou zijn hand pakken en we zouden voelen hoeveel we ook samen gehad hebben. De verbinding ervaren, al zou dat woord direct door hem in de ban zijn gedaan.” en ze vergeet de afsluitende zin, die ik daar als vanzelf achteraan denk: “En hij zou zijn hand boos teruggetrokken hebben, zich van mij afkeren en drie dagen niets tegen me zeggen.”
Je zou kunnen denken dat gender of het patriarchaat in dit ‘Memoir’ een belangrijke rol speelt, maar vanuit mijn ervaring weet ik dat het patroon tussen haar en hem zich ook kan ontwikkelen met omgekeerde rollen.
Het inzicht dat uit dit boek getrokken kan worden, maar dat niet genoemd wordt, is mijns inziens dat we altijd een alternatief plan moeten hebben (of ontwikkelen) en ook aandurven dat andere plan ten uitvoer te brengen.
In het door Brinkgreve beschreven proces heeft haar aanpak noch de een noch de ander iets positiefs opgeleverd, behalve dat ze niet gescheiden zijn. Zonder alternatief plan lijkt er volgens mij inderdaad niets anders op te zitten dan de weg die Brinkgreve gegaan is: aanpassen, begrip opbrengen voor de ander, falen, emotioneel of verbaal geweld van de ander met de mantel der liefde bedekken, geen grenzen trekken (omdat er geen grenzen zijn), hopen dat tijd raad brengt, luisteren, voegen, vragen stellen, wegcijferen, zelfkritiek, zelfverwijten, oftewel eindeloos doorgaan zonder alternatief, en in haar geval op adem komen in haar Egmondse huisje of thuis in haar werkkamer.
10 30 Wanneer ik mijn oog op de verkiezingsuitslagen laat vallen, zal alle institutionele onrecht in Nederland ongewijzigd voort blijven bestaan.
11 11 Het wordt nu dermate opzichtig dat het naar mijn mening niemand nog kan ontgaan: België, de Europese Unie en Nederland bepalen hun beleid binnen de marges, die de Verenigde Staten van Amerika aangeven. Onze zelfbestuur is daarmee de facto opgegeven. En wij maken ons als land daarmee medeplichtig aan het onrecht dat de VS naar de normen van het door België en Nederland geratificeerde internationaal recht pleegt.
11 15 ‘Er zijn niet altijd twee kanten aan een verhaal.’ Voor de Amerikaanse schrijver Ta-Nehisi Coates zijn woorden een noodzaak om de wereld, die nog steeds rust op de fundamenten van witte suprematie, te verklaren en zin te geven; aldus Han Zinzen in gesprek met de schrijver van “De boodschap” (2025, uitgegeven door Bot). Zie ook 11 11 onder het kopje ‘Discriminatie en racisme’. https://www.mo.be/interview/schrijver-ta-nehisi-coates-er-zijn-niet-altijd-twee-kanten-aan-een-verhaal
11 16 In mijn persoonlijke leven speelt behoud van mijn autonomie altijd al een vooraanstaande rol. Ik zou willen dat onze overheden in het wereldgebeuren eveneens een autonome positie in zouden nemen. Een flink deel van mijn kritiek op Nederlandse en Europese overheden is erop gebaseerd dat zij dat niet doen, maar vooralsnog alles ervoor over hebben de Verenigde Staten van Amerika niet tegen de borst te stuiten. En met ‘alles’ bedoel ik ‘werkelijk alles’. Daarmee worden mensenrechten en het internationaal recht genegeerd, staan wij al decennia aan de verkeerde kant van de geschiedenis, en werken ‘wij’ mee aan het zo lang mogelijk rekken van de bruut vormgegeven alleenheerschappij van de VS en aan haar binnenlandse intolerantie, racisme, repressie, vrouwenonderdrukking en noem maar op.
Een voorbeeld hiervan (net als Afghanistan dat zou zijn, Cambodja, Chili, Irak, Laos, Libië, Vietnam en straks wellicht Venezuela) is dit verhaal over de oorlog in Oekraïne en Rusland van Jeffrey Sachs, oud topdiplomaat van de VS, die zowat bij alle belangrijke ontwikkelingen van de laatste decennia aanwezig was (met dank aan Dolph Kessler): https://nl.linkedin.com/pulse/ik-ben-blijkbaar-een-poetin-versteher-pieter-rambags-n5pfe?utm_source=share&utm_medium=guest_mobile_web&utm_campaign=copy
12 03 Palestina legt het wereldwijd probleem van imperialisme bloot (Mingtje Wang); aldus Phayrouz Abougarad en Reem Al Rad. https://www.stampmedia.be/video/chains-activist-mingtje-wang-palestina-legt-het-wereldwijd-probleem-van-imperialisme-bloot
12 05 Er is sprake van ‘apartheid’ wanneer [meer dan de helft een deel; GjH] van de bevolking niet politiek vertegenwoordigd is en voorwerp is van discriminatie, racisme en uitsluiting; aldus Jan Hertogen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/05/ps-pvda-is-enige-uitweg-uit-brusselse-impasse
12 08 Het is een tijd van geweld, onverschilligheid en straffeloosheid; aldus NOS Nieuws over de dieptrieste positie van de VN. Zie ook 12 08 onder het kopje ‘Overkomelijk lijden’. https://nos.nl/artikel/2593677-wanhopig-stelt-vn-budget-voor-noodhulp-bij-hartverscheurend
Continenten, landen en streken
Nederland & België
9 23 “Vlamingen hebben een unieke mentaliteit”, aldus de Belgische minister-president Matthias Diependaele (N-VA). “De Vlaming”, zo verklaart hij, “staat met de voeten op de grond, maar zonder grote mond.” Een vage algemeenheid waarbij het woordje ‘maar’ overigens niet op zijn plaats is. Veel wordt echter duidelijk wanneer je inziet dat de uitspraak niet descriptief is, niet beschrijvend, maar prescriptief, voorschrijvend. Wat Diependaele als minister-president verwacht van zijn ‘onderdanen’, is dat ze gewoon hard werken en hun mond houden.
