Onder de noemer “Voor welzijn, tegen oorlog” vindt aanstaande zondag een grote vredesbetoging plaats in Brussel. Een pleidooi voor vrede is in tijden van toenemend nationalisme, stoere machotaal en een wapenwedloop levensnoodzakelijk. Niet alleen om een einde te maken aan de vele slachtoffers, en om nòg meer trauma’s en verwoeste levens bij de achterblijvers te vermijden. Vrede is ook cruciaal om andere crisissen aan te pakken die onze wereld teisteren. Eén daarvan is de wereldwijde klimaatcrisis.
Het wordt niet zo vaak benadrukt, maar de militaire industrie heeft een directe rol in de klimaatcrisis. De productie van militair materiaal is zeer CO2-intensief. En een F-35 op groene waterstof of een oorlogsfregat als zeilboot zijn fictie: de motoren van gevechtsvliegtuigen, schepen en tanks draaien allemaal op fossiele brandstoffen.
Cijfers over de klimaatimpact lopen uiteen, onder meer vanwege het gebrek aan transparantie vanuit de krijgsmachten. Maar sommige schattingen stellen dat de wapenindustrie verantwoordelijk is voor zo’n 5% van de wereldwijde uitgestoten broeikasgassen. Het Amerikaanse leger alleen al zou, wanneer het een land was, de 38ste grootste uitstoter ter wereld zijn, met een uitstoot groter dan Ethiopië, een land met 135 miljoen inwoners. Het is niet voor niets dat tijdens de onderhandelingen voor het Kyoto-protocol in 1997 de Verenigde Staten van Amerika – met succes – hun goedkeuring verbonden aan de eis dat het leger uit de rapportageverplichtingen zou worden gehouden.
Oorlogen vergroten die impact. Er wordt geschat dat alleen al het in brand zetten van olievelden in Irak tijdens de Tweede Golfoorlog in 1991 2% van de mondiale CO2-uitstoot van dat jaar veroorzaakte. Eén volle tank voor een F-35 zou meer dan 3x zoveel CO2-uitstoot veroorzaken als wat een Belg of Nederlander gemiddeld in een heel jaar uitstoot. Oorlogen zijn zelfs soms bedoeld om de fossiele economie in stand te houden.
Daarnaast zal de noodzakelijke wederopbouw na conflicten uiteraard een belangrijke CO2-uitstoot veroorzaken. Bij de productie van cement, alle kunststoffen en staal, die nodig zijn om verwoeste dorpen, steden en wijken weer op te bouwen, komen broeikasgassen vrij. Zelfs wanneer er ingezet wordt op basisvoorzieningen en degelijke huisvesting voor de bewoners in plaats van een megalomane luxe-Riviera aan de Middellandse Zee voor president Donald Trump en zijn rijke vrienden, zal de wederopbouw in bijvoorbeeld Gaza zeer CO2-intensief zijn.
Neem dat allemaal samen en de klimaatimpact van de militaire wapenwedloop en conflicten is gigantisch. In 4 jaar tijd leidde de Russische oorlog in Oekraïne tot een uitstoot die ongeveer even groot is als de jaarlijkse uitstoot van Frankrijk. Voor de Israëlische genocide in Gaza gaat het om een uitstoot die de eerste 15 maanden al groter was dan de jaarlijkse individuele uitstoot van 100 landen. De Amerikaanse inval in Iran veroorzaakte in 14 dagen tijd zelfs al een uitstoot die even groot is als die van de 84 landen samen.
En dan kunnen we nog maar hopen dat het obscene idee dat “groene doelstellingen voorlopig zullen moeten worden opgeschort” om de “oorlogsinspanning” niet te duur te maken, niet nog meer gangbaar zullen worden in een context waarin bedrijfslobby’s en rechtse partijen er al in slagen om klimaatregels af te zwakken. Klimaatinvesteringen komen in tegenstelling tot de oorlogsuitgaven wèl de toekomstige generaties ten goede. Verder lezen kan (met diverse links naar de onderbouwing van bovenstaande stellingen) via deze link.
Tien geboden om het uitbreken van oorlog tegen te gaan plus tien geboden om, wanneer het toch oorlog is, vrede dichterbij te brengen.
Na de beide wereldoorlogen werd de kans dat internationale spanningen zouden uitlopen op een nieuwe wereldbrand laag ingeschat. Ook in de tweede helft van de vorige eeuw werden oorlogen gevoerd, maar zij leidden niet tot een wereldbrand. Na de eeuwwisseling is het risico toegenomen. De oorlogen die in het eerste kwart van deze eeuw worden gevoerd hebben alle de kans dat zeer veel landen, ook buiten de regio waar de strijd begon, erbij worden betrokken.
Dat geldt voor de oorlog die begon toen Russische troepen de grens met Oekraïne overtrokken, voor de oorlog toen Israël Gaza binnenviel, voor de militaire interventie van Israël in Libanon en de Israëlisch-Amerikaanse aanval op Iran. De kans dat deze conflicten zich tot heel Europa respectievelijk het hele Midden-Oosten zullen uitbreiden is aanzienlijk toegenomen.
Na het begin van deze eeuw hebben ook in andere regio’s van de wereld oorlogen gewoed: Irak, Afghanistan, Myanmar, Libië, Soedan, Zuid-Soedan, de Centraal Afrikaanse Republiek, Mali, Ethiopië en Congo. In sommige [ge]vallen sloeg het geweld over naar buurlanden. Dat gebeurt ook wanneer binnen afzonderlijke landen, bijvoorbeeld in de Sahel, rebellenbewegingen, tribale milities, Islamitische terreurorganisaties of warlords de wapens opnemen tegen de machthebbers. Dat zagen we ook in de vorige eeuw, met grote aantallen slachtoffers als gevolg, maar er was een verschil. Toen was het mogelijk ze te bespreken in internationale organen met gezag, op basis van internationaal recht waarop men zich beroepen kon om escalatie te voorkomen.
Dat ligt nu anders. De grootmachten in de wereld achten zich niet meer gebonden door verdragen, instellingen en internationaal recht. Grillig en onberekenbaar gedrag van leiders kan leiden tot onbeheersbare actie-reactie patronen, die conflicten uit de hand doen lopen. Wanneer machthebbers gedreven worden door willekeur of belang hebben bij geweld kunnen zij al blunderend hun land een oorlog in doen struikelen. Zo’n oorlog is het gevolg van incidenten die elkaar aansteken en een kettingreactie veroorzaken. Het risico dat grote regionale oorlogen uitbreken, of zelfs een nieuwe wereldoorlog, ook wanneer niemand daar op uit was, is toegenomen.
Oorlogen kunnen ook het gevolg zijn van een wereldsysteem: bijvoorbeeld wanneer men veronderstelt dat het kapitalisme niet zonder oorlog kan, of wanneer geopolitieke belangen gedoemd zijn met elkaar te botsen. Bovendien plunderen we in het huidige wereldsysteem de aarde zo grondig dat alles schaars wordt – vruchtbare grond, water, grondstoffen, voedsel, de atmosfeer – waardoor landen oorlog onvermijdelijk achten om zich van toegang te verzekeren tot wat nog rest. De gevolgen zullen erger zijn dan ooit, wanneer daarbij nucleaire wapens worden ingezet. Dat leek lange tijd uitgesloten, maar dat is het niet meer. Meer dan eens wordt ermee gedreigd.
Vrede spreekt niet vanzelf. Mensen die in Afrika wonen, in Zuid-Azië of het Midden-Oosten, weten wat oorlog is. Velen, van generatie op generatie, hebben oorlogen aan den lijve meegemaakt. Voor West-Europa ligt dat anders. Hele generaties hebben sinds de Tweede Wereldoorlog alleen vrede gekend. Maar het besef dringt door: het komt dichterbij. Hoewel dertig jaar geleden oorlog werd gevoerd in voormalig Joegoslavië, heeft de idee postgevat dat na 1945 Europa pas voor het eerst in Oekraïne door een oorlog is getroffen. Misschien komt het omdat Rusland zich dertig jaar geleden nog afzijdig hield en nu agressor is geworden.
Ook in Nederland nemen onzekerheid en vrees toe. De regering heeft een draai gemaakt. Dertig jaar werd er op defensie bezuinigd, nu gaan de uitgaven snel omhoog. De verzekering van onze veiligheid krijgt de hoogste prioriteit. Dat gaat gepaard met vijandsbeelden, het verheerlijken van wapens en wapentechnologie en een prominente plaats van militairen in de informatievoorziening en in publieke discussies over Europa, Rusland, Oekraïne, de Atlantische verhoudingen, Israël en China.
Over vrede wordt weinig gesproken. De discussies gaan over veiligheid, verdediging, zelfverdediging, weerbaarheid en afschrikking. Maar dat is niet het hele verhaal. Het gaat niet alleen om onze eigen veiligheid – ‘national security’ – maar om de veiligheid van iedereen. Als we onze eigen veiligheid proberen te vergroten door die van anderen op het spel te zetten is het risico groot dat die anderen reageren door onze veiligheid te bedreigen. Zo ontstaat een actie-reactie spiraal die de veiligheid van iedereen op het spel zet. Onze veiligheid is erbij gebaat dat anderen zich niet bedreigd achten. We zouden er goed aan doen na te gaan of onze politieke beslissingen altijd aan dat criterium voldoen.
In de huidige discussie in ons land gaat het vooral om twee oorlogen: tussen Oekraïne en Rusland en tussen Israël en Gaza. In die discussie staan de standpunten scherp tegenover elkaar. Beide oorlogen hebben te maken met geopolitieke conflicten tussen meerdere grootmachten, samen met hun bondgenoten. Beide beïnvloeden elkaar. In deze toespraak wil ik echter niet ingaan op de actuele oorlogen van vandaag, maar een stap terug doen. Ik wil de vraag aan de orde stellen wat kan worden gedaan om oorlogsvoering tegen te gaan. Wat we kunnen doen zal ik niet schetsen als mogelijkheden, maar als richtlijnen of, beter nog, geboden: tien geboden om het uitbreken van oorlog tegen te gaan plus tiengeboden om, wanneer het toch oorlog is, vrede dichterbij te brengen.
Een: Onthoud je van retoriek, verkeerde woorden en vijanddenken.
Oorlogen worden niet alleen bepaald door machten en systemen, waarop de individuele mens weinig vat heeft. Ze worden ook gevoed door woorden, gedachten, begrippen, opvattingen, ideeën en ideologieën.
Andersdenkenden demoniseren verkleint de mogelijkheid met gesprekken tot elkaar te komen. Sterker nog, hen – zonder dat dit op feiten is gegrond – neerzetten als antisemieten, oorlogshitsers, fascisten of vijfde colonne, vergroot tegenstellingen in plaats van die te overbruggen. Tegenstanders zonder bewijsvoering aanduiden als terroristen roept een tegenreactie uit, met escalatie als gevolg. Het brandmerken van andere landen als achterlijk en andere culturen als minderwaardig heeft hetzelfde effect. Politieke tegenstellingen kunnen dan zulke proporties aannemen, dat partijen hun toevlucht niet meer zoeken in praten, maar in geweld. Tegengeweld ligt dan dicht om de hoek.
De voorbeelden liggen voor het grijpen. Trump spreekt over landen in het globale Zuiden van de wereld als shithole countries. Hij verklaart openlijk een andere beschaving te zullen uitroeien. Netanyahu spreekt over Palestijnen als scumbags and subhumans, als dieren of als personen die niet het recht hebben te bestaan. In Rwanda werden Tutsi’s kakkerlakken genoemd. De taal die in ons land wordt gebezigd over vreemdelingen, migranten, asielzoekers en Moslims gaat dezelfde kant uit. De ene groep wordt als misdagers aangeduid, de andere als gelukzoekers, de derde als personen die terug moeten gaan naar hun eigen land, ook als zij hier geboren zijn, en de vierde als mensen die niet thuishoren in de westerse Christelijke beschaving.
Spreek geen verzinsels uit die mensen bang maken. Zoals De Hoop Scheffer deed toen hij zei: ‘Als we niet naar Afghanistan gaan komen de Taliban hiernaartoe’. Of Rutte: ‘Als de norm voor de defensie-uitgaven niet omhooggaat naar 5%, kunnen we allemaal beter Russisch gaan leren’. Dat werkt vijanddenken in de hand.
Spreek nooit over ‘winnen’ of ‘verliezen’. Oorlogen kunnen niet meer worden gewonnen of verloren. Spreken over de noodzaak een oorlog te ‘winnen’ en daarnaartoe te werken, ‘whatever it takes’, dan wel ‘zonder taboe’, leidt tot verharding van posities. Praten over ‘gamechangers’ wekt de indruk dat oorlog een spel is
Oorlogsgeweld helpen voorkomen vereist dat we de juiste woorden spreken. Woorden doen ertoe. Verkeerde woorden stijven roekeloze machhebbers in hun eigen gelijk. In absolute temen geformuleerde ideeën en ideologieën maken een systeem onwrikbaar. Goed gekozen woorden helpen polarisatie tegen te gaan en dragen bij tot de-escalatie.
Twee: Verdedig universele waarden en sta pal voor internationaal recht
Dat recht ís er! Ook al wordt het ondermijnd, het is er! Er is over onderhandeld en er is ooit een wereldwijde consensus bereikt. Dat geldt bijvoorbeeld het concept van de nationale soevereiniteit. Na de Tweede Wereldoorlog hebben landen samen beslist dat niemand het recht heeft een ander land aan te vallen, laat staan binnen te vallen. Dat mag op grond van internationaal recht alleen ter zelfverdediging, als men zelf wordt aangevallen. Amerika mocht dat twintig jaar geleden niet in Irak en nu niet in Iran. Rusland mocht dat een halve eeuw geleden niet in Afghanistan en nu niet in Oekraïne. Irak mocht dat niet in Koeweit, Israël niet in Libanon, Rwanda niet in Congo. Het is wel gebeurd. Internationaal recht is en wordt geschonden, net als oorlogsrecht en internationaal humanitair recht tijdens een oorlog. Zodra dat gebeurt komen anderen op dezelfde gedachte. Dan glijden we nog verder af. Sta, om oorlogen te voorkomen, pal voor het internationaal recht, vanaf het begin dat een conflict de kop opsteekt.
Drie: Respecteer en verdedig bovenal de mensenrechten
Het gaat altijd om mensen en wat hen overkomt. Mensenrechten zijn absoluut en universeel. Ze gelden voor iedereen, niet alleen voor ons in het Westen, ook voor vluchtelingen, ook voor mensen die geen leefbaar bestaan hebben ten gevolge van armoede, de klimaatcrisis, de naweeën van het kolonialisme of de schaduw van het hedendaags imperialisme. Alle mensen zijn verschillend, maar allen hebben gelijke rechten, ongeacht afkomst, sekse, leeftijd, kleur, geloof en etniciteit. Wanneer maatschappelijke belangentegenstellingen leiden tot schending van mensenrechten volgt verzet, geweld, burgeroorlog en oorlog. Daar vloeien dan nog gruwelijker schendingen uit voort. Daarom: sta pal voor de mensenrechten, vanaf het eerste begin.
Het Charter van de Rechten van de Mens (1949) was een doorbraak in de beschaving, Het is onlosmakelijk verbonden met vrijheid, geweldloosheid en vrede. Het gaat niet alleen om burgerlijke en politieke rechten, maar ook om sociaaleconomische rechten. Ongelijke sociaaleconomische verhoudingen leiden tot geweld. In tijden van schaarste neemt de ongelijkheid toe, niet alleen tussen mensen en landen, maar ook tussen generaties. Gelijke rechten voor alle mensen gelden ook voor de verhouding met toekomstige generaties. Mensen die nog niet geboren zijn hebben hetzelfde recht deel te hebben aan de natuur, natuurlijke hulpbronnen, de atmosfeer, het water en de grond. Dat recht mogen we niet alleen voor onszelf claimen. Geweld en oorlog voorkomen vereist gelijkheid bevorderen, verschillen in identiteit respecteren en sociaaleconomische gelijkheid nastreven.
Vier: Wees geloofwaardig
Meet niet met twee maten, zoals tijdens Franse revolutie: ‘gelijkheid, vrijheid en broederschap’, maar dan alleen voor de Fransen, niet voor mensen in koloniaal gebied. Dat onderscheid is altijd doorgegaan: meten met twee maten bij mensenrechten, bij een beroep op het recht van zelfverdediging, of bij de weging van Westerse economische belangen tegenover die van het Globale Zuiden. Dat is ethisch onacceptabel en bovendien onverstandig. Westers meten met twee maten blijft niet ongezien. Het wordt tegen ons ingebracht, vormt een reden voor mensen die zich geschoffeerd achten om in opstand te komen. Hypocrisie broedt geweld en oorlog.
Vijf: Ken de geschiedenis
Denk gedurende een conflict niet steevast dat de andere partij geen gelijk heeft en jij altijd het gelijk aan je zijde hebt. Erken verantwoordelijkheid voor historisch onrecht anderen aangedaan ten tijde van kolonialisme en slavernij. Luister naar mensen en groepen die zeggen gediscrimineerd en vernederd te zijn. Respecteer hun gevoelens. Accepteer het wanneer anderen zeggen: ‘We voelen ons door jullie bedreigd”. Ook als je van mening bent dat je niemand bedreigt, vormt het gevoel aan de andere kant door jou bedreigd te worden een politiek feit. Daar heb je mee te handelen. Zoek naar de redenen die men heeft om zich bedreigd te voelen. Neem die redenen zoveel mogelijk weg, om te voorkomen dat een conflict uitmondt in geweld. Goed luisteren is een voorwaarde om oorlog en geweld te voorkomen
Zes: Herstel en bescherm de instituties van de Verenigde Naties
Die werden tachtig jaar geleden in het leven geroepen om de crises van dat moment te bespreken: twee Wereldoorlogen, de Holocaust, de atoombom, de economische depressie, koloniale onderdrukking en de dreiging tot massavernietiging. Ze werden in het leven geroepen om over die conflicten te praten, over oplossingen te onderhandelen en de onderliggende problemen te adresseren. Opgelost werden ze lang niet altijd, maar er was een systeem gecreëerd waarbinnen kon worden gewerkt aan de-escalatie, zodat dat conflicten niet tot een gewelddadige uitbarsting zouden komen.
Dat systeem was niet ideaal, want daarbinnen bestond ongelijkheid: vijf landen hadden een vetorecht in de Veiligheidsraad. Maar het was beter dan de verhoudingen na vorige oorlogen. Toen gold het recht van de sterkste: ‘The winner takes all’. Voortaan gold niet langer de wet van de jungle, want binnen het nieuwe systeem werd macht tot op zekere hoogte gedeeld.
Breek die instituties niet af – dat hebben we wel gedaan. De grote mogendheden zijn ermee begonnen bij de conflicten over Kosovo, Irak, Afghanistan en Libië rond het begin van de nieuwe eeuw. Het leidde tot het omzeilen van de Veiligheidsraad, tot het niet uitvoeren van aangenomen resoluties, tot schending van elkaars vertrouwen, tot regime change van buitenaf. Dat alles leidde tot verlamming van instituties en tot onwil om daarbinnen naar oplossingen te zoeken voor de conflicten die in latere jaren tot uitbarsting kwamen: Syrië, Soedan, Mali, Israël/Gaza, Libanon, Iran.
Het gevolg is: chaos! Erger is nog dat de instituties bewust opzijgeschoven worden: Het Internationale Gerechtshof, het Internationale Strafhof, UNWRA, de Wereldgezondheidsorganisatie en andere. Macht is recht, luidt de mantra. De VN is antisemitisch, aldus Israël. De Wereldhandelsorganisatie en de Wereldbank belemmeren ons door de nadruk die zij leggen op eerlijke handel en de klimaatcrisis, aldus de VS. Die ondermijnende uitspraken zijn gevaarlijk. Als instituties die moeten nazien op de handhaving van internationaal recht worden ontmanteld, verliezen staten hun vertrouwen in dat recht en worden ze verleid het recht in eigen hand te nemen.
Daarom: breek de instituties niet af. Koester ze. Respecteer uitspraken van gerechtshoven ook als je het er niet mee eens bent. Het zijn legitieme instellingen van de internationale orde. Zeker nu de Verenigde Staten, in navolging van Rusland, aankondigen zich niets meer van die uitspraken aan te trekken, moeten andere landen dat juist wel doen. En nu de VS internationale rechters vervolgen horen andere landen voorop te lopen om hen te beschermen.
Maak ook een beter gebruik van de verworvenheden binnen de rechtsorde. Gebruik het Uniting for Peace mechanisme dat in 1950 is aanvaard om patstellingen in de Veiligheidsraad te doorbreken. Gebruik het VN Peace Building Comité, twintig jaar geleden in het leven geroepen om landen te helpen vrede te verduurzamen. Werk niet mee met de door Trump geleide Vredesraad, buiten de VN om, zonder invloed van de bevolking van een door oorlog getroffen land, vooral bedoeld als speeltje van vastgoed projectontwikkelaars. Gebruik het Responsibility to Protect mechanisme (R2P), om mensen in oorlogsgebieden te beschermen, zonder de kant te kiezen van een der strijdende partijen.
Ga nog een stap verder: werk aan hervorming van de internationale rechtsorde, opdat deze in staat is niet alleen de crises van vroeger te adresseren, maar ook die van vandaag en morgen. Vele voorstellen doen de ronde, zoals een drastische hervorming van de Veiligheidsraad, om ook andere landen dan de supermachten een plek aan de onderhandelingstafel te bieden. Stel een internationaal monitorings-, overleg- en interventiemechanisme in dat gemachtigd is, nog voordat de Veiligheidsraad wordt ingeschakeld, ter plekke te observeren, te bemiddelen en conflicten te de-escaleren. Werk nieuw financieringsmechanismen uit, bijvoorbeeld belasting op de Global Commons, op internationaal geldverkeer, op de internationale wapenhandel, of op datacentra en het dataverkeer, zodat er voldoende middelen vrijkomen om wereldwijde crises aan te pakken, zonder geremd te worden door de onwil van individuele staten.
Luister bij die hervormingsinitiatieven ook naar voorstellen die gedaan zijn door Rusland, China, de Arabische landen en het Globale Zuiden. Zulke voorstellen zijn er. Het Westen heeft ze vaak hooghartig terzijde gelegd.
Zeven: Onderhandel over een andere geopolitieke orde
Breng de grootmachten en een beperkt aantal landen uit Azië, Afrika, het Midden-Oosten, Latijns-Amerika en Europa bijeen om te onderhandelen over een nieuwe internationale veiligheidsorde. In 1944 vond iets dergelijks plaats in Jalta, maar toen alleen tussen de overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog. Destijds ging het om een afbakening van invloedsferen. Wederzijdse erkenning daarvan betekende dat de grootmachten erop konden vertrouwen dat zij niet door de ander zouden worden aangevallen.
Die geopolitieke orde bestaat niet meer, maar de les van toen is dat politieke beloften om de veiligheid van de ander niet te ondermijnen een basis kunnen leggen voor een internationale rechtsorde waarin overeengekomen wordt macht met elkaar te delen. Dat kan opnieuw, niet om invloedssferen af te bakenen, want dat past niet meer het streven naar duurzame vrede en vrijheid, maar om andere wederzijdse veiligheidsbelangen te respecteren. Ik noem er vijf:
Wederzijdse erkenning van de status quo, met respect voor de grenzen zoals die thans officieel gelden. Grenzen zijn niet definitief. Ze mogen veranderen, maar alleen via onderhandelingen, gevolgd door officiële erkenning.
Wederzijdse erkenning dat het gebruik van massavernietigingswapens in niemands belang is en de wederzijdse belofte dat ze niet zullen worden gebruikt.
Wederzijdse beloften wapens niet te laten beheersen door Artificial Intelligence die de mensheid iedere mogelijkheid ontneemt zelf rationele en morele beslissingen te nemen over oorlog en vrede.
Wederzijdse erkenning dat de toegang tot voor de mens essentiële schaarse grondstoffen, water, de zeebodem en de ruimtelijke atmosfeer, een collectief belang is, ook voor toekomstige generaties en dat die bestaansbronnen daarom gezamenlijk moeten worden beheerd.
Tenslotte: wederzijdse erkenning dat de mensenrechten nog steeds gelden, binnen alle landen die partij zijn bij het veiligheidspact en ook daarbuiten.
Ga onderhandelen over zo’n nieuwe geopolitieke veiligheidsorde tussen Oost, West, Noord en Zuid. Voorkom daarmee dat de grootmachten hun invloedssfeer eenzijdig afbakenen en uitbreiden, zodra zij denken een reden hebben om elkaar te vrezen. Doe dat vanuit de huidige Verenigde Naties, nog voordat die is hervormd, om zeker te stellen dat bij dergelijke nieuwe veiligheidsafspraken de belangen van andere landen in acht worden genomen.
Acht: Stop de nucleaire bewapeningsrace
De nucleaire dreiging is weer terug. Ze is nooit weggeweest, maar werd tot de eeuwwisseling beperkt door wapenbeheersingsverdragen die waren gesloten na het inwerking treden van het non-proliferatie verdrag. Het aantal kernkoppen en raketten werd beperkt, de afweer daartegen eveneens, om te voorkomen dat partijen zouden proberen hun aanvalsmogelijkheden te verfijnen. Ook zou geen verder onderzoek plaatsvinden, en geen kernproeven. Dat alles geldt niet meer. Na de eeuwwisseling sneuvelde het ene na het andere verdrag. Sinds begin dit jaar geldt, behalve het non-proliferatieverdrag (dat al door Noord-Korea en Israël was geschonden), geen enkel verdrag waarmee een nieuwe nucleaire bewapeningsrace kan worden voorkomen. Landen met kernwapens zeggen openlijk het gebruik niet uit te sluiten. Landen zonder kernwapens achten zich in de huidige geopolitieke situatie zo bedreigd, dat zij overwegen kernwapens aan te schaffen om zich te beschermen.
Dat dit gevaarlijker is dan ooit wordt door burgers en politici onvoldoende beseft. Een eerste lancering, opzettelijk dan wel ten gevolge van een menselijke fout, leidt door de snelheid waarmee moet worden beslist hoe te reageren, en door automatisering van de technologie, tot bijkans onbeheersbare kettingreacties. Gebruik van kleine tactische kernwapens leidt op een gegeven onvermijdelijk op een tot lancering van strategische kernwapens. De term ‘tactische kernwapens’ is trouwens een verhulling van de werkelijkheid: ze zijn zwaarder dan de bommen die vielen op Hiroshima en Nagasaki. Bovendien, wanneer tachtig jaar later, eenmaal een kernwapen wordt gelanceerd is een precedent geschapen. Vroeg of laat zullen andere volgen. Dat kan resulteren in een nucleaire winter en het einde van de menselijke beschaving.
Politiek is een volledige afschaffing van kernwapens op korte termijn onmogelijk. Maar men kan al vandaag beginnen te onderhandelen over nieuwe kernwapenverdragen, in wederzijds en collectief belang. Juist Nederland zou daartoe een initiatief kunnen nemen. Tot en met het vierde kabinet Rutte stond in regeringsakkoorden dat ons land zich inzet voor een kernwapenvrije wereld. Dat is in internationale besprekingen ook gebeurd. Maar het huidige kabinet heeft ook op dit punt een draai gemaakt: voor het eerst sinds het einde van de Koude Oorlog staat in het regeerakkoord de zin: ‘We staan constructief tegenover het versterken van een Europese nucleaire afschrikking’.
Integendeel: die kant moeten we niet op!
Negen: Stop het militair industrieel complex
Eisenhower waarschuwde al in de jaren vijftig dat het militair industriële complex te veel invloed kreeg op de politieke besluitvorming. Zijn waarschuwing heeft weinig uitgehaald. Het complex nam een hoge vlucht. Bewapeningsuitgaven ter verdediging zijn noodzakelijk, maar er is een vloedgolf opgekomen van nieuwe aanvalswapens en technologisch sophisticated wapensystemen, niet vraag- maar aanbod gestuurd. Nieuwe wapensystemen, op de markt gebracht omdat ze nu eenmaal bestaan, niet omdat er behoefte aan was, stimuleren de ontwikkeling van nog effectiever, verfijnder, inhumaner en dodelijker systemen. Dat werkt escalatie in de hand. Politici moeten beseffen: de bewapeningsindustrie en de wapenhandel hebben belang bij oorlog, niet bij vrede. Breng dat commerciële complex onder democratisch publieke controle.
Tien: Wees op je hoede, wees op tijd en denk out-of-the-box
Internationale organisaties moeten alert zijn en conflicten tussen en binnen landen zo vroeg mogelijk onderkennen, zodat gepaste actie kan worden ondernomen om escalatie tegen te gaan. Maar dat is ook de taak van civiele organisaties. Wees er op tijd bij wanneer de rechten, vrijheden en veiligheid van medemensen worden bedreigd. Sluit de ogen daar niet voor. Luister naar degenen die zich bedreigd voelen door antisemitische, islamofobische en xenofobische woorden en daden. Neem tijdig stelling. Voorkom dat het normaal wordt gevonden en dus normaal wordt. Normalisering leidt tot legitimering, legitimering verschaft argumenten om weg te kijken. Zo ontstaat zowel binnen als tussen landen een spiraal van geweld en contrageweld, eerst veronachtzaamd, vervolgens onbeheersbaar.
Vrede is te belangrijk om aan politici over te laten. Ik zeg dat na meer dan dertig jaar politicus te zijn geweest. Wanneer het om vrede gaat zijn regeringen, parlementariërs en topadviseurs geneigd af te wachten, het nog even aan te zien, weg te kijken, uit te stellen en economische belangen te laten prevaleren boven mensenrechten en andermans veiligheid.
In discussies over vrede en veiligheid worden meer gewoontewijsheden gelanceerd dan creatieve oplossingen. Daarom: denk out-of-the-box! Volg niet automatisch het mainstream denken. Bedenk bijvoorbeeld dat de keuze om zich steeds meer te bewapenen om zich te verdedigen en een potentiële vijand af te schrikken niet vanzelf spreekt. Waarom zou men niet gaan praten en onderhandelen met een regime waardoor men zich bedreigd voelt? Waarom zou men geen eenzijdige de-escalerende stappen zetten als vertrouwenwekkende maatregel om een patstelling te doorbreken? Waarom niet het risico nemen vrede te bevorderen door absoluut eigen veiligheid minder gewicht toe te kennen? Waarom sluiten we geen internationaal verdrag over drones? Het razendsnel toegenomen gebruik van dit nieuwe wapen is angstaanjagend. Het kan nog steeds gestopt worden door met elkaar te praten, net als destijds over chemische wapens en over landmijnen.
Hebben deze tien geboden zin? Oorlog hebben we niet kunnen voorkomen. Maar als stappen in deze richting worden gezet kunnen we wel voorkomen dat er nog meer oorlogen komen en dat alles verder escaleert. Dan worden er steeds meer landen bij betrokken. Dan wordt degenen die belang hebben bij het al maar doorgaan met oorlog voeren geen strobreed in de weg gelegd. Het is laat, maar nooit te laat om het maken van nog meer slachtoffers te voorkomen.
Daarom tien extra geboden om, wanneer het toch oorlog is, vrede dichterbij te brengen.
Een: Geef niet op.
Ga door met alle tien eerdergenoemde punten. Die blijven geldig.
Twee: Handel uit besef dat oorlogen niet meer militair gewonnen kunnen worden.
Zoek van het begin af aan de gelegenheid om te praten, te onderhandelen, compromissen te sluiten. Houd partijen daar niet vanaf. Zeg niet dat het te vroeg is om te onderhandelen. Onderhandel op basis van kracht, maar ga er niet van uit dat je nog onvoldoende krachtig bent om te onderhandelen en daarom eerst sterker moet worden. Dat leidt tot uitstelgedrag en dus tot escalatie. Bovendien, de kracht van waaruit je onderhandelt wordt niet alleen door je militaire positie bepaald. Democratie, recht en sociale gelijkheid maken een samenleving veerkrachtig.
Zeg ook niet dat de andere partij niet te vertrouwen is. Ook al was dat tot nu toe het geval, verder onderhandelen kan een situatie creëren waarin alle partijen beseffen belang te hebben zich aan gemaakte afspraken te houden. Hoe verfoeilijk je de tegenstander ook vindt, praat. Doe dat om tenminste te voorkomen dat nog meer mensen slachtoffer worden. ‘Shaking hands with the devil’, kan noodzakelijk zijn. Je moet er nu eenmaal ooit op de ene of de andere manier uitkomen. Dat doe je met macht, gezag en overtuiging. Je laat niet over je heen lopen, maar je praat, je onderhandelt, in het belang van al diegenen die eronder lijden dat er nog geen vrede is.
Drie: Kies altijd opties die leiden tot de-escalatie Vermijd verantwoordelijk te worden voor escalatie.
De-escalatie is niet alleen belangrijk om oorlog te voorkomen, maar ook tijdens oorlogen. In de oorlogen die nu worden gevoerd in het Midden-Oosten en rond Oekraïne is escalatie aan de orde van de dag. Steeds meer oorlogsmaterieel, steeds weer nieuwe wapens, raketten die verder reiken, nog effectievere drones, een nog verwoestender bom, nog meer bezet gebied, enzovoort. Zo’n proces loopt onvermijdelijk uit de hand. Wie vrede wil houdt zich verre van escalatie.
Vier: Wees bereid eenzijdige stappen te zetten.
Eenzijdige stappen, niet pas gezet na onderhandelingen, maar vooraf, kunnen vertrouwen wekken aan de andere kant. Daardoor kunnen die onderhandelingen op gang worden gebracht. Men hoeft niet altijd alles te doen wat men kan. Tijdens een oorlog of burgeroorlog kan de tegenpartij worden meegedeeld dat men ervan afziet bepaalde stappen te zetten, ook als is men daartoe in staat. Dat kan leiden tot een zekere mate van terughoudendheid aan de andere kant en aldus een patstelling doorbreken.
Vijf: Gebruik in de strijd alleen middelen die niet strijdig zijn met het doel.
Zie erop toe dat bij beslissingen over de wijze waarop je de strijd voortzet de middelen altijd worden geijkt aan het doel. Dat doel is vrede, of een wapenstilstand, minder slachtoffers en een leefbare omgeving voor mensen die het geweld overleven. Gebruik dus geen biologische of chemische wapens, geen door Artificial Intelligence aangestuurde wapens. Pas geen strategie toe van de verschroeide aarde. Ga niet over tot standrechtelijke executies van tegenstanders. Dat alles is in strijd met de doelen die je zelf voorstaat. Wees de eigen waarden trouw.
Zes: Pleeg geen aanvallen op burgers en burgerdoelen.
Houd het humanitair oorlogsrecht hoog. Respecteer en bescherm humanitaire hulpverlening. Onthoud je van collectieve bestraffing. Onthoud je van disproportionele zogenaamde ‘zelfverdediging’. Voorkom burgerslachtoffers. Voer geen strategie uit die mensen beschouwt als ‘collateral damage’. Praat het maken van burgerslachtoffers, onder wie vrouwen en kinderen, niet goed met het argument dat zich een terrorist onder hen bevond. Val geen hulpverleners, artsen, en journalisten aan. Bombardeer geen ziekenhuizen, ambulances en woningen.
Zeven: Ga stapsgewijs te werk.