Verderop in zijn toespraak spreekt Diependaele zichzelf enigszins tegen. “Vlamingen zijn veel te bescheiden”, zo klinkt het. Dat lijkt op het eerste gezicht in strijd met het voorschrift om de voeten op de grond te houden, maar wordt begrijpelijk als je inziet dat hij het hier niet over dezelfde Vlamingen heeft. “Het ondernemerschap zit in ons bloed”, zo sprak hij voordat hij bescheidenheid plots als een probleem ging zien. Hij heeft het hier dus over de ondernemers onder de Vlamingen. Van hen verwacht de regering niet dat ze de voeten op de grond houden, zij moeten gewoon zo snel mogelijk zo rijk als denkbaar worden. Daarmee betreft zijn Vlaamse succesverhaal enkel de happy few. Dat merk je ook wanneer je zijn holle retoriek confronteert met de concrete beslissingen van de Vlaamse regering; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/23/septemberverklaring-vlaamse-regering-schrijft-een-succesverhaal-enkel-voor-de-happy-few/
9 25 De Nederlandse minister David van Weel van Asiel en Migratie heeft afspraken gemaakt met Uganda over de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. In die overeenkomst worden mensen gedegradeerd tot handelswaar; aldus NOS Nieuws. Zie ook 10 28 hier onder. https://nos.nl/artikel/2584033-kabinet-wil-nu-toch-proef-met-opvang-in-uganda
9 26 Ik heb een complexe relatie met Nederland, zegt de rijzende ster in de poëzie Asmae Amaddaou (23). Hier geboren worden is een van de grootste zegeningen van mijn leven, maar Nederland is ook een giftig land: etnisch profileren, toeslagenaffaires, discriminatie op de woningmarkt en arbeidsmarkt. Ik vind het niet raar dat steeds meer Nederlandse moslims overwegen te emigreren. Ik heb altijd meegekregen dat ik niet hoef te kiezen tussen Nederland of Marokko; ik ben èn Nederlands èn Marokkaans. Toch overweeg ik ook om uiteindelijk Nederland te verlaten. Ik zou heel graag van Nederland willen houden, maar de liefde die ik terugkrijg is voorwaardelijk. Dat is niet droevig. Als ik op een dag terugga naar Marokko, is dat met plezier. Maar eerst moet ik nog even carrière maken; opgetekend door Marte Hoogenboom. https://www.oneworld.nl/identiteit/poezietalent-asmae-amaddaou-interview/
10 09 Eén op drie kinderen in Brussel groeit op in armoede. Het middenveld, de OCMW’s, met het doel elke persoon in de mogelijkheid te stellen een leven te leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid, en de zorgsector staan al jaren onder druk. De huurprijzen swingen de pan uit en de jeugdwerkloosheid blijft hoge toppen scheren. Het is in die context dat internationale drugskartels erin slagen zich te nestelen in verschillende Brusselse wijken en een spoor van geweld achterlaten. Maar na meer dan 460 dagen is er nog steeds geen Brusselse regering [en al helemaal geen regering die deze misstanden aanpakt; GjH]; aldus Jan Busselen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/09/een-weg-uit-de-brusselse-impasse
10 16 Stages in het hoger onderwijs worden verondersteld een opleidingsperiode te zijn voor studenten. Voor de meesten (?) zijn deze periodes echter synoniem voor angst en gevaar. De woorden van Marie, een verpleegkundige in opleiding, illustreren de realiteit voor duizenden jongeren: “Ik vind het nogal schandalig dat je aan het einde van je stage nul euro op zak hebt. Na mijn kosten voor eten, benzine en parkeren, sta ik zelfs in het rood”. Op de keper beschouwd betreft het een veel ruimer probleem van arbeidsvoorwaarden en waardering voor werk; aldus Kimberley Denis en Lauren Pin. https://lavamedia.be/de-stage-een-stille-speler-in-de-studentenarmoede/
10 16 Minister Theo Francken en heel de N-VA wil het leger uitgebreide bevoegdheden geven om naast de politie als binnenlandse ordehandhaver op te treden; aldus Lode Vanoost. En laat dat nu net in 1975, toen ik mijn militaire dienstplicht vervulde, een zwaarwegend argument geweest zijn dat ik (wat later) een beroep gedaan heb op de Wet gewetensbezwaarden militaire dienst. De politie handhaaft in mijn optiek met haar bevoegdheden de binnenlandse orde, en het leger beschermt met haar heel andere bevoegdheden tegen buitenlandse indringers. Het leger mag naar mijn mening nooit ingezet worden tegen landgenoten. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/16/francken-n-va-misbruikt-rellen-pacheco-gebouw-voor-antisociale-agenda
10 22 Hoe is het mogelijk dat wanneer er zwaar bespaard moet worden, er toch € 34 miljard tegen 2034 extra naar defensie kan gaan? Dit jaar zou er federaal al € 4,5 miljard bij moeten komen. Terwijl het geld daar uit de deur vliegt, wordt de broekriem aangespannen in het hoger onderwijs. Zo wil de Vlaamse Regering € 73 miljoen besparen, waardoor minstens 20.000 studenten hun beurs gaan verliezen. Dat is 1/3 van alle beursstudenten; aldus Mingtje Wang. Zie ook 10 22 onder het kopje ‘Militarisme’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/22/neen-meneer-de-wever-uw-wapens-gaan-ons-geen-veiligheid-brengen
10 28 Net als de overeenkomst tussen Rwanda en het Verenigd Koninkrijk schuift de ‘Letter of intent’, die Nederland en Oeganda 25 september jl. ondertekenden (om uitgeprocedeerde asielzoekers naar een ‘transithub’ in Oeganda te sturen), de morele grenzen van Europa steeds verder op; aldus Kaatje Cokelaere. Zie ook 9 25 hier boven. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/28/nederland-oeganda-deal-migratiebeleid-of-morele-uitverkoop
10 30 In Nederland wordt de uitslag van de verkiezingen een ‘comeback van het midden’ genoemd. Inderdaad, partijen die zich als het midden profileren hebben zoveel winst geboekt, dat ze op 87 zetels* uitkomen. Maar de aanhang van extreemrechtse partijen met 42 zetels is immens, terwijl links niet verder komt dan 9 zetels; aldus Ismay van der Klei. * PvdA-GL zie ik als middenpartij. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/30/nederlandse-verkiezingen-comeback-van-het-midden-of-gestage-normalisering-van-extreemrechts
11 17 Een [volgende; GjH] Belgische knieval voor Washington: de ambassade in Cuba gaat na 123 jaar dicht, met alle gevolgen van dien, en die in Syrië zal na 13 jaar weer geopend worden; aldus Katrien Demuynck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/17/belgische-knieval-voor-washington-ambassade-in-cuba-dicht-na-123-jaar
11 17 Op alle niveaus wordt het net gespannen rond andersdenkenden en kritische geesten; aldus Kif Kif. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/17/kif-kif-subsidies-zijn-geen-zwijggeld
11 18 Zorgmedewerkers besteden gemiddeld 31% van hun werktijd aan administratie, zoals registratie en verslaglegging. De administratielast is het grootst in de jeugdzorg. Bovendien is de tijd, die werknemers besteden aan administratie, de afgelopen 5 jaar nauwelijks veranderd; aldus de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6376324/een-derde-van-werktijd-in-zorg-gaat-op-aan-administratie-ronduit-zorgelijk.html
11 24 Bij de opening van de Raw Materials Week in Brussel stonden vorige week twee werelden tegenover elkaar. Binnen, in het luxueuze Plaza Hotel, discussieerden Europese beleidsmakers, industriële lobby’s en mijnbouwbedrijven over ‘strategische autonomie’ en de zogenaamde ‘groene energietransitie’. Buiten stonden de mensen, die de prijs gaan betalen: inheemse vertegenwoordigers, lokale gemeenschappen en tevens milieuorganisaties uit regio’s waar de mijnbouw wordt opgedrongen. Zij stonden er schouder aan schouder met actievoerders, die onze ongebreidelde honger naar grondstoffen aanklaagden, niet alleen voor hernieuwbare energie, maar nu ook voor oorlogsvoorbereiding; aldus Mining Resistance Belgium. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/24/twee-werelden-botsen-bij-eu-raw-materials-week-in-brussel
11 26 Publieke organisaties in allerlei sectoren van de samenleving zijn in toenemende mate afhankelijk van diensten van enkele grote Amerikaanse technologiebedrijven. Die toenemende afhankelijkheid van Nederland van digitale diensten uit niet-Europese landen kan veiligheidsrisico’s opleveren; aldus Rutger Otto. https://www.nu.nl/tech/6377286/nederland-loopt-veiligheidsrisicos-door-gebruik-van-buitenlandse-digitale-diensten.html
11 29 Zo’n 70 conservatievere plaatselijke Christelijke Gereformeerde Kerken-kerken zijn het er niet mee eens dat meer progressieve kerken binnen het genootschap ruimte geven aan vrouwelijke dominees en een iets lossere omgang met homoseksuele kerkleden. Daarmee is er anno 2025 feitelijk weer eens sprake van een kerkscheuring in Nederland; aldus Bauke Haanstra. https://nos.nl/artikel/2592549-historische-kerkscheuring-bij-christelijke-gereformeerde-kerken
12 02 Sinds juli jl. is er een wet ingetreden, die bepaalt dat verdachten op een afdeling alleen nog met cameratoezicht contact mogen hebben met hun advocaat. Jan-Hein Kuijpers staat een verdachte op die afdeling bij, maar weigert bij hem en andere cliënten op bezoek te gaan, zolang de wet niet van tafel is. Advocaten vrezen dat de camera’s door middel van AI in staat zijn te liplezen en tegen afspraken in gericht worden op hun gezicht en laptop, zodat er kan worden meegelezen. Het is een wet, die wat hem betreft is gebaseerd op onderbuikgevoelens “gewoon omdat ‘Orakel’ Ulysse Ellian de Eerste en Tweede Kamer zo gek heeft gekregen om hen met een niet aflatende stroom onzin en feitelijke onjuistheden, en alleen voortkomend uit het giftige Marengo-proces, te bewegen om in te stemmen met die nieuwe regels”; aldus Joris Peters. https://www.nu.nl/misdaad/6377984/advocaat-haalt-uit-naar-staat-vanwege-vertraging-moordzaak-wij-blijven-staken.html
12 10 Zo gaat het – zolang ik dat volg – haast altijd: in 2023 zou er € 1,5 miljard nodig zijn voor de aanleg van het landelijk waterstofnetwerk; inmiddels is dat € 3,8 miljard. ‘De verwachte opstartverliezen zijn meer dan 3x zo groot gebleken als het beschikbare subsidiebedrag van € 750 miljoen’ heet dat dit keer; aldus de nieuwsredactie van NU. “De volgende stevige budgetoverschrijding is gepland in 2027”, denk ik er cynisch achter aan. https://www.nu.nl/economie/6378874/miljarden-extra-nodig-voor-aanleg-landelijk-waterstofnetwerk.html
12 16 De gemiddelde woonlasten stijgen komend jaar met 3,9%. Daarmee stijgen ze harder dan de inflatie. Dat heeft ermee te maken dat onze rijksoverheid gemeenten en provincies vanaf 2026 structureel minder financiert. Het benodigde geld om hun taken uit te voeren, wordt daarom in rekening gebracht bij huishoudens; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2594787-woonlasten-passeren-1000-euro-grens-begrotingstekort-neergelegd-bij-huishoudens
Afrika – Ivoorkust, Mali, Marokko, Soedan
9 21 De humanitaire crisis in Soedan heeft zich de afgelopen 6 maanden verdiept en het aantal burgerdoden is toegenomen. Vooral de gevechten in El-Fasher, een stad in Noord-Darfur, zijn heviger geworden. Daar is nauwelijks nog te leven; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2583486-meer-etnisch-geweld-en-burgerslachtoffers-humanitaire-crisis-in-sudan-verdiept
9 25 De oorlog in Soedan is meer dan een strijd tussen 2 generaals. Achter de schermen trekt de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) mee aan de touwtjes, op zoek naar goud en macht. En gedreven door de wil om elke democratische revolutie in de kiem te smoren; aldus Husam Mahjoub. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/25/hoe-de-emiraten-soedan-in-vuur-en-vlam-zetten-en-de-wereld-wegkijkt/
10 10 Terwijl de protesten van de Marokkaanse jongerenbeweging nog volop woeden, heeft de Europese Unie in alle stilte een nieuwe handelsovereenkomst met Marokko gesloten. De deal gaat over de handel in en ontginning van grondstoffen uit de bezette Westelijke Sahara, zonder instemming van het daar verblijvende Sahrawi-volk; aldus Benaissa Nams. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/10/de-eu-houdt-bezetting-van-marokko-in-west-sahara-in-stand
10 31 Op 25 oktober jl. behaalde zittend president Alassane Ouattara met een monsterscore van 91% van de uitgebrachte stemmen een 4de opeenvolgende mandaat als staatshoofd van Ivoorkust. De belangstelling van Westerse media en politici is minimaal. Met zijn verkiezing blijft het Westers bedrijfsleven verzekert van cacao, cashewnoten en winsten voor buitenlandse aandeelhouders; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/31/vergeten-verkiezingen-in-west-afrikaanse-ivoorkust