Volledige vrede kan en hoeft niet in een keer te worden bereikt. Probeer op de weg daarnaartoe beperkte stappen te zetten, die alle partijen kunnen interpreteren als hun eigen belang. Begin met partiele onderhandelingen, bijvoorbeeld om wederzijds te stoppen met aanvallen op drinkwater- en energie-installaties, voedseltransporten en ziekenhuizen. Maak overeenstemming daarover niet afhankelijk van het eindresultaat van de vredesonderhandelingen, ook al stel je vast dat een uiteindelijk vredesakkoord pas ingaat wanneer over alle punten overeenstemming is bereikt. Onderhandel in een volgende fase over andere onderwerpen waarover beide partijen overeenstemming zouden kunnen bereiken, zoals gevangenenruil en overdracht van lichamen van gevallen strijders. Ga vervolgens onderhandelen over humanitaire zones, humanitaire konvooien en safe areas. Probeer overeenstemming te krijgen over tijdelijke en regionaal beperkte wapenstilstanden. Schendt die in geen geval. Pleeg geen aanval terwijl er wordt onderhandeld. En als de tegenpartij dat wel doet, sla dan niet terstond in volle hevigheid terug.
Acht: Doe alles om voldoende humanitaire hulp te bieden. Vertrouw bij vredesbesprekingen op instellingen en bemiddelaars die boven de partijen staan
Geef alle ruimte aan het Rode Kruis, Artsen Zonder Grenzen en andere niet-gouvernementele organisaties. Maak het hun mogelijk samen te werken met lokale instellingen en een lokale staf. Zij kennen de eigen samenleving het best. Bescherm ze, want ze zijn bijzonder kwetsbaar wanneer ze door een van de strijdende partijen niet worden vertrouwd. Accepteer geen tegenwerking van oorlogvoerende partijen.
Breng de diplomatie terug. Maak gebruik van vredesmissies. Die hebben effect gehad, niet altijd, maar vaak wel. In de huidige internationale rechtsorde beschikt de wereld over instrumenten die hun nut hebben bewezen, zoals de OVSE, regionale organisaties als de IGAD en de OAS, uitzending van ongewapende waarnemers, arbitrage, het R2P beginsel, een beroep op het Internationaal Gerechtshof of een aanklacht van het Strafhof. Sommige zijn in onbruik geraakt, andere omstreden, omdat machtige partijen er niet aan willen. Derden hebben er echter belang bij dat ze zoveel mogelijk worden toegepast. Schrik er niet voor terug voorstellen in die richting te doen, ook als de grootmachten dreigen met sancties.
Negen: Gebruik economische drukmiddelen in plaats van militair geweld.
Maak om vredesdoeleinden te bereiken meer gebruik van economische dan van militaire middelen. Economische druk kan flexibel worden gehanteerd. Sancties kunnen selectief worden toegepast om partijen en machthebbers te treffen die verantwoordelijk zijn voor het geweld, met minder gevolgen voor kwetsbare bevolkingsgroepen. Sancties zijn effectiever dan vaak wordt gedacht, maar dan moeten landen die sancties opleggen bereid zijn ook zelf economische offers te brengen. Zorg ervoor dat de sterkste schouders de zwaarste lasten van die offers dragen.
Economische offers bij het opleggen van sancties zijn altijd geringer – en ook minder definitief – dan dodelijke gevolgen van het oorlogsgeweld
Tien: Werk al tijdens een oorlog aan herstel en wederopbouw van basisvoorzieningen en aan perspectief op rechtsherstel, co-existentie en verzoening.
Wacht daarmee niet tot er eenmaal echt vrede is. Begin er al mee tijdens de gevechtshandelingen. Dat verzacht de gevolgen voor de slachtoffers en biedt perspectief op een betere toekomst. Wie goed zicht heeft op wat er na een oorlog kan worden gedaan, en zeker is dat dat inderdaad gebeurt, zal zich sterker inzetten voor vrede dan wie vertwijfeld is en alle hoop heeft verloren. Vroegtijdig herstel, ook wanneer dat weer door gevechtshandelingen te niet wordt gedaan, brengt vrede dichterbij.
Twintig geboden.
Sommigen zullen dit als vanzelfsprekend beschouwen, niets nieuws. Anderen als onrealistisch, een gepasseerd station. Weer anderen als aanmatigend: waarom geboden in plaats van richtlijnen? Dat zijn het ook: gebiedende richtlijnen.
Geen van deze twintig richtlijnen wordt momenteel nageleefd. Ze zullen niet alle op stel en sprong kunnen worden gerealiseerd. Maar het heeft zin alles in het werk te stellen om de huidige trend om te buigen. Initiatieven om zo spoedig mogelijk een paar van deze richtlijnen te realiseren kunnen het tij doen keren. Ze kunnen katalyserend werken en ertoe leiden dat machthebbers en warlords op alle mogelijke niveaus bereid zijn ook volgende stappen te zetten.
Een allesoverheersend doel, duurzame vrede, stapsgewijs bereiken klinkt niet ambitieus. Maar dat is het wel, tenminste als het doel vaststaat, niet van de richting wordt afgeweken en de stappen voortvarend en met volle overtuiging worden gezet.
Het is hoog tijd ernst te maken met een vredespolitiek.
Jan Pronk
Lezing Bilthovense Kring voor Wijsbegeerte en Psychologie.Bilthoven, Woudkapel, 11 mei 2026.
Wereldwijd is 1 mei een feestdag. De meeste mensen hebben die dag verlof, maar waarom eigenlijk?
“8 Uur werken, 8 uur slapen en 8 uur vrije tijd”. Dat was het idee van de vakbonden in de Verenigde Staten van Amerika, die in 1884 een grootschalige campagne opzette voor een achturige werkdag. Het was niet zomaar een ballonnetje dat de vakbonden oplieten. Er werd al veel langer over gesproken en nu wilden de vakbonden het ook gaan realiseren. Ze gaven zichzelf 2 jaar de tijd: op 1 mei 1886 moest en zou de achturige werkdag realiteit zijn. 1 Mei als datum werd niet zomaar gekozen. Die dag stond in de VS bekend als Moving Day, de dag waarop contracten werden beëindigd, opgemaakt of verlengd. 2 Jaar lang werd er gemobiliseerd, en vanaf 1 mei 1886 werd in verschillende sectoren actie gevoerd. 340.000 Arbeiders gingen in staking. Op 4 mei werd op Haymarket Square in Chicago een bijeenkomst gehouden. Toen de politie ter plaatse kwam, ontplofte er een bom. Vervolgens opende de politie het vuur op de menigte. Meerdere mensen werden gedood en vele honderden raakten gewond. Zonder te onderzoeken waar de bom vandaan kwam, werden 8 verdachten opgepakt en berecht zonder bewijs. Ze werden ter dood veroordeeld. 4 Van hen werden opgehangen, één pleegde zelfmoord in zijn cel, en de 3 anderen zagen hun straf omgezet in gevangenisstraf. Later werd duidelijk dat de bom afkomstig was van een politieagent.
Echter, de repressie had een omgekeerd effect. Van de VS tot in Europa ontstond een solidariteitsbeweging met ‘de martelaren van Chicago’. “Wanneer er dan toch 8 mensen van de wereld genomen moeten worden, dan zouden het de 8 rechters van het hooggerechtshof moeten zijn”, verklaarde de Ierse toneelschrijver George Bernard Shaw.
Ilja Leonard Pfeijffer heeft weer een boek geschreven. Dit keer onder de titel “Absolute democratie; Kroniek van een aangekondigde afrekening” (2026, uitgegeven door De arbeiderspers). Ik ga het boek nog aanschaffen en lezen, maar in wat ik er over vernam komt zijn visie op Europa sterk overeen met de mijne.
Wanneer hij specifieker zou zijn over zijn ideeën over een Europees leger wellicht zelfs 100%, maar dat is vooralsnog wensdenken mijnerzijds. Het is – lijkt mij – in elk geval ook voor u, bezoeker van deze webpagina, de moeite waard dit review van Pieter Stockmans te lezen.
Aangaande de huidige energiecrisis, adviseer ik u de commentaren van de zelf- dan wel zobenoemde experts met een flinke korrel zout te nemen. Decennia van nalatige regeringen worden door hen verdoezeld.
Sinds de Club van Rome (1968) weten we dat een ingrijpende energietransitie nodig is, opdat we ophouden onze economieën op fossiele brandstoffen te bouwen. Maar lobbywerk en korte termijnwinsten weerhielden regeringen ervan om daar serieus werk van te maken. Ook de onze. Er is voor gekozen nèt aan de ‘door Europa’ gestelde eisen te voldoen.
Ook nu steken we en masse liever € 20 tot € 30 miljard aan het bouwen van twee middelgrote atoomcentrales in Nederland (ongeveer € 7,100 tot bijna € 10.000 per kilowatt (kW) aan vermogen; bron: Deepseek) in plaats van alle geschikte oppervlaktes als daken en fietspaden (auto’s reden de experimentele zonnepanelen aan gort) van zonnepanelen te voorzien en zoveel mogelijk windmolens te bouwen, waarvoor eveneens grote investeringen nodig zijn (o.a. een omvorming van het hele energienet), maar waardoor we – indien de overheid dit bekostigd – op energetisch vlak onafhankelijk worden van fossiele brandstoffen, buitenlanden en het grootkapitaal.
Deze Laisser-faire lijkt mij in elk geval de werkelijke oorzaak van de huidige energiecrisis.
Vandaag begint de lente. Daarom had ik thans graag mijn Winterdagboek 2025-2026 gepubliceerd, maar dat is nog niet af. Geschat heb ik zeker nog 33,3 uur werk aan de voltooiing ervan. En dan moet ik het totaal van mezelf daarna nog redigeren voor ik het publiceer.
Vanwege afspraken, die me inspireren, die ik belangrijk vind om te maken en na te komen en die mijn blik op mijzelf, het leven in het algemeen en het wereldgebeuren verruimen (zie c. mijn werkstukken), zal het nog even duren voordat mijn Winterdagboek hier tevoorschijn komt. Mijn enthousiasme om op een cello in verschillende ensembles te spelen, waarop ik mij achter mijn cello degelijk wens voor te bereiden, werkt ook niet mee aan het bijhouden van mijn dagboek (en dan heb ik ook nog les, om vorderingen te maken met mijn techniek). Tenslotte heb ik ook lummeltijd nodig…
We gaan meemaken wat dat betekent voor mijn Winterdagboek en de dagboeken over de komende seizoenen.
Hoewel de trend deze herfst in mijn ogen ongewijzigd van koers bleef vergeleken met de afgelopen jaren, en zelfs met de afgelopen decennia, te weten dat de media verkondigen wat de macht in de respectievelijk staten België en die Der Nederlanden goed uitkomt, lijkt het mij toe dat de intensivering van macht, militarisering en verrijking in ongekende stroomversnellingen zijn gekomen. Zou de Doos van Pandora daarmee nóg verder geopend zijn?
Onze wereld is met bijvoorbeeld een beloning van $ 56 miljard (€ 47,8 miljard) voor Tesla-topman Elon Musk gisteren wat mij betreft dermate ridicuul geworden dat de scheefgroei ook onder de rest van de burgerbevolking steeds duidelijker wordt. Toch wordt het mediagif in brede kringen nog altijd veronachtzaamd. Ook om mij heen zijn er nog altijd mensen, die naar het TV-journaal kijken ‘om te weten wat er in de wereld gebeurt’ of die daarvoor opiniebladen als De Volkskrant, De groene of de NRC lezen. Het zijn volgens mij allang geen ‘nieuws- of opiniebladen’ meer. In mijn ogen zijn het bedenkelijke bronnen, al gebruik ik ze met enige terughoudendheid ook wanneer ik hun bespreking vertrouw. Dat kunt u hieronder zien. In elk geval kunnen uitstekende alternatieve media, zoals hieronder veelvuldig aangehaald omdat zij het nieuws brengen dat er volgens mij voor mijn tijdgenoten echt toe doet, naar een verdiend podium fluiten. Dat geldt overigens vooralsnog ook voor de ‘Open brief’ van Jeffrey Sachs, waarmee ik dit Herfstdagboek open. Die brief neem ik bij wijze van uitzondering integraal op omwille van de – door mij toegekende – buitengewone waarde van de inhoud van die brief.
U kunt – als het goed is – op een van de thema’s of landstreken klikken om de inhoud daarvan te lezen. De nummers achter deze onderwerpen laten de lengte ervan indicatief zien. Zo blijkt dat ik het minst verzameld heb onder het kopje ‘Zuid-Amerika’, en het meest over ‘Wereldverhalen’. Overigens ontbreken de kopjes Australië en Azië , omdat ik deze herfst over die werelddelen niets verzameld heb. Tussen […] heb ik hier en daar mijn eigen aantekeningen geplaatst.
12 17 ‘Veiligheid is ondeelbaar – en geschiedenis telt’; aldus Jeffrey Sachs
Geachte heer bondskanselier Merz,
U hebt herhaaldelijk gesproken over de verantwoordelijkheid van Duitsland voor de Europese veiligheid. Deze verantwoordelijkheid mag niet worden ingewisseld tegen slogans, selectieve herinneringen of de normalisering van oorlogsretoriek. Veiligheidsgaranties zijn geen eenrichtingsverkeer. Ze werken in beide richtingen. Dit is geen Russisch of Amerikaans argument; het is een basisprincipe van de Europese veiligheid, dat expliciet is verankerd in het Slotdocument van Helsinki, het OVSE-kader en in decennia van naoorlogse diplomatie.
Duitsland is verplicht om dit moment met historische ernst en eerlijkheid tegemoet te treden. In dit opzicht blijft uw recente retoriek gevaarlijk achter bij de verwachtingen.
Sinds 1990 zijn de belangrijkste veiligheidsbelangen van Rusland herhaaldelijk genegeerd, afgezwakt of rechtstreeks geschonden – vaak met actieve medewerking of niet-ingrijpen van Duitsland. Deze geschiedenis mag niet worden uitgewist als men een einde wil maken aan de oorlog in Oekraïne, en zij mag niet worden genegeerd als Europa een permanente staat van confrontatie wil vermijden.
Aan het einde van de Koude Oorlog heeft Duitsland herhaaldelijk en ondubbelzinnig aan de Sovjet- en later de Russische leiders verzekerd dat de NAVO niet naar het oosten zou uitbreiden. Deze toezeggingen werden gedaan in de context van de Duitse hereniging. Duitsland profiteerde hier enorm van. De snelle hereniging van Duitsland – binnen de NAVO – zou zonder de op deze toezeggingen gebaseerde instemming van de Sovjet-Unie niet mogelijk zijn geweest. Later doen alsof deze toezeggingen betekenisloos waren of slechts terloopse opmerkingen, is niet realistisch: het herschrijft de geschiedenis.
In 1999 nam Duitsland deel aan de NAVO-bombardementen op Servië, de eerste grote oorlog die de NAVO zonder mandaat van de VN-Veiligheidsraad voerde. Dit was geen verdedigingsactie, maar een baanbrekende interventie die de veiligheidsorde na de Koude Oorlog ingrijpend veranderde. Voor Rusland was Servië geen abstracte aangelegenheid. De boodschap was ondubbelzinnig: de NAVO zou geweld gebruiken buiten haar grondgebied, zonder VN-mandaat en zonder rekening te houden met Russische bezwaren.
In 2002 trokken de Verenigde Staten zich eenzijdig terug uit het ABM-verdrag, een hoeksteen van de strategische stabiliteit gedurende drie decennia. Duitsland maakte geen serieuze bezwaren. Maar de uitholling van de wapenbeheersingsarchitectuur vond niet in een vacuüm plaats. Raketafweersystemen, die dichter bij de Russische grenzen werden gestationeerd, werden door Rusland terecht als destabiliserend beschouwd. Deze percepties afdoen als paranoia was politieke propaganda en geenszins verstandige diplomatie.
In 2008 erkende Duitsland de onafhankelijkheid van Kosovo, ondanks uitdrukkelijke waarschuwingen dat dit het beginsel van territoriale integriteit zou ondermijnen en een precedent met verstrekkende gevolgen zou scheppen. Opnieuw werden de bezwaren van Rusland afgedaan als kwaadwillig en werden de fundamentele bedenkingen niet serieus genomen.
Het voortdurende aandringen om de NAVO uit te breiden met Oekraïne en Georgië – formeel is die wens uitgesproken tijdens de top in Boekarest in 2008 – overschreed de duidelijkste rode lijnen, ondanks jarenlange, luidruchtige, duidelijke, consequente en herhaalde bezwaren van Moskou. Wanneer een grootmacht een centraal veiligheidsbelang benoemt en dit gedurende decennia steeds weer benadrukt, is het negeren daarvan geen diplomatie, maar een bewuste escalatie.
De rol van Duitsland in Oekraïne sinds 2014 is bijzonder verontrustend. Berlijn bemiddelde samen met Parijs en Warschau bij het akkoord van 21 februari 2014 tussen president Janoekovitsj en de oppositie – een akkoord dat een einde moest maken aan het geweld en de constitutionele orde moest handhaven. Binnen enkele uren mislukte dit akkoord. Er volgde een gewelddadige staatsgreep. Er kwam een nieuwe regering tot stand op ongrondwettelijke wijze. Duitsland erkende het nieuwe regime onmiddellijk en steunde het. Het door Duitsland gegarandeerde akkoord werd zonder aarzelen opgegeven.
Het akkoord van Minsk II van 2015 moest de correctie vormen – een onderhandeld kader om een einde te maken aan de oorlog in Oost-Oekraïne. Duitsland trad opnieuw op als garant. Maar zeven jaar lang werd het akkoord van Minsk II niet door Oekraïne uitgevoerd. Kiev verwierp openlijk de politieke bepalingen ervan. Duitsland dwong ze niet af. Voormalige Duitse en andere Europese staatshoofden en regeringsleiders hebben inmiddels toegegeven dat Minsk minder als vredesplan dan als verdedigingsmaatregel werd behandeld. Alleen al deze bekentenis vraagt om een discussie over de gebeurtenissen.
Tegen deze achtergrond klinken eisen om steeds meer wapens, steeds scherpere retoriek en steeds grotere “vastberadenheid” hol. Ze roepen Europa op om het recente verleden te vergeten om een toekomst van permanente confrontatie te rechtvaardigen.
Genoeg propaganda! Genoeg morele infantilisering van het publieke debat! Europeanen zijn in staat om te begrijpen dat veiligheidsdilemma’s reëel zijn, dat NAVO-acties consequenties hebben en dat vrede niet wordt bereikt door te doen alsof de veiligheidsbezwaren van Rusland niet bestaan.
De Europese veiligheid is ondeelbaar. Dit principe houdt in dat geen enkel land zijn veiligheid ten koste van een ander land kan versterken zonder instabiliteit te veroorzaken. Het houdt ook in dat diplomatie geen verzoening is en historische eerlijkheid geen verraad.
Ooit begreep Duitsland dit. De Ostpolitik [van Willy Brandt en Egon Bahr, vanaf 1968] was geen zwakte, maar strategische volwassenheid. Men besefte dat de stabiliteit van Europa afhankelijk is van dialoog, wapenbeheersing, economische betrekkingen en respect voor de legitieme veiligheidsbelangen van Rusland.
Duitsland heeft deze volwassenheid vandaag opnieuw nodig. Het mag niet langer praten alsof oorlog onvermijdelijk of zelfs deugdzaam is. Strategisch denken mag niet langer worden gereduceerd tot bondgenootschappelijke slogans. Het moet eindelijk streven naar echte diplomatie – niet als PR-maatregel, maar als een serieuze poging om een Europese veiligheidsarchitectuur te herbouwen die Rusland insluit in plaats van uitsluit.
Een vernieuwde Europese veiligheidsarchitectuur moet beginnen met duidelijkheid en terughoudendheid. Allereerst vereist dit een ondubbelzinnig einde aan de uitbreiding van de NAVO naar het oosten – rond Oekraïne, Georgië en elk ander land langs de Russische grenzen. De uitbreiding van de NAVO was geen onvermijdelijk gevolg van de naoorlogse orde; het was een politieke beslissing die werd genomen in strijd met de plechtige toezeggingen van 1990 en die ondanks herhaalde waarschuwingen voor destabilisatie van Europa werd doorgezet.
Veiligheid in Oekraïne wordt niet bereikt door de stationering van Duitse, Franse of andere Europese troepen, aangezien dit de verdeeldheid alleen maar zou vergroten en de oorlog zou verlengen. Stabiliteit wordt bereikt door neutraliteit, ondersteund door geloofwaardige internationale garanties. De geschiedenis is duidelijk: noch de Sovjet-Unie, noch de Russische Federatie hebben in de naoorlogse orde de soevereiniteit van neutrale staten geschonden – noch Finland, Oostenrijk, Zweden, Zwitserland, noch andere. Neutraliteit werkte omdat het rekening hield met de legitieme veiligheidsbelangen van alle partijen. Er is geen geldige reden om aan te nemen dat dit niet opnieuw zou kunnen werken.
Ten tweede vereist stabiliteit demilitarisering en wederkerigheid. Russische strijdkrachten moeten uit de buurt van de NAVO-grenzen worden gehouden en NAVO-strijdkrachten – met inbegrip van raketsystemen – moeten uit de buurt van de Russische grenzen worden gehouden. Veiligheid is ondeelbaar, niet eenzijdig. Grensregio’s moeten door middel van controleerbare overeenkomsten worden gedemilitariseerd en niet met steeds meer wapens worden overladen.
Sancties moeten in het kader van een onderhandelde oplossing worden opgeheven; ze hebben geen vrede gebracht en hebben de Europese economie ernstige schade toegebracht.
Met name Duitsland moet zich verzetten tegen de lichtzinnige inbeslagname van Russisch staatsvermogen – een flagrante schending van het internationaal recht die het vertrouwen in het mondiale financiële stelsel ondermijnt. De heropleving van de Duitse industrie door middel van legitieme, op contracten gebaseerde handel met Rusland is geen capitulatie, maar economisch realisme. Europa mag zijn eigen productiebasis niet vernietigen uit naam van morele retoriek.
Ten slotte moet Europa terugkeren naar de institutionele grondslagen van zijn eigen veiligheid. De OVSE – niet de NAVO – moet weer fungeren als het centrale forum voor Europese veiligheid, vertrouwensopbouw en wapenbeheersing. Strategische autonomie voor Europa betekent precies dit: een Europese veiligheidsorde die wordt gekenmerkt door Europese belangen, niet door permanente ondergeschiktheid aan de expansiedrift van de NAVO.
Frankrijk zou zijn nucleaire afschrikking kunnen uitbreiden tot een Europees veiligheidsparaplu, maar alleen in een puur defensieve houding, zonder vooruitgeschoven systemen die Rusland bedreigen.
Europa moet aandringen op een terugkeer naar het INF-kader en op uitgebreide strategische onderhandelingen over nucleaire wapenbeheersing, waarbij de Verenigde Staten en Rusland – en later ook China – worden betrokken. De analogie tussen Kosovo en Oekraïne moet ook eerlijk worden erkend: grenzen zijn in Europa al verschoven met Westerse steun. Grenzen werden verschoven. Het streven naar vrede moet onaantastbaar zijn.
En het belangrijkste: leer geschiedenis, mijnheer de bondskanselier! En wees daarbij eerlijk! Zonder eerlijkheid kan er geen vertrouwen zijn. Zonder vertrouwen kan er geen veiligheid zijn. En zonder diplomatie riskeert Europa de rampen te herhalen waarvan het zogenaamd heeft geleerd.
De geschiedenis zal beoordelen wat Duitsland zich herinnert – en wat het vergeet. Laat Duitsland onder uw leiding deze keer kiezen voor diplomatie en vrede en zich aan zijn woord houden.
10 07 Klonk er ooit een applausje voor de zorghelden, nu horen we alleen: harder en langer werken! Is ons ziektesysteem ziek of is het de wijze, waarop wij maatschappelijk onze arbeid organiseren? Aldus Robrecht Vanderbeeken. https://www.sampol.be/2025/10/met-zieken-valt-geen-zaken-te-doen
9 24 Er is in Nederland een integraal kinderarmoedebeleid nodig dat gezinnen structureel ondersteunt en waarbij de ontwikkeling van kinderen centraal staat, zodat ook die kinderen de kansen, veiligheid en zekerheid krijgen die [ze verdienen andere kinderen ook hebben; GjH]; aldus NOS Nieuws. In een rijk land als het onze is geen armoede organiseren uiteraard nog vele malen beter. https://nos.nl/artikel/2583803-kinderombudsman-kinderen-in-armoede-zien-hun-toekomst-somber-in
10 06 Belangenorganisaties voor gehandicapten roepen de Nederlandse politiek alweer op om het VN-verdrag Handicap na te leven. In artikel 19 van dat mensenrechtenverdrag staat onder meer dat mensen met een handicap ‘vrijelijk hun verblijfplaats’ moeten kunnen kiezen en ondersteuning moeten krijgen om dat mogelijk te maken. Nederland ondertekende het verdrag in juni 2016 en beloofde daarmee er alles aan te doen om mensen met een beperking op een evenwaardige manier te laten deelnemen aan de samenleving als mensen zonder handicap. Niet alleen laten de inspanningen om dat te bereiken al jaren te wensen over. Het VN-comité, dat toeziet op de uitvoering, uitte september vorig jaar ook forse kritiek op de toegankelijkheid van gehandicapten op de arbeidsmarkt, in het onderwijs en in het openbaar vervoer en april jl. werd die belofte opnieuw geschonden toen woonminister Mona Keijzer voorstelde om regels voor toegankelijk bouwen te schrappen; aldus Wilke Martens. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/vn-verdrag-handicap-situatie-in-nederland-verslechtert-juist/
10 30 Francine Mestrum bundelt jaren onderzoek in “Maak armoede illegaal! – Pleidooi voor wereldwijde sociale rechtvaardigheid” (2025, uitgegeven door Houtekiet): armoede is structureel aan het kapitalisme. Zolang we dat niet erkennen, blijft armoedebestrijding symptoombestrijding; aldus Lode Vanoost.
10 31 Migranten raken, ook na de eerste generatie, niet hoog genoeg opgeleid. Er is een behoorlijke diplomakloof. We slagen er niet in om die te dichten en bijna alle landen rond België doen dat beter. Meisjes met een niet-EU-achtergrond worden minder gestimuleerd om buiten het gezin tegen een inkomen te gaan werken. En er is nog altijd veel te veel discriminatie op de arbeidsmarkt; aldus Frank D’hanis. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/31/dat-migranten-moeilijker-werk-vinden-komt-door-rechts-beleid
11 26 De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft met een grote meerderheid van stemmen besloten dat in het internationaal recht marteling verboden is. Volgens de aangenomen resolutie geldt dat ook voor ‘andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of straf’. Voor deze resolutie stemden 169 landen. Argentinië, Israël en de Verenigde Staten van Amerika stemden tegen en Burundi, Nicaragua, Papoea-Nieuw-Guinea en Rusland stemden niet; aldus Middle East Monitor. https://vredessite.nl/nieuws/marteling_2517.html
12 03 Na de heisa over frauduleuze facturen pleit vakbondsvertegenwoordiger van ACV Puls Arne Deflo voor een grondige herziening van de thuiszorg. De overgrote meerderheid van de thuiszorgverpleegkundigen werkt correct, maar het systeem beloont vooral medische handelingen, terwijl ook tijd voor een goed gesprek betaald zou moeten worden; aldus Leonoor Kuijk. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/03/thuiszorg-focus-op-herwaardering-van-het-vak-niet-op-fraudebestrijding
12 08 Wereldwijd hebben 250 miljoen mensen noodhulp nodig, maar de VN kreeg dit jaar slechts $ 12 miljard van de gevraagde $ 45 miljard. Het kabinet-Schoof verminderde de Nederlandse bijdrage met $ 2,4 miljard en de Amerikaanse president Donald Trump schrapte tientallen miljarden. De VN rijdt namens ons richting het vuur om te helpen, maar wordt nu ook geacht het vuur te bestrijden zonder genoeg water in de tank, terwijl ze wordt beschoten (wereldwijd kwam er dit jaar een recordaantal van 380 VN-hulpverleners om het leven); aldus NOS Nieuws. Zie ook 12 08 onder het kopje ‘Inzichten’. https://nos.nl/artikel/2593677-wanhopig-stelt-vn-budget-voor-noodhulp-bij-hartverscheurend
12 09 Marktdenken verschuift de schuld van een scheefgetrokken economie door naar het individu. Wie onzeker werk heeft of uit de boot valt, krijgt daardoor al snel aangepraat dat het aan haar of hem zelf ligt. En in zo’n gesprek is dan ook direct een oplossing voor handen: ‘beter worden’, jezelf bijsturen en harder werken [meedoen aan de ratrace; GjH]; aldus Grace Blakeley. Degenen, die niet buiten de boot vallen en succesvol zijn, worden daarentegen geprezen om de verwerving van hun riante inkomen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/09/waarom-falen-altijd-je-eigen-schuld-lijkt
12 10 Elk jaar belanden in Nederland zo’n 2.300 kinderen in het ziekenhuis met ernstige astma. Het valt op dat er veel patiënten met lage inkomens en slechte woonomstandigheden naar het ziekenhuis komen. Een grootschalige analyse van data van 4,5 miljoen Nederlandse kinderen tussen de 2 en 17 jaar bevestigt dat beeld; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2593961-kinderen-met-ernstige-astma-komen-vaker-uit-gezinnen-met-laag-inkomen
12 17 Het aandeel arme mensen in Nederland bedraagt nu 551.000 mensen; dat is 3,1% van de bevolking. Met name gezinnen met kinderen en zelfstandigen komen het vaakst [structureel; GjH] geld tekort.