11 02 Afgelopen weekend veroverden strijders van de Rapid Support Forces (RSF) de strategisch gelegen stad Al Fashir in Soedan. In een burgeroorlog, die al sinds april 2023 woedt en al duizenden doden en gewonden heeft geëist, markeert deze overwinning een nieuw hoofdstuk. De stad zelf verkeert momenteel in totale chaos: de informatie, die doorsijpelt, toont bewoners die wanhopig proberen te vluchten, mensen die publiekelijk geëxecuteerd worden en huizen die zijn geplunderd. Voor de Soedanese bevolking betekent dit de zoveelste slag in een aanhoudende burgeroorlog. Een oorlog die, ondanks dat het momenteel als één van de grootste humanitaire crisissen wordt bestempeld, amper internationale aandacht krijgt. Donderdag 30 oktober jl. beschuldigden VN-organisaties de Veiligheidsraad zelfs van ‘een passieve houding’; aldus Kaatje Cokelaere. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/02/na-de-val-van-al-fashir-dreigt-soedan-weer-uit-elkaar-te-vallen
11 05 De Westerse landen lijken maar geen lessen te trekken uit de geschiedenis van interventies in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië. Sinds september ligt nu het zuiden van Mali in de houdgreep van Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM), een al-Qaida-gelieerde groep. Hun tactiek is eenvoudig maar doeltreffend: brandstoftankers uit Ivoorkust, Senegal en andere kuststaten aanvallen, chauffeurs doden of ontvoeren, en zo de hoofdstad Bamako langzaam verstikken. De blokkade is een netwerk van gerichte aanvallen op levensaders: bruggen, logistieke knooppunten en wegen. Het resultaat is angst, schaarste en een hoofdstad die op rantsoen draait. In Bamako, een stad van 4 miljoen mensen, stijgen de prijzen van basisvoeding, zijn er lange files aan de pompen, stokt het openbaar vervoer, zijn er wijken zonder elektriciteit en sluiten winkels. Ook universiteiten en scholen zijn dicht en ouders blijven thuis omdat er geen vervoer is. Westerse interventies in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië hebben geen stabiele staten gecreëerd, maar kapotte instellingen, machtsvacuüms en/of onbeheersbare wapenstromen. Precies in die leegte groeiden jihadistische netwerken uit tot regionale machten, die grenzen en regeringen overstijgen. En dan hebben we het nog niet eens over de vluchtelingenstromen die ze veroorzaakten; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/05/sahel-op-scherp-grijpen-jihadis-de-macht-in-mali
11 12 De bloedige chaos in Soedan is geen lokaal conflict, maar een nieuwe proxy-oorlog. Deze wordt heimelijk gedirigeerd door Israël en de Verenigde Arabische Emiraten als onderdeel van een plan om het land te fragmenteren en de enorme rijkdommen aan goud, olie, uranium en andere grondstoffen te stelen; aldus Staf Henderickx.
Antarctica en de Noordpool
11 04 Klimaatwetenschappers zijn erg bezorgd over de situatie van met name het westelijke gedeelte van Antarctica. Daar liggen namelijk twee onstabiele gletsjers. Smeltende gletsjers zorgen voor een toename van het zeewater, wat leidt tot een stijging van de zeespiegel. De zogeheten Thwaitesgletsjer draagt op dit moment al bij aan 4% van de wereldwijde zeespiegelstijging. De andere gletsjer, die van Pine Island, is de snelst smeltende gletsjer op Antarctica; aldus de nieuwsredactie van NU. Zie ook de eerste 11 04 onder het kopje ‘Klimaat’. https://www.nu.nl/klimaat/6374722/gletsjer-op-antarctica-verloor-in-twee-maanden-tijd-helft-van-de-omvang.html
Europa – Denemarken, Frankrijk, VK, Ierland, Zweden
10 15 De politieke crisis in Frankrijk is sinds 1958 ongezien en draait om de aanhoudende weigering van president Emmanuel Macron om een centrumlinkse regeringsmeerderheid te vormen, die zijn neoliberale beleid gaat terugdraaien. Om zijn 4de poging voor een rechtse regering te redden, stelt Macron 2 jaar uitstel van de pensioenhervorming voor; géén afstel; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/15/president-macron-blijft-kiezen-voor-ongewijzigd-antisociaal-beleid-0
10 20 De Zweedse regering toonde zich bereid haar humanitaire activisten op te offeren voor de goede relaties met Israël. In plaats van de kidnapping van eigen burgers in internationale wateren en hun mishandeling in Israëlische gevangenissen aan te klagen, koos de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken Maria Malmer Stenergard voor kritiek op hun actie; aldus Lode Vanoost. Zie ook 10 20 onder het kopje ‘Wereldverhalen’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/20/greta-thunberg-hoe-israel-duizenden-palestijnen-elke-dag-mishandelt-is-het-echte-schandaal-niet-wat
10 27 De strategie van de Ierse media en regering om met een campagne van leugens en roddels te verhinderen dat socialistische Catherine Connolly als de Ierse president zou worden verkozen is mislukt. Op 24 oktober jl. behaalde zij 63% van de uitgebrachte stemmen. Dat is, sinds Ierland een republiek is, het hoogste percentage dat een kandidaat ooit behaald heeft; aldus Lode Vanoost. En onze media verzwijgen deze uitkomst. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/27/ierland-verkiest-linkse-president-catherine-connolly
11 20 Europa importeert sinds het begin van de oorlog in Oekraïne steeds meer vloeibaar gemaakt aardgas (lng) uit de Verenigde Staten van Amerika. Dat maakt de Europese Unie te afhankelijk van de VS; aldus de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6376596/eu-wordt-volgens-totalenergies-te-afhankelijk-van-amerikaans-aardgas.html
11 17 Bezuinigingen op sociale uitgaven, geschenken aan het grootkapitaal, toegeeflijk zijn ten opzichte van Israël, achter Washington aan lopen: Keir Starmer treedt ondubbelzinnig in de voetsporen van Tony Blair; aldus Daniel Finn. https://lavamedia.be/labouristen-met-een-thatcher-inslag/
11 20 Het is een politieke shock in Denemarken, waar de inwoners van Kopenhagen dinsdag de partij van premier Mette Frederiksen hebben afgestraft, ten voordele van 2 meer linkse partijen. De Deense sociaaldemocraten verliezen bij de lokale verkiezingen voor het eerst in meer dan een eeuw hun bastion Kopenhagen. Dat is het resultaat van een jarenlange opschuiving naar het midden en de normalisering van rechtse prioriteiten; aldus Bart Servaes. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/20/toen-links-centrumrechts-werd-wat-denemarken-ons-leert
11 26 Slachtoffers van kindermisbruik(-beelden) kunnen als het aan de Europese Unie ligt terecht bij een Europees meldpunt, dat wellicht binnen afzienbare tijd haar informatie zal delen met nationale politiediensten en Europol. En de mogelijkheid voor communicatiediensten om berichten te scannen wordt nu vrijwillig gemaakt; maar later wellicht verplicht gesteld, zoals het in het oorspronkelijke plan was bedacht. Dat betekent dat makers van apps kunnen en mogen meelezen met wat hun gebruikers onder elkaar delen; aldus Rutger Otto. Zo worden we, als het aan EU ligt, allemaal als potentieel verdachten in de gaten gehouden. Eric Blair alias George Orwell had alleen het jaartal fout. https://www.nu.nl/tech/6377293/europese-lidstaten-nemen-omstreden-wet-tegen-online-kindermisbruik-aan.html
12 05 Europa wil Oekraïne redden met in Europa belegt Russisch geld en de daarbij behorende Belgische risico’s. Critici waarschuwen dat het ‘creatieve plan’ giftig, illegaal en een risico is voor de Europese financiële stabiliteit; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/05/euroclear-de-wever-vecht-tegen-miljardenrisico-voor-belgie
12 06 Al bijna 30 jaar probeert onderzoeksbureau Corporate Europe Observatory (CEO) uit te vinden wie er in de Europese Unie echt aan de knoppen draait. Nu de Europese Commissie druk in de weer is om haar eigen groene regels terug te draaien, is het werk van waakhonden als CEO belangrijker dan ooit; aldus Hans Wetzels. https://www.mo.be/interview/bedrijfslobbyisten-bussel-politieke-mogelijkheden-groter-dan-ooit
12 06 De Verenigde Staten van Amerika heeft haar nieuwe nationale veiligheidsstrategie gepubliceerd. In het document wordt veel kritiek geuit op Europa en wordt onder meer gesteld dat Europa zijn eigen toekomst en verdediging moet opbouwen. Verder worden in het document de NAVO, de EU en de VN niet of nauwelijks genoemd. De Oekraïense kwestie kan erin gelezen worden als een Europees probleem in de relatie met Rusland; aldus de nieuwsredactie van NU en NOS Nieuws. Dat Europa na 80 jaar zijn eigen toekomst en verdediging moet opbouwen, klinkt mij uiteraard als muziek in de oren. Zie ook de tweede 11 27 onder het kopje ‘Noord-Amerika’ en 12 11 onder het kopje ‘Wereldverhalen’. https://www.nu.nl/buitenland/6378470/vs-publiceert-nieuwe-veiligheidsstrategie-frontale-aanval-op-de-eu.html en https://nos.nl/artikel/2593419-veiligheidsstrategie-vs-heeft-gevolgen-voor-europa-alarmerend-voor-internationale-orde
Noord-Amerika – Cuba, El Salvador, Venezuela, VS
9 26 James Vance gebruikte de dood van Charlie Kirk niet alleen om hem tot profeet te verheffen, maar ook om de fundamenten te leggen voor een nieuw, autoritair McCarthy-tijdperk (Amerikaans autoritarisme); aldus Ico Maly. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/26/de-j-d-vance-show-en-de-opmars-van-amerikaans-autoritarisme/
9 28 De gewoonlijke manier waarop mensen in amerika (Assata Shakur (1947-2025) schreef amerika altijd met een kleine letter) geleerd worden te denken, is dat ieder persoon een klein hok is zonder relatie met andere personen. Grotendeels leren wij slechts fragmenten van kennis zonder onderling verband en ons onderwijs volgt geen logisch format of patroon. Het is juist dit soort opvoeding, die mensen produceert zonder de capaciteit om voor zichzelf te denken; en dus mensen die gemakkelijk te manipuleren zijn; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/28/assata-shakur-1947-2025-levenslang-consequent-strijder-voor-gelijke-rechten/
10 16 De Amerikaanse president Donald Trump heeft bevestigd dat hij de inlichtingendienst CIA toestemming heeft gegeven om geheime operaties in Venezuela uit te voeren. Trump zegt te overwegen aanvallen uit te voeren op land “nu we de zee zo goed onder controle hebben”; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2586618-trump-geeft-cia-toestemming-voor-geheime-operaties-venezuela
10 20 De Verenigde Staten van Amerika heeft een enorme oorlogsvloot voor de kust van Venezuela ontplooid. Het gaat om een aanvalsonderzeeër, F-35-straaljagers, zelfs een nucleaire onderzeeër, torpedobootjagers, oorlogsschepen met raketinstallaties, verkenningsvliegtuigen en meer dan 4.000 mariniers. Daarnaast verblijven naar schatting 10.000 VS-militairen in de regio, vooral in Puerto Rico en op amfibische schepen. Er werden al dodelijke aanvallen uitgevoerd onder het mom van “the war on drugs”. De ware inzet is regime-verandering om greep te krijgen op Venezuela’s gigantische oliereserves en soevereine politiek; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/20/bereidt-de-vs-oorlog-voor-tegen-venezuela
10 29 Cuba maakt een zeer moeilijke periode door als gevolg van de langstdurende economische blokkade uit de wereldgeschiedenis. In 2022 stelde een VN-commissie al dat ‘de talrijke sancties van de Verenigde Staten van Amerika het strengste en meest langdurige systeem van eenzijdige dwangmaatregelen vormen, dat ooit tegen een land is toegepast’. Voor het 33ste jaar op rij keurde de VN 29 oktober jl. met een overgrote meerderheid een resolutie goed, die de VS-blokkade tegen Cuba veroordeelt. Alweer een overgrote meerderheid stemde dit keer voor het onmiddellijk beëindigen van dit wreed en zinloos sanctiebeleid, maar het beleid van president Donald Trump werpt vruchten af: 165 landen stemden voor, 7 tegen, waaronder de Argentinië, Hongarije, Israël, Oekraïne en – uiteraard – de VS. Er waren 12 onthoudingen, waaronder veel Oost-Europese landen; aldus Katrien Demuynck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/29/blokkade-zonder-einde-de-vs-faalt-cuba-betaalt
10 30 De Verenigde Staten van Amerika voert de druk tegen Venezuela op. President Donald Trump laat de buitenlandse inlichtingendienst CIA openlijk toe om ondermijnende acties in het Caribische land te organiseren en legt steeds meer economische sancties op om de Venezolaanse regering ten val te brengen. Dit is echter geen nieuw beleid, dit is de consequente voortzetting van het beleid van al zijn voorgangers; aldus Lode Vanoost.