Daarnaast heeft ruim 8% van de huishoudens problematische schulden. Dat aantal schommelt sinds 2022 tussen de 8 en 9%. Van overheidswege wordt niet benoemd dat schulden mede veroorzaakt worden door persoonlijkheidskenmerken. En doordat we die niet benoemen, maken we er ook geen beleid op. Zo weten we sinds 2018 dat mensen met weinig emotionele stabiliteit en zelfcontrole 10x vaker in de schulden belanden dan mensen met veel controle en stabiliteit. Het gaat om het vermogen om te kunnen plannen en verleidingen te weerstaan. En ondertussen is daarentegen achteraf betalen nu ook in winkelstraten mogelijk, en is online gokken gelegaliseerd. Met zoveel financiële verleidingen is zoiets als ‘budgetcoaching’ [volstrekt; GjH] niet toereikend; beide aldus José Boon. https://www.nu.nl/economie/6379685/armoede-neemt-voor-het-eerst-in-jaren-weer-toe-vooral-zzpers-komen-tekort.html en https://www.nu.nl/economie/6379748/aanpak-van-problematische-schulden-schiet-tekort-door-olifant-in-de-kamer.html
10 08 In deze wereld met weinig houvast en veel onzekerheden, ontstaat er een leegte waarin wrok kan ontstaan. Daar speelt extreemrechts slim op in. Enerzijds is er de herverdelingswrok: het idee dat gemarginaliseerde groepen een steeds groter stuk van de economische koek krijgen, terwijl de witte man steeds minder overhoudt. Een gevoel dat wordt aangewakkerd door verhalen over positieve discriminatie, migratie en quota. Daarnaast is er de erkenningswrok: het verlies van de bevoorrechte, vanzelfsprekende positie, die mannen vroeger innamen. Waar witte mannen ooit zonder meer als norm werden gezien, ervaren sommigen vandaag dat ze zich moeten inleveren of verantwoorden. Dat wordt vaak vertaald als een aanval op hun identiteit; aldus Youna Mulock Houwer en Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/08/jongens-in-de-knel-tijd-voor-een-nieuw-verhaal-over-mannelijkheid
10 25 Andere landen, zoals Groot-Brittannië, Italië, Frankrijk en Spanje hebben werk gemaakt van een serieuze aanpak van femicide, maar in Nederland kwam er pas rond 2020 aandacht voor het fenomeen. Hier bleven een experimentele aanpak, vooruitstrevend beleid en dalende cijfers uit: het aantal vrouwenmoorden in Nederland is de afgelopen 10 jaar gelijk gebleven. We lopen bij de aanpak van huiselijk geweld en de dodelijkste vorm daarvan: partnermoord achter op wat volgens ‘ons’ ‘macholanden’ zijn; aldus Renate van der Zee. Zie ook 11 28 hier onder. https://www.hpdetijd.nl/nieuws/leven/47547/vrouwenmoord-waarom-nederland-hopeloos-achterloopt
11 28 Gemiddeld wordt er elke acht dagen in Nederland een vrouw vermoord (hoe ligt dat bij mannen?). Bij ongeveer de helft was de (vermoedelijke) dader een partner of ex-partner. En dat aantal is de afgelopen 15 jaar niet gedaald; aldus NOS Nieuws. Zie ook 10 25 hier boven. https://nos.nl/artikel/2592317-cbs-geen-daling-in-aantal-vermoorde-vrouwen-door-ex-partner
12 10 De regenboogvlag was ooit een symbool van verzet. Vandaag is het een instrument in handen van rechtse politici. Ze zwaaien ermee om hun zogenaamd progressieve waarden te etaleren, terwijl ze tegelijk migranten en vluchtelingen uitsluiten. De homobeweging heeft in 50 jaar tijd veel rechten veroverd, maar haar maatschappelijke positie is niet structureel versterkt; aldus Janine Meijer in gesprek met historicus en onderzoeker Tijmen van Voorthuizen. https://apache.be/2025/12/10/tijmen-van-voorthuizen-rechtse-politici-zetten-homonationalisme-om-antimigratieretoriek
10 07 Werknemers met een migratieachtergrond ervaren vaak ongelijkheid en buitensluiting, ook bij werkgevers die nadrukkelijk proberen de diversiteit op hun werkvloer te vergroten. Sterker nog: dat probleem is groter bij organisaties met een gevarieerd werknemersbestand dan bij ‘homogene’ bedrijven. Achterstelling en uitsluiting zouden actief tegengegaan moeten worden, en manieren van denken en doen, die binnen een organisatie normaal gevonden worden, zouden tegen het licht gehouden moeten worden; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2585509-scp-meer-diversiteit-op-werkvloer-geen-garantie-voor-inclusie
10 19 Meedogenloos: “Oorlog raakt Israëlische economie: ‘Inzet reservisten heeft ontwrichtend effect’” is de kop en de inhoud van een artikel op NU.nl. Geen woord over de schade, die Israël met haar ‘inspanningen’ aan alles wat Palestijns is heeft aangedaan; puur racisme. Ten tijde van ons kolonialisme werd hier ook gemeld dat de inlanders dan wel klaagden, maar dat de kolonisten het ook niet altijd gemakkelijk hadden. https://www.nu.nl/economie/6372568/oorlog-raakt-israelische-economie-inzet-reservisten-heeft-ontwrichtend-effect.html
11 11 De beeldvorming waarmee Palestijnen worden ontmenselijkt en uitgewist, is nagenoeg dezelfde waarmee Zwarte Amerikanen eeuwenlang werden en worden ontmenselijkt en uitgewist. En door mensen hun verhalen te ontnemen, maak je het makkelijker ze te doden; aldus Marte Hoogenboom in gesprek met Ta-Nehisi Coates (spreek uit ‘Tanahássi’), schrijver van “De boodschap” (2025, vertaald door Adiëlle Westercappel en Fannah Palmer en uitgegeven door Bot Uitgevers). Zie ook het vorige onderwerp en 11 15 onder het kopje ‘Inzichten’. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/ta-nehisi-coates-interview/
12 01 Jerry Afriyie en Raul Balai werden in 2012 door toenmalig Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan uitgenodigd voor een gesprek over het sinterklaasfeest. Daaruit kwam een gezamenlijke aanpak voort om het uiterlijk van Zwarte Piet te veranderen. Inmiddels is de roetveegpiet bij bijna alle sinterklaasvieringen in het land standaard; aldus NOS Nieuws in samenwerking met het regionale nieuws van Noord-Holland. https://nos.nl/artikel/2592768-andreaspenning-voor-oprichters-kick-out-zwarte-piet
12 04 Lang voor onze jaartelling dook in de Europese folklore al een winterse figuur op met een dubbelzinnige begeleider. Veel historici zien een link met de Germaanse god Odin, de alvader of oppergod in de Noordse mythologie, die volgens zeggen op zijn witte, achtbenige paard door de lucht raasde, vergezeld van twee zwarte raven. Die vogels luisterden aan schoorstenen om hem verslag uit te brengen van het goede en slechte gedrag van stervelingen. Toen de Katholieke Kerk dit heidense winterverhaal wilde verchristelijken, legde ze er simpelweg Sint Nicolaas – een Turkse bisschop uit de 4de eeuw [met wat bedienden; GjH] – overheen; aldus Saar Lermytte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/04/sinterklaas-een-traditie-die-racisme-reproduceert
12 18 Vandaag viert de wereld de Internationale Dag van de Migrant. Ook de Europese Commissie, het machtigste orgaan van de Europese Unie, spreekt vandaag lovende woorden over diversiteit en migranten als ‘waardevolle werknemers’. Op papier klinkt het als een feest van erkenning. Toch wringt het dat Europa zichzelf presenteert als kampioen van het eerbiedigen van mensenrechten, terwijl haar grens- en migratiebeleid intussen draait op controle, selectie en uitsluiting. De Europese grensbewakingsdienst Frontex kan bijvoorbeeld verantwoordelijk worden gehouden voor zogeheten pushbacks van vluchtelingen. Bij pushbacks worden migranten teruggestuurd zonder dat zij de kans krijgen gebruik te maken van hun internationaal vastgelegde recht om asiel aan te vragen. En ook in Europese steden ontstaan onderklassen van vooral niet-witte mensen: uitgebuit wanneer het uitkomt, gedumpt wanneer het misloopt. Politici herhalen dat zij ‘zelf bepalen wie we binnenlaten’ in naam van veiligheid en welvaart. [Hoezo eerbiedigen van mensenrechten? GjH] Er komen steeds meer harde grenzen; aldus Benaissa Nams en NOS Nieuws. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/18/dag-van-de-migrant-hoe-europa-levens-rangschikt en https://nos.nl/artikel/2595086-grensbewaking-eu-verantwoordelijk-voor-onterecht-terugsturen-migranten
9 26 De politiek breekt onze samenleving af in plaats van ze op te bouwen. Waar de (Belgische) regering kiest voor sociale inleveringen en verdeeldheid, bouwen wij samen een verhaal van rechtvaardigheid, solidariteit en verbeelding om met verbeelding, verbinding en verzet te bouwen aan een warmere samenleving; aankondiging van Hart boven Hard (Hart boven Bart, oftewel Bart de Wever) voor een manifestatie op 13 oktober a.s.. https://hartbovenhard.be/kalender/hart-boven-bart-nacht-van-het-verzet/
10 17 We zouden vooral moeten durven kijken naar een aantal fundamentele oorzaken van de grote omvang en het soms minder goed functioneren van de overheid: een gebrek aan beleidsanalyse, een gebrek aan een echt kerntakendebat, en een gebrek aan politieke doorzettingsmacht om onze complexe bestuursstructuur wat meer op orde te krijgen. De vraag naar hoe groot de overheid mag zijn, kan niet worden losgekoppeld van de vraag wat we van de overheid verwachten. In het debat over de ‘vele ambtenaren’ worden nogal wat functies op een hoop gegooid en veel criteria van goed bestuur vergen nu eenmaal een grote overheid. Door de overheid als één en ondeelbaar voor te stellen, miskent men dat bestuurlijke complexiteit bijna automatisch voor een grote overheid zorgt. In veel analyses is er geen aandacht voor het feit dat een deel van de ineffectiviteit en inefficiëntie mede samenhangt met het functioneren van ons politiek systeem. En overheden, die in de publieke sector (het leger, spinoffs, universiteiten) innovaties mee financieren, zorgen voor het zaaigeld, dat soms tot heuse groeisectoren op de private markt leidt; aldus Bram Verschuere. https://www.sampol.be/2025/10/de-mythe-van-de-te-grote-overheid
10 23 Denk, GroenLinks-PvdA, de Partij voor de Dieren en Volt doen de rechtsstaat geen kwaad, integendeel, de laatste 3 partijen scoren 20 of meer punten voor programmavoorstellen, die de rechtsstaat juist steunen of versterken. Dat is het goede nieuws. Kwalijk is dat alle overige Nederlandse politieke partijen inclusief CDA, D66 en de VVD onze rechtstaat in meerdere of mindere mate willen ontmantelen; aldus Rein van Gisteren. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/23/vier-nederlandse-partijen-respecteren-de-rechtsstaat-elf-niet
11 05 Wat ooit een ‘driestromenland’ werd genoemd, is veranderd in een onvoorspelbare delta met steeds wisselende vertakkingen. Rechts heeft zich aan die ontwikkeling veel beter aangepast dan Links, terwijl de werkelijke malaise het meest zichtbaar wordt in het alledaagse: Nederland is een rijk land, de werkloosheid is laag, maar de gemiddelde kiezer ziet de toekomst voor volgende generaties somber in. Ondanks dat is ‘Links’ tot 30 zetels ineengestort. GroenLinks–PvdA daalde van 25 naar 20, de SP van 5 naar 3. Dit aandeel van 20% is de kleinste linkse vertegenwoordiging, die Nederland sinds de invoering van het algemeen kiesrecht heeft gekend [en daarvoor moet je PvdA-GL als Links zien; GjH, zie ook 10 30 onder het kopje ‘Nederland’]. Nederlands links loopt inmiddels achter op al zijn West-Europese tegenhangers, en in de meeste gevallen met een ruime marge. Het bevindt zich op een historisch dieptepunt en een nieuw kabinet zal minstens 4 partijen nodig hebben om te kunnen regeren [volgens de huidige gewoonte: een kabinetsplan maken waarbij de oppositie in de Eerste en Tweede Kamer het nakijken heeft; GjH]. Het radicaalrechtse trio van JA21, FvD en PVV bezit daarentegen nu 42 van de 150 zetels. In 2023 waren dat er 41. Dat – en niet een snelle ‘terugkeer naar de rede’ – vormt de werkelijke achtergrond waartegen het komend [technocratische politieke; GjH] project zich zal aftekenen; aldus Jouke Huijzer, Enzo Rossi & Wouter Schakel. https://lavamedia.be/links-behaalde-het-slechtste-verkiezingsresultaat-ooit-dit-is-waarom/
11 12 In de spektakeldemocratie, waarin het samenspel van media en politiek ons meesleurt, gaat politiek al lang niet meer over beleid, laat staan over verschillende visies op de samenleving en het goede leven. Het gaat om aandacht genereren en populariteit. De tweestrijd tussen het extreemrechtse AI-gegenereerde nummer “Nee, nee, nee, tegen een azc” en het feministische nummer “Vrijheid, Gelijkheid, Zusterschap” symboliseert de staat van het publieke debat; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/12/waarom-de-hitlijsten-het-brandpunt-van-de-politieke-strijd-vormen
11 14 Democratieën verdwijnen niet door er één grote klap op te geven, maar door een reeks kleine aanpassingen, die allemaal dezelfde richting uitgaan. Een genegeerd advies. Een journalist, die weggezet wordt als activist. Een subsidie, die in zachte taal wordt afgepakt. Kleine sneden en geen grote wond, maar [uiteindelijk; GjH] wel fataal [voor het democratisch gehalte van een samenleving; GjH]; aldus Tijs Synaeve. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/14/onze-stem-tegen-de-stroom-waarom-kritische-media-ons-redmiddel-zijn
12 08 Heeft een wedstrijd, zoals het Eurovisie Songfestival een “apolitiek karakter”, zoals de Europese Omroepvereniging EBU stelt? Amper een dag na de Russische invasie in Oekraïne besliste de EBU in 2022 om Rusland om politieke redenen uit te sluiten met de mededeling dat “gezien de ongekende crisis in Oekraïne, de deelname van Rusland aan het festival van dit jaar, de reputatie van de wedstrijd zou schaden”. Wit-Rusland werd al een jaar eerder uitgesloten na de gecontesteerde herverkiezing van president Alexander Lukashenko. De niet-uitsluiting van Israël vanwege het apolitieke karakter van het evenement roept dus vragen op; aldus SOS Gaza. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/08/open-brief-sos-gaza-aan-rtbf-laat-belgie-niet-deelnemen-aan-songfestival
11 13 In de tragedie van de vijfjarige Hind Rajab schuilt iets dat het individuele overstijgt en ons een inkijk geeft in de gruwel, die de dagelijkse realiteit in Gaza is. Burgers worden geconfronteerd met moorddadig geweld en ontmenselijking. “The Voice of Hind Rajab” is een aanklacht. Met een wereld, waarin niemand komt wanneer een kind smeekt om hulp, kan ik niet leven, vertelt de Tunesische filmmaker en scenarioschrijver Kaouther Ben Hania; aldus Ivo De Kock, die met haar sprak. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/13/kaouther-ben-hania-the-voice-of-hind-rajab-is-een-woedekreet-stop-de-genocide-en-de-straffeloosheid
12 07 Claron McFaddon was ziek, daarom speelde het Cello Octet Amsterdam vandaag het programma ‘Cocon’ in TivoliVredenburg. Een mooie verzameling moderne composities van Caterina Barbieri (+ 1990), Jesse Broekman (+ 1985), Kara-Lis Coverdale (+ 1987), Abul Mogard (niet publiek bekend gemaakt) en Qasim Naqvi (+ 1976). Voor mij allemaal onbekende hedendaagse componisten. Ik vond het een heel mooi, meditatief concert. Wat me aan ‘Cocon’ tegenstond was de synthesizer, die het mij soms onmogelijk maakte puur naar de cello’s te luisteren, en die ook nog eens soms tussen twee composities door de stukken met elkaar verbond. En dan waren er ook nog volstrekt onnodige en soms smakeloze lichteffecten, die afleidden om met de ogen open naar de muziek te luisteren. Maar goed, ik kon wel horen dat deze 8 cellisten al 7 jaar gezamenlijk op cello-avontuur zijn, waarbij vooral Sanne van der Horst indruk op mij maakte vanwege haar mooi uitgevoerde solo-partijen. https://cellooctet.com/het-octet/
12 11 Anja Meulenbelt, de Nederlandse feministe, oud-politica en schrijver, heeft de jaarlijkse prestigieuze oeuvreprijs voor Nederlandse schrijvers toegekend gekregen. Net als in haar boeken doorbreekt Meulenbelt met deze bekroning een onzichtbare barrière: ze is de eerste vrouw, die voor zichzelf volstrekt onverwacht in de categorie ‘beschouwend proza’ de prijs heeft gewonnen; aldus Ismay van der Klei. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/11/anja-meulenbelt-wint-als-eerste-vrouw-pc-hooft-prijs-voor-beschouwend-proza
11 26 De Marsrover Perseverance heeft voor het eerst bewijs verzameld van elektrische ontladingen in de atmosfeer van Mars. In meer dan 28 uur werden 55 elektrische ontladingen waargenomen; aldus de nieuwsredactie van NU. Wat ik hieraan interessant vindt, is dat bij mijn weten voor het ontstaan van leven elektrische ontladingen nodig zijn. Op Mars werden die dus gemiddeld elk half uur opgemerkt. https://www.nu.nl/wetenschap/6377337/nasa-ontdekt-eerste-minibliksems-op-mars-met-verkenningsvoertuig.html
12 01 Met “Wat bomen ons vertellen” (2020, uitgegeven door Lannoo) bracht Valerie Trouet eerder al wetenschap tot leven met verhalen over beschavingen die kwamen en gingen, droogtes en stormen. In dat boek herinnerde ze ons eraan dat de klimaatcrisis niet alleen een ecologische, maar ook een tijdscrisis is: we denken te kort, handelen te laat en luisteren te weinig naar de signalen die bomen al eeuwen geven. Vandaag komt ze naar buiten met een nieuw boek, “In de ban van de jaarring. Onze oudste bomen en de verhalen die ze vertellen” (2025, wederom uitgegeven door Lannoo), een geïllustreerde, milieuvriendelijk hard cover met jaarringgravures. Daarin ontrafelt ze, samen met collega-dendrochronologen, de verhalen van 10 bijzondere oerbomen, sommigen wel meer dan 5.000 jaar oud; aldus Wim Vermeersch. https://sampol.be/2025/12/bomen-zijn-de-getuigen-van-waar-wij-mee-bezig-zijn
12 11 Zee-egels vormen een belangrijke schakel binnen het zee-ecosysteem. Ze eten alg en houden daarmee de hoeveelheid alg op peil. Op hun beurt zijn zee-egels voedsel voor duizenden andere zeedieren. Echter, sinds 2021 zijn bijna alle zee-egels (Diadema africanum) in de Atlantische Oceaan bij de Canarische Eilanden gestorven door een nog onbekende ziekte. In Tenerife gaat het om een afname van 99,7% van de populatie en rond Madeira nam de populatie met zo’n 90% af. In dezelfde periode zijn er wereldwijd massale sterftecijfers gemeld van andere zee-egelsoorten, onder meer in de Caribische Zee, de Middellandse Zee, de westelijke Indische Oceaan en de Rode Zee. Op plekken waar de zee-egelpopulatie is verdwenen, is het koraal gehalveerd en de hoeveelheid alg met 85% toegenomen; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/klimaat/6379104/onbekende-ziekte-veroorzaakt-zee-pandemie-die-zee-egelsoorten-uitroeit.html
11 01 Op Antarctica is het oudste ijs tot nu toe ontdekt. In het ijs zitten ook luchtbellen, waarmee ook direct de oudste lucht ooit is ontdekt. Het ijs en de lucht zijn zo’n 6 miljoen jaar oud. Door het ijs en de luchtresten te bestuderen, kon worden vastgesteld dat Antarctica miljoenen jaren geleden ongeveer 12°C warmer was dan nu. Het afkoelen is een heel geleidelijk proces geweest; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6374462/oudste-ijs-en-oudste-lucht-ter-wereld-gevonden-op-antarctica-reis-terug-in-de-tijd.html
12 01 In zijn laboratorium aan de universiteit van Poitiers monstert Abderrazak El Albani een flonkerende steen in zijn handen. Het lijkt wel een gouden tortellini, ingewerkt in een stukje leisteen. Volgens El Albani is het een overblijfsel van een complexe levensvorm, maar de steen is honderden miljoenen jaren ouder dan de oudste fossiele bewijzen van geavanceerd meercellig leven. Moet de gevestigde theorie overboord of is de vondst niet meer dan klatergoud? Aldus Asher Elbein. https://www.eoswetenschap.eu/natuurwetenschappen/volgens-deze-geoloog-vond-de-big-bang-van-het-leven-vroeger-plaats-dan-we
12 05 Er is een sliert van 297 sterrenstelsels waargenomen van ten minste 49 miljoen lichtjaar lang (465 biljoen kilometer), die ronddraait met een snelheid van 110 kilometer per seconde. Deze ‘tornado van sterrenstelsels’ is de langst draaiende structuur, die ooit is ontdekt. De manier waarop de sterrenstelsels op een lijn liggen in combinatie met de draaiende beweging maakt dit imponerende natuurverschijnsel eveneens bijzonder; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6378296/tornado-van-sterrenstelsels-is-langste-draaiende-voorwerp-ooit-ontdekt-in-heelal.html
12 07 Neanderthalers maakten 105 tot 132.000 jaar geleden complexere gereedschappen dan tot nu toe gedacht. Met behulp van dierenbotten konden ze dierenhuiden prepareren om daar kleding van te maken. Dat hielp de oermensen te overleven in het barre klimaat van die tijd. Met de botten konden ze dieren villen en leer maken. De botten werden ook gebruikt om waterdichte kleding, tassen en andere voorwerpen te maken. Met draden naaiden Neanderthalers huiden ook aan elkaar. En deze prehistorische mensen konden al vooruit plannen en nadenken over wat zij nodig hadden, bijvoorbeeld voor de jacht; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6378615/neanderthalers-slimmer-dan-gedacht-ze-konden-met-dierenbotten-kleding-maken.html
12 11 Astronomen hebben voor het eerst een uitbarsting van een zwart gat vastgelegd. Die veroorzaakt een ongelooflijk harde storm. De storm bereikt windsnelheden van maar liefst 57.000 km/s. De vastgelegde uitbarsting was waarschijnlijk het gevolg van een breuk in het magnetisch veld rondom het zwarte gat. Er ontstond dan daardoor een soort explosie, die vergelijkbaar is met zonnevlammen, te weten een gigantische ontploffing op het oppervlak van de zon, die wordt veroorzaakt door het vrijkomen van opgeslagen energie. Daardoor worden deeltjes de ruimte in geslingerd. De uitbarsting van het zwarte gat is vergelijkbaar met zo’n zonnevlam, maar dan op een immens grote schaal (De massa-energierelatie is volgens de speciale relativiteitstheorie van Albert Einstein (1879–1955) een verband tussen energie en massa: E=mc2, waardoor het vrijkomen van energie het ontstaan van massa tot gevolg kan hebben). Deze uitbarsting van een zwart gat leidde tot de ultraharde storm, waarbij miljarden tonnen aan materiaal de ruimte in werden geslingerd, terwijl een zwart gat normaliter juist door een enorme zwaartekracht alle materie om zich heen opslokt; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6379073/voor-het-eerst-uitbarsting-zwart-gat-die-zorgt-voor-ultraharde-storm-vastgelegd.html
12 15 De oorsprong van Centraal-Europa is een mysterieus continentje dat ‘Avalonië’ heette. Het begint een half miljard jaar geleden vanaf de zuidpool aan een onwaarschijnlijke Odyssee. Avalonië crasht al snel met twee grotere landmassa’s. Die botsingen doen de twee gebergten ontstaan, die bijvoorbeeld het massief van de Ardennen en dat van Brabant zullen tekenen. Wanneer die twee oprijzen, heeft de evolutie van het leven inmiddels een kickstart gekregen. Zwemt daar onze verste gewervelde voorouder? Aldus Reinout Verbeke. https://www.eoswetenschap.eu/natuurwetenschappen/planeet-belgie-wij-zijn-avaloniers-afl-15
9 22 Om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C, moeten er veel minder fossiele brandstoffen gewonnen worden dan nu het plan is. Het delven moet daarvoor drastisch omlaag, maar landen doen het tegenovergestelde; maar liefst 120% boven het maximale niveau waarmee dat doel nog gehaald kan worden; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2583531-nog-veel-te-veel-productie-olie-gas-en-kolen-om-opwarming-aarde-te-beperken
10 03 Nederland bouwt in hoog tempo windturbines, terwijl de opbrengst beperkt is en de overlast – zowel qua geluid als gezondheid – veel groter dan de overheid erkent. Elze van Hamelen, die een moratorium bepleit, schreef het rapport “Het windmolendrama” (2024, uitgegeven door Succesboeken); aldus Marieke Sjerps. https://www.hpdetijd.nl/nieuws/leven/47468/weg-met-windmolens
10 13 Het eerste omslagpunt, waarbij ecosystemen door klimaatverandering instorten, is bereikt. Wereldwijd sterven koraalriffen af. Dat gaat sneller dan verwacht en is vermoedelijk niet terug te draaien. In koraalriffen leeft ongeveer een kwart van het zeeleven. Herstel lijkt alleen mogelijk als de temperatuur wordt teruggebracht tot 1°C boven het niveau van voor de industrialisatie. Dat lijkt voorlopig onhaalbaar, want momenteel is de aarde al 1,3 tot 1,4°C opgewarmd; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/klimaat/6372199/koraalriffen-sterven-af-eerste-kantelpunt-door-klimaatcrisis-lijkt-bereikt.html
10 15 De hoeveelheid CO2-deeltjes in de atmosfeer is vorig jaar sneller toegenomen dan ooit tevoren. Bodems, bossen en oceanen nemen steeds minder menselijke koolstof op (zoals met name de uitlaatgassen van fossiele brandstoffen). Ze reageerden de afgelopen 2 jaar daarentegen onverwacht sterk op de warmere weersomstandigheden door minder CO2 op te nemen dan eerder. Overigens bereikten ook de concentraties van andere broeikasgassen door menselijke activiteit, zoals methaan, recordhoogtes; aldus de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/klimaat/6372511/co2-in-atmosfeer-neemt-in-recordtempo-toe-uiterst-gevaarlijke-situatie-dreigt.html
10 22 In de politieke economie van het neoliberale kapitalisme is geen plaats voor hernieuwbare energiebronnen. Rijke landen als de Verenigde Staten van Amerika draaien decarbonisatie de rug toe als gevolg van een culturele oorlog tegen de ‘woke’ klimaatagenda. Ze doen dat met financiële steun van miljardairs, die op hun beurt ten koste van de planeet rijk geworden zijn. Zelfs landen in de Europese Unie, die voorheen decarbonisatie bovenaan de agenda hadden staan, hebben die nu helemaal naar het achterplan geschoven: achter [her– extra; GjH] bewapening en achter het verminderen van hun afhankelijkheid van Rusland. De kern van het probleem voor het Westen is dat hernieuwbare energiebronnen weliswaar goedkoop zijn, maar ook veel minder winstgevend zijn dan fossiele brandstoffen. Als gevolg daarvan zal de markt niet de noodzakelijke verandering teweegbrengen. Ondertussen is er een opleving in het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in het mondiale Zuiden waarneembaar; aldus Grace Blakeley, vertaald door Marina Mommerency.
11 04 De Verenigde Staten van Amerika heeft geprobeerd [de conclusies van; GjH] een belangrijk klimaatrapport van de Verenigde Naties te beïnvloeden. In dat rapport schrijven onafhankelijke wetenschappers dat de wereld niet op koers ligt voor de wereldwijde klimaatdoelen en dat het beleid van de Amerikaanse president Donald Trump daar sterk aan bijdraagt; aldus Jeroen Kraan. https://www.nu.nl/klimaat/6374731/vs-probeerde-belangrijk-vn-rapport-over-klimaatdoelen-te-beinvloeden.html
12 09 Overheden moeten hun aanbidding van het bruto binnenlands product achter zich laten. Het meten van ‘brede welvaart’, waar ook menselijk welzijn een plek in heeft, zou daarentegen gemeten moeten worden. Zo bezien gaan we [nog steeds; GjH] totaal niet snel genoeg om duurzaam te worden. Er zijn verschillende overheden, waaronder één heel machtige, die [domweg; GjH] niet geloven in klimaatverandering en andere milieuproblemen; aldus Jeroen Kraan. https://www.nu.nl/klimaat/6378704/milieucrises-stapelen-zich-op-met-grote-gevolgen-niets-gaat-goede-kant-op.html
12 12 In 1 op de 4 Vlaamse waterkranen zijn te hoge PFAS-waarden gevonden. Ze duiken zelfs op in het bloed van kopstukken van milieuorganisaties en ziekenfondsen, terwijl vervuilende fabrieken er omwonenden aan bloot stellen. Allemaal nieuws van de afgelopen week, maar de Vlaamse regering blijft bij haar uitstelgedrag om dit aan te gaan pakken; aldus Ismay van der Klei. En ik vrees dat de Nederlandse regering dit niet beter aanpakt dan de Belgische. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/12/pfas-in-ons-bloed-en-kraanwater-toch-blijft-vlaamse-regering-problemen-minimaliseren
12 15 Ongeveer 45 datacenters in Nederland gebruiken net zoveel stroom als bijna 2 miljoen woningen. Ze verbruiken ook steeds meer elektriciteit: in 2017 ging het om 1,2% van het totale elektriciteitsverbruik, vorig jaar was dat 4,2%; aldus NOS Nieuws. Nou zie ik in de openbare ruimte heel veel mensen met hun mobieltjes in de weer; bellend en toetsend. Zou dat gezien de aanslag op ons gezamenlijk energieverbruik niet gereguleerd moeten worden? https://nos.nl/artikel/2594650-ongeveer-45-datacenters-gebruiken-net-zo-veel-stroom-als-1-9-miljoen-woningen
9 22 De vraag is of de giganten van de kunstmatige intelligentie hun gebruikers al dan niet veranderd hebben in horigen en vazallen die, net als in de middeleeuwen, veroordeeld zijn tot het betalen van pacht en gratis zwoegen of dat ze eerder de oude recepten toepassen van het industriële kapitalisme letterlijk met geavanceerde producten? Stemt onze kijk hier op overeen met die van Charles Dickens of die van Karl Marx? Door Evgeny Morozov. https://lavamedia.be/brengt-de-digitalisering-ons-terug-naar-de-middeleeuwen/
10 02 Met Artificiële Intelligentie zijn we net kinderen met een cirkelzaag. AI-systemen dringen door tot alle hoeken van de samenleving, met alle risico’s van dien. Het gaat de wereld niet morgen vernietigen, maar de gedachte dat wij de controle behouden is minstens zo onrealistisch; aldus Jan Smit. En wie zijn ‘wij’? https://www.hpdetijd.nl/nieuws/leven/47480/met-ai-zijn-we-net-kinderen-met-een-cirkelzaag
10 28 In het huidige Nederlandse ICT-landschap ontbreekt een centrale regie. Gemeenten kiezen hun eigen software, ministeries werken met eigen programma’s en er is geen centrale organisatie. Er worden voor overheidssystemen vaak aanbestedingen bij externe bedrijven gedaan, die veel geld kosten en vaak vertraging oplopen; aldus Rutger Otto. https://www.nu.nl/tech/6373853/overheid-verliest-grip-op-ict-moeten-stoppen-met-deze-waanzin.html
10 30 De techindustrie heeft een model gebouwd dat gebaseerd is op lage rentevoeten en gemakkelijke toegang tot kapitaal. Generatieve AI werd de nieuwe rage, die de sector ons wilde verkopen, net nadat de cryptobubbel was gebarsten en de metaverse niet bleek te werken. Het is ook een soort geopolitiek spel geworden, waarin China, Europa, de Verenigde Staten van Amerika en andere delen van de wereld willen tonen dat zij de leiding hebben op het vlak van AI. Daarom zijn er zulke grote investeringen in AI-bedrijven, datacentra en infrastructuur. Zolang er geld in gepompt wordt, blijft de bubbel bestaan. Het is nochtans heel duidelijk dat de technologie erg duur is, dat de bedrijven er nauwelijks iets aan verdienen en uit verschillende onderzoeken blijkt ook dat er bij bedrijven, die AI-toepassingen gebruiken, eigenlijk [nog; GjH] geen productiviteitswinsten boeken; aldus Seppe De Meulder in gesprek met Paris Marx. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/30/paris-marx-over-ai-de-technologie-die-we-ontwikkelen-is-gevormd-door-de-samenleving-waarin-we-leven
10 09 De afbraak van arbeidersbescherming in de Verenigde Staten van Amerika dreigt nu ook in Europa. In de VS proberen ze werknemers verdeeld te houden. Ze richten de aandacht op sociale kwesties (abortus, LGBTQ-rechten, Palestina, racisme, religie, transrechten), zodat werkgevers vrij spel hebben om te heersen. Mensen nemen politieke beslissingen op basis van sociale overtuigingen en tolereren vervolgens de [toenemende; GjH] misstanden op de werkvloer.
De rechterzijde past zich aan per land, maar het doel is overal hetzelfde: neoliberaal beleid doordrukken met weinig democratie en veel repressie. Er is geen geld voor pensioenen of ziekenhuizen, maar wel is er geld voor repressie en wapens. Dit is daarom [al 45 jaar; GjH] een historisch moment voor links: we moeten bouwen aan duurzame alternatieven en nieuwe toekomstperspectieven uittekenen; aldus Toon Danhieux, die twee Argentijnen interviewt. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/09/vakbondsstrijders-uit-argentinie-en-vs-wat-bij-ons-gebeurt-dreigt-ook-in-de-eu
10 09 Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) onderzoekt de Energy Enhancement System-therapie (EES), een alternatieve behandeling gericht op het herstellen van de verbinding, die in België steeds meer voet aan de grond krijgt. Wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van deze therapie blijkt volledig te ontbreken. Achter de schermen blijkt het netwerk niet alleen commercieel gedreven, maar ook ideologisch geladen: het geldspoor van EES leidt naar aanhangers van de extreemrechtse complotbeweging QAnon; aldus Jelske Antonissen. https://apache.be/2025/10/09/van-kwakzalverij-tot-qanon-achter-schermen-van-ees-therapie-belgie
10 16 Nederland heeft in een verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) afgesproken dat een cao alleen met een onafhankelijke vakbond mag worden afgesloten. Demissionair minister Mariëlle Paul (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) stelt voor dit vereiste in de wet op te nemen. De demissionaire minister wil cao’s ook aantrekkelijker maken, met als doel meer Nederlandse banen onder een collectieve arbeidsovereenkomst te krijgen. De Europese richtlijn is dat 80% van de banen onder een cao valt. Nederland zit daar met ruim 70% onder; aldus de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6372581/minister-pakt-afhankelijke-vakbonden-aan-en-wil-toetsing-door-rechter.html
11 12 De Duitse minister van Financiën Lars Klingbeil prijst de plannen van Google als ‘echte investeringen in de toekomst: in innovatie, kunstmatige intelligentie, klimaatneutrale transitie en toekomstige banen in Duitsland’. Volgens hem is dat precies wat de Duitsers nodig hebben; aldus de economieredactie van NU. Mij rest de vraag waarom Duitsland zich voor ‘precies wat de Duitsers nodig hebben’ afhankelijk maakt van een private partij. https://www.nu.nl/economie/6375651/google-doet-recordinvestering-van-55-miljard-euro-in-duitsland.html
11 25 Wanneer werkgevers ‘honderden miljoenen schade’ roepen, verklappen ze per ongeluk de echte motor van onze welvaart: arbeid. Een staking stopt niet alleen de band, maar snijdt vooral in de winst, en precies dáárom is ze zo machtig. Elke arbeider of bediende produceert meer rijkdom dan wat zij of hij aan loon ontvangt; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/25/waarom-staken-werkt-en-zo-belangrijk-is
12 01 Wie in Congo een mobiele telefoon gebruikt, betaalde jarenlang een omstreden belasting. Achter de coulissen streek 5C Energy, een Belgisch vennootschap met diamantair Philippe Heilmann en zakenman Jérôme Spaey aan het roer, maar liefst 30% van die belastingopbrengsten op; aldus Thibault Coigniez. https://apache.be/2025/12/01/twee-belgen-verdienden-miljoenen-aan-nutteloze-congolese-telefoontaks
12 10 België wil de bevroren Russische tegoeden niet gebruiken voor de financiering van de heropbouw van Oekraïene, omdat het Russische vergeldingsmaatregelen vreest, en omwille van de aanzienlijke financiële en juridische risico’s, die het dan loopt. Japan stelt zich op hetzelfde standpunt. Zowel de Europese Centrale Bank als het Internationaal Monetair Fonds (IMF) hebben al laten weten dat ze twijfelen aan de wettigheid van wat een ‘reparatielening’ genoemd wordt; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/10/niet-alleen-euroclear-ook-belgische-banken-zitten-op-russische-miljarden
9 23 De Amerikaanse president Donald Trump vraagt zich af wat het nut van de Verenigde Naties is en deed daar onjuiste uitspraken. Hij gebruikte zijn toespraak vooral om met zijn eigen buitenlandbeleid te pronken en de VN door het slijk te halen. Ook ging hij voorbij aan het 80-jarige jubileum van de organisatie. Maar wat ik vooral aan dit bericht interessant vind, is de reactie van de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, die de vergadering na Trump toesprak, waarin zij hem gelijk gaf; dat deel van het bericht is zowel bij NOS Nieuws als bij NU later op de dag weggelaten; aldus NOS Nieuws en de nieuwsredactie van NU. https://nos.nl/artikel/2583761-trump-haalt-hard-uit-naar-vn-zelf-in-toespraak-bij-algemene-vergadering en https://www.nu.nl/buitenland/6370061/trump-twijfelt-op-vn-top-over-nut-van-vn-en-doet-onjuiste-uitspraken.html
9 29 Marktverstoring en ontmanteling van de persvrijheid in Roemenië. Het EU-rechtsstaatrapport wijst op ‘politieke partijen, die met publieke middelen private media financieren, die voor interviews betalen en zo de onafhankelijkheid van de pers aantasten’. Die politieke partijen spannen ook vaak rechtszaken aan tegen onafhankelijke journalisten. En 3 oligarchen controleren er samen meer dan de helft van de markt op het vlak van radio en televisie. Zodoende hebben miljoenen Roemenen geen toegang tot onafhankelijke informatie.
In Hongarije zijn bijna alle media in handen van één partij. In sommige Europese lidstaten zijn media en staat volledig gekaapt door een heersende klasse van zogenoemde journalisten en politici, die samen profiteren van hun monopoly op de boodschappers van het nieuws [dus op wat de mensen te weten krijgen; GjH]. Bij schendingen van wetten, die deze wetteloosheid tegengaan, kan de Europese Commissie een inbreukprocedure starten bij het Europees Hof van Justitie, wat uiteindelijk kan leiden tot financiële sancties. De bal ligt dus in het kamp van de Europese Commissie, en bij de fracties in het Europese Parlement. De EU zou veel sterker moeten optreden dan het doet; aldus Pieter Stockmans. https://www.mo.be/analyse/de-aanval-op-de-persvrijheid-in-Roemenie
10 06 Ondanks dat de hele wereld bijna live mee kan kijken naar de verwoesting van Gaza, blijven vanuit de internationale gemeenschap serieuze sancties tegen Israël uit. “Soms betwijfel ik of onze verslaggeving een verschil maakt”, zegt producer en geluidsman Mohamed Yaghi, “zeker wanneer de wereld doof lijkt voor onze pijn.” “Helaas maken al onze inspanningen vaak maar weinig verschil”, aldus cameraman Soliman Hijy. “Daarbij worden we ook nog eens onderworpen aan campagnes van opruiing en valse beschuldigingen van zowel Palestijnse als Israëlische kant. Ze willen ons stoppen bij het publiceren van verhalen die [een van; GjH] beide partijen niet wil horen”; aldus Nasrah Habiballah. https://nos.nl/artikel/2585489-journalisten-in-gaza-blikken-terug-de-wereld-lijkt-doof-voor-onze-pijn
10 07 “Nieuws”, zegt de Zwitserse schrijver Rolf Dobelli, “is voor de geest wat suiker is voor het lichaam.” Het is snel behapbaar, goedkoop en geeft je op korte termijn het gevoel dat je geest goed gevoed wordt. Maar op lange termijn blijf je hongerig, verstoort het je informatieverwerking en is het verslavend. De meest onmiddellijke tekortkoming van het nieuws ligt al besloten in het woord zelf. Het nieuws focust per definitie op wat actueel, wat nieuw is. Het heeft daardoor het geheugen van een goudvis; aldus Seppe De Meulder. Zie ook 10 07 onder het kopje ‘West-Azië’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/07/het-begon-niet-op-7-oktober-maar-reeds-voor-1948
10 15 Toen de Palestijnse journalist Saleh Aljafarawi op 12 oktober 2025 in Gaza-Stad werd gedood, zwegen de Europese media vrijwel volledig. Zijn dood – zoals die van honderden andere journalisten in Gaza – legt een pijnlijke waarheid bloot: hun journalistiek en zelfs hun levens tellen niet mee; aldus Stefanie Gordin. Overigens staat in de kop van dit artikel “… waar ‘PRESS’ geen besecherming biedt’. Dat had volgens mij moeten zijn “…waar ‘PRESS’ gezien wordt als een schietschijf”. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/15/journalist-saleh-aljafarawi-doodgeschoten-in-gaza-waar-press-geen-bescherming-biedt
10 15 Tweesporenbeleid: “Trump militariseert de Amerikaanse samenleving, maar waar gaat het toe leiden? Een militaire parade, een ministerie van Oorlog, en de inzet van de Nationale Garde in Democratisch bestuurde steden. Waar is Trump op uit?” Deze vragen stelt de NOS bij het beleid van de Amerikaanse president; het beleid van de Chinese en Russische presidenten wordt daarentegen zonder context en zonder vragen te stellen voortdurend ‘gewoon’ door de NOS is diskrediet gebracht. https://nos.nl/artikel/2586474-trump-militariseert-de-amerikaanse-samenleving-maar-waar-gaat-het-toe-leiden
11 13 De subsidies voor onder andere Climaxi, HOTM, Labo vzw, Vrede vzw, Vredesactie en DeWereldMorgen (jaarlijks voor de laatste € 100.000) worden ondanks hun positief uitgevallen evaluatie geschrapt of verminderd. We hebben hier te maken met de grootste aanval op het maatschappelijk middenveld ooit. Dit gaat over de vraag wie in onze samenleving nog mag organiseren, spreken en tegenspreken. Precies dat is de kernfunctie van het maatschappelijk middenveld. De Italiaanse denker Antonio Gramsci leerde dat macht niet alleen in wetten zit, maar in gewoontes en ideeën, in wat we ‘normaal’ vinden. Hij noemde dat ‘culturele hegemonie’. Wie bepaalt wat vanzelfsprekend lijkt, wint het publiek nog vòòr er één wetsartikel verandert; aldus de redactie van De Wereld Morgen en Marc Vandepitte.
11 17 Zijn hele bestaan sinds 1922 heeft de BBC linkse kritiek altijd weggezet als irrelevant. Rechtse kritiek is daarentegen altijd ernstig genomen. Wat nu gebeurt, is om meerdere redenen bizar. Het monteren van beelden (voor de TV bestond gebeurde dit met klankfragmenten op de radio) is immers altijd het werkmodel geweest van de openbare zender. Daarbij stond trouw aan de machthebbers van het ogenblik altijd centraal. Dat een klacht tegen die selectieve vooringenomenheid nu wel gevolgen heeft, is hoogst uitzonderlijk maar niet onlogisch. De BBC had dit keer de verkeerde vijand aangepakt; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/17/bbc-in-crisis-voor-alle-verkeerde-redenen
11 28 Wat we deze week niet of nauwelijks te zien kregen: een poging tot staatsgreep tegen president Claudia Sheinbaum van Mexico is mislukt en een voorstel tot heropening van de militaire basis van de Verenigde Staten van Amerika in Ecuador werd massaal door de bevolking afgewezen; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/28/de-wereld-kort-wat-bleef-deze-week-buiten-beeld
12 04 The New York Times stelt in een aanklacht tegen het Amerikaanse ministerie van Defensie [c.q. …van Oorlog; GjH] dat het nieuwe beleid een directe inbreuk vormt op het eerste amendement van de Amerikaanse grondwet, dat de vrijheid van meningsuiting en van de pers garandeert. De krant vraagt de rechtbank in Washington om de richtlijnen ongeldig te verklaren en het Pentagon te verbieden ze te handhaven. Volgens die richtlijnen kunnen journalisten hun toegang tot het Pentagon verliezen als ze zonder toestemming informatie naar buiten brengen, zelfs wanneer die informatie niet geheim is; aldus de entertainmentredactie van NU. https://www.nu.nl/media/6378264/the-new-york-times-klaagt-pentagon-aan-voor-schending-vrije-meningsuiting.html
12 12 Nauwelijks of niet in het nieuws kwam dat 10 dagen na de gewelddadige rechtse provocaties in de hoofdstad Mexico City en een aantal andere grote Mexicaanse steden het politieke strijdtoneel daar volledig is gekenterd. De bewijzen zijn onweerlegbaar. De zogenaamd ‘spontane Gen-Z-protesten’ werden gefinancierd, georganiseerd en opgestookt door rechtse burgemeesters, door rijke grootgrondbezitters en door een aantal grote transportbedrijven, die hun lucratieve semi-feodale privileges willen behouden.
Dat een brede coalitie van Noorse solidariteits- en vredesorganisaties op 9 en 10 december jl. in de hoofdstad Oslo op straat kwam tegen de beslissing van het Noorse Nobelprijscomité om in 2025 de Nobelprijs voor de Vrede toe te kennen aan María Corina Machado, een extreemrechtse politica, die een militaire interventie tegen haar eigen land Venezuela steunt en haar prijs opdraagt aan president Donald Trump. Deze keuze heeft volgens hen niets met vrede te maken, maar alles met het legitimeren van buitenlandse inmenging en oorlog.
En dat de Palestijnse eerste minister Mohammad Mustafa de extreemrechtse regering van Israël ervan heeft beschuldigd haar inspanningen op te voeren om de bezette Palestijnse Westelijke Jordaanoever nog meer ‘onleefbaar’ te maken en mensen uit het bezette gebied te verdrijven. Het leidt volgens hem tot meer geweld door Joodse kolonisten, meer militaire invallen en een zich verdiepende financiële crisis onder Palestijnen. Voor onze media waren deze onderwerpen de moeite van het benoemen niet waard; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/12/de-wereld-kort-wat-verdiende-deze-week-meer-aandacht
12 19 Welke relevante ontwikkelingen kregen de afgelopen week geen media-aandacht: Assange vecht de Nobelprijs aan. Hongerstakers voor Palestina in levensgevaar. Kerala roeit extreme armoede uit. Record-opwarming aan de Noordpool. En de Verenigde Staten van Amerika steunt de Gen Z-protesten in Nepal; door de reactie van De wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/19/de-wereld-kort-wat-bleef-deze-week-onder-de-radar
9 29 In België belandde Anuna De Wever op de lijst van terreurwaakhond OCAD en werd de asielstatus van de Palestijnse activist Mohammed Khatib ingetrokken. In het Verenigd Koninkrijk werd Palestine Action op de terreurlijst gezet. In de Verenigde Staten van Amerika wil president Donald Trump ‘Antifa’ op de lijst van terroristische organisaties zetten en ook in Nederland werd er een motie in die richting goedgekeurd. Het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens daarentegen is vernietigend over het wetsontwerp, waarmee de federale regering radicale organisaties zou willen verbieden; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/29/mensenrechteninstituut-maakt-gehakt-van-wetsontwerp-voor-verbod-op-radicale-organisaties/
9 30 Immigratie wordt in de nieuwsmedia overwegend negatief in beeld gebracht, zowel in Vlaanderen als elders in Europa. Journalisten gebruiken daarbij regelmatig – bewust en onbewust – vaste vertelpatronen, zogenaamde ‘frames’, waarin immigranten bijvoorbeeld worden voorgesteld als indringers of slachtoffers. Andere nieuwsberichten benadrukken dan weer hoe immigratie een bedreiging vormt voor onze culturele gebruiken en gewoontes, economie of veiligheid; aldus Emmi Verleyen, Kathleen Beckers en Laura Jacobs. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/30/10-jaar-na-alan-hoe-nieuws-ons-beeld-over-immigratie-kleurt/
10 04 Nooit eerder werd een genocide op zo’n expliciete, zichtbare en ondertussen wereldwijd onomstreden wijze ten uitvoer gebracht. En wat hebben wij gedaan? We hebben maanden, zelfs [jaren decennia; GjH] verspeeld met linguïstische beuzelarijen; aldus Milo Rau, vertaald door Kaatje De Geest. https://www.foliomagazines.be/artikels/verzet-nu
10 15 Een internationale groep mensenrechtenorganisaties roept regeringen op om het demonstratierecht te verdedigen “in plaats van het te onderdrukken”. Het gaat specifiek om de behandeling van pro-Palestijnse demonstranten. “Het is cruciaal om te benadrukken dat de strijd tegen antisemitisme en terrorisme niet mag worden gemanipuleerd om mensenrechten te onderdrukken”, schrijft zij. Volgens de federatie wordt [racistisch; GjH] antisemitisme steeds vaker vermengd met legitieme [politieke; GjH] kritiek op het beleid van de Israëlische staat, en dat is een van de belangrijkste oorzaken van de [dan misplaatste; GjH] repressie; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2586586-mensenrechtenfederatie-regeringen-criminaliseren-pro-palestijnse-beweging?utm_medium=social&utm_source=twitter
10 27 VN-Speciaal Rapporteur voor de bezette Palestijnse Gebieden Francesca Albanese publiceerde op 10 oktober 2025 haar 3de rapport “Gaza Genocide: a collective crime”. Hierin ontrafelt zij de directe verantwoordelijkheid, die staten dragen voor het faciliteren, veroorzaken en voortzetten van de genocide tegen het Palestijnse volk in Gaza. België wordt 6x in het rapport vermeld, voor het leveren van onderdelen voor de F-35-gevechtsvliegtuigen (Artikel 40), voor het saboteren van de humanitaire voedselleveringen, en voor de spektakeldeelname aan dure, inadequate en gevaarlijke luchtdroppings (Artikel 54). Verder wordt België beschuldigd van het ter beschikking stellen van zijn luchthavens en zeehavens voor de transit van F-35-onderdelen uit andere landen en voor het faciliteren van alternatieve transportroutes voor leveringen via andere landen, nadat Belgische havenarbeiders een boycot hadden opgelegd voor laden en lossen van schepen met bestemming Israël (Artikel 66). Nederland wordt 4x vermeld als mededader van de genocide voor het leveren van onderdelen voor de F-35-toestellen (Artikel 40) tegen de eigen wetgeving in en voor het toelaten van transit via luchthavens en zeehavens van leveringen door andere landen (Artikel 42 en 66); aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/27/vn-rapporteur-albanese-nederland-en-belgie-medeplichtig-aan-genocide
10 30 IDF-majoor Sean Glass wordt verdacht van oorlogsmisdaden: op 29 januari 2024 patrouilleerden 22 soldaten van het Israëlische bezettingsleger met een aantal tanks onder zijn leiding in de straten van Tel al-Hawa, een wijk in Gaza-Stad. Zij maakten deel uit van het 52ste Gepantserd Bataljon. Dit Bataljon was een van de eerste om op 8 oktober 2023 Gaza binnen te vallen. Glass opereerde onder bevel van luitenant-kolonel Daniel Ella, die op zijn beurt kolonel Beni Aharon als bevelvoerder had. De namen van de overige 22 soldaten zijn vertrouwelijk aan het Internationaal Strafhof overhandigd. Glass was degene die ter plaatse het bevel tot vuren aan de tankbemanning gaf, die Hind Rajab (3 mei 2018-29 januari 2024), 6 van haar familieleden en 2 ambulancemedewerkers vermoordde, want nadat de auto op bevel van het Israëlische leger langs de daarvoor aangewezen route vertrok werd die auto onder vuur genomen. Hind Rajab belde daarna als enige nog levende persoon in de wagen met de gsm van haar 15-jarige nichtje de hulpdiensten. Het duurde nog geruime tijd voor de ambulancemedewerkers toestemming kregen om zich naar het voertuig te begeven. Hoewel ze daar met toestemming aankwamen werden ze ter plaatse onmiddellijk onder vuur genomen, waarbij beide ambulancemedewerkers eveneens werden vermoord. Deze misdaden werden gepleegd, terwijl de betrokken daders volledig op de hoogte waren van de afspraken tussen de Palestijnse Rode Halve Maan en de Israëlische overheid; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/30/bezettingssoldaat-sean-glass-gezocht-voor-de-moord-op-hind-rajab-in-gaza
11 01 Het verleden is niet voorbij en de verantwoordelijken voor de genocide moeten worden vervolgd. Alle landen, ook België [en Nederland; GjH], moeten zich daar blijvend [of eindelijk; GjH] voor inzetten. En ze moeten alles doen om verdere genocidale daden te voorkomen. Dat zegt VN-hoofdonderzoekster Navi Pillay in een exclusief interview met MO* met Gie Goris en Pieter Stockmans. https://www.mo.be/interview/navi-pillay-ook-na-het-akkoord-tussen-israel-en-hamas-moet-genocide-bestraft-en-voorkomen-worden-
07 28 (Ik las dit vermeldenswaardige bericht pas in november) In het op 28 juli jl. gepubliceerde rapport ‘Wet op de defensiegereedheid: oorlogsvoorbereiding ten koste van klimaat, natuur, veiligheid, privacy, democratie en arbeidsrechten’ krijgt Defensie een reeks ontheffingen en vrijstellingen van andere wetgeving, waaronder de EU-richtlijnen voor soortenbescherming (Vogel- en Habitatrichtlijnen), de Wet luchtvaart en de Omgevingswet. Bovendien kan de minister van Defensie op eigen houtje beslissen voor welke locaties en situaties dergelijke ontheffingen en vrijstellingen gelden. Dat kan leiden tot aantasting van natuur, een toename van overlast, stikstofuitstoot en risico’s op ongelukken. Tegelijkertijd beperkt de nieuwe wet inspraak en rechtsbescherming; bezwaar maken tegen besluiten is niet mogelijk en inspraakprocedures vervallen. De wet geeft de krijgsmacht een ruime bevoegdheid om persoonsgegevens te verwerken en verzamelen wanneer de minister dat nodig acht, en ook om deze te delen met buitenlandse mogendheden. Ook zet de wet de rechtspositie van het eigen Defensiepersoneel onder druk, doordat de minister delen van de Wet Ambtenaren Defensie buiten toepassing kan verklaren; aldus Stop de wapenhandel. https://stopwapenhandel.org/wodg-analyse/
9 24 ‘Met financiële steun van Europa en met name van de NAVO, geduld en tijd zijn de oorspronkelijke grenzen waar deze oorlog in Oekraïne begon, zeker een optie’, schrijft de Amerikaanse president Donald Trump; aldus NOS Nieuws. Zo sleept de oorlog dus ook in de toekomst voort. De Verenigde Staten van Amerika heeft een overeenkomst met Oekraïne gesloten, waarmee tegenover de ter beschikking gestelde wapens sinds 2022 grondstoffen aan de VS geleverd zullen worden. Verder wordt door Trump van de toekomst voor Oekraïne financieel een Europese kwestie gemaakt, waarin de VS ondanks Europese soevereiniteit wel de regels blijft bepalen. https://nos.nl/artikel/2583792-trump-wijzigt-standpunt-over-oekraine-land-kan-alles-op-rusland-heroveren
10 06 We zien onze minister-president Dick Schoof in een kleine optocht naar een monument lopen en op gepaste wijze eer bewijzen aan Oekraïense soldaten, die sinds de inval van Rusland van hun leven beroofd zijn; aldus de redactie van NU. Wanneer het goed is, gaan volgens mij de volgende gedachteflarden door het hoofd van onze minister-president heen: “Dit was nooit gebeurd wanneer Nederland, Europa en de NAVO ingegaan waren op het voorstel van president Michail Gorbatsjov een Vredeshuis Europa op te tuigen, of wanneer de NAVO niet in haar Meerjarenprogramma 2020-2030 had opgenomen dat Rusland een systemische vijand of wanneer het akkoord tussen Oekraïne en Rusland van april 2022 nageleefd was, waavan Oekraïne onder druk van Groot-Brittannië en de Verenigde Staten van Amerika van afzag”. https://www.nu.nl/320468/video/schoof-en-zelensky-bewijzen-gevallen-soldaten-laatste-eer.html
10 20 De voorstanders van militarisering hebben onze democratie, ons geld en onze tijd nodig. Ze bereiden zich niet alleen voor op oorlog buiten onze grenzen, ze organiseren ook een oorlog tegen de werkende klasse, hier en nu; aldus Marina Künzi en Nic Görtz. https://lavamedia.be/de-militarisering-is-een-oorlog-tegen-de-werkende-klasse/
10 21 Eerlijk [en helder; GjH] taalgebruik is cruciaal: noem apartheid ‘apartheid’, bezetting ‘bezetting’ en genocide ‘genocide’. Wie het heeft over ‘beide kanten’ vergeet in Palestina, of zo u wilt Israël, het fundamentele asymmetrische karakter van het conflict. De term ‘oorlog’ suggereert wederkerigheid die er niet is, en het gebruik van zo’n term vergemakkelijkt ook de misleiding over een ‘vredesproces’. De Verenigde Staten van Amerika blijft Israël militair en politiek bijstaan. In dat machtsspel dienen begrippen als ‘vredesplan’ vooral om een status-quo, die het internationaal recht schendt, te verlengen; aldus Marc Vandepitte. Zie ook 10 21 onder het kopje ‘Inzichten’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/21/gaza-dit-is-geen-wapenstilstand
10 22 De 5 argumenten om [op bevel van de huidige Amerikaanse president; GjH] flink te investeren in oorlogsvoorbereiding: 1. We moeten deze uitgaven doen om onafhankelijker te worden van de Verenigde Staten van Amerika, 2. We zitten in een deel van de lidstaten waar we het minste lidgeld betaalden: we waren de slechtste toen de norm op 2% stond, en we blijven de slechtste bij 3,5%, 3. De defensie-uitgaven zijn een economische kans, 4. We doen dit allemaal niet om aan te vallen, maar om ons te verdedigen tegen Rusland, en 5. Het alternatief is ‘geen wapens maar bloemen’.
Ad 1. Wie de Europese wapenaankopen bestudeert, ziet dat 2/3 hiervan gekocht wordt uit de VS. Ons eigen regeringsbeleid bevestigt dat ook door te stellen dat er juist “geen loskoppeling van de VS” mag komen. Integendeel, samenwerking met Washington moet juist worden “versterkt”. Ad 2. Het zogenaamde ‘lidgeld’, de NAVO-norm, is géén wettelijke verplichting. De norm, pas ingevoerd in 2006 en opgeschroefd in 2014, is een politieke afspraak, meer niet. Die norm is volledig willekeurig. Er is geen enkele militaire, rationele of strategische reden waarom de defensie-uitgaven van een land in vaste verhouding tot het bbp zouden moeten staan. Ons bbp zegt absoluut niets over onze veiligheidsbehoeften. De NAVO-norm toont aan dat de zeer ingrijpende budgettaire beslissing niet in het parlement of in de regering genomen wordt, maar binnen de NAVO en vervolgens zonder enig debat als ‘voldongen feit’ wordt gepresenteerd. ad 3. Geld dat naar groene energie, onderwijs of spoorwegen gaat, versterkt de economie blijvend: het creëert banen, stimuleert innovatie en levert rendement op voor de samenleving. Elke euro voor wapens is dus een euro minder voor de energie- en klimaattransitie. Er is geen beleid om de chemische sector, of de metaalindustrie, die aan de rand van de afgrond balanceren, te redden. Ad 4. Dat de Europese NAVO-landen nu al over een defensiebudget beschikken dat 2 tot 3x hoger ligt dan Rusland moet ons toch doen afvragen waarom er eigenlijk nog een verhoging naar 5% nodig is. Is de NAVO pas echt veilig met een budget dat meer dan 20x zo hoog als het Russische is? En met welke missie koopt België [en Nederland; GjH] dan al die wapens aan? De oorlogen in Afghanistan, Libië en Irak waren ooit zogenaamde “noodzakelijke oorlogen” om Westerse belangen te beschermen. In de realiteit ging het om offensieve interventies, die miljoenen levens verwoestten en de wereld bovendien onveiliger maakten. Het feit dat deze retoriek ook nu wordt aangewend om miljarden aan investeringen in offensief militair materieel te rechtvaardigen, maakt pijnlijk duidelijk dat het hier niet om defensieve investeringen gaat. Ad 5. Nee zeggen tegen de verhoging van het defensiebudget betekent niet direct dat je het leger wilt afschaffen. Het is weigeren mee te gaan in een oorlogslogica, die veiligheid vereenzelvigt met bewapening. De Europese NAVO-lidstaten beschikken vandaag al over 4x meer oorlogsschepen, 3x meer artillerie, gevechtstanks en pantservoertuigen, 2x meer gevechtsvliegtuigen en zelfs meer soldaten dan Rusland. Wie in die context vraagt om nóg meer wapens, moet uitleggen wat ‘genoeg’ dan ooit zal betekenen.
Bovendien vraagt veiligheid geen eindeloze wapenwedloop, maar politieke moed: investeren in conflictoplossing, diplomatie, klimaatbeleid en de strijd tegen ongelijkheid. Dat zijn de fundamenten van duurzame vrede. Collectieve veiligheid en multilateralisme, geen militaire spierballen, zijn de enige toekomst die Europa geloofwaardig maakt. Vrede is geen zwaktebod, het is een keuze voor redelijkheid in een wereld, die te vaak vergeet dat macht zonder overleg zelden iets beschermt. Het is de moeite om hiervoor de Strategische Visie Defensie 2025 eens te bekijken; aldus Mingtje Wang. Zie ook 10 22 onder het kopje ‘Nederland en België’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/22/neen-meneer-de-wever-uw-wapens-gaan-ons-geen-veiligheid-brengen
10 23 In Oekraïne zet Europa meer dan ooit in op oorlog, maar oorlog voeren is duur, heel duur, en veel lidstaten hebben weinig budgettaire ruimte of politieke wil om nog bij te passen. Daarom wil de Europese Unie nu via de in België gevestigde Euroclear de bevroren Russische tegoeden aanspreken om Oekraïne te blijven financieren. Vandaag buigt een Europese top zich hierover. Deze drastische en illegale stap schendt het internationaal recht, brengt de financiële stabiliteit van de EU in gevaar, en dreigt met onvoorspelbare Russische tegenmaatregelen; aldus Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/23/euroclear-als-oorlogskas-voor-oekraine-eu-speelt-met-vuur
11 10 De Amerikaanse president Donald Trump dreigt door de herstart van atoomproeven aan te kondigen de internationale veiligheid en het 30-jarige nucleaire testmoratorium op te blazen. Experts waarschuwen dat deze ‘ongelofelijk domme zet’ een nieuwe nucleaire wapenwedloop kan uitlokken; aldus Marc Vandepitte. De conservatieve wapenwedloop uitlokken wordt overigens al bewerkstelligd door het machtsevenwicht in Europa drastisch in het nadeel van Rusland te veranderen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/10/waarom-trumps-nieuwe-kernproeven-iedereen-in-gevaar-brengen
11 24 De begroting van de Europese Unie voor 2026 wordt binnenkort vastgesteld. Ook de volgende langetermijnbegroting van de EU (MFK 2028-2034) en een reeks ‘omnibus-paketten’, oftewel dereguleringsprocessen staan op stapel. Al deze voorstellen bevatten enorme verhogingen van de militaire uitgaven en subsidies aan de wapenindustrie. In een open brief aan alle parlementsleden vraagt Stop ReArm Europe ieder partementslid dringend om zich tegen deze gevaarlijke stappen te verzetten en financiële middelen in te zetten voor daadwerkelijk vredesbeleid.
11 24 Deze maand 35 jaar geleden ondertekenden Canada, 32 Europese landen en de Verenigde Staten van Amerika het Handvest van Parijs. Hierin maakten de landen afspraken over veiligheid en vrede in Europa. Over territoriale integriteit en politieke onafhankelijkheid van Europese landen. Over de belofte om niet te dreigen met militair geweld en/of geweld te gebruiken en over de vreedzame oplossing van conflicten. Er is niets van terecht gekomen, ondanks dat er nog steeds hoog geplaatsten zijn, die pleiten voor dialoog, diplomatie en ontwapening; aldus NachDenkSeiten. https://vredessite.nl/nieuws/handvest_2516.html
11 28 Gevraagd of ik de inval van Rusland in Oekraïne veroordeel, zette ik mijn veroordelingen op een rijtje:
1. Ik veroordeel Europa, dat het in 1989 de Russische handreiking afsloeg om met Rusland van Lissabon tot Vladivostok een Vredeshuis Europa in te richten. Europa schaarde zich toen achter George Bush sr., die daar niets van wilde weten.
2. Ik veroordeel Europa omdat het bij monde van bondskanselier Angela Merkel en president François Hollande in 2015 de Minsk II-akkoorden met Rusland sloot om tijd te rekken, het Oekraïense leger te trainen en te hergroeperen om vervolgens het bloedvergieten verder te zetten. Dit is een toppunt van onbetrouwbaarheid voor de toekomst van Europa.
3. Ik veroordeel de inval van Rusland in Oekraïne in februari 2022.
4. Ik veroordeel vanaf april 2022 Oekraïne, omdat het onder druk van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika het door beide partijen in acht genomen staakt-het-vuren-met-een-toewerken-naar-duurzame-vrede doorbrak en de oorlog voortzette en ik veroordeel Europa omdat het zich ook in dezen aansloot bij de VS.
5. Ik veroordeel alle oorlogsmisdaden en schendingen van andere internationale verdragen; ook die vanaf 22 februari 2022 door Oekraïne en Rusland gepleegd zijn.
6. Ik veroordeel de VS dat zij – in mijn woorden – voor 25 jaar beslag heeft gelegd op Oekraïense grondstoffen om de geleverde wapens terug te betalen. De VS krijgt toegang tot de begeerde grondstoffen en deelt mee in de winst, terwijl Oekraïne profiteert, doordat slechts de helft van de toekomstige opbrengsten wordt gestoken in de economische ontwikkeling van het land. En ik veroordeel Europa, omdat ze ook hierin zonder verzet of zelfs maar commentaar achter de VS aanloopt.
7. Ik veroordeel Europa dat zij de door op 27 juli jl. de VS opgelegde NAVO-norm van 3,5% + 1,5% overgenomen hebben als beleid, inclusief de door de VS afgedwongen aankoop van $ 750 miljard aan Amerikaanse energie en $ 600 miljard te investeren in de Amerikaanse economie en de iets later toegaf aan de door de VS opgelegde versnelde afbouw van fossiele grondstoffenimport vanuit Rusland.
12 01 Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) pleitte in België enige tijd terug al voor grootschalige inzet van het FN303-luchtdrukgeweer. Zo moet volgens hem het leger onder andere met dit wapen de politie actief kunnen bijstaan. Het leger is niet bevoegd voor binnenlandse ordehandhaving, maar daar wil Francken van af; aldus Lode Vanoost. Het interessante van deze stelling van Francken vind ik dat tijdens de vervulling van mijn militaire dienstplicht de bijna-inzet van ‘mijn’ bataljon bij de Nieuwmarktrellen in Amsterdam in 1975 voor mij het laatste zetje was om de weg op te gaan ‘gewetensbezwaarde militaire dienst’ te worden; hetgeen mij in een later stadium van mijn leven bracht tot antimilitarist en fervent voorstander van wereldvrede. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/01/fn303-is-een-levensgevaarlijk-niet-dodelijk-wapen
12 02 Mijn overdenkingen over de Defensieparagraaf van D66 en CDA, zoals opgesteld door Rob Jetten en Henry Bontenbal: 1. Dat wij ‘weerbaarder moeten worden’, volgt niet uit de stelling ‘dat de zorg voor de veiligheid van ons land ons allemaal direct raakt’. 2. De NAVO zie ik, onder meer gezien het Meerjarenprogramma 2020-2030 waarin de NAVO China en Rusland als ‘systemische vijanden’ bestempeld die haar bestaansrecht rechtvaardigen, niet als ‘hoeksteen van onze veiligheid.’ De NAVO is ‘Wij van oorlog, willen meer oorlog’. 3. De genoemde ‘brute aanval op de vrije Oekraïense democratie’ lijkt mij terecht (hoewel vrij? Toen daar een democratisch gezinde Russisch-gezinde president leiding gaf, is die in 2014 met hulp van de Verenigde Staten van Amerika vervangen door een Amerikaans-gezinde president); onterecht is dat onvermeld blijft dat na een bereikt staakt-het-vuren in maart 2022, met een gerede kans op vrede, Oekraïne onder druk van de VS en het Verenigd Koninkrijk ervoor gekozen heeft door te vechten (om Rusland economisch te ruïneren). 4. Er wordt in het stuk onomwonden gesproken over ‘Russische agressie’, maar de Westerse agressie tegen Rusland van 1989 tot vandaag blijft onbenoemd. 5. Bij gebrek aan militaire agressie, wordt de ‘assertiviteit van China’ benoemd als ‘grote uitdaging voor onze veiligheid’ (CDA en D66 bepleiten daarentegen zelf een assertievere opstelling van Nederland in de wereld). 6. De ‘dreiging in het Caribische gebied’ wordt genoemd als argument militarisering te intensiveren, maar dat die dreiging voortkomt uit agressie van de VS gericht tegen het regiem in Venezuela blijft onbenoemd. 7. Door zich te ‘committeren aan de NAVO-norm’, die president Donald Trump van de NAVO-landen eist, wordt ten onrechte een verband gesuggereerd tussen economische groei (het bbp) en geopolitieke veiligheid. 8. Gestreefd wordt in 2030 een ‘schaalbare krijgsmacht van minimaal 122.000 manschappen’ bereikt te hebben; dat zijn er nu exclusief burgerpersoneel en reservisten 40.000. Daarbij wordt eventueel een ‘selectieve opkomstplicht’ in werking gesteld. Aangezien het om mensenlevens gaat, die ingezet gaan worden voor het behoud van macht en niet voor het bereiken van een duurzame vrede in Europa, ben ik tegen zo’n dienstplicht. Tevens ben ik gekant tegen de oorlogspropaganda, waarmee jonge mensen met een beschamend, maar verbazingwekkend nieuw elan voor het leger geworven worden. 9. Gesteld wordt dat we ‘alleen met bondgenoten vrede en veiligheid waarborgen’; vergeten wordt dat we duurzame vrede alleen in samenwerking met potentiële vijanden bereikt kan worden. In 1989 wilden we dat niet, omdat George Bush sr. dat niet wilde, maar daar zouden we nu alsnog op terug kunnen komen. 10. Gesteld wordt dat ‘het pad naar NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne onomkeerbaar is’. Echter, Rusland zal nooit atoominstallaties van de VS aan haar grenzen met Oekraïene accepteren (zoals de VS ze niet op Cuba accepteerde), dus dat NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne zit er niet in. Dat idee vorm geven, zouden we wellicht met een atoomoorlog op Europees grondgebied moeten bekopen. CDA en D66 veronachtzamen dit risico door het domweg niet te noemen, maar hen schat ik niet bij machte deze werkelijkheid te veranderen. 11. We ‘herpakken onze voorvechtersrol als oprichter binnen multilaterale fora zoals de EU en de VN’, en dat doen CDA en D66 door het Handsvest van de VN en andere VN-verdragen aan hun laars te lappen.
12 08 Prof.dr. Pieter Vos zou een referaat houden over de relatie(s) tussen oorlog/geweld en religie. Waar religieuze dogma’s na de kruistochten leidend waren geweest, of waar daarentegen gewoon een ‘stammenstrijd’ werd uitgevochten kreeg hij niet helder. Dat komt ervan wanneer je niet definieert waarover je spreekt en uitspraken citeert zonder context te geven. Hij kwam, net als de vorige spreker, niet verder dan wat grasduinen. Want in een land dat ten noorden van de grote rivieren protestant georiënteerd was, en ten zuiden daarvan katholiek zijn er natuurlijk allerlei religieus geïnspireerde mensen, die zich aangesproken voelen tot principiële onderbuikgevoelens als het voeren van heilige oorlogen of pacifisme en pragmatici, die de mogelijkheid van rechtvaardige oorlogen openhouden of die een rechtvaardige vrede nastreven dan wel een onrechtvaardige vrede verkiezen boven oorlogen voeren. De relatie tussen oorlog en religie bleef zodoende onbesproken.
12 10 Er komen een generaal, een minister van Defensie, een prinses en een rector van een universiteit een café binnen. Het klinkt als het begin van een grap, maar de militarisering van het hoger onderwijs is bittere ernst. In snel tempo wordt de wetenschap onderworpen aan de logica van de oorlog; aldus Thies Gehrmann. https://lavamedia.be/van-aula-tot-kazerne-de-militarisering-van-de-universiteit/
12 17 Gisteren kondigde president Donald Trump “een totale en complete blokkade” aan van alle gesanctioneerde olietankers van en naar Venezuela. Hij beweert dat Venezuela olie en andere rijkdommen van de Verenigde Staten van Amerika heeft “gestolen” en wil de [democratisch gekozen; GjH] regering-Maduro als buitenlandse terreurorganisatie bestempelen. Volgens Trump is “Venezuela volledig omsingeld door de grootste armada, die ooit in de geschiedenis van Zuid-Amerika is verzameld”; aldus Marc Vandepitte. En de Europese Unie kijkt weg. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/17/irak-scenario-20-olieblokkade-van-washington-opent-aanval-op-venezuela-en-latijns-amerika
9 24 In zijn speech zette president Donald Trump opnieuw vraagtekens bij de effectiviteit van de Verenigde Naties. “De VN heeft enorm veel potentieel, maar slaagt er totaal niet in om dat waar te maken.” Hij hekelde het gebrek aan daadkracht en noemde de VN een organisatie van ‘lege woorden’, zonder krachtige daden. “Lege woorden eindigen geen oorlogen”, aldus de president; aldus Annabel van Gestel en Rudy Bouma. En daar heeft Trump gelijk in wanneer de VS alle besluiten conform het ‘Handvest van de Verenigde Naties’ torpedeert wanneer die de macht van de VS kunnen aantasten, de organisatie frustreert met zijn consequente steun aan Israël, dat een genocide pleegt, en atoomwapenverdragen opzegt en – gesteund door de Europese Unie – overal in de wereld als eigen rechter optreedt, terwijl het de rechters van de Verenigde Naties vervolgd. Dit alles nog los van de VETO-weeffout in de VN Veiligheidsraad, en het gegeven dat – bij mijn weten – alle landen zich er schuldig aan maken voor genomen VN-besluiten meestal geen afdoende budgetten beschikbaar te stellen. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2583802-trumps-kritiek-raakt-aan-bredere-discussie-hoe-relevant-is-de-vn-nog
9 30 Steeds vaker grijpen autoritaire politieke leiders de macht. Samen met superrijke eigenaars van wereldwijd actieve bedrijven zetten ze de democratie steeds verder buitenspel en schuiven ze decennialang opgebouwde sociale spelregels opzij. Al doende zijn gewone mensen het kind van de rekening; aldus Jan Deceunynck in gesprek met Lieveke Norga (ACV Puls) en Luc Triangle (ITUC). https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/30/vakbonden-waarschuwen-voor-gevaarlijke-evolutie/
10 01 Het Europees Investeringsfonds voorzag in 2020 kapitaal voor het Israëlische spywarebedrijf Paragon Solutions. Die aandelen werden eind 2024 verkocht en het bedrijf is sindsdien volledig in Amerikaanse handen. Recent werd bekend dat de spionagesoftware van Paragon Solutions tegen activisten en journalisten is ingezet. Ook de Amerikaanse immigratiedienst ICE kan sinds kort deze Paragons spyware inzetten; aldus Jan Walraven. https://apache.be/2025/01/01/europees-investeringsfonds-eif-verschafte-durfkapitaal-israelisch-spywarebedrijf-paragon
10 06 Een grens is meer dan een lijn op een dode kaart, die de natiestaten omschrijft. De grens is vooral een discriminerend mechanisme dat mensen in een hiërarchie plaatst. Het is een machtsstructuur, die ongelijkheid in stand houdt. Albina Fetahaj bepleit meer dan het wegdenken van grenzen; zij stelt de hele politieke en sociale wereldorde aan de orde; niet alleen het grensbeleid, maar de grens als concept stelt zij ter discussie; aldus Sylvie Walraevens. https://lavamedia.be/zonder-grenzen-geen-migratie-enkel-mobiliteit/
10 10 De strijd tegen extreemrechts in Europa, maar ook in Amerika, is nodig, [bijvoorbeeld; GjH] omdat extreemrechtse partijen zich altijd tegen werknemers keren. Altijd. Ze doen alsof ze om gewone mensen geven, maar hun beleid is gericht op het breken van solidariteit, het privatiseren van de sociale zekerheid, op verdeeldheid en op het verzwakken van vakbonden. In heel Europa valt extreemrechts altijd migranten en minderheden aan, maar uiteindelijk dient het altijd dezelfde bedrijfsbelangen die ook neoliberaal rechts dient; aldus De Nieuwe Werker, die onder andere Bert Engelaar interviewt. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/10/solidariteit-en-liefde-kan-je-niet-in-cijfers-gieten
10 15 Wat ooit ‘Volkshuisvesting’ heette is verworden tot een handelsmarkt, die megawinsten voor de rijken genereert. De wooncrisis bestrijd je niet door meer te bouwen. Australië, Canada, grote delen van Europa en de Verenigde Staten van Amerika doen er goed aan het Verenigd Koninkrijk als waarschuwing te zien voor wat ze te wachten staat wanneer ze hun eigen wooncrisis niet serieus aanpakken; aldus Grace Blakeley. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/15/een-wooncrisis-los-je-niet-op-door-meer-te-bouwen
10 20 Meerdere vormen van fysieke mishandeling werden gecombineerd met psychologische intimidatie. Greta Thunberg werd als internationaal meest bekende persoon harder aangepakt dan de andere deelnemers aan de humanitaire flotilla. Niet alleen Thunberg benadrukt dat de mishandelingen, die ze onderging, niet het echte verhaal zijn. Alle terugkerende deelnemers beamen dat het echte verhaal de dagelijkse folteringen van Palestijnse gevangenen is [waar de wereld aan voorbij gaat; GjH]. De deelnemers hebben ondanks die mishandelingen consequent geweigerd een verklaring te ondertekenen dat zij illegaal Israël zouden zijn binnengedrongen en dat hen voor een periode van meerdere jaren de toegang tot het land zou worden ontzegd. Die verklaring werd hen meerdere dagen na elkaar voorgelegd met de vage belofte dat ze dan vervroegd zouden vrijkomen. In Israël weet men uiteraard dat al deze mensen over hun mishandeling zullen getuigen na hun terugkeer. Dat het zionistische regime dit toch doet, zegt alles over zijn gevoel van totale straffeloosheid; aldus Lode Vanoost. Zie ook 10 20 onder het kopje ‘Europa’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/20/greta-thunberg-hoe-israel-duizenden-palestijnen-elke-dag-mishandelt-is-het-echte-schandaal-niet-wat
10 21 Hoe de politiek het fascisme nieuwe zuurstof gaf: het is niet alleen dat onze economie stagneert, maar ook dat dit gebeurde in de nasleep van een ongelooflijk goed geslaagd politiek project, dat ons ervan moest overtuigen dat we alleen staan, dat we om te overleven elkaar moeten beconcurreren en dat er niemand klaar staat om een handje toe te steken wanneer het misloopt. Dit politieke project was uiteraard het neoliberalisme. “De methode om dat te bereiken”, zei Eerste minister Margaret Thatcher, “is de economie”, en “het doel is de ziel te veranderen.” Ze beweerde niet alleen dat er geen maatschappij bestaat, maar ook dat ze de maatschappij wilde vernietigen. De banden die ons samenhouden, wilde ze verscheuren. En ze is daar uitmuntend in geslaagd door de arbeidersbeweging te vermorzelen, het gezag binnen de staat te centraliseren en elk protest de kop in te drukken.