11 05 Er heeft zich in New York, het walhalla van het kapitalisme, een politieke aardverschuiving voltrokken nu de democratisch socialist Zohran Mamdani burgemeester van die stad wordt. Deze overwinning is om meerdere redenen historisch. Naast zijn jonge leeftijd van amper 34 jaar en zijn religie is er het feit dat hij een eerste-generatie-immigrant is. Hij woont in de Verenigde Staten van Amerika sinds 2001 en werd pas in 2018 staatsburger. Ook de financiering van zijn campagne is opmerkelijk. Sinds de jaren 1970, toen het grote geld van rijke donoren de Amerikaanse verkiezingen ging domineren en de budgetten bleven groeien, is het vrijwel onmogelijk geworden om nog kans te maken verkozen te worden zonder enorme bijdragen van grote geldschieters. Mamdani’s radicale platform had bovendien een geniepige smeercampagne ontketend van de gevestigde elite, die miljoenen spendeerde om deze bedreiging voor hun macht te stoppen. Zijn platform is namelijk gericht op de betaalbaarheidscrisis in New York en richt zich tegen de belangen van financiën, grote bedrijven en vastgoed. Zijn populaire voorstellen zijn onder meer $ 30 aan minimumloon, belasting voor de rijken, bevriezen van huren, gratis buslijnen, gratis kinderopvang, gemeentelijke supermarkten om lage prijzen te garanderen en een ambitieus woningbouwprogramma; aldus Lode Vanoost, Marc Vandepitte en NOS Nieuws. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/05/new-york-city-verkiest-linkse-burgemeester-zohran-mamdani, https://nos.nl/artikel/2589241-linkse-mamdani-wint-burgemeestersverkiezing-new-york en https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/03/wordt-een-socialist-burgemeester-in-de-hoofdstad-van-het-kapitalisme
11 27 Het bezoek van de Syrische overgangspresident Ahmed Al-Sharaa op 10 november jl. aan het Witte Huis is om minstens 2 redenen uniek: het was sinds de onafhankelijkheid van het land in 1946 het eerste bezoek van een Syrisch staatshoofd aan de Verenigde Staten van Amerika en de VS heeft zijn sancties tegen Syrië slechts opgeschort, niet ingetrokken. En het bezoek is ook nog bizar: Syrië valt onder de in 2019 aangenomen ‘Caesar’-wet, die Damascus uitsluit van het internationale banksysteem. De FBI loofde in 2017 nog een beloning van $ 10 miljoen uit voor alle informatie, die kon leiden tot de arrestatie van degene die vandaag met alle eer in Washington is ontvangen. De Syrische president is pas op 7 november, dus 3 dagen voor zijn officiële bezoek, geschrapt van de Amerikaanse lijst van personen, die als terrorist worden beschouwd; aldus Saïd Bouamama. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/27/syrie-terrorist-pion-in-vs-strategie-voor-midden-oosten
11 27 De wereld verandert en de Verenigde Staten van Amerika slaat om zich heen: van proxy-oorlogen tot sancties, van Iran tot Oekraïne, van Taiwan tot Venezuela. Dit is geen reeks losse crisissen, maar één grote strijd om macht, wereldorde en winst. Dit is de clash van de 21ste eeuw; door Marc Vandepitte. Zie ook 12 06 onder het kopje ‘Europa’ en 12 11 onder ‘Wereldverhalen’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/27/de-clash-van-de-21e-eeuw
12 02 El Salvador heeft een geschiedenis van onderdrukking en repressie. Na de jaren ’90 leek het geweld te luwen, maar onder president Nayib Bukele keren willekeurige opsluitingen en verdwijningen terug – alsof ze nooit weg zijn geweest; aldus Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/02/el-salvador-opnieuw-gemilitariseerd
12 04 Onder de beschuldiging van ‘drugshandel’ bedreigt president Donald Trump de Venezolaanse president Nicolás Maduro de laatste weken steeds opdringeriger. Een sfeerbeeld van Venezuela nu en een lezenswaard interview met de president; aldus Ignacio Ramonet. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/04/maduro-we-hebben-altijd-ingezet-op-dialoog-en-vrede
12 18 De regering van de Verenigde Staten van Amerika heeft een nieuwe, [periodieke; GjH] veiligheidsstrategie voorgesteld. De toon is openlijk imperialistisch, en China blijft in het middelpunt, als rivaal; aldus Jörg Kronauer. https://lavamedia.be/trumps-vs-en-de-globale-strijd-om-de-macht/
12 21 De Verenigde Staten van Amerika hebben opnieuw een schip voor de kust van Venezuela onderschept. Het zou de 3de keer in 11 dagen zijn dat de VS een schip in beslag neemt. Het schip voer in internationale wateren, maar staat wel op een Amerikaanse sanctielijst; aldus NOS Nieuws. Wanneer China of Rusland dit zou doen zou NOS Nieuws onder dezelfde omstandigheden spreken van piraterij. https://nos.nl/artikel/2595494-vs-onderschept-opnieuw-schip-voor-kust-venezuela-derde-in-elf-dagen
West-Azië – Israël, Jordanië, Libanon, Palestina
9 25 Achtergrond bij de Gaza Humanitarian Foundation, die nu in plaats van de UNRWA, het agentschap dat eerder verantwoordelijk was voor hulp aan de Palestijnse vluchtelingen in Gaza, de voedselbedeling in Gaza uitvoert. GHF is een schimmige commerciële organisatie, die het licht zag als geesteskind van het Israëlisch leger [dat daar een genocide pleegt; GjH] met de steun van de Verenigde Staten van Amerika als voedstervader; aldus Marleen Bosmans. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/25/gaza-humanitarian-foundation-is-partner-in-etnische-zuivering/
10 07 Wat we zien is geen ‘oorlog tussen Hamas en Israël’, zoals het in de meeste grote media telkens genoemd wordt. Wat we zien is de genocidale logica van een koloniaal project dat al vanaf dag één gebouwd is op etnische zuivering; aldus Seppe De Meulder. Zie ook 10 07 onder het kopje ‘Media’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/07/het-begon-niet-op-7-oktober-maar-reeds-voor-1948
10 07 Twee jaar na 7 oktober maakt Jeff Halper de balans op: “Dat Hamas die dag burgers vermoordde is onaanvaardbaar, maar de gruwel van de bezetting rechtvaardigt die militaire operatie”; aldus Willem De Maeseneer. https://www.mo.be/interview/interview-jeff-halper
10 09 Wat de ingrediënten van een vredesplan in Palestina, of zo u wilt Israël, zouden zijn: 1. Deradicalisering van de politiek en publieke sferen, 2. Hervorming van het Israëlische leger, 3. Verantwoording afleggen aan het Internationaal Strafhof, 4. Opening van Gaza: einde aan de blokkade, 5. Internationale waarnemers of een beschermingsmacht, 6. Stoppen met en gaan criminaliseren van de bezettings- en kolonisatiepolitiek, 7. Demilitarisering en ontruiming van de Westelijke Jordaanoever en Jeruzalem, 8. Beëindiging van administratieve detentie en vrijlating van Palestijnen, 9. Het recht op terugkeer bewerkstelligen, 10. Transparantie over publieke diplomatie en propaganda; aldus Marc Vandepitte, die Somdeep Sen citeert, een onderzoeker aan de Universiteit van Pretoria en auteur van het boek “Decolonizing Palestine: Hamas between the Anticolonial and the Postcolonial” (2020, uitgegeven door Cornell University Press). https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/09/hoe-een-vredesplan-voor-gaza-er-zou-moeten-uitzien