Het andere deel van het project was de privatiseringsagenda. Thatcher privatiseerde de pensioenen en de sociale huisvesting in een poging de welvaart van de mensen te koppelen aan hun huisvesting en pensioen in plaats van aan hun loon. Zo zouden we ons niet langer identificeren als arbeiders, die samen opkomen voor onze belangen, maar als minikapitalisten van wie de welvaart gekoppeld is aan dezelfde financiële markten, die de rijkdom voor de top creëren.
Mensen reageren op 2 manieren op hun resterende gevoel van machteloosheid en die twee reacties zijn genderspecifiek. De eerste is wanhoop en komt waarschijnlijk vaker voor bij vrouwen, die denken: ‘Politiek is niets voor mij’. De tweede is woede, die merkbaar meer de kop opsteekt bij mannen, vooral aan extreemrechtse zijde. In de loop van de geschiedenis hebben die – economisch en politiek achtergestelde – boze jonge mannen de basis gevormd voor het fascisme; aldus Grace Blakeley. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/21/hoe-houden-we-de-jonge-boze-mannen-uit-de-klauwen-van-extreemrechts
10 22 De Duitse regering gaat duizenden medewerkers van Amerikaanse legerbases in het land betalen, nu die door de shutdown in de Verenigde Staten van Amerika geen loon dreigen te krijgen; aldus de nieuwsredactie van NU. Grappig toch, ik zie die bases als een niet teruggetrokken bezettingsmacht van de VS; een overblijfsel van de Tweede Wereldoorlog, en dat ziet de Duitse regering kennelijk totaal anders. In lijn met hun visie lijkt het mij een goed idee, wanneer gastlanden voortaan de soldij van Amerikaanse soldaten betalen. https://www.nu.nl/verkiezingen-vs/6373334/duitsland-betaalt-11000-medewerkers-van-leger-vs-zelf-tijdens-shutdown.html
10 24 Persbureau Reuters publiceerde 5 oktober jl. stukken uit een intern Telegram-gesprek van het Amerikaanse Department of State (Buitenlandse Zaken). Daaruit blijkt dat de regering van president Donald Trump Amerikaanse diplomaten mobiliseert om te lobbyen tegen de VN-resolutie, die Cuba op 28 en 29 oktober aan de VN-Algemene Vergadering zal voorleggen. Het doel van die resolutie is om een eind te maken aan de meer dan 6 decennia lange commerciële, economische en financiële blokkade van de Verenigde Staten van Amerika tegen Cuba. Het Telegram-gesprek werd op 2 oktober naar tientallen Amerikaanse ambassades gestuurd. Het draagt Amerikaanse diplomaten op om regeringen aan te sporen zich te verzetten tegen de resolutie, die sinds 1992 jaar na jaar met ruime meerderheid door de Algemene Vergadering van de VN werd aangenomen. Vorig jaar stemden nog 187 landen voor. De enige 2 tegenstemmen kwamen van de VS en van Israël; aldus Katrien Demuynck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/24/reuters-onthult-lastercampagne-vs-tegen-cuba
10 30 De relatie tussen China en de Verenigde Staten van Amerika zal waarschijnlijk het lot van de mensheid in de 21ste eeuw bepalen. Voor de camera’s waren de twee wereldleiders vriendelijk tegen elkaar, maar op de achtergrond speelt hier een bikkelhard conflict. De inzet is niets minder dan de hertekening van de wereldorde. Tot voor kort had de VS een onaantastbare, dominante positie op het vlak van economische productiviteit, militaire slagkracht en technologie. Die alleenheerschappij wil het Witte Huis kosten wat kost behouden, maar de opkomst van China dreigt daar een einde aan te maken. Daarom heeft de VS de Volksrepubliek China geïdentificeerd als zijn belangrijkste vijand en probeert het de economische en technologische opgang van deze Aziatische reus te dwarsbomen. De VS voert een ‘hybride oorlog’ tegen China, die op meerdere sporen tegelijk verloopt; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/30/aziatische-top-trump-wil-deal-xi-heeft-de-hefboom-en-europa-kijkt-toe
11 18 De Verenigde Staten van Amerika is verslaafd aan oorlog. Met een voorgesteld budget van iets meer dan $ 1.000 miljard voor het Pentagon, meer dan 750 militaire bases in circa 80 landen en de naamsverandering van het ministerie van Oorlog is dit [onverholen; GjH] geen land dat vrede nastreeft. De afgelopen 20 jaar is Venezuela voor de VS een voortdurend doelwit geweest om regimeverandering tot stand te brengen. De methoden, die ze hanteert, zijn bekend: dreigen met geweld, sancties die de Venezolaanse economie verstikken, en een beloning van $ 50 miljoen op het hoofd van de Venezolaanse president Nicolás Maduro, alsof dit het Wilde Westen is; aldus Sybil Fares & Jeffrey Sachs. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/18/regimewisseling-en-de-jacht-op-venezolaanse-olie-de-gangsterpolitiek-van-de-vs
11 19 De VN-Veiligheidsraad is onder druk Verenigde Staten van Amerika bezweken, waarmee het internationaal recht in Gaza aan flarden ligt; aldus Vredessite. https://vredessite.nl/nieuws/gaza_2513.html
11 26 Media en politici, die bijna 2 jaar het woord ‘genocide’ [angstvallig; GjH] vermeden, geven nu steeds vaker ruimte aan pro-Palestijnse standpunten. Volgens de Egyptisch-Canadese auteur Omar El Akkad bereiden ze zich voor om te beweren dat ze altijd al ‘kritisch’ waren. Met zijn boek ‘One Day, Everyone Will Have Always Been Against This’ (2025, uitgegeven door Knopf) reageert hij op die hypocrisie; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/26/ooit-zullen-politiek-en-media-altijd-tegen-de-genocide-geweest-zijn
11 26 Cuba ondergaat de langstdurende blokkade uit de wereldgeschiedenis. Al meer dan 6 decennia knijpt Washington Cuba af met een blokkade, die ook derde landen meesleurt. VN-rapporteur Alena Douhan was ter plaatse en concludeert zonder omwegen dat deze blokkade opgeheven moet worden. Volgens Noam Chomsky is “de hysterische obsessie van Washington om Cuba te verpletteren sinds 1959 een van de vreemdste fenomenen in de moderne geschiedenis”. Men spreekt van ‘blokkade’ en niet van ‘embargo’, omdat ook andere landen verhinderd worden om met Cuba zaken te doen. Jaar na jaar wordt deze VS-blokkade in de VN weggestemd met een overgrote meerderheid, maar toch weet Washington van geen wijken; aldus Bel-REDH. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/26/vn-rapporteur-eist-einde-vs-blokkade-tegen-cuba
11 26 De wereld schuift, en Washington slaat om zich heen: van proxy-oorlogen tot sancties, van Iran tot Venezuela, van Oekraïne tot Taiwan. Dit is geen reeks losse crisissen, maar één grote strijd om macht, wereldorde en winst. Dit is de clash van de 21ste eeuw; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/26/de-clash-van-de-21e-eeuw
11 29 Naar aanleiding van een onderwerp bij Nieuwsweekend zocht ik op wat een complottheorie is? En al vlot vond ik een inzicht-gevende webpagina, waarop gesteld wordt dat complotdenken de neiging is om een bepaalde gebeurtenis, ontwikkeling of toestand als het resultaat te zien van een samenzwering. Als toevoeging op deze definitie kunnen de volgende 5 randvoorwaarden voor een complottheorie worden gedefinieerd: 1. Een complottheorie legt verbanden, die niet altijd evident of logisch zijn; 2. Er is intentionaliteit in een complottheorie. Dingen gebeuren niet toevallig en worden eventueel aangestuurd door abstracte krachten; 3. Er is altijd sprake van coalities of een groep; 4. Een complottheorie is vijandig van aard. Goedaardige complotten – zoals Sinterklaas – noemen we geen complottheorieën; en 5. Een complot is geheim en vindt plaats achter de schermen.
12 01 Het waren verzwakte Verenigde Naties (VN), die hun 80ste verjaardag vierden. Geconfronteerd met de terugtrekking van de Verenigde Staten van Amerika en met de onrust in een wereld, moet de instelling zichzelf heruitvinden; aldus Anne-Cécile Robert en Christophe Ventura. https://lavamedia.be/van-multilateralisme-naar-een-bewind-van-brutaliteit/
12 04 Twee recente ontwikkelingen, die bepalend kunnen zijn voor het verloop van de oorlog en de toekomst van Oekraïne, hebben in de traditionele media niet de aandacht gekregen die ze verdienen: een enorm Oekraïens corruptieschandaal en de leidende rol van Oekraïene in het opblazen van de Nordstream-II-pijpleiding. In beide gevallen is het kristalhelder dat de Europese Unie zich in de voet schiet door een miljardenstroom Europees geld naar een land te sturen waar corruptie onuitroeibaar [blijkt of op zijn minst; GjH] lijkt en dat verantwoordelijk is voor een terreurdaad, die de Duitse en dus de Europese economie de keel dichtknijpt en overlevert aan duur en milieuschadelijk schaliegas uit de VS. En alsof dat nog niet volstond willen EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en met haar het merendeel van de Europese ‘lijders’ – hen ‘leiders’ noemen zou hen te veel eer aandoen – de Russische tegoeden stelen, die in Brussel in bewaring zijn gegeven. Die tegoeden zouden moeten dienen om een uitzichtloze oorlog tegen Rusland te financieren; aldus Johan depoortere en Salon van Sisyphus. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/04/oekraiense-corruptie-en-betrokkenheid-bij-aanslag-nord-stream-ii-ondermijnt-zelensky
12 05 Wat kwam de afgelopen week niet in het nieuws, waar het wel degelijk een plek verdiend had: Op 1 december jl. kondigde de Standard Bank of South Africa aan dat ze zich aansluit bij het Chinese grensoverschrijdende interbancaire betalingssysteem CIPS. Dit klinkt niet spectaculair, maar het maakt wel handel mogelijk zonder omweg via de dollar, een van de belangrijke pijlers van de dominantie van de VS over Afrika (en de wereld).
Het volkstribunaal over Palestina in Barcelona velde op 3 december jl. een snoeihard oordeel over Westerse collaboratie met de genocide in Gaza: het plegen èn ondersteunen van ecocide, genocide en uithongering in Palestina.
Brits militair wangedrag in voormalige kolonie Kenia toont hoe koloniaal racisme nog steeds springlevend is. Een op 4 december jl. openbaar gemaakt onderzoek door het parlement van Kenia stelt dat de permanente British Army Training Unit Kenya (BATUK) zich in de voormalige Britse kolonie minachtend gedraagt voor de Keniaanse soevereiniteit. Het Britse leger weigerde aan dit parlementaire onderzoek mee te werken. Het onderzoeksrapport toont een “consistent patroon van grove nalatigheid”. Er wordt een “verontrustende trend tot seksueel wangedrag” vastgesteld tot aan verkrachtingen en vermoorden van slachtoffers. De diplomatieke immuniteit van de Britse soldaten “werkt straffeloosheid in de hand”. Verder worden “ernstige milieuovertredingen” vast gesteld, zoals illegale stortingen en het gebruik van witte fosfor, zonder effectrapportering.
Wanneer de rechtse kandidaat Nasry Asfura de verkiezingen in Honduras niet ‘wint’, dreigt de Verenigde Staten van Amerika het land met zware financiële sancties. Inmenging door de VS in Latijns-Amerikaanse verkiezingen zijn niets nieuws in de geschiedenis van het continent. En president Donald Trump doet ook niets anders dan wat al zijn voorgangers ook deden. Het verschil is zijn openlijke schaamteloosheid daarover; alle vier aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/05/de-wereld-kort-wat-bleef-deze-week-onder-de-radar
12 05 De geplande sluiting van de Belgische ambassade in Havana is een stap achteruit voor de internationale solidariteit en verzwakt de Europese aanwezigheid in de Caraïben. De beslissing effent de weg voor het agressievere beleid van de Verenigde Staten van Amerika; aldus Coördinatie Opheffing Blokkade tegen Cuba. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/05/houd-de-belgische-ambassade-in-cuba-open
12 09 Twee eeuwen terugkijkend heeft de top 10% consequent meer dan 50% van het mondiale inkomen veroverd, terwijl de onderste 50% onder de 15% is gebleven. De ongelijkheid in rijkdom is zelfs groter dan de inkomensongelijkheid en neemt sneller toe. De bovenste 1% bezit 37% van alle activa, de top 10% bezit daarvan 75%, terwijl de onderste helft er slechts 2% van bezit. Een paar duizend miljardairs bezitten meer rijkdom dan miljarden mensen bij elkaar, en sinds de jaren ’90 hebben miljonairs en miljardairs hun rijkdom veel sneller zien groeien dan alle anderen, waardoor de verschillen steeds groter worden; aldus het World Inequality Report 2026. https://wir2026.wid.world/insight/global-economic-inequity/
12 11 Vergeet de praatjes over ‘democratie’ en ‘waarden’: de Verenigde Staten van Amerika zegt nu openlijk waar het om draait. Ze wil de machtigste blijven – en de wereld wordt wat haar betreft netjes opgedeeld in economische achtertuinen en invloedssferen. De Nationale Veiligheidsstrategie 2025 van de VS breekt niet met het verleden, maar is een geïntensiveerde voortzetting van wat onder de presidenten Barack Obama en Joe Biden al werd ingezet: de ‘pivot to Asia’ (het draait om Azië), de herbevestiging van de Amerikaanse wereldhegemonie en de openlijke economische oorlog tegen landen, die een eigen koers willen varen. De buitenlandse politiek van de VS blijft ook klassiek imperialistisch: couppogingen, oorlogen, regime verandering en sancties overal waar de VS die nodig acht. De Indo-Pacific zijn de economische slagvelden van de toekomst en daar geldt het behouden van ‘militair overwicht’ om China af te schrikken via de twee militaire gordels rondom dat land. Op dit moment is een grote oorlog met China te riskant, maar de controle over Latijns-Amerika is essentieel om de invloed van China daar terug te dringen. Daarnaast claimt de VS de natuurlijke rijkdommen van Latijns-Amerika als zijn eigen economische achtertuin. Europa blijft een afzetmarkt voor Amerikaanse export en technologie, maar is niet langer een volwaardige partner met eigen belangen; aldus Marc Vandepitte, die een podcast van Ben Norton samenvat. De link volgend is daar ook de podcast van Ben Norton te zien. Zie ook de tweede 11 27 onder het kopje ‘Noord-Amerika’ of 12 06 onder ‘Europa’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/11/europa-gedegradeerd-washington-ziet-continent-alleen-nog-als-afzetmarkt
12 14 Eerst alles plat bombarderen, en dan investeren. Zo ziet het nieuwe imperialisme eruit. Gaza wordt hertekend als winstzone waar gas, privatisering en vastgoed voorrang krijgt op rechten, terugkeer en zelfbeschikking van de oorspronkelijke Palestijnse bevolking in Gaza; door Miel Dullaert. Ook van dit bruut kolonialisme in de 21ste eeuw, kijkt de Europese Unie gewoontegetrouw weg. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/14/gas-wapenhandel-en-big-tech-de-economie-van-de-genocide
12 15 De Europese Centrale Bank (ECB) steunt Israël niet rechtstreeks. Wel steunt het bedrijven, die dat wél rechtstreeks doen. Dat is niet verboden, maar zeker onethisch. De ECB helpt op die manier bedrijven, die verdienen aan het uitroeien van het Palestijnse volk. Volgens het Verdrag betreffende de Europese Unie (1992) is de ECB ‘onafhankelijk’, dus hoeft de ECB zich niets aan te trekken van parlementen, laat staan van de publieke opinie. Maar dit onafhankelijke instituut ondermijnt momenteel internationaal geratificeerde VN-verdragen; aldus David Hollanders. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/15/euopese-centrale-bank-misdadig-monetair-beleid
12 17 Na de antisemitische aanslag op Bondi Beach in Sydney staat internationale media vol met terecht medeleven. Wat we echter ook zien, is dat sommige media en politici een link leggen tussen die haatmisdaad en het wereldwijde protest tegen de genocide in Gaza. Daarbij volgen ze het vaste scenario van de regering in Israël, die elke uiting van kritiek op Israël gelijkschakelt met antisemitisme; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/17/protest-tegen-antisemitisme-in-australie-en-protest-tegen-genocide-in-gaza-is-een-geheel
12 18 De Verenigde Staten van Amerika stellen per decreet sancties in tegen twee rechters van het Internationaal Strafhof (ICC), dat zetelt in Den Haag. [Deze gepolitiseerde actie wordt toegelicht door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio], die stelt dat het ICC zich bezig houdt met “gepolitiseerde acties tegen Israël, wat een gevaarlijk precedent schept voor alle landen”. Hij [zegt maakt het zelfs nog bonter door te zeggen; GjH] dat zijn land geen machtsmisbruik door het ICC tolereert, en dat er geen Amerikaanse en Israëlische burgers onderzocht mogen worden door het hof; aldus NOS Nieuws. Hij zegt dus dat Amerikanen en Israëlische burgers boven het internationale recht staan, dat het ICC bewaakt. En als altijd kijkt de Europese Unie weg. https://nos.nl/artikel/2595126-nieuwe-sancties-vs-tegen-rechters-van-het-internationaal-strafhof-in-den-haag
12 19 In een recente lezing in München waarschuwde de Duitse filosoof Jürgen Habermas voor de gesteldheid van de Amerikaanse democratie. Volgens hem evolueren de Verenigde Staten van Amerika [wanneer ze dat punt al niet bereikt hebben; GjH] razendsnel naar “een maatschappelijk systeem dat autoritair geleid en technocratisch bestuurd wordt, maar economisch libertair is”. En wij bewandelen in België en Nederland dezelfde weg; aldus Bert Engelaar en 14 anderen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/19/ook-bij-ons-brokkelt-de-democratie-af-het-is-problematisch-dat-zowel-het-middenveld-als-de
10 01 Mij verbaast het dat geen enkel Nederlands verkiezingsprogramma van politieke partijen ‘Het toewerken naar wereldvrede’ niet op nummer 1 van de te bereiken doelen heeft geplaatst. Maar het is nog vele malen erger: het toewerken naar wereldvrede heeft (uitgezonderd Dieren voor vrede en Denk) geen enkele plaats in verkiezingsprogramma’s, omdat Nederlandse politieke partijen en masse volgens hun beginselen en hun handelen helemaal geen wereldvrede na streven. Egocentrisch en zelfingenomen als we zijn, zijn we massaal de gesel van de oorlog kompleet uit het oog verloren en proberen we uit alle macht met militaire en/of politieke druk toegang te houden tot grondstoffen, doen we er uit winstbejag alles aan om elders mensen te onderdrukken en veroorzaakt ons welvaartspeil klimaat- en vluchtelingenproblemen elders.
10 04 De denkfout, die de NAVO naar mijn mening maakt, is ‘Rusland bij aanname te zien als een vijand’; met die premisse kun je onmogelijk tot vrede komen; hooguit tot een gewapend staakt-het-vuren (in de volksmond een ‘koude oorlog’). Precies dezelfde vooronderstelling geldt voor China.
10 21 Een staakt-het-vuren houdt stand wanneer beide partijen militair vastzitten of meer winnen bij rust dan bij verder vechten. In Gaza wordt aan geen van beide voorwaarden voldaan; aldus Marc Vandepitte. Zie ook 10 21 onder het kopje ‘Militarisme’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/21/gaza-dit-is-geen-wapenstilstand
10 29 Vandaag las ik “Het beladen huis” (2025, uitgegeven door Atlas Contact) uit. Niemand minder dan Christien Brinkgreve beschrijft erin indringend haar rouwverwerking na het overlijden van eveneens niemand minder dan Arend Jan Heerma van Voss. Rouw over een niet geleefd leven. Zij eindigt op pagina 162 met de zin “Ik zou zijn hand pakken en we zouden voelen hoeveel we ook samen gehad hebben. De verbinding ervaren, al zou dat woord direct door hem in de ban zijn gedaan.” en ze vergeet de afsluitende zin, die ik daar als vanzelf achteraan denk: “En hij zou zijn hand boos teruggetrokken hebben, zich van mij afkeren en drie dagen niets tegen me zeggen.”
Je zou kunnen denken dat gender of het patriarchaat in dit ‘Memoir’ een belangrijke rol speelt, maar vanuit mijn ervaring weet ik dat het patroon tussen haar en hem zich ook kan ontwikkelen met omgekeerde rollen.
Het inzicht dat uit dit boek getrokken kan worden, maar dat niet genoemd wordt, is mijns inziens dat we altijd een alternatief plan moeten hebben (of ontwikkelen) en ook aandurven dat andere plan ten uitvoer te brengen.
In het door Brinkgreve beschreven proces heeft haar aanpak noch de een noch de ander iets positiefs opgeleverd, behalve dat ze niet gescheiden zijn. Zonder alternatief plan lijkt er volgens mij inderdaad niets anders op te zitten dan de weg die Brinkgreve gegaan is: aanpassen, begrip opbrengen voor de ander, falen, emotioneel of verbaal geweld van de ander met de mantel der liefde bedekken, geen grenzen trekken (omdat er geen grenzen zijn), hopen dat tijd raad brengt, luisteren, voegen, vragen stellen, wegcijferen, zelfkritiek, zelfverwijten, oftewel eindeloos doorgaan zonder alternatief, en in haar geval op adem komen in haar Egmondse huisje of thuis in haar werkkamer.
10 30 Wanneer ik mijn oog op de verkiezingsuitslagen laat vallen, zal alle institutionele onrecht in Nederland ongewijzigd voort blijven bestaan.
11 11 Het wordt nu dermate opzichtig dat het naar mijn mening niemand nog kan ontgaan: België, de Europese Unie en Nederland bepalen hun beleid binnen de marges, die de Verenigde Staten van Amerika aangeven. Onze zelfbestuur is daarmee de facto opgegeven. En wij maken ons als land daarmee medeplichtig aan het onrecht dat de VS naar de normen van het door België en Nederland geratificeerde internationaal recht pleegt.
11 15 ‘Er zijn niet altijd twee kanten aan een verhaal.’ Voor de Amerikaanse schrijver Ta-Nehisi Coates zijn woorden een noodzaak om de wereld, die nog steeds rust op de fundamenten van witte suprematie, te verklaren en zin te geven; aldus Han Zinzen in gesprek met de schrijver van “De boodschap” (2025, uitgegeven door Bot). Zie ook 11 11 onder het kopje ‘Discriminatie en racisme’. https://www.mo.be/interview/schrijver-ta-nehisi-coates-er-zijn-niet-altijd-twee-kanten-aan-een-verhaal
11 16 In mijn persoonlijke leven speelt behoud van mijn autonomie altijd al een vooraanstaande rol. Ik zou willen dat onze overheden in het wereldgebeuren eveneens een autonome positie in zouden nemen. Een flink deel van mijn kritiek op Nederlandse en Europese overheden is erop gebaseerd dat zij dat niet doen, maar vooralsnog alles ervoor over hebben de Verenigde Staten van Amerika niet tegen de borst te stuiten. En met ‘alles’ bedoel ik ‘werkelijk alles’. Daarmee worden mensenrechten en het internationaal recht genegeerd, staan wij al decennia aan de verkeerde kant van de geschiedenis, en werken ‘wij’ mee aan het zo lang mogelijk rekken van de bruut vormgegeven alleenheerschappij van de VS en aan haar binnenlandse intolerantie, racisme, repressie, vrouwenonderdrukking en noem maar op.
9 23 “Vlamingen hebben een unieke mentaliteit”, aldus de Belgische minister-president Matthias Diependaele (N-VA). “De Vlaming”, zo verklaart hij, “staatmet de voeten op de grond, maar zonder grote mond.” Een vage algemeenheid waarbij het woordje ‘maar’ overigens niet op zijn plaats is. Veel wordt echter duidelijk wanneer je inziet dat de uitspraak niet descriptief is, niet beschrijvend, maar prescriptief, voorschrijvend. Wat Diependaele als minister-president verwacht van zijn ‘onderdanen’, is dat ze gewoon hard werken en hun mond houden.
Verderop in zijn toespraak spreekt Diependaele zichzelf enigszins tegen. “Vlamingen zijn veel te bescheiden”, zo klinkt het. Dat lijkt op het eerste gezicht in strijd met het voorschrift om de voeten op de grond te houden, maar wordt begrijpelijk als je inziet dat hij het hier niet over dezelfde Vlamingen heeft. “Het ondernemerschap zit in ons bloed”, zo sprak hij voordat hij bescheidenheid plots als een probleem ging zien. Hij heeft het hier dus over de ondernemers onder de Vlamingen. Van hen verwacht de regering niet dat ze de voeten op de grond houden, zij moeten gewoon zo snel mogelijk zo rijk als denkbaar worden. Daarmee betreft zijn Vlaamse succesverhaal enkel de happy few. Dat merk je ook wanneer je zijn holle retoriek confronteert met de concrete beslissingen van de Vlaamse regering; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/23/septemberverklaring-vlaamse-regering-schrijft-een-succesverhaal-enkel-voor-de-happy-few/
9 25 De Nederlandse minister David van Weel van Asiel en Migratie heeft afspraken gemaakt met Uganda over de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. In die overeenkomst worden mensen gedegradeerd tot handelswaar; aldus NOS Nieuws. Zie ook 10 28 hier onder. https://nos.nl/artikel/2584033-kabinet-wil-nu-toch-proef-met-opvang-in-uganda
9 26 Ik heb een complexe relatie met Nederland, zegt de rijzende ster in de poëzie Asmae Amaddaou (23). Hier geboren worden is een van de grootste zegeningen van mijn leven, maar Nederland is ook een giftig land: etnisch profileren, toeslagenaffaires, discriminatie op de woningmarkt en arbeidsmarkt. Ik vind het niet raar dat steeds meer Nederlandse moslims overwegen te emigreren. Ik heb altijd meegekregen dat ik niet hoef te kiezen tussen Nederland of Marokko; ik ben èn Nederlands èn Marokkaans. Toch overweeg ik ook om uiteindelijk Nederland te verlaten. Ik zou heel graag van Nederland willen houden, maar de liefde die ik terugkrijg is voorwaardelijk. Dat is niet droevig. Als ik op een dag terugga naar Marokko, is dat met plezier. Maar eerst moet ik nog even carrière maken; opgetekend door Marte Hoogenboom. https://www.oneworld.nl/identiteit/poezietalent-asmae-amaddaou-interview/
10 09 Eén op drie kinderen in Brussel groeit op in armoede. Het middenveld, de OCMW’s, met het doel elke persoon in de mogelijkheid te stellen een leven te leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid, en de zorgsector staan al jaren onder druk. De huurprijzen swingen de pan uit en de jeugdwerkloosheid blijft hoge toppen scheren. Het is in die context dat internationale drugskartels erin slagen zich te nestelen in verschillende Brusselse wijken en een spoor van geweld achterlaten. Maar na meer dan 460 dagen is er nog steeds geen Brusselse regering [en al helemaal geen regering die deze misstanden aanpakt; GjH]; aldus Jan Busselen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/09/een-weg-uit-de-brusselse-impasse
10 16 Stages in het hoger onderwijs worden verondersteld een opleidingsperiode te zijn voor studenten. Voor de meesten (?) zijn deze periodes echter synoniem voor angst en gevaar. De woorden van Marie, een verpleegkundige in opleiding, illustreren de realiteit voor duizenden jongeren: “Ik vind het nogal schandalig dat je aan het einde van je stage nul euro op zak hebt. Na mijn kosten voor eten, benzine en parkeren, sta ik zelfs in het rood”. Op de keper beschouwd betreft het een veel ruimer probleem van arbeidsvoorwaarden en waardering voor werk; aldus Kimberley Denis en Lauren Pin. https://lavamedia.be/de-stage-een-stille-speler-in-de-studentenarmoede/
10 16 Minister Theo Francken en heel de N-VA wil het leger uitgebreide bevoegdheden geven om naast de politie als binnenlandse ordehandhaver op te treden; aldus Lode Vanoost. En laat dat nu net in 1975, toen ik mijn militaire dienstplicht vervulde, een zwaarwegend argument geweest zijn dat ik (wat later) een beroep gedaan heb op de Wet gewetensbezwaarden militaire dienst. De politie handhaaft in mijn optiek met haar bevoegdheden de binnenlandse orde, en het leger beschermt met haar heel andere bevoegdheden tegen buitenlandse indringers. Het leger mag naar mijn mening nooit ingezet worden tegen landgenoten. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/16/francken-n-va-misbruikt-rellen-pacheco-gebouw-voor-antisociale-agenda
10 22 Hoe is het mogelijk dat wanneer er zwaar bespaard moet worden, er toch € 34 miljard tegen 2034 extra naar defensie kan gaan? Dit jaar zou er federaal al € 4,5 miljard bij moeten komen. Terwijl het geld daar uit de deur vliegt, wordt de broekriem aangespannen in het hoger onderwijs. Zo wil de Vlaamse Regering € 73 miljoen besparen, waardoor minstens 20.000 studenten hun beurs gaan verliezen. Dat is 1/3 van alle beursstudenten; aldus Mingtje Wang. Zie ook 10 22 onder het kopje ‘Militarisme’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/22/neen-meneer-de-wever-uw-wapens-gaan-ons-geen-veiligheid-brengen
10 28 Net als de overeenkomst tussen Rwanda en het Verenigd Koninkrijk schuift de ‘Letter of intent’, die Nederland en Oeganda 25 september jl. ondertekenden (om uitgeprocedeerde asielzoekers naar een ‘transithub’ in Oeganda te sturen), de morele grenzen van Europa steeds verder op; aldus Kaatje Cokelaere. Zie ook 9 25 hier boven. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/28/nederland-oeganda-deal-migratiebeleid-of-morele-uitverkoop
11 24 Bij de opening van de Raw Materials Week in Brussel stonden vorige week twee werelden tegenover elkaar. Binnen, in het luxueuze Plaza Hotel, discussieerden Europese beleidsmakers, industriële lobby’s en mijnbouwbedrijven over ‘strategische autonomie’ en de zogenaamde ‘groene energietransitie’. Buiten stonden de mensen, die de prijs gaan betalen: inheemse vertegenwoordigers, lokale gemeenschappen en tevens milieuorganisaties uit regio’s waar de mijnbouw wordt opgedrongen. Zij stonden er schouder aan schouder met actievoerders, die onze ongebreidelde honger naar grondstoffen aanklaagden, niet alleen voor hernieuwbare energie, maar nu ook voor oorlogsvoorbereiding; aldus Mining Resistance Belgium. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/24/twee-werelden-botsen-bij-eu-raw-materials-week-in-brussel
11 29 Zo’n 70 conservatievere plaatselijke Christelijke Gereformeerde Kerken-kerken zijn het er niet mee eens dat meer progressieve kerken binnen het genootschap ruimte geven aan vrouwelijke dominees en een iets lossere omgang met homoseksuele kerkleden. Daarmee is er anno 2025 feitelijk weer eens sprake van een kerkscheuring in Nederland; aldus Bauke Haanstra. https://nos.nl/artikel/2592549-historische-kerkscheuring-bij-christelijke-gereformeerde-kerken
12 02 Sinds juli jl. is er een wet ingetreden, die bepaalt dat verdachten op een afdeling alleen nog met cameratoezicht contact mogen hebben met hun advocaat. Jan-Hein Kuijpers staat een verdachte op die afdeling bij, maar weigert bij hem en andere cliënten op bezoek te gaan, zolang de wet niet van tafel is. Advocaten vrezen dat de camera’s door middel van AI in staat zijn te liplezen en tegen afspraken in gericht worden op hun gezicht en laptop, zodat er kan worden meegelezen. Het is een wet, die wat hem betreft is gebaseerd op onderbuikgevoelens “gewoon omdat ‘Orakel’ Ulysse Ellian de Eerste en Tweede Kamer zo gek heeft gekregen om hen met een niet aflatende stroom onzin en feitelijke onjuistheden, en alleen voortkomend uit het giftige Marengo-proces, te bewegen om in te stemmen met die nieuwe regels”; aldus Joris Peters. https://www.nu.nl/misdaad/6377984/advocaat-haalt-uit-naar-staat-vanwege-vertraging-moordzaak-wij-blijven-staken.html
12 10 Zo gaat het – zolang ik dat volg – haast altijd: in 2023 zou er € 1,5 miljard nodig zijn voor de aanleg van het landelijk waterstofnetwerk; inmiddels is dat € 3,8 miljard. ‘De verwachte opstartverliezen zijn meer dan 3x zo groot gebleken als het beschikbare subsidiebedrag van € 750 miljoen’ heet dat dit keer; aldus de nieuwsredactie van NU. “De volgende stevige budgetoverschrijding is gepland in 2027”, denk ik er cynisch achter aan. https://www.nu.nl/economie/6378874/miljarden-extra-nodig-voor-aanleg-landelijk-waterstofnetwerk.html
12 16 De gemiddelde woonlasten stijgen komend jaar met 3,9%. Daarmee stijgen ze harder dan de inflatie. Dat heeft ermee te maken dat onze rijksoverheid gemeenten en provincies vanaf 2026 structureel minder financiert. Het benodigde geld om hun taken uit te voeren, wordt daarom in rekening gebracht bij huishoudens; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2594787-woonlasten-passeren-1000-euro-grens-begrotingstekort-neergelegd-bij-huishoudens
10 10 Terwijl de protesten van de Marokkaanse jongerenbeweging nog volop woeden, heeft de Europese Unie in alle stilte een nieuwe handelsovereenkomst met Marokko gesloten. De deal gaat over de handel in en ontginning van grondstoffen uit de bezette Westelijke Sahara, zonder instemming van het daar verblijvende Sahrawi-volk; aldus Benaissa Nams. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/10/de-eu-houdt-bezetting-van-marokko-in-west-sahara-in-stand
10 31 Op 25 oktober jl. behaalde zittend president Alassane Ouattara met een monsterscore van 91% van de uitgebrachte stemmen een 4de opeenvolgende mandaat als staatshoofd van Ivoorkust. De belangstelling van Westerse media en politici is minimaal. Met zijn verkiezing blijft het Westers bedrijfsleven verzekert van cacao, cashewnoten en winsten voor buitenlandse aandeelhouders; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/31/vergeten-verkiezingen-in-west-afrikaanse-ivoorkust
11 02 Afgelopen weekend veroverden strijders van de Rapid Support Forces (RSF) de strategisch gelegen stad Al Fashir in Soedan. In een burgeroorlog, die al sinds april 2023 woedt en al duizenden doden en gewonden heeft geëist, markeert deze overwinning een nieuw hoofdstuk. De stad zelf verkeert momenteel in totale chaos: de informatie, die doorsijpelt, toont bewoners die wanhopig proberen te vluchten, mensen die publiekelijk geëxecuteerd worden en huizen die zijn geplunderd. Voor de Soedanese bevolking betekent dit de zoveelste slag in een aanhoudende burgeroorlog. Een oorlog die, ondanks dat het momenteel als één van de grootste humanitaire crisissen wordt bestempeld, amper internationale aandacht krijgt. Donderdag 30 oktober jl. beschuldigden VN-organisaties de Veiligheidsraad zelfs van ‘een passieve houding’; aldus Kaatje Cokelaere. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/02/na-de-val-van-al-fashir-dreigt-soedan-weer-uit-elkaar-te-vallen
11 05 De Westerse landen lijken maar geen lessen te trekken uit de geschiedenis van interventies in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië. Sinds september ligt nu het zuiden van Mali in de houdgreep van Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM), een al-Qaida-gelieerde groep. Hun tactiek is eenvoudig maar doeltreffend: brandstoftankers uit Ivoorkust, Senegal en andere kuststaten aanvallen, chauffeurs doden of ontvoeren, en zo de hoofdstad Bamako langzaam verstikken. De blokkade is een netwerk van gerichte aanvallen op levensaders: bruggen, logistieke knooppunten en wegen. Het resultaat is angst, schaarste en een hoofdstad die op rantsoen draait. In Bamako, een stad van 4 miljoen mensen, stijgen de prijzen van basisvoeding, zijn er lange files aan de pompen, stokt het openbaar vervoer, zijn er wijken zonder elektriciteit en sluiten winkels. Ook universiteiten en scholen zijn dicht en ouders blijven thuis omdat er geen vervoer is. Westerse interventies in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië hebben geen stabiele staten gecreëerd, maar kapotte instellingen, machtsvacuüms en/of onbeheersbare wapenstromen. Precies in die leegte groeiden jihadistische netwerken uit tot regionale machten, die grenzen en regeringen overstijgen. En dan hebben we het nog niet eens over de vluchtelingenstromen die ze veroorzaakten; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/05/sahel-op-scherp-grijpen-jihadis-de-macht-in-mali
11 12 De bloedige chaos in Soedan is geen lokaal conflict, maar een nieuwe proxy-oorlog. Deze wordt heimelijk gedirigeerd door Israël en de Verenigde Arabische Emiraten als onderdeel van een plan om het land te fragmenteren en de enorme rijkdommen aan goud, olie, uranium en andere grondstoffen te stelen; aldus Staf Henderickx.
11 04 Klimaatwetenschappers zijn erg bezorgd over de situatie van met name het westelijke gedeelte van Antarctica. Daar liggen namelijk twee onstabiele gletsjers. Smeltende gletsjers zorgen voor een toename van het zeewater, wat leidt tot een stijging van de zeespiegel. De zogeheten Thwaitesgletsjer draagt op dit moment al bij aan 4% van de wereldwijde zeespiegelstijging. De andere gletsjer, die van Pine Island, is de snelst smeltende gletsjer op Antarctica; aldus de nieuwsredactie van NU. Zie ook de eerste 11 04 onder het kopje ‘Klimaat’. https://www.nu.nl/klimaat/6374722/gletsjer-op-antarctica-verloor-in-twee-maanden-tijd-helft-van-de-omvang.html
10 15 De politieke crisis in Frankrijk is sinds 1958 ongezien en draait om de aanhoudende weigering van president Emmanuel Macron om een centrumlinkse regeringsmeerderheid te vormen, die zijn neoliberale beleid gaat terugdraaien. Om zijn 4de poging voor een rechtse regering te redden, stelt Macron 2 jaar uitstel van de pensioenhervorming voor; géén afstel; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/15/president-macron-blijft-kiezen-voor-ongewijzigd-antisociaal-beleid-0
10 27 De strategie van de Ierse media en regering om met een campagne van leugens en roddels te verhinderen dat socialistische Catherine Connolly als de Ierse president zou worden verkozen is mislukt. Op 24 oktober jl. behaalde zij 63% van de uitgebrachte stemmen. Dat is, sinds Ierland een republiek is, het hoogste percentage dat een kandidaat ooit behaald heeft; aldus Lode Vanoost. En onze media verzwijgen deze uitkomst. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/27/ierland-verkiest-linkse-president-catherine-connolly
11 17 Bezuinigingen op sociale uitgaven, geschenken aan het grootkapitaal, toegeeflijk zijn ten opzichte van Israël, achter Washington aan lopen: Keir Starmer treedt ondubbelzinnig in de voetsporen van Tony Blair; aldus Daniel Finn. https://lavamedia.be/labouristen-met-een-thatcher-inslag/
11 20 Het is een politieke shock in Denemarken, waar de inwoners van Kopenhagen dinsdag de partij van premier Mette Frederiksen hebben afgestraft, ten voordele van 2 meer linkse partijen. De Deense sociaaldemocraten verliezen bij de lokale verkiezingen voor het eerst in meer dan een eeuw hun bastion Kopenhagen. Dat is het resultaat van een jarenlange opschuiving naar het midden en de normalisering van rechtse prioriteiten; aldus Bart Servaes. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/20/toen-links-centrumrechts-werd-wat-denemarken-ons-leert
11 26 Slachtoffers van kindermisbruik(-beelden) kunnen als het aan de Europese Unie ligt terecht bij een Europees meldpunt, dat wellicht binnen afzienbare tijd haar informatie zal delen met nationale politiediensten en Europol. En de mogelijkheid voor communicatiediensten om berichten te scannen wordt nu vrijwillig gemaakt; maar later wellicht verplicht gesteld, zoals het in het oorspronkelijke plan was bedacht. Dat betekent dat makers van apps kunnen en mogen meelezen met wat hun gebruikers onder elkaar delen; aldus Rutger Otto. Zo worden we, als het aan EU ligt, allemaal als potentieel verdachten in de gaten gehouden. Eric Blair alias George Orwell had alleen het jaartal fout. https://www.nu.nl/tech/6377293/europese-lidstaten-nemen-omstreden-wet-tegen-online-kindermisbruik-aan.html
12 06 Al bijna 30 jaar probeert onderzoeksbureau Corporate Europe Observatory (CEO) uit te vinden wie er in de Europese Unie echt aan de knoppen draait. Nu de Europese Commissie druk in de weer is om haar eigen groene regels terug te draaien, is het werk van waakhonden als CEO belangrijker dan ooit; aldus Hans Wetzels. https://www.mo.be/interview/bedrijfslobbyisten-bussel-politieke-mogelijkheden-groter-dan-ooit
12 06 De Verenigde Staten van Amerika heeft haar nieuwe nationale veiligheidsstrategie gepubliceerd. In het document wordt veel kritiek geuit op Europa en wordt onder meer gesteld dat Europa zijn eigen toekomst en verdediging moet opbouwen. Verder worden in het document de NAVO, de EU en de VN niet of nauwelijks genoemd. De Oekraïense kwestie kan erin gelezen worden als een Europees probleem in de relatie met Rusland; aldus de nieuwsredactie van NU en NOS Nieuws. Dat Europa na 80 jaar zijn eigen toekomst en verdediging moet opbouwen, klinkt mij uiteraard als muziek in de oren. Zie ook de tweede 11 27 onder het kopje ‘Noord-Amerika’ en 12 11 onder het kopje ‘Wereldverhalen’. https://www.nu.nl/buitenland/6378470/vs-publiceert-nieuwe-veiligheidsstrategie-frontale-aanval-op-de-eu.html en https://nos.nl/artikel/2593419-veiligheidsstrategie-vs-heeft-gevolgen-voor-europa-alarmerend-voor-internationale-orde
9 28 De gewoonlijke manier waarop mensen in amerika (Assata Shakur (1947-2025) schreef amerika altijd met een kleine letter) geleerd worden te denken, is dat ieder persoon een klein hok is zonder relatie met andere personen. Grotendeels leren wij slechts fragmenten van kennis zonder onderling verband en ons onderwijs volgt geen logisch format of patroon. Het is juist dit soort opvoeding, die mensen produceert zonder de capaciteit om voor zichzelf te denken; en dus mensen die gemakkelijk te manipuleren zijn; aldus Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/28/assata-shakur-1947-2025-levenslang-consequent-strijder-voor-gelijke-rechten/
10 16 De Amerikaanse president Donald Trump heeft bevestigd dat hij de inlichtingendienst CIA toestemming heeft gegeven om geheime operaties in Venezuela uit te voeren. Trump zegt te overwegen aanvallen uit te voeren op land “nu we de zee zo goed onder controle hebben”; aldus NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2586618-trump-geeft-cia-toestemming-voor-geheime-operaties-venezuela
10 20 De Verenigde Staten van Amerika heeft een enorme oorlogsvloot voor de kust van Venezuela ontplooid. Het gaat om een aanvalsonderzeeër, F-35-straaljagers, zelfs een nucleaire onderzeeër, torpedobootjagers, oorlogsschepen met raketinstallaties, verkenningsvliegtuigen en meer dan 4.000 mariniers. Daarnaast verblijven naar schatting 10.000 VS-militairen in de regio, vooral in Puerto Rico en op amfibische schepen. Er werden al dodelijke aanvallen uitgevoerd onder het mom van “the war on drugs”. De ware inzet is regime-verandering om greep te krijgen op Venezuela’s gigantische oliereserves en soevereine politiek; aldus Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/20/bereidt-de-vs-oorlog-voor-tegen-venezuela
10 29 Cuba maakt een zeer moeilijke periode door als gevolg van de langstdurende economische blokkade uit de wereldgeschiedenis. In 2022 stelde een VN-commissie al dat ‘de talrijke sancties van de Verenigde Staten van Amerika het strengste en meest langdurige systeem van eenzijdige dwangmaatregelen vormen, dat ooit tegen een land is toegepast’. Voor het 33ste jaar op rij keurde de VN 29 oktober jl. met een overgrote meerderheid een resolutie goed, die de VS-blokkade tegen Cuba veroordeelt. Alweer een overgrote meerderheid stemde dit keer voor het onmiddellijk beëindigen van dit wreed en zinloos sanctiebeleid, maar het beleid van president Donald Trump werpt vruchten af: 165 landen stemden voor, 7 tegen, waaronder de Argentinië, Hongarije, Israël, Oekraïne en – uiteraard – de VS. Er waren 12 onthoudingen, waaronder veel Oost-Europese landen; aldus Katrien Demuynck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/29/blokkade-zonder-einde-de-vs-faalt-cuba-betaalt
10 30 De Verenigde Staten van Amerika voert de druk tegen Venezuela op. President Donald Trump laat de buitenlandse inlichtingendienst CIA openlijk toe om ondermijnende acties in het Caribische land te organiseren en legt steeds meer economische sancties op om de Venezolaanse regering ten val te brengen. Dit is echter geen nieuw beleid, dit is de consequente voortzetting van het beleid van al zijn voorgangers; aldus Lode Vanoost.
11 05 Er heeft zich in New York, het walhalla van het kapitalisme, een politieke aardverschuiving voltrokken nu de democratisch socialist Zohran Mamdani burgemeester van die stad wordt. Deze overwinning is om meerdere redenen historisch. Naast zijn jonge leeftijd van amper 34 jaar en zijn religie is er het feit dat hij een eerste-generatie-immigrant is. Hij woont in de Verenigde Staten van Amerika sinds 2001 en werd pas in 2018 staatsburger. Ook de financiering van zijn campagne is opmerkelijk. Sinds de jaren 1970, toen het grote geld van rijke donoren de Amerikaanse verkiezingen ging domineren en de budgetten bleven groeien, is het vrijwel onmogelijk geworden om nog kans te maken verkozen te worden zonder enorme bijdragen van grote geldschieters. Mamdani’s radicale platform had bovendien een geniepige smeercampagne ontketend van de gevestigde elite, die miljoenen spendeerde om deze bedreiging voor hun macht te stoppen. Zijn platform is namelijk gericht op de betaalbaarheidscrisis in New York en richt zich tegen de belangen van financiën, grote bedrijven en vastgoed. Zijn populaire voorstellen zijn onder meer $ 30 aan minimumloon, belasting voor de rijken, bevriezen van huren, gratis buslijnen, gratis kinderopvang, gemeentelijke supermarkten om lage prijzen te garanderen en een ambitieus woningbouwprogramma; aldus Lode Vanoost, Marc Vandepitte en NOS Nieuws. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/05/new-york-city-verkiest-linkse-burgemeester-zohran-mamdani, https://nos.nl/artikel/2589241-linkse-mamdani-wint-burgemeestersverkiezing-new-york en https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/03/wordt-een-socialist-burgemeester-in-de-hoofdstad-van-het-kapitalisme
11 27 Het bezoek van de Syrische overgangspresident Ahmed Al-Sharaa op 10 november jl. aan het Witte Huis is om minstens 2 redenen uniek: het was sinds de onafhankelijkheid van het land in 1946 het eerste bezoek van een Syrisch staatshoofd aan de Verenigde Staten van Amerika en de VS heeft zijn sancties tegen Syrië slechts opgeschort, niet ingetrokken. En het bezoek is ook nog bizar: Syrië valt onder de in 2019 aangenomen ‘Caesar’-wet, die Damascus uitsluit van het internationale banksysteem. De FBI loofde in 2017 nog een beloning van $ 10 miljoen uit voor alle informatie, die kon leiden tot de arrestatie van degene die vandaag met alle eer in Washington is ontvangen. De Syrische president is pas op 7 november, dus 3 dagen voor zijn officiële bezoek, geschrapt van de Amerikaanse lijst van personen, die als terrorist worden beschouwd; aldus Saïd Bouamama. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/27/syrie-terrorist-pion-in-vs-strategie-voor-midden-oosten
11 27 De wereld verandert en de Verenigde Staten van Amerika slaat om zich heen: van proxy-oorlogen tot sancties, van Iran tot Oekraïne, van Taiwan tot Venezuela. Dit is geen reeks losse crisissen, maar één grote strijd om macht, wereldorde en winst. Dit is de clash van de 21ste eeuw; door Marc Vandepitte. Zie ook 12 06 onder het kopje ‘Europa’ en 12 11 onder ‘Wereldverhalen’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/11/27/de-clash-van-de-21e-eeuw
12 02 El Salvador heeft een geschiedenis van onderdrukking en repressie. Na de jaren ’90 leek het geweld te luwen, maar onder president Nayib Bukele keren willekeurige opsluitingen en verdwijningen terug – alsof ze nooit weg zijn geweest; aldus Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/02/el-salvador-opnieuw-gemilitariseerd
12 18 De regering van de Verenigde Staten van Amerika heeft een nieuwe, [periodieke; GjH] veiligheidsstrategie voorgesteld. De toon is openlijk imperialistisch, en China blijft in het middelpunt, als rivaal; aldus Jörg Kronauer. https://lavamedia.be/trumps-vs-en-de-globale-strijd-om-de-macht/
12 21 De Verenigde Staten van Amerika hebben opnieuw een schip voor de kust van Venezuela onderschept. Het zou de 3de keer in 11 dagen zijn dat de VS een schip in beslag neemt. Het schip voer in internationale wateren, maar staat wel op een Amerikaanse sanctielijst; aldus NOS Nieuws. Wanneer China of Rusland dit zou doen zou NOS Nieuws onder dezelfde omstandigheden spreken van piraterij. https://nos.nl/artikel/2595494-vs-onderschept-opnieuw-schip-voor-kust-venezuela-derde-in-elf-dagen
9 25 Achtergrond bij de Gaza Humanitarian Foundation, die nu in plaats van de UNRWA, het agentschap dat eerder verantwoordelijk was voor hulp aan de Palestijnse vluchtelingen in Gaza, de voedselbedeling in Gaza uitvoert. GHF is een schimmige commerciële organisatie, die het licht zag als geesteskind van het Israëlisch leger [dat daar een genocide pleegt; GjH] met de steun van de Verenigde Staten van Amerika als voedstervader; aldus Marleen Bosmans. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/25/gaza-humanitarian-foundation-is-partner-in-etnische-zuivering/
10 07 Wat we zien is geen ‘oorlog tussen Hamas en Israël’, zoals het in de meeste grote media telkens genoemd wordt. Wat we zien is de genocidale logica van een koloniaal project dat al vanaf dag één gebouwd is op etnische zuivering; aldus Seppe De Meulder. Zie ook 10 07 onder het kopje ‘Media’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/07/het-begon-niet-op-7-oktober-maar-reeds-voor-1948
10 07 Twee jaar na 7 oktober maakt Jeff Halper de balans op: “Dat Hamas die dag burgers vermoordde is onaanvaardbaar, maar de gruwel van de bezetting rechtvaardigt die militaire operatie”; aldus Willem De Maeseneer. https://www.mo.be/interview/interview-jeff-halper
10 09 Wat de ingrediënten van een vredesplan in Palestina, of zo u wilt Israël, zouden zijn: 1. Deradicalisering van de politiek en publieke sferen, 2. Hervorming van het Israëlische leger, 3. Verantwoording afleggen aan het Internationaal Strafhof, 4. Opening van Gaza: einde aan de blokkade, 5. Internationale waarnemers of een beschermingsmacht, 6. Stoppen met en gaan criminaliseren van de bezettings- en kolonisatiepolitiek, 7. Demilitarisering en ontruiming van de Westelijke Jordaanoever en Jeruzalem, 8. Beëindiging van administratieve detentie en vrijlating van Palestijnen, 9. Het recht op terugkeer bewerkstelligen, 10. Transparantie over publieke diplomatie en propaganda; aldus Marc Vandepitte, die Somdeep Sen citeert, een onderzoeker aan de Universiteit van Pretoria en auteur van het boek “Decolonizing Palestine: Hamas between the Anticolonial and the Postcolonial” (2020, uitgegeven door Cornell University Press). https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/09/hoe-een-vredesplan-voor-gaza-er-zou-moeten-uitzien
10 13 Sinds hun illegale aanhouding in internationale wateren hebben ze tal van schendingen ondergaan. Velen van hen zijn fysiek mishandeld, bedreigd door honden, van slaap beroofd, onder schot gehouden met lasers en hagelgeweren, en blootgesteld aan allerlei vormen van psychologische mishandeling. Wanneer Israël dit al met hulpverleners doet, kun je je een voorstelling maken wat ze met Palestijnen doen; aldus Thiago Avil, de organisator van de Global Sumud Flotilla. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/13/organisator-flotilla-vanuit-cel-als-israel-dit-met-ons-doet-wat-met-palestijnse-gevangenen
10 14 Waarom aanvaarden Israël en de Verenigde Staten van Amerika vandaag wat ze 2 jaar lang hebben geweigerd? Nu, nadat Israël 2 jaar lang een akkoord had afgewezen, gaat het onder zware druk van de VS, akkoord. De bocht van de VS is geenszins ingegeven door de genocide, maar door de groeiende instabiliteit van hun vazalstaten in de regio en de verschuiving in de wereldopinie. [Tenzij Israël haar destructieve doelen bereikt heeft, of sprake is van ‘voortschrijdend inzicht’; GjH] verschijnt de zionistische staat nu in haar ware gedaante; als een vazalstaat of als een orgaan dat de belangen van [het Westen de VS; GjH] in de regio behartigt; aldus Saïd Bouamama. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/14/staakt-het-vuren-in-gaza-stort-zionisme-in-de-diepste-crisis-sinds-1948
10 22 [De oorlog Israël; GjH] heeft [onder veel meer; GjH] de ouderen van Gaza in een ramp gestort, maar hun kwetsbaarheid was er al veel eerder. Wie 60 jaar of ouder was, leefde al in een samenleving zonder goed functionerende sociale voorzieningen. Ouderen waren voor financiële steun, medicijnen en dagelijkse zorg afhankelijk van hun kinderen en kleinkinderen. Maar door de 18 jaar durende blokkade, die de economie wurgde en armoede en werkloosheid systematisch in stand hield, konden families hun ouderen steeds minder ondersteunen; aldus Guido Cuyvers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/22/de-vergeten-slachtoffers-hoe-de-ouderen-van-gaza-in-stilte-sterven
10 29 “The only peace that Israël is interested in is to take our land piece by piece”, legde de Palestijnse Tareq in juli 2015 uit. Hij had het toen over de Oslo-akkoorden en hoe Israël het vooruitzicht van een Palestijnse staat, dat daarin beloofd wordt, gebruikt als zoethoudertje terwijl het ondertussen doorgaat met het koloniseren van steeds grotere stukken van de Westelijke Jordaanoever. Wat geldt voor de Oslo-akkoorden geldt ook voor het staakt-het-vuren dat momenteel zogezegd weer in Gaza van kracht is. Het enige staakt-het-vuren waarin Israël geïnteresseerd is, is dat Palestijnen hun verzet staken en dat Israël kan blijven bombarderen. Gisteren heeft Israël het staakt-het-vuren dat enkele weken geleden van kracht ging voor de 125ste keer geschonden; aldus Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/10/29/het-enige-staakt-het-vuren-dat-israel-wil-is-dat-palestina-het-verzet-staakt-en-israel-blijft-vuren
11 14 De afgelopen jaren escaleerden de gevechten tussen het Libanese Hezbollah en het Israëlische leger. Die gevechten begonnen op 8 oktober 2023, een dag na de aanval van Hamas op Israël. In 2024, na bijna een jaar van wederzijds geweld, escaleerde Israël het conflict. Israël voerde grootschalige bombardementen uit, doodde bijna het hele leiderschap van Hezbollah, en het viel Zuid-Libanon binnen. Meer dan 4.000 mensen in Libanon zijn sinds oktober 2023 gedood, ruim 16.000 raakten gewond. En ondanks de wapenstilstand waarmee Hezbollah en Israël eind 2024 instemden, voert Israël ook nu nog vrijwel dagelijks aanvallen uit; aldus Cosette Molijn. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/reportage-zuid-libanon-palestina-israel/
11 19 De Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem rapporteerde in juni 2025 dat 3.565 Palestijnen in ‘administratieve detentie’ zaten. Juist geweldloze mensenrechtenactivisten, zoals Ayman Ghraieb, lopen een groot risico op zo’n staatsontvoering. Deze opsluiting zonder wettelijke reden en zonder vonnis van een rechtbank kan dagen, maar ook jaren duren. Aymans ontvoering volgt op de benoeming van de extreemrechtse generaal-majoor David Zini tot hoofd van de Shin Bet, wat volgens War Resisters’ International duidt op toenemende politieke repressie door de binnenlandse veiligheidsdienst; aldus War Resisters’ International. https://vredessite.nl/nieuws/arrestatie_2514.html
12 03 Het staakt-het-vuren dat begon op 10 oktober jl. is officieel nog van kracht, maar in de praktijk is er van een staakt-het-vuren weinig sprake. En het ‘vredesplan’ voor Gaza van president Donald Trump is in werkelijkheid een blauwdruk voor een permanente bezetting, etnische opsplitsing en een springplank voor massadeportatie. Als antwoord daarop zou de solidariteitsbeweging moeten breken met het ritme van kortstondige protesten en zich verankeren in duurzame structuren; aldus De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/12/03/hoe-trump-en-israel-gaza-willen-opsplitsen-en-onderbrengen-in-concentratiekampen
12 10 Fase I van het Gaza-akkoord is nu bijna 2 maanden van kracht. Hamas heeft alleen het lichaam van de laatste Israëlische gijzelaar nog niet overgedragen. Tegelijkertijd voert het Israëlische leger nog dagelijks aanvallen uit en komt nog steeds veel minder hulp binnen dan was afgesproken. Sinds het begin van het bestand zijn meer dan 360 Palestijnen door het Israëlische leger gedood.
Voor fase II blokkeert Israël elke vorm van legitiem Palestijns leiderschap. Dit is nu een overeenkomst tussen Amerikanen en Israëli’s en heeft weinig [of niets; GjH] met Gaza’s problemen te maken; aldus David Poort. En uiteraard zwijgt Europa in alle talen, want er zijn nu eenmaal veel streken in de wereld waar internationale verdragen wat Europa betreft niet nageleefd hoeven worden. https://nos.nl/artikel/2593932-fase-twee-van-gaza-plan-dichtbij-maar-palestijnen-nauwelijks-aan-tafel
12 17 Wanneer de geschiedenis een handleiding voor kolonialisme had, dan zou hoofdstuk I de titel ‘Verdeel en Heers’ dragen. De Britten schreven het, de Fransen perfectioneerden het en de Israëli’s hebben het weer van de plank gehaald; aldus Abdelrahman Alserr. https://www.mo.be/analyse/de-oude-strategie-achter-Israels-nieuwe-orde-in-Gaza
5 26 Sinds José Ortega in 2007 president werd van het land, is Nicaragua afgegleden tot een dictatuur. Opeenvolgende verkiezingen zijn gemanipuleerd, van de scheiding van machten in het land is niets meer over. Tienduizenden Nicaraguanen zijn het land de afgelopen jaren ontvlucht, maar zij zijn ook in het buitenland nog altijd doelwit van repressie; aldus Boris van der Spek. https://nos.nl/artikel/2584064-vn-nicaraguanen-zijn-leven-tot-ver-buiten-de-grenzen-van-dictatuur-niet-zeker
Bovenstaande berichten van de afgelopen herfst overziend, waarover ik geen blog schreef, maken mij het volgende duidelijk: de wijze waarop we door onze media op de hoogte gesteld worden over wat er in de wereld gaande is, mist een richtinggevend kompas. Het ontbreekt aan elke kritische bezinning op het juiste handelen. De door België en Nederland geratificeerde, politieke VN-verdragen zouden bijvoorbeeld zo’n kompas kunnen zijn. In dat geval zou het wereldgebeuren in de media becommentarieerd worden naar het naleven van dan wel schenden van die verdragen. Zoals het nu gesteld is binnen onze media, weet de ene hand (van de grondwet en aangegane politieke verplichtingen) niet wat de andere hand (van de dagelijkse mediaberichtgeving en politieke beeldvorming) doet en geldt derhalve het “recht van het geld en het recht van de macht, en van een rationeel beredeneerde kapitalistische neoliberale status quo, losgezongen van de kwalijke belangen, die ermee gediend worden, en in onze media eveneens losgezongen van context en geschiedenis.
Onze media vermaken ons. Niet de inhoud, maar kijk- en luistercijfers zijn leidend, of de abonnementen die moeten worden verkocht. En de bezuinigingen, die ten koste van de kwaliteit en ten gunste van winstgevendheid worden doorgevoerd. Dus nemen de media het – een enkele standvastige en niet wegbezuinigde journalist daargelaten – absoluut niet nauw met grondwetten, wereldwijd geratificeerde en overeengekomen verdragen, duurzame vrede en met de wetenschappelijk wereldwijd overeengekomen consensus. Daarentegen wordt de wereld in onze media opgedeeld in vrienden en vijanden; de vrienden hebben niets dan goede intenties en laten wel eens steekjes vallen en de vijanden hebben kwalijke intenties en doen soms toch per ongeluk iets goed. Zonder enige zelfreflectie op ons eigen handelen, of dat nu strijdig is of in lijn met beschaafdheid, onderling overeengekomen politiek gedrag of wetgeving en daaruit voortvloeiende waarden, laten wij ons richting humane catastrofes duwen, richting klimaatcatastrofes, richting oorlogen en vijandschap. En velen van ons, veruit de meesten, laten zich al doende onnadenkend en slaapwandelend, en in de illusie dat zij het nieuws volgen richting afgronden duwen. Want dat doet het ons dagelijks geboden, vermakelijke mediagif.
Hopelijk hielp het hier boven gepubliceerde voor enkelen als een soort tegengif.
9 21 Hoewel er een lijn zit in wat mij raakt, en wat ik hier met u wil delen (waarmee ik zeggen wil dat ik dreig in herhaling te vallen), biedt de actualiteit in mijn ogen toch telkens weer verrassende dieptepunten. De lijn, die ik erin zie, is dat ik het schenden van mensenrechten door overheden tot in het diepst van mijn vezels verafschuw. We kunnen heel veel, en ‘onze’ kennis van zaken is omvangrijk, maar we stemmen op politieke partijen die van het schenden van het internationale recht en mensenrechten hun core bussenis gemaakt hebben. Er is dan ook weinig andere keuze. Wat dat aangaat is de tijdgeest in het Westen (België, Nederland, Europa en de Verenigde Staten van Amerika) gedurende de afgelopen 4 tot 5 decennia een gesel, die veel van onze medemensen pijnlijk treft (en mij ook, maar dan voornamelijk moreel).
Maar eerst even ‘Ter leering ende vermaeck’ wat definities (9 01; dus gepubliceerd op 1 september 2025):
Genocide: handelingen gepleegd met de bedoeling om een nationale, etnische of godsdienstige groep, of een groep behorende tot een bepaald ras, geheel of gedeeltelijk te vernietigen.
Misdaden tegen de menselijkheid: misdrijven gepleegd als onderdeel van een wijdverbreide of stelselmatige aanval gericht tegen [delen van; GjH] de burgerbevolking.
Onder het kopje ‘De polen’ heb ik de afgelopen zomer niets te melden gehad en kennelijk aan ‘Wereldverhalen’ het meest, wanneer we naar de nummers achter de inhoudsopgaven kijken.
In de tussentijd heb ik ook enkele ‘Werkstukken’ geschreven. Een over de moed om te zijn, een over bijna-dood ervaringen, een over Taoïsme en een over een ongeëvenaarde ode aan een geliefde. Die kunt u elders op deze website vinden.
Aangaande wat mij deze zomer geraakt heeft, en waarover ik toch geen blog schreef: wanneer het goed is, kunt u op een onderwerp klikken om het te lezen. En u kunt natuurlijk ook van hier doorlezen tot en met mijn ‘Nawoord’.
7 17 Het wordt gebracht als goed nieuws: in het Verenigd Koninkrijk zijn 8 gezonde kinderen geboren via een speciale behandeling waarbij telkens het DNA van drie mensen is gebruikt. Door de nieuwe ivf-techniek hebben de kinderen, waarvan de moeder een nare erfelijke aandoening op de mitochondriën in de eicel had nu elk hun eigen set genen. De 8 baby’s hebben veel minder kans op levensbedreigende ziektes, dan oorspronkelijk het geval was; door de nieuwsredactie van NU. Echter, of het goed nieuws is betwijfel ik, omdat het ‘geknoei’ met erfelijk materiaal zich helaas alle kanten kan op ontwikkelen. https://www.nu.nl/wetenschap/6362806/acht-kinderen-geboren-uit-dna-van-drie-mensen-via-nieuwe-britse-behandeling.html
7 05 Het is 2021 wanneer de brief met excuses van toenmalig premier Mark Rutte op de deurmat belandt. Nu zijn we sinds die excuusbrief al 5 jaar verder en er is nog altijd geen oplossing geboden. De stichting (Gelijk-)waardig Herstel (SGH) heeft nog nooit zoveel mensen doorverwezen naar 113 (het telefoonnummer voor mensen die denken aan zelfdoding); door José Boon. https://www.nu.nl/economie/6361096/bij-toeslagenouder-ingrid-ging-het-licht-uit-nadat-ze-excuses-had-gekregen.html
8 25 De maatschappij bepaalt in grote mate de levenskansen van haar leden. Dat verklaart tevens veel grote verschillen binnen samenlevingen. ‘Tijd’ is altijd een kernpunt geweest in sociale strijd. Vandaag zien we opnieuw dat tijd op een slinkse manier onder druk staat: “We leven langer, dus we moeten langer werken.” Zo’n stelling gaat voorbij aan de essentie dat ‘eigen tijd’ ons kostbaarste goed is. Een drogreden is dat onze pensioenen niet meer betaalbaar zouden zijn. Tot ongeveer de eeuwwisseling werd de stijgende productiviteit per werkend uur omgezet in meer eigen vrije tijd. We produceerden immers meer met minder arbeid.
De vraag is wie over onze tijd beslist; wie is eigenaar van onze tijd? Wij, of onze bazen?
Bij sommige politici leeft het idee dat we onze hoge levensverwachting te danken zouden hebben aan het kapitalisme. Nader onderzoek leert ons dat het eerder ondanks het kapitalisme is, dat we langer leven! Door Lode Vanoost, in gesprek met Patrick Deboosere, schrijver van het boek “Worden onze kinderen 120 jaar? Een geschiedenis van de levensverwachting” (2025, uitgegeven door EPO). https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/25/we-leven-langer-en-gezonder-dankzij-de-sociale-strijd-tegen-het-kapitalisme/
8 29 In alle categorieën, en met name de groep jongeren in de Nederlandse bijstand, vindt al 2,5 jaar groei plaats. Het afgelopen jaar steeg het percentage jongeren tot 6,2% (2.500 extra). In totaal ontvangen nu ongeveer 42.000 jongeren een bijstandsuitkering.