10 13 Sinds hun illegale aanhouding in internationale wateren hebben ze tal van schendingen ondergaan. Velen van hen zijn fysiek mishandeld, bedreigd door honden, van slaap beroofd, onder schot gehouden met lasers en hagelgeweren, en blootgesteld aan allerlei vormen van psychologische mishandeling. Wanneer Israël dit al met hulpverleners doet, kun je je een voorstelling maken wat ze met Palestijnen doen; aldus Thiago Avil, de organisator van de Global Sumud Flotilla. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/13/organisator-flotilla-vanuit-cel-als-israel-dit-met-ons-doet-wat-met-palestijnse-gevangenen
10 14 Waarom aanvaarden Israël en de Verenigde Staten van Amerika vandaag wat ze 2 jaar lang hebben geweigerd? Nu, nadat Israël 2 jaar lang een akkoord had afgewezen, gaat het onder zware druk van de VS, akkoord. De bocht van de VS is geenszins ingegeven door de genocide, maar door de groeiende instabiliteit van hun vazalstaten in de regio en de verschuiving in de wereldopinie. [Tenzij Israël haar destructieve doelen bereikt heeft, of sprake is van ‘voortschrijdend inzicht’; GjH] verschijnt de zionistische staat nu in haar ware gedaante; als een vazalstaat of als een orgaan dat de belangen van [het Westen de VS; GjH] in de regio behartigt; aldus Saïd Bouamama. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/14/staakt-het-vuren-in-gaza-stort-zionisme-in-de-diepste-crisis-sinds-1948
10 22 [De oorlog Israël; GjH] heeft [onder veel meer; GjH] de ouderen van Gaza in een ramp gestort, maar hun kwetsbaarheid was er al veel eerder. Wie 60 jaar of ouder was, leefde al in een samenleving zonder goed functionerende sociale voorzieningen. Ouderen waren voor financiële steun, medicijnen en dagelijkse zorg afhankelijk van hun kinderen en kleinkinderen. Maar door de 18 jaar durende blokkade, die de economie wurgde en armoede en werkloosheid systematisch in stand hield, konden families hun ouderen steeds minder ondersteunen; aldus Guido Cuyvers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/22/de-vergeten-slachtoffers-hoe-de-ouderen-van-gaza-in-stilte-sterven
10 29 “The only peace that Israël is interested in is to take our land piece by piece”, legde de Palestijnse Tareq in juli 2015 uit. Hij had het toen over de Oslo-akkoorden en hoe Israël het vooruitzicht van een Palestijnse staat, dat daarin beloofd wordt, gebruikt als zoethoudertje terwijl het ondertussen doorgaat met het koloniseren van steeds grotere stukken van de Westelijke Jordaanoever. Wat geldt voor de Oslo-akkoorden geldt ook voor het staakt-het-vuren dat momenteel zogezegd weer in Gaza van kracht is. Het enige staakt-het-vuren waarin Israël geïnteresseerd is, is dat Palestijnen hun verzet staken en dat Israël kan blijven bombarderen. Gisteren heeft Israël het staakt-het-vuren dat enkele weken geleden van kracht ging voor de 125ste keer geschonden; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/29/het-enige-staakt-het-vuren-dat-israel-wil-is-dat-palestina-het-verzet-staakt-en-israel-blijft-vuren
10 31 Israël probeert zijn aanwezigheid uit alle macht te rechtvaardigen met bijbelse verhalen en andere argumenten, maar in wezen is het een Westerse koloniale nederzetting. En die is geenszins in het land geworteld, maar in angst. Die angst komt tot uiting via een apartheidsmuur, bewakingssystemen, camera’s en via wachttorens; aldus SOS Gaza. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/31/haifa-saleh-israel-is-een-westers-koloniaal-project-niet-gebouwd-op-verbondenheid-met-het-land-maar
11 14 De afgelopen jaren escaleerden de gevechten tussen het Libanese Hezbollah en het Israëlische leger. Die gevechten begonnen op 8 oktober 2023, een dag na de aanval van Hamas op Israël. In 2024, na bijna een jaar van wederzijds geweld, escaleerde Israël het conflict. Israël voerde grootschalige bombardementen uit, doodde bijna het hele leiderschap van Hezbollah, en het viel Zuid-Libanon binnen. Meer dan 4.000 mensen in Libanon zijn sinds oktober 2023 gedood, ruim 16.000 raakten gewond. En ondanks de wapenstilstand waarmee Hezbollah en Israël eind 2024 instemden, voert Israël ook nu nog vrijwel dagelijks aanvallen uit; aldus Cosette Molijn. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/reportage-zuid-libanon-palestina-israel/
11 18 De Palestijnen sterven nog steeds door een genocide. Nu sterven ze weliswaar [niet minder rechtstreeks; GjH] door het Israëlische geweld, maar nog steeds wel door een [door Israël georganiseerd; GjH] gebrek aan geneesmiddelen, honger, kou of door te voorkomen ziektes; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/18/wapenstilstand-gaza-is-genocide-met-een-andere-naam
11 19 De Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem rapporteerde in juni 2025 dat 3.565 Palestijnen in ‘administratieve detentie’ zaten. Juist geweldloze mensenrechtenactivisten, zoals Ayman Ghraieb, lopen een groot risico op zo’n staatsontvoering. Deze opsluiting zonder wettelijke reden en zonder vonnis van een rechtbank kan dagen, maar ook jaren duren. Aymans ontvoering volgt op de benoeming van de extreemrechtse generaal-majoor David Zini tot hoofd van de Shin Bet, wat volgens War Resisters’ International duidt op toenemende politieke repressie door de binnenlandse veiligheidsdienst; aldus War Resisters’ International. https://vredessite.nl/nieuws/arrestatie_2514.html
11 20 Hulpverleners meldden gisteren minstens 25 doden bij 4 verschillende Israëlische aanvallen op Gaza tijdens het staakt-het-vuren. Ook vandaag worden aanvallen uitgevoerd. Daarbij zouden omstreeks 10 uur in de ochtend al 3 mensen om het leven zijn gekomen. Daarnaast heeft Israël zich met de verdrijving van 32.000 Palestijnen uit de vluchtelingenkampen Jenin, Nur Shams en Tulkarem op de bezette Westelijke Jordaanoever schuldig gemaakt aan misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden; aldus de nieuwsredactie van NU en NOS Nieuws. https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6376625/een-van-dodelijkste-dagen-in-gaza-sinds-bestand-qatar-veroordeelt-aanvallen.html en https://nos.nl/artikel/2591263-hrw-beschuldigt-israel-van-etnische-zuivering-op-de-westoever
12 03 Het staakt-het-vuren dat begon op 10 oktober jl. is officieel nog van kracht, maar in de praktijk is er van een staakt-het-vuren weinig sprake. En het ‘vredesplan’ voor Gaza van president Donald Trump is in werkelijkheid een blauwdruk voor een permanente bezetting, etnische opsplitsing en een springplank voor massadeportatie. Als antwoord daarop zou de solidariteitsbeweging moeten breken met het ritme van kortstondige protesten en zich verankeren in duurzame structuren; aldus De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/03/hoe-trump-en-israel-gaza-willen-opsplitsen-en-onderbrengen-in-concentratiekampen
12 10 Fase I van het Gaza-akkoord is nu bijna 2 maanden van kracht. Hamas heeft alleen het lichaam van de laatste Israëlische gijzelaar nog niet overgedragen. Tegelijkertijd voert het Israëlische leger nog dagelijks aanvallen uit en komt nog steeds veel minder hulp binnen dan was afgesproken. Sinds het begin van het bestand zijn meer dan 360 Palestijnen door het Israëlische leger gedood.