Het afgelopen kwartaal was ook onder mannen een grotere toename te zien in bijstandsontvangers, dan onder vrouwen. Eind juni bleek sprake van een toename van 2,3% (4.100 extra). Die stijging bij vrouwen was kleiner, omdat 0,5% meer vrouwen een bijstandsuitkering kregen (1.100 extra). Ook al is de stijging groter bij mannen, in absolute aantallen zijn er nog altijd meer vrouwen die bijstand ontvangen. In totaal gaat het om 229.000 vrouwen tegenover 181.000 mannen. Mogelijk is de toename bij vrouwen minder groot, omdat zij gemiddeld hoger opgeleid zijn en daarom sneller een baan vinden; door de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6367102/steeds-meer-mensen-ontvangen-bijstand-vooral-toename-bij-jongeren.html
8 29 Sinds een aantal weken staan er tentjes langs de spoorlijn aan de rand van het Utrechtse fort Blauwkapel. Op het gekraakte terrein wonen 12 mensen zonder onderdak en papieren, van wie bijvoorbeeld hun paspoort door hun werkgever is afgepakt. Het zijn mensen, die voornamelijk uit Oost-Europa komen. De bewoners zien het als een plek om de wachttijd voor een woning te overbruggen; door Mathijs Nieuwenhuijs. https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3934469/gemeentegrond-gekraakt-voor-tentenkamp-nabij-fort-blauwkapel
9 09 Ervaringsverhalen van mensen, die in armoede leven of hebben geleefd, krijgen nauwelijks ruimte in de media en politiek. Met zijn autobiografische debuut “Vuistslagen” (2025, uitgegeven door De Bezige Bij) wil Rasit Elibol het gesprek over armoede en kansenongelijkheid openbreken, want mensen met een uitkering worden verdacht gemaakt, zeker wanneer ze een migratieachtergrond hebben; door Marte Hoogenboom. https://www.oneworld.nl/identiteit/journalist-rasit-elibol-mensen-hebben-geen-idee-hoe-armoede-doorwerkt-in-je-leven/
9 17 Werkloosheid wordt in België vanaf 1 januari 2026 in de tijd beperkt. De symboolpolitiek van de regering-De Wever dreigt daarmee in de praktijk duizenden mensen in armoede te duwen. Isaura Calsyn, schepen van Sociale Zaken in Eeklo, ziet vanaf de eerste rij de desastreuze gevolgen: “Dit is een oorlog tegen mensen in armoede”. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/17/armoede-activeert-niet/
9 19 Het recht op rust, tijd en vrijheid [ook; GjH] aan het einde van ons leven staat onder druk. En hoe meer het systeem in crisis komt, hoe verder men onze rechten wil inperken. Op gepensioneerden kun je geen winst maken, want ze zijn niet actief op de arbeidsmarkt. Dat is een doorn in het oog van heel veel werkgevers en van mensen die juist in winsten geïnteresseerd zijn. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft nu dus een nieuwe studie uitgebracht, die ons vertelt dat we allemaal moeten doorwerken tot 70-jarige leeftijd. In het nieuwe groenboek van de Europese Commissie spreken ze ook over 70, 71, 72 jaar. Denemarken verhoogt de pensioenleeftijd al naar 70 jaar; door Seppe De Meulder over het boek “Werk, zwijg, sterf” (2025, uitgegeven door Epo) van Kim De Witte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/19/kim-de-witte-dat-de-pensioenen-niet-betaalbaar-zouden-zijn-is-een-leugen/
7 22 Amerikaanse onderzoekers zijn door president Donald Trump gewaarschuwd dat gebruik van termen als ‘gender’ en ‘vrouw’ hun financiering kan bedreigen, zelfs in dossiers over abortuswetgeving. Woorden als ‘man’ en ‘wit’ blijven ongemoeid. Het resultaat van het beleid onder de huidige president is een klimaat van censuur, waarin wetenschappers de resultaten van hun werk bijsturen om in aanmerking te blijven komen voor de nodige middelen. Volgens critici is er sprake van een ideologische machtsuitoefening, die de vrouwelijke stem uitwist: door het woord ‘vrouw’ te vermijden, verdwijnt ook het onderwerp ‘vrouw’ uit beleid, uit onderzoek en uit de volksgezondheid. Zo wordt Amerika met een president, die veel meer dan alleen een verjaardagskaart gemeen heeft met de Amerikaanse investeerder Jeffrey Epstein, nog meer uitgehold. En dat in een land, waar in sommige staten kindhuwelijken legaal zijn en abortus verboden, waar verkrachte meisjes soms met hun verkrachter moeten trouwen, opdat er geen rechtszaak van komt en waar die meisjes het recht niet hebben echtscheiding aan te vragen, omdat ze niet volwassen zijn; door Marijke Van Thielen. En ook dat is voor de Europese landen [met mensenrechten hoog in het vaandel; GjH] geen breekpunt voor hun betrekkingen met dat land. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/22/trump-en-epstein-hoe-ideologische-machtsuitoefening-in-de-vs-de-vrouwelijke-stem-uitwist/
9 01 Intieme terreur, een vorm van huiselijk geweld, treft jaarlijks tienduizenden vrouwen uit alle lagen van de Nederlandse samenleving. Een pleger van intieme terreur stelt alles in het werk om zijn partner in de relatie gevangen te houden. Eerst subtiel door lovebombing, daarna door dwang, gaslighting, isolatie, manipulatie en intimidatie. Probeert een vrouw zich aan de controle van de pleger te onttrekken, dan loopt zij het risico slachtoffer te worden van fysiek geweld, soms zelfs femicide. Bij Spui 25 gaan Ariane Hendriks en Ingrid Vledder, schrijvers van het boek “Met liefde heeft het niets te maken; Over het herkennen en stoppen van intieme terreur” (2025, uitgegeven door Cargo) en Saskia Belleman, maker van de podcastserie “Zij is van mij”, hierover op 26 september 2025 in gesprek. https://www.spui25.nl/programma/met-liefde-heeft-het-niets-te-maken-over-intieme-terreur-en-femicide en https://podcastluisteren.nl/pod/Zij-is-van-mij
9 09 Ervaringsverhalen van mensen, die in armoede leven of hebben geleefd, krijgen nauwelijks ruimte in de media en de politiek. Met zijn autobiografische debuut “Vuistslagen” (2025, uitgegeven door De Bezige Bij) wil Rasit Elibol het gesprek over armoede en kansenongelijkheid openbreken, want mensen met een uitkering worden verdacht gemaakt, zeker wanneer ze een migratieachtergrond hebben; door Marte Hoogenboom. https://www.oneworld.nl/identiteit/journalist-rasit-elibol-mensen-hebben-geen-idee-hoe-armoede-doorwerkt-in-je-leven/
9 10 Ouders, en vooral moeders, dragen vandaag een geïsoleerde en verpletterende verantwoordelijkheid: het combineren van kinderen opvoeden, een druk sociaal leven en fulltime werken, terwijl kinderopvang, onderwijs en zorginstellingen tekortschieten. Het is een historische tegenstrijdigheid, dit experiment van isolement in een kerngezin, waarrond alle structuren kraken. Met scherpe pen en ontwapenende eerlijkheid ontmaskert Noemi Willemen de schaduwzijde van haar moederschap. Haar verhaal is tegelijk persoonlijk èn een aanklacht tegen een samenleving, die perfectionisme verheerlijkt en zorg privatiseert; door Marc Vandepitte over haar boek “Marée basse” (2025, uitgegeven in eigen beheer). Op deze website is het te bestellen: https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/10/moederschap-zonder-roze-bril-een-spiegel-voor-onze-samenleving/
6 21 Racisme kent een lange geschiedenis en is al vaak door academici besproken. Maar wanneer we willen begrijpen hoe het vandaag werkt, moeten we racisme in verband brengen met het economische systeem waarin we leven. Zonder begrip daarvan is antiracisme meer een oefening in persoonlijke ontwikkeling voor witte mensen; door Samira Bendadi in gesprek met Arun Kundnani, schrijver van het boek “Wat is antiracisme? En waarom rijmt dat op antikapitalisme” (2025, uitgegeven door EPO). https://www.mo.be/interview/arun-kundnani-strijden-tegen-racisme-en-extreemrechts-doe-je-niet-met-een-app-maar-door-collectieve-kracht-op-te-bouwen
6 30 Ouderen zouden onze economie uithollen, vooral geld kosten en de zorg overspoelen. Maar dat beeld is niet alleen onjuist, het is ook kortzichtig, want het miskent de waarde, die deze generatie toevoegt aan onze samenleving; door Guido Cuyvers. Dat is overigens ook van ‘alle tijden’, want hoeveel oudere academici en vakbekwame mensen lukt het niet een baan te verwerven? https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/30/de-foute-rekensom-waarom-ouderen-geen-last-zijn-maar-een-troef/
7 03 In een rapport van de Dienst Toeslagen wordt de herkomst van een vrouw benoemd als ‘mogelijk signaal voor fraude’. Er wordt ook gesproken over de Turkse gemeenschap, waarin kinderopvang door bekenden als ‘vriendendienst’ zou worden gezien. Daarbij wordt de suggestie gewekt dat cultuurverschillen zouden kunnen leiden tot misbruik van toeslagen. Daarnaast werd het dossier van die vrouw ten onrechte gekoppeld aan de interne code ‘verblijfsstatus’, maar de vrouw had de Nederlandse nationaliteit. Die code geldt voor mensen zonder recht op toeslagen, omdat zij een verblijfsstatus hebben.
Op basis van die punten concludeert het College voor de Rechten van de Mens dat de dienst direct onderscheid heeft gemaakt op grond van ras en dat er voldoende aanwijzingen zijn dat de Turkse herkomst van de vrouw in weerwil van artikel 1 van onze Grondwet een rol speelde bij de controle en terugvordering van haar toeslagen; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6361266/college-oordeelt-dat-dienst-toeslagen-ouder-direct-discrimineerde.html
9 19 Antiracisme moet een politieke strijd zijn tegen het op gewelddadige wijze in stand gehouden kapitalistische systeem: we moeten collectieve macht opbouwen en terugvechten tegen de infrastructuur van geweld, die bestaat uit gevangenissen, grenzen, legers en politie; door Nina Henkens in gesprek met Arun Kundnani, schrijver van het boek “Wat is antiracisme? En waarom rijmt het op antikapitalisme?” (2025, uitgegeven door Epo). https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/19/antiracisme-moet-een-politieke-strijd-zijn-geen-pedagogische-strijd/
7 14 Geïnteresseerd in de achtergrond van enkele scènes keek ik naar een paar voorstellingen van Pina Bausch (1940-2009). Het begin van ‘Café Müller’ (mei 1978), dat voorkomt in de film ‘Hable con Ella’, lijkt mij door Pedro Almodóvar goed gekozen, maar van de totale productie begrijp ik weinig anders dan dat het café een ontmoetingsplaats is van een aantal merkwaardige personen, die elk in hun eigen wereld leven en langs elkaar heen. ‘Kontakhof’ (december 1978) komt op mij ijzingwekkend over als het gaat om menselijk gedrag en de verhouding tussen mannen en vrouwen. Van ‘Sacre du printemps’ (december 1975) zag ik een aantal scènes, die mij weinig deden.
7 30 Over hoe België en Nederland omgaan met de heikele kwesties rondom roofkunst. De façade zou weg moeten. Het is [en blijft; GjH] schaamteloos om deze rijkdommen ten toon te stellen zonder de koloniale plundering ervan in ogenschouw te nemen; door Karin Wolfs. https://www.de-lage-landen.com/article/koloniale-roofkunst-1/
6 30 Op meerdere plaatsen in Nederland zijn gisteravond en afgelopen nacht ‘lichtende nachtwolken’ waargenomen. Deze wolken ontstaan op zo’n 85 km hoogte. Daarmee zijn deze wolken met afstand de hoogste boven de aarde; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2573026-lichtende-nachtwolken-te-zien-boven-nederland
7 05 Waar we in Utrecht op z’n zachtst gezegd nogal worstelen met de komst van de wolf, zijn ze er in het Duitse Brandenburg na bijna 20 jaar aan gewend. Brandenburg kent het hoogste aantal wolven van West-Europa. Daar hebben de schaapherders kuddebeschermingshonden tegen de wolf. In deze deelstaat werden de herders voor het eerst door de Europese Unie financieel ondersteunt in de arbeidskosten. De aankoop en onderhoudskosten van die honden worden door de deelstaat vergoed. De herders ontvangen een extra vergoeding, bijvoorbeeld om hekken te plaatsen. En er wordt goed werk gemaakt van voorlichting om de bevolking te informeren waar bijvoorbeeld roedels wolven zich ophouden.
7 14 In bron- en mineraalwater uit de Ardennen, de Hoge Venen of uit de heuvels in Oost-Vlaanderen zitten ultrakorte PFAS. Analyses tonen aan dat trifluorazijnzuur, dat vaak wordt gebruikt als reagens in de organische synthese, tot diep in de natuurlijke wateraders is doorgesijpeld; door Steven Vanden Bussche. https://apache.be/2025/07/14/kleinste-pfas-duikt-op-belgisch-flessenwater
7 23 In wat nu Noord-Frankrijk is, leefde 247 miljoen jaar geleden een klein reptiel. Klauterend in reusachtige varens en andere plantensoorten jaagde deze Mirasaura op insecten. Op zijn rug had het dier een opvallende kam. Die was gemaakt van iets wat lijkt op veren, maar het niet zijn. Het blijkt een nieuw uitgroeisel van de huid dat onafhankelijk ontstond in de evolutie, maar geen haren, schubben of veren. De kam was ongeschikt om te zweven of het lichaam warm te houden. Mirasaura gebruikte de kam waarschijnlijk om te seinen, bijvoorbeeld om te communiceren met soortgenoten of om vijanden af te schrikken; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2576129
7 29 Science besloot onlangs een omstreden publicatie uit 2011 terug te trekken. Het artikel over bijzondere bacteriën is teruggetrokken vanwege een discussie over de interpretatie van de data. Echter, wanneer je dat gaat doen, zou je de helft van alle wetenschappelijke literatuur moeten intrekken. Niet uitgesloten is, dat de beslissing van Science te maken heeft met de door sommigen ongewenste comeback van de onderzoekster Felisa Wolfe-Simon. Dat zou dan een gevaarlijke beslissing zijn. Wanneer een hoofdredacteur zonder wetenschappelijke hoor en wederhoor zomaar artikelen kan terugtrekken, die haar of hem niet bevallen, kunnen we de wetenschap wel opdoeken. Op die manier zijn bijvoorbeeld covid-, gender- en klimaatonderzoek straks ten dode opgeschreven. Binnen de wetenschappelijke gemeenschap controleert men elkaars onderzoek, en dat gebeurt zo integer mogelijk. Deze hoofdredacteur vindt kennelijk dat hij boven de wetenschap staat; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2576819
8 05 De mensheid heeft de watercyclus op aarde danig verstoord. Momenteel verdroogt het noordelijk halfrond in sneltempo. Overmatig gebruik van grondwater speelt hierbij een grotere rol dan gedacht; door Toon Lambrechts.
6 24 De gloednieuwe, krachtige telescoop in het Vera C. Rubin-observatorium in Chili ontdekte binnen 10 uur maar liefst 2.104 tot nu toe onbekende planetoïden (kleine planeten, die ook om de zon draaien). Ook werden 7 objecten in de buurt van de aarde gevonden, waarvan we het bestaan tot nu toe niet wisten; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6360121/supertelescoop-toont-ongeevenaarde-fotos-van-melkweg-en-daarbuiten.html
7 04 Exploderende sterren zijn niet nieuw, maar dat dezelfde ster 2x kan ontploffen werd pas onlangs ontdekt. Door het bestuderen van de rest van supernova SNR 0509-67.5 op zo’n 160.000 lichtjaar afstand, werd vastgesteld dat dezelfde ster ook al eens eerder was ontploft. De eerste explosie zou zijn veroorzaakt doordat een buitenste ‘schil’ van helium instabiel werd. Dat zou een ontploffing aan het oppervlak van de ster veroorzaakt hebben. Die explosie stuurde schokgolven naar de kern van de ster, waardoor die samengeperst werd tot het punt dat er nog een tweede explosie plaatsvond. Het toont op z’n minst aan dat sterren kunnen ontploffen voordat ze opgebrand zijn en dan onder hun eigen massa bezwijken; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6361306/astronomen-zien-ster-die-twee-keer-ontplofte-belangrijkste-explosies-in-heelal.html
7 11 De komeet 3I/ATLAS bezoekt nu ons zonnestelsel, hetgeen hem het oudste object in ons zonnestelsel ooit maakt. Hij bestaat voornamelijk uit ijs en andere bevroren stoffen en vormde zich mogelijk 7 miljard jaar geleden. Daarmee zou de komeet al zo’n 2,5 miljard jaar ouder zijn dan ons zonnestelsel. Eerder werden 1I/Oumuamua (in 2017) en 2I/Borisov (in 2019) gezien als ‘bezoekers’ van buiten ons zonnestelsel. Maar 3I/ATLAS is een stuk groter, en naar nu blijkt ook een stuk ouder; door Robbert van der Linde. https://www.nu.nl/tech-wetenschap/6362204/langsvliegende-komeet-mogelijk-miljarden-jaren-ouder-dan-ons-zonnestelsel.html
7 16 Onlangs is met de James Webb-ruimtetelescoop een babyfoto van het zonnestelsel HOPS-315 gemaakt. En stelsel dat heel erg lijkt op ons eigen zonnestelsel op 1.300 lichtjaar afstand van de aarde. Eerder zijn ook zonnestelsels in wording waargenomen, maar daarin waren zich al planeten aan het vormen; een latere ontstaansfase dus; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2575276-astronomen-maken-babyfoto-van-pasgeboren-zonnestelsel
8 01 Heldere foto’s van een vrouw van ongeveer 50 jaar oud, die zo’n 2.500 jaar geleden leefde, tonen op haar huid ingewikkelde tatoeages van een haan, een hert, een mythisch wezen dat half leeuw en half adelaar is en luipaarden. Het gaat om een Siberische ijsmummie van het nomadische, paardrijdende Pazyrykvolk, dat op de uitgestrekte steppe tussen China en Europa leefde. Haar bijzondere tatoeages kunnen moderne tatoeëerders maar moeilijk namaken. Ze moeten zijn aangebracht door iemand met het juiste gereedschap en verstand van gezondheid en veiligheid, iemand die weet wat de risico’s zijn als de huid wordt doorboord; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/tech-wetenschap/6364315/2500-jaar-oude-siberische-ijsmummie-had-zeer-geavanceerde-tatoeages.html
7 03 Dat er zo’n groot verschil is tussen de boodschap, die we van bovenaf krijgen en de economische realiteit, die de meesten van ons ervaren komt door de zogenaamde ‘willekeurige variabelen’, die de inflatie vandaag de dag aansturen. Die variabelen zijn overigens alles behalve ‘willekeurig’. Factoren als haperingen in de toeleveringsketen, oorlog en extreme weersomstandigheden worden allemaal versterkt door de klimaatverandering. En al deze factoren leiden op de lange termijn tot een verhoogde inflatie. Vergeet dus de beloftes van politici: de kosten voor levensonderhoud blijven stijgen, en de schuldige is dichterbij dan je denkt; door Grace Blakeley, vertaald door Jan Reyniers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/03/donderdag-de-klimaatcrisis-maakt-het-leven-duurder/
7 08 Een generatie is ongezien in de steek gelaten, doordat daadkrachtig klimaatbeleid keer op keer is uitgesteld. En zo schuift de problematiek door naar een generatie, die de crisis niet heeft veroorzaakt. Het is nalatigheid. Het is ontlopen van historische verantwoordelijkheid, maar bovenal drijft het de spot met één van de kerntaken van een overheid: haar burgers beschermen; door Daan Reydams en Liv Onkelinx. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/08/onze-klimaatangst-is-een-luxe-die-we-moeten-aangrijpen/
7 15 De klimaatdoelen voor 2030 en daarna raken steeds verder uit zicht, maar de overheid richt zich vastberaden vooral op het hier en nu, terwijl juist zaken als het klimaatprobleem om structureel beleid en houvast vragen, niet om wispelturigheid. Een langetermijnvisie op het gebied van klimaat is urgent. Dan weten bedrijven en burgers waar ze aan toe zijn. Wanneer maatregelen worden ingevoerd en dan weer geschrapt of uitgesteld, zoals met de CO2-heffing voor de industrie, de salderings-regeling of de verplichte hybride warmtepomp, helpt dat niets en niemand. De Klimaatraad adviseert het kabinet daarom samen met burgers en de Tweede Kamer een ‘Klimaatvisie’ op te stellen. Daarmee kijkt de overheid dan minstens 25 jaar vooruit, en het liefst 100 jaar. Daarmee wordt het existentiële klimaatprobleem over een regeerperiode van 4 jaar (of korter) heen getild, zoals indertijd met het nationale Deltaprogramma tegen hoog water; door Emma van Bergeijk. https://www.nu.nl/klimaat/6362619/politiek-kijkt-volgens-adviesraad-te-kortzichtig-naar-klimaat.html
7 21 De Chinese premier Li Qiang heeft zaterdag in Tibet de start van de bouw van de grootste waterkrachtcentrale ter wereld aangekondigd. De dam moet 3x zoveel stroom produceren als de Drieklovendam. Die – tot nu toe grootste centrale ter wereld – levert jaarlijks al ongeveer de totale stroomproductie van Nederland; door de nieuwsredactie van NU. Wat mij opvalt is dat deze Chinese dam in Tibet gebouwd wordt, wat mijns inziens een buurland is van China. En dat onze media de zorgen van Bangladesh en India breed uitmeten zonder een woord te besteden aan hoe voortvarend China handelt om fossiele brandstoffen overbodig te maken. https://www.nu.nl/economie/6363199/china-begint-met-bouw-grootste-dam-ter-wereld-india-en-bangladesh-zijn-bezorgd.html
7 23 Vanmiddag stelde het Internationaal Gerechtshof in Den Haag vast dat landen volgens het internationaal recht actie moeten ondernemen tegen klimaatverandering. Deze woorden konden rekenen op luid applaus bij het Vredespaleis, waar de zaak op verzoek van Vanuatu werd behandeld. Deze laaggelegen kleine eilandstaat in de Stille Oceaan werd gesteund door ruim 130 andere landen. Met de uitspraak volgde iets van de duidelijkheid, die ze daar verlangden: een ‘duurzame, gezonde en schone leefomgeving’ is een mensenrecht, en landen moeten daarom het klimaat beschermen. Doen ze dat niet, dan begaan ze volgens het hof mogelijk een onrechtmatige daad. Het hof zet met haar uitspraak de deur open voor rechtszaken om mogelijke herstelbetalingen af te dwingen voor landen, die getroffen zijn door de gevolgen van klimaatverandering; door Meike Wijers en Sven Schaap. https://nos.nl/artikel/2576156
7 27 In Turkije is vrijdag een recordtemperatuur van 50,5°C gemeten. Door de extreme hitte kampt het land al meerdere dagen met bosbranden. Het Italiaanse eiland Sicilië kampt ook met bosbranden; 380 in getal. Ook in Griekenland is de brandweer druk met het bestrijden van natuurbranden, net als in het zuiden van Frankrijk en in Spanje; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/buitenland/6363837/recordtemperatuur-van-505-graden-in-turkije-evacuaties-vanwege-bosbranden.html
8 01 De Europese Unie zette in 2019 met de ‘Europese Green Deal’ een ambitieuze koers uit naar een duurzame en groene toekomst. Centraal daarin stond het doel van klimaatneutraliteit tegen 2050, wettelijk verankerd in de Europese Klimaatwet: voor elke ton CO2 en andere broeikasgassen, die worden uitgestoten, moet ook een ton van dat spul uit de atmosfeer worden gehaald, bijvoorbeeld door het aanplanten van bossen of het gebruik maken van nieuwe innovatieve technologieën. Deze transitie vindt uiteraard niet van de ene dag op de andere plaats. De EU trekt hiervoor 30 jaar uit, met tussentijdse doelen die het pad vormgeven. Die stappen bepalen in grote mate het traject dat de EU volgt en de hoeveelheid broeikasgassen, die onderweg nog worden uitgestoten. Hoewel een lineair traject hier vanzelfsprekend lijkt, is het essentieel om juist in het begin meer inspanningen te doen; hoe sneller de EU zijn uitstoot vermindert, hoe minder broeikasgassen er in de atmosfeer terechtkomen – wat beter is voor het klimaat. De laatste tonnen uitstoot verminderen, zal waarschijnlijk ook het moeilijkste zijn; door Jana Gheuens. https://www.sampol.be/2025/08/make-europe-green-again
8 05 Verschillende tanden van dinosaurussen bevatten chemische sporen waarmee men de lucht – uit de tijd dat ze gebruikt werden – kan aflezen. De tanden stammen uit de krijtperiode (66 tot 145 miljoen jaar geleden) en de jura (145 tot 201 miljoen jaar geleden). Aan de hand van die sporen kan onder meer gemeten dat er bijvoorbeeld in de late jura bijna 3x zoveel CO2 in de atmosfeer zat als tegenwoordig. Dat kwam mede door de vele vulkanen, die toen actief waren; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6364738/wetenschappers-achterhalen-oerlucht-die-dinosaurussen-inademden.html
8 06 Nadat een recente hittegolf Europa van Portugal tot Turkije teisterde wordt in augustus een tweede, meer intense golf verwacht, die zich volgens voorspellingen zal uitstrekken tot de Benelux, heel Frankrijk en Noordelijk Europa. Vooral baby’s, senioren en mensen met een bestaand ziekteprobleem zijn de eerste slachtoffers, terwijl ook schijnbaar gezonde mensen er door geraakt kunnen worden. De onwil om klimaatcrises ernstig te nemen, dreigt onomkeerbare gevolgen te krijgen; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/06/hittegolven-of-hoe-overheden-en-media-de-klimaatcrisis-niet-ernstig-nemen/
9 02 Beleid dat een dubbele hypotheek op onze toekomst zet: wat doorgaat voor ‘klimaatactie’ van de EU-Commissie is een Trojaans paard dat volledig ten bate komt van private partijen. De Europese Unie breekt daarmee al haar klimaatbeloften. Ze garandeert maximale winsten voor de privésector met Europees belastinggeld als waarborg, zonder openbare controle en vooral, zonder enige positieve klimaatimpact; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/02/trojaanse-logica-privatisering-eu-klimaatbeleid-ten-bate-van-industrie/
9 07 De ‘Nathaniel B. Palmer’ vaart al ruim 3 decennia naar de uithoeken van Antarctica. Het schip vervoert materiaal en voedsel naar de stations van de Verenigde Staten van Amerika op de Zuidpool, en is vooral belangrijk voor wetenschappelijk onderzoek. Een zaak waarop de huidige Amerikaanse president Donald Trump en zijn regering miljarden op bezuinigen. De Nathaniel B. Palmer is een ijsbreker en is speciaal gebouwd om dwars door het drijvende zee-ijs te kunnen varen. Daardoor kan het schip op de meest afgelegen plekken komen voor metingen. Wetenschappelijke ijsbrekers zijn wereldwijd op drie handen te tellen. Aan boord vind je 2 helikopters, laboratoria, onderzoeksapparatuur, radarsystemen en soms onderwatervoertuigen en robots, maar hij moet van Trump en de zijnen voor anker. Onder meer Amerikaanse geleerden trokken aan de bel over de Palmer. In een open brief vroeg de ‘diepbezorgde Arctische onderzoeksgemeenschap’ aan wetenschapsfinancier NSF het schip te behouden. Ze benadrukken dat de VS met dit besluit zijn leidende rol in de wetenschap zal verliezen. De brief is ondertekend door bijna 200 wetenschappers van topuniversiteiten zoals Columbia, Harvard en Stanford; door Emma van Bergeijk. https://www.nu.nl/klimaat/6368055/trumps-bezuinigingen-bereiken-antarctica-belangrijk-onderzoeksschip-voor-anker.html
7 07 Onlangs is met behulp van artificiële intelligentie een hymne van bijna 3.000 jaar oud ontcijferd. De lofzang blijkt over de stad Babylon te gaan, die een millennium daarvoor (rond 2.000 v.Chr.) in Mesopotamië werd gesticht (waar nu het huidige Irak ligt). Het was ooit de grootste stad ter wereld. De metropool was een cultureel centrum en er werden talloze teksten geschreven, waarvan een groot deel op kleitabletten; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6361715/babylonische-hymne-van-bijna-drieduizend-jaar-oud-ontcijferd-met-behulp-van-ai.html
7 15 D66, GroenLinks-PvdA, NSC en VVD bepleiten burgers auteursrechten te geven op hun eigen uiterlijk en hun stem om zo online-misbruik met AI-technieken tegen te gaan. Door het auteursrecht uit te breiden willen die partijen het maken en verspreiden van deepfakes tegengaan. De partijen willen ook dat grote tech-bedrijven strenger worden aangepakt, wanneer ze te weinig doen om verspreiding van deepfakes op hun platforms tegen te gaan. De 4 partijen volgen met hun voorstel het recente voorbeeld van Denemarken. Dat is het eerste Europese land dat hierover wetgeving heeft aangekondigd; door Hicham Abarkan. https://nos.nl/artikel/2575181-kamer-wil-burgers-auteursrecht-geven-op-gezicht-en-stem-david-versus-goliath
8 22 Artificiële Intelligentie (AI) draait op datacentra: gigantische hallen vol servers, die dag en nacht rekenen. De IT-sector is inmiddels al verantwoordelijk voor 2 tot 4% van de jaarlijkse CO2-uitstoot, en het Internationaal Energieagentschap (IEA) ziet de elektriciteitsvraag van datacentra wereldwijd nog vòòr 2030 meer dan verdubbelen tot circa 945 TWh (ongeveer de jaarconsumptie van Japan). In geavanceerde economieën nemen datacentra tot 20% van de groei in elektriciteitsverbruik voor hun rekening. Dit, terwijl we nog maar aan het begin van de AI-revolutie staan. Het legt een enorme druk op elektriciteitsnetten en maakt daardoor de afhankelijkheid van fossiele centrales niet ongedaan; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/22/ai-als-klimaatboosdoener-hoog-tijd-voor-grenzen/
5 25 Dit is ook de wereld waarin wij leven: honderden medewerkers van EY, Deloitte en Price waterhouse Coopers (PwC), zouden 5 jaar lang gefraudeerd hebben bij het maken van examens. Het gaat bijvoorbeeld om het delen van antwoorden, het ontvangen van antwoorden zonder het te melden of het samen maken van toetsen. Eerder kreeg branchegenoot KPMG Nederland om soortgelijke fraude al een boete van $ 25 miljoen; door de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6360317/accountantskantoren-deloitte-pwc-en-ey-krijgen-miljoenenboetes.html
6 18 Met de handelsoorlog van president Donald Trump wil hij de VS-hegemonie redden. We zouden wat mij betreft [net als India en onlangs Vietnam; GjH] hierin niet moeten meegaan, maar moeten kiezen voor eerlijke handel met het globale zuiden, voor duurzame ontwikkeling, en het systeem bestrijden dat tot deze handelsoorlog leidt; door Ben Van Duppen. https://lavamedia.be/trumps-tarievenoorlog-is-gevaarlijk-maar-komt-niet-uit-de-lucht-gevallen/
7 03 Amerikaanse energie is de afgelopen jaren voor Nederland steeds belangrijker geworden. De Verenigde Staten van Amerika zijn inmiddels de grootste leverancier van zowel gas als olie, nu de afhankelijkheid van Rusland juist sterk is afgebouwd; door de economieredactie van NU. Wij maken Donald Trump en Amerika groot. https://www.nu.nl/economie/6361153/nederland-is-voor-olie-en-gas-steeds-afhankelijker-van-de-vs.html
7 07 De 38-urenweek is inmiddels een mythe; allang. Flexibel werken betekent vaak ‘altijd beschikbaar zijn’. De krapte op de arbeidsmarkt maakt dat wie werkt, steeds meer moet presteren. Buiten kantooruren blijft de stress nazinderen: het halen van (dag-)doelen, e-post controleren, binnen termijnen afleveren, WhatsApp-groepen volgen en er in participeren… We leven niet in een samenleving van verveling of verzadiging, maar in een van jakkeren. Momenteel zit één op de 10 actieven van de werkende bevolking langdurig thuis, dat is meer dan een half miljoen mensen; bijna 40% daarvan vanwege een psychosociale stoornis. En dan gaat dit over arbeiders, bedienden en zelfstandigen, die het niet meer trekken. Daarnaast zitten nog heel wat mensen op de rand van een burn-out of hebben het heel moeilijk, maar blijven doorwerken, omdat ze het anders financieel niet trekken: de afbetaling van hun huis, de gevolgen van hun echtscheiding [eventueel mede veroorzaakt door dat jakkeren; GjH], studerende kinderen, enzovoort; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/07/is-vakantie-opium-van-het-volk/
7 07 Voor het uitbouwen van een duurzaam en sociaal Europa, moet de politieke macht van grote bedrijven drastisch worden ingeperkt. Laten we daarom de strenge regels voor de omgang met tabakslobbyisten uitbreiden naar de fossiele brandstofindustrie en andere [ongewenste; GjH] sectoren; door Olivier Hoedeman. https://www.sampol.be/2025/07/breek-de-macht-van-de-bedrijfslobbyisten-in-brussel
7 11 Meer dan 60 bedrijven blijken actief deel te nemen aan de genocide in Palestina (zo u wilt Israël), bijvoorbeeld door AI-software te leveren aan het Israëlische leger. Israël en de Verenigde Staten van Amerika reageerden ontstemd op het rapport met deze inhoud en dreigen met sancties tegen VN-rapporteur Francesca Albanese; de boodschapper van het nieuws over de economische motor achter de genocide in Gaza; door Kathleen Van Looveren. https://apache.be/2025/07/11/economische-motor-achter-genocide-gaza
7 17 Een rechter in Brussel heeft niet alleen bevolen dat de Vlaamse regering een specifieke container met militair materiaal tegenhoudt, maar verbiedt ook elke verdere doorvoer van militair materieel naar Israël. De uitspraak is gedaan in een kort geding nadat een container met kegellagers vorige maand in de haven van Antwerpen werd onderschept. De inhoud was bedoeld voor het Israëlische defensiebedrijf Ashot Ashkelon Industries, een Israëlisch defensiebedrijf dat onderdelen levert voor Merkava-tanks en Namer-pantservoertuigen. Deze systemen worden volgens de organisaties dagelijks ingezet bij de genocide in Gaza; door NOS Nieuws en De Wereld Morgen. https://nos.nl/artikel/2575401 en https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/17/baanbrekend-vonnis-tegen-vlaamse-overheid-voor-doorvoer-militair-materiaal-naar-israel/
7 21 Er gaan steeds meer stemmen op om het antidwangmiddel in te zetten. Dat is een wet, die de Europese Unie ruimte geeft om stevig terug te slaan wanneer een land van buiten de unie zijn wil probeert op te leggen aan een of meerdere EU-lidstaten. Daarbij valt in dit geval te denken aan het heffen van een extra belasting op diensten van Amerikaanse techbedrijven of het beperken van Amerikaanse investeringen in Europa of bedrijven uit de VS zelfs uitsluiten van Europese aanbestedingsprocedures. De maatregel wordt ook wel gezien als een ‘bazooka’ of ‘nucleaire optie’, omdat het een zeer stevige handelsmaatregel is. Mocht de EU deze stap werkelijk zetten, dan zal dat [mogelijk uiteraard; GjH] een Amerikaanse tegenreactie uitlokken. De Europese landen hebben dan ook het liefst dat beide partijen voor afloop van de sluitingstermijn een overeenkomst bereiken; door de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6363251/eu-overweegt-zijn-bazooka-in-te-zetten-tegen-amerikaanse-techbedrijven.html
7 28 Onder druk van dreigementen, geuit door de Amerikaanse president Donald Trump, tekende Europa een handelsakkoord dat vooral veel slikken en weinig winnen betekent. Wat ineens als ‘stabiliteit’ verkocht wordt, is in werkelijkheid een dure knieval, die de Europese Unie niet verheft boven de status van economische vazal van Washington. Een tarief van 15% op Europese export vervangt de dreigende 30%. Europa verbindt zich ook om voor $ 750 miljard aan computerchips en Amerikaans vloeibaar gas te kopen, plus $ 600 miljard aan extra investeringen in de VS.
Europa, dat eerst nog dreigde met tegenmaatregelen, tekende uiteindelijk zonder krachtig weerwoord. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen noemt het een ‘goed akkoord’, dat ‘stabiliteit zal brengen’. Diplomaten betreuren dat Europa niet samen met landen als China tegengewicht bood. Voorstanders van een hardere aanpak, zoals Frankrijk en bepaalde EU-functionarissen, beklagen de voorzichtigheid van Von der Leyen. Trump zegt overigens ook importheffingen tussen de 15 en 20% op te leggen aan landen, waarmee de Verenigde Staten van Amerika geen handelsakkoord hebben gesloten.
Europa krijgt in ruil voor die 15% voornamelijk [tijdelijke; GjH] zekerheid over de tarieven. Dat geeft Europese bedrijven wat ademruimte, maar tegelijk ondermijnt de overeenkomst de Europese positie op de wereldmarkt. De gemiddelde invoerheffing op Europese goederen was vóór Trump amper 1,5%. Nu is dat 10x meer. De deal met Japan — ook 15% — toont aan dat de EU voor de VS geen bevoorrechte partner (meer) is. Na het NAVO-akkoord, waarin Europa miljarden extra beloofde aan defensie-uitgaven, volgt nu [alweer; GjH] een zware economische toegeving. Het akkoord is [vooral gewoon; GjH] een teken van machteloosheid; door Marc Vandepitte en de economieredactie van NU.