Voor fase II blokkeert Israël elke vorm van legitiem Palestijns leiderschap. Dit is nu een overeenkomst tussen Amerikanen en Israëli’s en heeft weinig [of niets; GjH] met Gaza’s problemen te maken; aldus David Poort. En uiteraard zwijgt Europa in alle talen, want er zijn nu eenmaal veel streken in de wereld waar internationale verdragen wat Europa betreft niet nageleefd hoeven worden. https://nos.nl/artikel/2593932-fase-twee-van-gaza-plan-dichtbij-maar-palestijnen-nauwelijks-aan-tafel
12 17 Wanneer de geschiedenis een handleiding voor kolonialisme had, dan zou hoofdstuk I de titel ‘Verdeel en Heers’ dragen. De Britten schreven het, de Fransen perfectioneerden het en de Israëli’s hebben het weer van de plank gehaald; aldus Abdelrahman Alserr. https://www.mo.be/analyse/de-oude-strategie-achter-Israels-nieuwe-orde-in-Gaza
12 21 Israël heeft de bouw van 19 illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever goedgekeurd. Daarmee is door Israël in de afgelopen 3 jaar voor de bouw van 69 illegale dorpen op de bezette Westoever toestemming gegeven. Het gaat bij elkaar om de bouw van meer dan 50.000 woningen sinds mei 2022; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6380280/israel-gaat-door-met-illegale-kolonies-op-westoever-en-keurt-er-nog-eens-19-goed.html
Zuid-Amerika – Nicaragua
5 26 Sinds José Ortega in 2007 president werd van het land, is Nicaragua afgegleden tot een dictatuur. Opeenvolgende verkiezingen zijn gemanipuleerd, van de scheiding van machten in het land is niets meer over. Tienduizenden Nicaraguanen zijn het land de afgelopen jaren ontvlucht, maar zij zijn ook in het buitenland nog altijd doelwit van repressie; aldus Boris van der Spek. https://nos.nl/artikel/2584064-vn-nicaraguanen-zijn-leven-tot-ver-buiten-de-grenzen-van-dictatuur-niet-zeker
Nawoord
Bovenstaande berichten van de afgelopen herfst overziend, waarover ik geen blog schreef, maken mij het volgende duidelijk: de wijze waarop we door onze media op de hoogte gesteld worden over wat er in de wereld gaande is, mist een richtinggevend kompas. Het ontbreekt aan elke kritische bezinning op het juiste handelen. De door België en Nederland geratificeerde, politieke VN-verdragen zouden bijvoorbeeld zo’n kompas kunnen zijn. In dat geval zou het wereldgebeuren in de media becommentarieerd worden naar het naleven van dan wel schenden van die verdragen. Zoals het nu gesteld is binnen onze media, weet de ene hand (van de grondwet en aangegane politieke verplichtingen) niet wat de andere hand (van de dagelijkse mediaberichtgeving en politieke beeldvorming) doet en geldt derhalve het “recht van het geld en het recht van de macht, en van een rationeel beredeneerde kapitalistische neoliberale status quo, losgezongen van de kwalijke belangen, die ermee gediend worden, en in onze media eveneens losgezongen van context en geschiedenis.
Onze media vermaken ons. Niet de inhoud, maar kijk- en luistercijfers zijn leidend, of de abonnementen die moeten worden verkocht. En de bezuinigingen, die ten koste van de kwaliteit en ten gunste van winstgevendheid worden doorgevoerd. Dus nemen de media het – een enkele standvastige en niet wegbezuinigde journalist daargelaten – absoluut niet nauw met grondwetten, wereldwijd geratificeerde en overeengekomen verdragen, duurzame vrede en met de wetenschappelijk wereldwijd overeengekomen consensus. Daarentegen wordt de wereld in onze media opgedeeld in vrienden en vijanden; de vrienden hebben niets dan goede intenties en laten wel eens steekjes vallen en de vijanden hebben kwalijke intenties en doen soms toch per ongeluk iets goed. Zonder enige zelfreflectie op ons eigen handelen, of dat nu strijdig is of in lijn met beschaafdheid, onderling overeengekomen politiek gedrag of wetgeving en daaruit voortvloeiende waarden, laten wij ons richting humane catastrofes duwen, richting klimaatcatastrofes, richting oorlogen en vijandschap. En velen van ons, veruit de meesten, laten zich al doende onnadenkend en slaapwandelend, en in de illusie dat zij het nieuws volgen richting afgronden duwen. Want dat doet het ons dagelijks geboden, vermakelijke mediagif.
Hopelijk hielp het hier boven gepubliceerde voor enkelen als een soort tegengif.
Op naar de winter!
Gerardus Horlings
21 december 2025
Gerardus' internet-dagboek 