8 01 Naschrift: de nieuwe importheffingen, voor landen waarmee de VS geen overeenkomst gesloten heeft, beginnen bij 10% (voor landen waar de VS meer naar exporteert dan uit importeert; hieronder vallen de meeste landen) tot 41% (voor landen met de hoogste handelstekorten); door NOS Nieuws en de nieuwsredactie van NU.
8 13 In het huidige groeitempo zullen Chinese automerken, zoals BYD, JAC, NIO, Ora, XPeng en Zeekr, ons wegennet gaan veroveren. Dat daar geen tromgeroffel aan te pas komt, is typisch Chinees. Verslag van een muisstille revolutie door Hans van Willigenburg. https://www.hpdetijd.nl/economie/economie/47301/autos-uit-het-oosten
8 26 De 4 grootste Amerikaanse vermogensbeheerders BlackRock, Fidelity, State Street en Vanguard hebben ruim 10% van de Nederlandse beursgenoteerde bedrijven in beheer. Dit Amerikaanse aandeel kan van invloed zijn op duurzaamheidsdoelen van Nederlandse bedrijven nu in de Verenigde Staten van Amerika (ook) op klimaatgebied een andere wind waait. Grote vermogensbeheerders, waaronder de 4 genoemd, stemden vorig jaar bij slechts 1,4% van de maatschappelijke en milieuresoluties voor. Dat is het laagste cijfer sinds begonnen is met meten; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2579944-vermogensbeheerders-vs-beinvloeden-duurzaamheidsdoelen-nederlandse-bedrijven
9 03 Vrijhandel belooft open grenzen voor kapitaal, maar sluit mensen tegelijk op achter prikkeldraad. Terwijl bedrijven recordwinsten boeken, worden migranten gedeporteerd, uitgebuit en tegen elkaar uitgespeeld. Massale deportaties zijn sinds 50 jaar een vast onderdeel van het ‘vrijhandelsbeleid’ van de Amerikaanse democraten en republikeinen, als antwoord op de onophoudelijke zoektocht van kapitaal naar hogere winsten. Dit beleid heeft geleid tot migratie, ontheemding en de toenemende criminalisering van migranten. Het zorgt ervoor dat arbeiders onderling verdeeld blijven en er over de hele linie een druk op de lonen blijft; door Kevin Thomas, vertaald door Katrien Vandegaer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/03/vrijhandel-profiteert-van-onvrije-burgers/
9 06 Nederlandse banken zijn op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme (Wwft) verplicht om transacties van klanten permanent te screenen op ‘ongebruikelijke’ transacties. Die moeten ze melden aan de Financial Intelligence Unit (FIU), die op haar beurt beoordeelt of de transactie ‘verdacht’ is. Zo ja, dan informeert de FIU de opsporingsdiensten. Bij een verhoogd risico moeten banken een klantonderzoek starten. Wanneer de bank vindt dat de klant zijn of haar onschuld onvoldoende bewijst, dan moet de bank de relatie beëindigen. Ergo: dan verlies je je bankrekening. En zonder kun je niet volwaardig deelnemen aan de maatschappij.
Het valt advocaat Samira Sabir op dat steeds meer Nederlanders met een Palestijnse achtergrond, en die zich inzetten voor de Palestijnse zaak, zich bij haar melden met bankproblemen. Zij staat nu ongeveer 50 moslims bij met bank-issues. Nederlandse banken mogen niet discrimineren, maar in de praktijk gebeurt dat wel. Zo heeft het College voor de Rechten van de Mens de afgelopen 2 jaar al 3x geoordeeld dat ING discrimineerde. Daarbij ging het onder meer om controles vanwege ‘de niet-Nederlandse achternaam’ van een klant. In mei dit jaar maakte ING excuses voor ‘ervaren’ discriminatie. In 2023 waarschuwde de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) dat financiële instellingen moslims disproportioneel vaak confronteren met het blokkeren van hun rekeningen, het weigeren van diensten of buitensporige verzoeken doen om informatie te verstrekken; door David Davidson en Jan-Hein Strop. https://www.ftm.nl/artikelen/hoe-banken-moslims-tot-verdachten-maken-heeft-u-ooit-positief-gestaan-tegenover-hamas
6 24 Wie er de grote media op naslaat krijgt over Iran dit verhaal: ‘Iran moet gedwongen worden te onderhandelen’, ‘neemt het initiatief in eigen handen’ èn president Donald Trump ‘reageert’. “Elke oorlog was het resultaat van medialeugens” zei Julian Assange reeds jaren geleden. Het is nu niet anders; door Lode Vanoost, die een en ander rechtzet. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/24/media-geven-over-de-vs-oorlog-tegen-iran-context-noch-geschiedenis/
6 25 VRT NWS publiceerde op maandag 23 juni een samenvatting van een opiniepeiling, die de indruk wekt dat er een breed draagvlak bestaat voor hogere defensie-uitgaven, voor de herinvoering van militaire dienstplicht en voor de ontwikkeling van een eigen Europese afschrikking met atoomwapens. Dat deed de openbare omroep zonder de opdrachtgever van de peiling te vermelden. Dat blijkt de European Council on Foreign Relations (ECFR) te zijn. Dit is geen officieel overheidsorgaan, maar een privé-denktank, die zich spiegelt aan de Amerikaanse denktank met een gelijksoortige naam Council of Foreign Relations. De ECFR werd opgericht in 2007 door Brits auteur Mark Leonard met 50 medeoprichters, zoals de Nederlandse prinses Mabel van Oranje. De eerste financiers waren de Open Society Foundation van George Soros en een aantal andere Amerikaanse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en Zweedse denktanks, waaronder de Mercator Foundation en het Rockefeller Brothers Fund. De raad van bestuur van de ECFR bevat voormalige regeringsleiders, ministers van Buitenlandse zaken, nationale en Europese parlementsleden en voormalige leden van de Europese Commissie. Deze denktank krijgt ook financiële steun van meerdere EU-regeringen, Japan en van de NAVO en van bedrijven als Daimler Benz en Microsoft; door Lode Vanoost. Zie ook 6 25 onder het kopje ‘Inzichten’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/25/vrt-publiceert-opiniepeiling-zonder-vermelding-rechtse-denktank-als-opdrachtgever/
7 15 De redactie van De Afspraak nodigt stelselmatig meer commentatoren uit over het conflict in Oekraïne, die het oorlogsnarratief vertegenwoordigen en pleiten voor een verdere escalatie van de oorlog dan commentatoren, die pleiten voor een diplomatiek onderhandelde oplossing. Zeven op de 10 ‘experts’, die in het programma het woord krijgen, pleiten onverminderd voor de levering van meer wapens aan Oekraïne. Tegenover dit oorlogsnarratief nodigt De Afspraak slechts 2 op 10 commentatoren uit, die het vredesnarratief bepleiten; 1 op de 10 commentatoren houdt zich in het midden en neemt dus geen duidelijk standpunt in; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/15/de-afspraak-is-objectief-noch-neutraal-over-de-oorlog-in-oekraine/
7 18 Nadat De Wereld Morgen op 15 juli haar kritiek op het VRT-programma ‘De Afspraak’ publiceerde, werd pijnlijk duidelijk, dat het narratief rond oorlog — in Oekraïne, maar ook elders — niet langer een onderwerp van debat is, maar een vanzelfsprekend kader. Wie diplomatie durft te suggereren, wordt met argwaan bekeken. Wie vrede bepleit, valt buiten de grenzen van het mediagenieke. De vredestafel is geen plek voor nuance, maar voor karikatuur. Ofwel, we zitten gevangen in botsende denkkaders en de oorlogstaal is aan de winnende hand; door Luc Van De Steene. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/18/de-bril-waardoor-we-kijken-waarom-oorlog-en-vrede-niet-in-hetzelfde-frame-passen/
7 18 De BBC wordt bekritiseerd voor zijn vooringenomen berichtgeving over de genocide in Gaza. Honderden BBC-journalisten klaagden hun eigen werkgever aan. Jonathan Cook stelt daartegenover dat de Britse openbare omroep correct doet waar hij voor werd opgericht: alles goedpraten en verdedigen wat de Britse regering doet. Momenteel is die taak bijgevolg de verdoezeling van de actieve logistieke deelname van de Britse regering aan de genocide in Gaza. https://jonathancook.substack.com/p/the-bbc-isnt-failing-its-job-is-to
7 27 De Amerikaanse president Donald Trump heeft vorige week een rechtszaak aangespannen tegen The Wall Street Journal. Trump is de eerste zittende president, die een mediabedrijf voor het gerecht daagt. Hij eist $ 10 miljard van de zakenkrant wegens een smadelijk behandeling. Daarnaast is er de afgelopen 6 maanden een stortvloed aan Trump-acties geweest, die een enorme bedreiging voor de pers vormen.
De pers is de enige entiteit in het land, die het publiek [kan zou kunnen; GjH] informeren over machtsmisbruik. Wanneer de pers zichzelf [nòg meer; GjH] het zwijgen oplegt, is dat een niet te overschatten bedreiging voor de democratie; door Annabel van Gestel. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2576549
8 01 Veel mensen zouden zich overstelpt voelen door nieuwsberichten, waar ze weinig mee kunnen. Daarom zouden deze mensen besluiten het nieuws maar uit de weg te gaan. In dit artikel worden vragen beantwoord als: Wat drijft de nieuwsmijder? In hoeverre kan het kwaad? En hoe banen we ons een weg door het oerwoud van nieuws? Door Laurens Bluekens. Blijkens deze berichten van mij, behoor ik niet tot ‘de nieuwsmijders’. Ik behoor daarentegen tot degenen, die zich zorgen maakt over het leeuwendeel van de mensen dat ‘het nieuws’ met bijbehorende achtergronden denkt te volgen door de mainstream media te volgen, terwijl ze daardoor manipulatief onvolledig geïnformeerd worden, naar mijn mening gehersenspoeld. https://www.hpdetijd.nl/nieuws/leven/47310/uit-de-nieuwsmolen-gestapt
8 05 Er zijn teksten die schuren, teksten die ontwaken, en teksten die je laten twijfelen of er op redacties nog zuurstof is. De column van Koen Schoors, pas geleden verschenen op pagina 1 van een Vlaamse ‘kwaliteitskrant’, pretendeert een gewetensvraag te stellen aan de staat Israël. “Waar willen jullie met jullie land naar toe?” vraagt hij, met de toon van een bezorgde buurman, die ziet dat de haag niet meer geknipt wordt. Maar wat hij aflevert, is een tragikomisch staaltje moreel slaapwandelen, verpakt als academische bezorgdheid. Hij noemt Israël een ‘werkende democratie’ geboren uit de genocide op de Joden, een baken van vrijheid in een ruige regio. Dat het land is gebouwd op de verdrijving van een ander volk — Nakba, weet u wel, 1948 — lijkt een voetnoot, of eerder: een onbesproken geest, die het verhaal niet mag verstoren. De 75 jaar koloniale terreur, die sindsdien volgden, worden gesmoord in begrip, gepolijst in diplomatiek taalgebruik, en van morele context ontdaan alsof we het hier over een moeilijke burenruzie hebben, en niet over een staat, die dagelijkse het internationaal recht verkracht met camera’s op elke straathoek; door Peter Beda; een zeer lezenswaardig artikel: https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/05/koloniale-logica-in-hd-genocide-als-opiniestuk/
8 12 Journalistiek, zo zit het in onze collectieve verbeelding, is er om de feiten voor zich te laten spreken. Bij verschillen van inzicht moet een goede journalist beide kanten aan het woord laten. Objectiviteit en neutraliteit zouden daarbij het hoogste goed zijn. En dan is er journalist Fréderike Geerdink, die een boek schrijft met de titel “Alle journalistiek is activisme” (2025, uitgegeven bij De bezige bij). https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/12/frederike-geerdink-heeft-gelijk-alle-journalistiek-is-activisme/
8 20 De rijkste mens ter wereld bezit X, het voormalige Twitter. De 2de rijkste mens ter wereld bezit The Washington Post en Twitch. Nummer 3 bezit Facebook, Instagram en WhatsApp. Nummer 4 verzamelt onze gegevens voor de CIA. Nummer 5 bezit le Parisien et les Échos. Nummer 6 bezit Google en YouTube. Over het effect van het particuliere bezit van media op de berichtgeving over wat er in de wereld gaande is en over andere zaken die invloed hebben op ons nieuwsaanbod; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/20/hoe-de-superrijken-onze-media-bezitten/
8 26 Vijf journalisten zijn gedood, omdat ze verslag deden van een genocide die niemand mag zien. Volgens ooggetuigen gebruikte Israël de zogenaamde ‘double tap’-tactiek: een eerste aanval om mensen te treffen, gevolgd door een tweede om wie komt helpen ook te doden. De eerste aanval trof het dak van het ziekenhuis, waar fotojournalist Hussam al-Masri (Reuters) net een livestream aan het voorbereiden was. De tweede aanval volgde 15 minuten later en doodde 4 andere journalisten: Ahmad Abu Aziz, Mariam Abu Daqqa (freelance voor Associated Press), Moaz Abu Taha (NBC) en Mohammad Salama (Al Jazeera). In totaal vielen minstens 20 doden bij deze dubbele aanval. Israël wist exact wie er op dat moment op het dak van het ziekenhuis waren. Een uur voor de aanval had journalist Hatem Omar nog een Israëlische verkenningsdrone boven het ziekenhuis gespot. Hij waarschuwde zijn collega’s via sociale media. Kort daarna sloeg de eerste raket in.
Israël beweert dat het een ‘tragische vergissing’ was en kondigde een voorlopig onderzoek aan. Premier Benjamin Netanyahu verklaarde dat Israël “diep betreurt wat er is gebeurd”. Maar volgens Muhammad Shehada, woordvoerder van het Euro-Mediterranean Human Rights Monitor, is het onderzoek niets meer dan tijdrekken. “Israël zegt al jaren dat het onderzoekt, maar die onderzoeken leiden nergens toe”, aldus ook mensenrechtenorganisaties zoals Breaking the Silence en B’Tselem; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/26/de-moord-op-de-laatste-journalisten-van-gaza/
8 27 Embedded berichtgeving over Gaza is platte staatspropaganda vermomd als nieuws, dat bulkt van dehumaniserend commentaar, foute weergaven van feiten, opinies, die als feiten worden voorgesteld, en verdraaiingen; door The Public Source Editorial Committee. https://fair.org/home/on-the-ethics-of-embedding-with-genocidaires/
8 31 De repressie in Rusland blijft toenemen. Nadat Rusland Oekraïne binnenviel, verdwenen activisten en oppositieleden achter de tralies. Journalisten en musici, die zich niet naar de mores van het Kremlin schikken, wordt het werk onmogelijk gemaakt. Nu is het de beurt aan de ooit zo geroemde Russische literatuur; zo laat Nieuwsuur ons vandaag weten. Dat de Amerikaanse president Donald Trump Amerikaanse overheden en universiteiten verbiedt om inclusiviteit, kritiek op Israël, links beleid, het woord ‘vrouw’ en hetgeen hij aanduidt met ‘woke’ ten toon te spreiden, komt in dit artikel niet naar voren: alleen Rusland zou aan repressie doen, suggereert Nieuwsuur. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2580578-zelfs-literatuur-is-niet-langer-veilig-in-rusland
9 01 In de recente geschiedenis was een oorlog nooit eerder zo dodelijk in zo’n korte tijd. De Verenigde Naties documenteerden in Palestina, of zo u wilt Israël, 247 gedode journalisten en het Comité ter Bescherming van Journalisten (CPJ) heeft 197 journalisten geïdentificeerd. Een deel is gedood toen bijvoorbeeld hun huis werd gebombardeerd, anderen werden doelbewust vermoord terwijl ze aan het werk waren door het Israëlische leger. Het gaat onder meer om cameramensen, schrijvers en verslaggevers; door Eliane Lamper. https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2580759-recordaantal-journalisten-gedood-door-israel-de-dood-achtervolgt-ons-overal
9 03 In het derde seizoen van “Zorgen voor mama”, een televisieprogramma waarin Kristel Verbeke praat met moeders, die laten voelen en zien wat het betekent om in armoede te leven. Dit is èchte reality-tv, omdat het alles is wat ‘reality-tv’ gewoonlijk niet is. Men gaat niet op zoek naar sensatie, en het is dààrdoor meeslepend. Men gaat niet op zoek naar acteurs of mensen, die zich zo gedragen, en komt daardoor uit bij mensen die opgaan in hun rol. En vooral: dit zijn mensen die zelden of nooit op tv komen, maar zoals je er wel heel veel ‘op straat’ tegen komt. Dit zijn verhalen, die in zogenaamde reality-tv bijna nooit aan bod komen, maar die een onlosmakelijk deel van onze realiteit zijn; door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/03/zorgen-voor-mama-is-net-wat-reality-tv-meestal-niet-is-realistisch/
9 13 Sander Heijne betoogt in zijn boek “De meeste stemmen gelden niet; Waarom de politiek ons blijft teleurstellen” (2025, uitgegeven door Pluim) dat het publieke debat door de opkomst van big tech en socialmedia wordt vervuild door desinformatie, terwijl multinationals ondertussen machtiger zijn geworden dan onze overheden. Het doel van zijn betoog is voorkomen dat ook wij vervallen tot een autocratie. Om de democratie te redden bepleit hij nieuwe vormen van bestuur, dat wil zeggen: leg big tech aan de ketting, voltooi het werk van Charles de Montesquieu (ergo maak de NPO veel sterker en veel onafhankelijker van de politiek), haal de politicus uit de politiek en experimenteer ermee verantwoordelijkheden bij de kiezer te leggen: door Sander Heijne in gesprek met Mieke van der Weij en Pieter van der Wielen. https://www.nporadio1.nl/fragmenten/nieuwsweekend/0199421f-9181-711b-a924-018072bdf66c/2025-09-13-de-meeste-stemmen-gelden-niet-tijd-voor-nieuw-bestuur
9 14 Ik kreeg de enquête van de NOS over mijn stemgedrag niet ingevuld. Ten eerste was het onmogelijk om in te vullen dat ik de laatste keer ‘blanco’ gestemd had en van plan was dat weer te gaan stemmen en ten tweede kon ik niet aangeven dat ‘mondiaal belang’ mijn stem bepaalt; ik moest kiezen tussen eigen belang of landsbelang. Ik moest sowieso vaak ‘anders’ kiezen om daarna in te beschrijven hoe anders. Dit betekent dat het resultaat uit deze enquête het kapitalistisch neoliberalisme verheerlijkt en mensen, die zoals ik naar de wereld kijken, niet meeneemt. https://nl.surveymonkey.com/r/XJ2KBN2 en https://nos.nl/collectie/13999/artikel/2582111-29-oktober-naar-de-stembus-geef-nu-alvast-je-mening-over-de-politiek
6 23 De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken Jose Manuel Albares gaat in Brussel de EU-ministers vragen om een onmiddellijke opschorting van het associatieverdrag tussen de EU en Israël. Volgens Albares is “de tijd van woorden en verklaringen voorbij” en “hebbende Palestijnen in Gaza geen tijd meer te verliezen” [De nog overgebleven Palestijnen, wel te verstaan; GjH]. Hij vervolgde: “Wanneer het associatieverdrag gebaseerd is op mensenrechten, is het de normaalste zaak van de wereld dat we dat associatieverdrag vandaag onmiddellijk opschorten en verdergaan tot de orde van de dag.” Ook heeft Albares opgeroepen tot een embargo op de verkoop van wapens aan Israël en “het uitbreiden van de lijst van mensen, die sancties opgelegd krijgen, voor iedereen die de tweestatenoplossing wil dwarsbomen.” De Spaanse minister zei daarbij dat Europa “moed moet tonen ten gunste van de vrede en het internationaal recht” en de waarden moet verdedigen waar het voor zegt op te komen; door NOS Nieuws. https://nos.nl/l/2572164#UPDATE-container-86986676
6 25 Ierland wordt het eerste land in Europa dat wetgeving introduceert om handel met de bezette Palestijnse gebieden te verbieden. Het hoopt dat dit andere landen inspireert om hetzelfde te doen, omdat de Ierse overheid het belangrijk vindt dat elk land alle middelen inzet, die het tot zijn beschikking heeft. Hiermee kondigde de Ierse minister van Buitenlandse Zaken Simon Harris dinsdag een nationaal handelsverbod aan met illegale Israëlische nederzettingen, dat vooralsnog een unicum zou zijn binnen Europa; door Helenka Spanjer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/25/ierland-kondigt-handelsverbod-met-israelische-nederzettingen-aan/
7 05 De Britten verliezen hun burgerrechten. Duizenden mensen in Groot-Brittannië werden vanmorgen wakker en ontdekten dat ze sinds de afgelopen nacht worden gezien als criminelen, omdat ze een protestgroep hebben gesteund, die rode verf op vliegtuigen spuit en de grootste wapenfabrikant voor Israël wil ontregelen. Maar de meesten zullen niet ophouden met vechten voor de verdediging van fundamentele rechten op vrije meningsuiting, waartegen je ook wilt protesteren; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2573830-arrestaties-bij-betoging-voor-net-verboden-pro-palestijnse-actiegroep-in-londen
7 16 De Hind Rajab Foundation (HRF) roept de Belgische regering op de diplomatieke accreditatie van kolonel Moshe Tetro per direct in te trekken en hem onmiddellijk uit te wijzen. ‘Tetro’ is een afkorting van zijn Georgische familienaam Tetroashvili. België dreigt, wanneer het dergelijke personen ongestraft blijft toelaten op zijn grondgebied, medeplichtig te worden aan internationale misdaden. Tevens doet de HRF een oproep tot het internationaal strafhof om tegen hem een internationaal arrestatiebevel uit te vaardigen. Kolonel Tetro wordt verdacht van individuele strafrechtelijke verantwoordelijkheid voor genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden, onder de Artikelen 6, 7 en 8 van het Statuut van Rome.
Hij was rechtstreeks betrokken bij de organisatie van de systematische beroving van de Palestijnse burgerbevolking in Gaza door hen elke toegang tot brandstof, medische voorraden, voedsel en water te ontzeggen. Dat droeg rechtstreeks bij aan de hongersnood, die momenteel door meerdere VN-agentschappen als ‘catastrofaal’ wordt bestempeld; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/16/belgische-regering-weigert-verdachte-oorlogsmisdadiger-uit-te-wijzen/
7 17 De recente bezuinigingen op internationale hulpfondsen, waaronder het drastisch inperken van de Amerikaanse hulporganisatie USAID leggen structurele fouten in het mondiale hulpsysteem bloot. Het schrappen van tot wel $ 50 miljard aan hulp voor het Globale Zuiden, gevolgd door vergelijkbare stappen in Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, leidt tot een humanitaire crisis: de VN ontving halverwege 2025 slechts 13% van het benodigde budget voor aids/hiv-medicatie, vaccinaties en voedselhulp; door Dan Gay. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/17/ontwikkelingshulp-is-stuk-wat-nu/
7 24 De wreedheden van de afgelopen 21 maanden [die in Palestina door Israël gepleegd worden; GjH] zijn geen plotselinge afwijking, maar het resultaat van decennialang beleid om het Palestijnse volk te verdrijven en te vervangen. Tegen deze achtergrond is het onvoorstelbaar dat politieke fora, van Brussel tot New York, nog steeds debatteren over de erkenning van de staat Palestina. Niet omdat dit onbelangrijk is, maar omdat staten al 35 jaar lang doen alsof ze ‘investeren in de Palestijnse Autoriteit’, talmen en daadwerkelijke erkenning weigeren, terwijl ze het Palestijnse volk overleveren aan de meedogenloze, roofzuchtige, territoriale ambities en de onbeschrijfelijke misdaden van Israël.
Ondertussen is ‘Palestina’ in het politieke discours gereduceerd tot een ‘humanitaire crisis’, die voor onbepaalde tijd moet worden beheerd, in plaats van de erkenning dat het hier om een politieke kwestie gaat; onrecht, dat een krachtige en principiële oplossing vereist: een einde aan de apartheid, aan de permanente bezetting en de huidige genocide. En het is niet de wet, die heeft gefaald, maar de politieke wil, die in gebreke is gebleven.
Als Europeaan vrees ik wat de regio en haar instellingen voor velen zijn gaan symboliseren: een broederschap van staten, die het internationaal recht prediken, maar zich meer laten leiden door een koloniale mentaliteit dan door principes. Staten, die optreden als vazallen van het imperium van de Verenigde Staten van Amerika, zelfs als dat ons van ellende naar ellende, van oorlog naar oorlog voert, en als het om Palestina gaat: van stilzwijgen naar medeplichtigheid. Maar de aanwezigheid van [enkele; GjH] Europese landen op deze bijeenkomst toont aan dat een andere weg mogelijk is. (…) Miljoenen mensen kijken toe en hopen op leiderschap, dat een nieuwe wereldorde kan doen ontstaan, geworteld in collectieve bevrijding, menselijkheid en rechtvaardigheid. (…) Voor de Palestijnen, en vooral voor de Palestijnen in Gaza, is deze vraag van existentieel belang. Maar ze geldt [eigenlijk feitelijk; GjH] voor de mensheid als geheel; door Francesca Albanese, vertaald door Gaston Van Dyck. Zie ook de laatste ‘7 24’ onder de kopjes ‘Inzichten’, ‘Wereldverhalen’ en ‘West-Azië’.
731 Wanneer ik niets zou doen tegen al het onrecht dat we vandaag letterlijk op onze mobieltjes kunnen zien, aldus politica bij Vooruit De Ruysscher, zou ik me nog dieper schamen. Ik geloof echt dat je áltijd iets kunt doen. Dat begint bij de regering ter verantwoording te roepen en je uitspreken; door Ismay van der Klei in gesprek met Katrien De Ruysscher. Zie ook ‘7 31’ onder het kopje Inzichten. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/31/katrien-de-ruysscher-om-onrecht-aan-te-kaarten-moet-je-geen-activist-zijn/
8 06 Boycotbeleid is meer dan symboliek. Het geeft concreet gestalte aan mensenrechten en vertolkt het respect voor internationale verdragen. In de praktijk vergt het veel onderzoek èn een stevige ruggengraat om vol te houden, ook als het moeilijk loopt of er tegenwind waait. Het is bijzonder verontrustend, dat in België [hoe zit dat in Nederland? GjH] de helft van alle politiezones gebruik maakt van Israëlische softwaretoepassingen. En dat is zeker geen argument om vanuit Gent weg te kijken; door schepen Hafsa El-Bazioui. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/06/het-juiste-doen-is-geen-symboolpolitiek/
9 01 Anderhalve maand geleden, op 15 juli, kwamen de Europese ministers Buitenland opnieuw samen in Brussel. Op de agenda stond ‘het voortbestaan van het Associatieverdrag tussen de Europese Unie en Israël’. Het was niet de eerste, en het zal helaas ook niet de laatste keer zijn, want ondanks het voortdurende Israëlische staatsgeweld, was er van opschorting geen sprake. Onze Europese leiders blijven ongestoord samenwerken met een genocidale en koloniale bezettingsstaat. Het is cynisch, maar maakt ook duidelijk dat macht pas macht inlevert, wanneer ze daartoe gedwongen wordt.
Op 30 juli stelde de Europese Commissie voor om de Israëlische deelname aan het Horizon Europe-programma, het belangrijkste Europese programma voor onderzoek en innovatie, gedeeltelijk op te schorten. Dat is opvallend, want Israël kreeg de afgelopen jaren juist méér middelen uit dit programma dan elk ander Europees land. Ook België schaarde zich achter het voorstel. Dat is niet onbelangrijk, aangezien dergelijke fondsen “de zuurstofpijpleiding van de Israëlische academische wereld vormen”, zoals de Israëlische antropoloog en schrijfster Maya Wind recent herhaalde. Dat dit voorstel er nu komt, heeft in de praktijk minder met een moreel ontwaken te maken dan met de onmogelijkheid om nog langer het onverdedigbare te verdedigen. De huidige bocht van de Commissie is vooral een poging om haar greep in een veranderende wereldorde te behouden. De boycot was immers al ingezet.
“Europa, waar ze nooit uitgepraat raken over de mens, maar ze toch in alle uithoeken van de wereld afslacht”, schreef de Frans-Martinikaanse psychiater en vrijheidsstrijder Frantz Fanon nog in zijn boek “Les Damnés de la Terre” (1961, uitgegeven door Éditions Maspero). Ook professor Jan Orbie benadrukt hoe het Europese vredesnarratief niets meer is dan een mythe. De Europese constructie zat vanaf haar oorsprong diep geworteld in een koloniaal-kapitalistische en racistische logica. Dat is de ongemakkelijke waarheid waar ook Fanon op wees, en die het Europese project tot op de dag van vandaag achtervolgt.
Het afschaffen van het EU-Israël Associatieverdrag is noodzakelijk. Het is inderdaad een daad van rechtvaardigheid jegens het Palestijnse volk, maar het zou ook een eerste stap kunnen zijn in het afbreken van het oude Europa; een Europa waar economische belangen, machtsbelangen en overheersing centraal staan. In de strijd om de afschaffing van onze Europese medeplichtigheid schuilt dus tegelijk een strijd om een ander en beter Europa, waar ‘nooit meer’ ècht ‘nooit meer’ betekent; door Albina Fetahaj. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/01/europa-voorbij-het-eu-israel-associatieverdrag/
9 19 Georges Abdallah is een atheïstische communistische Arabier, die alle clichés over fanatiek moslimterrorisme ontkracht. Na 41 jaar gevangenschap in Frankrijk kwam hij vrij, 22 jaar nadat hij vrijgelaten had moeten worden, wat door opeenvolgende Franse regeringen onder druk van de Verenigde Staten van Amerika telkens weer werd ‘uitgesteld’. Richard Medhurst vroeg hem in Libanon naar zijn motivatie en zijn versie van de oorzaken voor zijn vonnis en zijn gevangenschap. Eerste onderwerp onder https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/19/tegendraads-leesvoer-georges-abdallah-jeffrey-sachs-de-leugens-van-7-oktober-en-wielrennen-als-propaganda/
6 18 Met het programma ReArm/Readiness 2030 aast de Europese Unie op geopolitieke macht onder de dekmantel van vrede. Europarlementslid Ozlëm Demirel traceert de historiek van de Europese militarisering, die de wereld onveiliger maakt. Demirel verzet zich zowel tegen de militarisering van Europa als tegen de NAVO. Zij strijdt voor vrede, inclusief sociale zekerheid. Zij roept de werkende klasse op om zich niet als pionnen op het geopolitieke schaakbord te laten misbruiken. Geïnspireerd door Karl Liebknecht (1871-1919), spoort zij vredesactivisten aan om een krachtiger standpunt in te nemen tegen de voortschrijdende militarisering; door André Crespin en Ozlëm Demirel (Die Linke). https://lavamedia.be/de-europese-unie-op-weg-naar-oorlog/
6 21 De aanval van Israël op Iran (begonnen op 13 juni jl.), die volgens het internationaal recht illegaal is, zou ondenkbaar zijn zonder de steun van de EU, de NAVO en de Verenigde Staten van Amerika. Sterker nog, de VS onderhandelde tot op het allerlaatste moment met Iran over diens nucleaire programma, terwijl al over de militaire aanval besloten was. Ogenschijnlijk om een vals gevoel van veiligheid te creëren.
Het lijkt erop dat de VS heeft gekozen voor een mondiale 3-frontenoorlog om de VS-hegemonie te verdedigen tegen de BRICS+-landen en het mondiale Zuiden. Het voeren van een 3-frontenoorlog vereist een enorme militaire opbouw. Op de komende NAVO-top in Den Haag wordt verwacht dat een nieuw defensie-uitgavendoel van 5% [3,5% aan militaire plus 1,5% aan civiele uitgaven; GjH] van het bbp wordt aangenomen; een verdubbeling van de huidige uitgaven tot zo’n € 3000 miljard. Reeds [vandaag vorig jaar; GjH] overtroffen de gecombineerde militaire uitgaven van de Europese NAVO-leden die van Rusland met een factor 4.
Deze extra-NAVO-bewapening draait niet om verdediging. Het gaat erom dat de NAVO in staat wordt gesteld om een wereldoorlog tegen China, Iran en Rusland tegelijkertijd te voeren. De NAVO heeft uitgebreide militaire infrastructuur opgebouwd rond de Oostzee. Het strategische doel van de NAVO is Rusland de toegang tot de Oostzee te ontzeggen, waarmee een geopolitieke realiteit sinds de tijd van Peter de Grote (1672-1725) ongedaan wordt gemaakt. De illusie is dat Rusland economisch geruïneerd kan worden en opgesplitst in 3 kleinere staten blijft een drijvende kracht achter deze strategie. Ze probeert het oorlogsgebied tegen Rusland uit te breiden door bevroren conflicten uit de Koude Oorlog nieuw leven in te blazen – zoals de kwestie van de maritieme toegang tot de Oostzee van Rusland. Het doel in West-Azië is Iran uit te schakelen als strategische bondgenoot van China en Rusland, en de Chinese oliebevoorrading te ontregelen. Op het 3de front in Oost-Azië concentreert de VS zijn strijdkrachten om China uit te dagen. Net zoals Duitsland en Oekraïne in Europa worden regio’s en staten, zoals de Filipijnen, Japan en Taiwan, uitgebouwd tot anti-China-frontlinielanden. De extra-NAVO-bewapening voor een wereldoorlog-op-3-fronten gaat onvermijdelijk gepaard met een sociale aanval tegen de eigen bevolking. De echte winnaars van deze ontwikkeling zijn grote investeringsfirma’s van de VS, zoals BlackRock; door Sevim Dagdelen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/21/vijf-stellingen-over-de-wereldoorlog-en-de-navo-top/
6 22 Naast de NAVO-landen zitten ook delegaties uit Australië, Japan, Nieuw-Zeeland en Zuid-Korea bij de komende NAVO-bijeenkomst in Den Haag aan tafel; de zogeheten ‘Indo-Pacific Four’. De NAVO, in het leven geroepen ter militaire bescherming van West-Europa, ziet in Azië dus ook een militaire bedreiging. Jazeker, want de ‘toenemende militaire assertiviteit van China’ verklaart dit aanschuiven; door Anoma van der Veere en Meike Wijers. Naar mijn inschatting maakt de NAVO-agressie en de geïntensiveerde omsingeling China nerveus. De idee, dat je een machtsevenwicht niet moet verstoren, wordt – na het eerder in Europa te verstoren met een oorlog op Europees grondgebied tot gevolg – nu ook in Azië op de proef gesteld. https://nos.nl/collectie/13989/artikel/2572112-ook-landen-uit-indo-pacific-bij-navo-top-den-haag-china-maakt-partijen-nerveus
6 22 President Donald Trump spreekt van een grootse overwinning na de bombardementen op Iran, maar achter de retoriek schuilt een opmerkelijke mislukking. Het is namelijk allemaal theater; de Verenigde Staten van Amerika hebben in Iran 3 lege plaatsen gebombardeerd. De politiek van Trump riekt naar een politiek van wanhoop. Wat deze nacht gebeurde, bevestigt dit nog eens.
De economie van de VS verliest dag op dag terrein. De industrie is nog maar een fractie van wat ze was en in de vooruitgang van de nieuwe technologieën is China de VS al voorbij gestreefd. Op het internationale toneel raakt de VS ook steeds geïsoleerder. Ze verliest overal haar invloed en vrienden [met uitzondering van de Europese Unie, c.q. de Europese NAVO-landen; GjH]. De BRICS+, een samenwerkingsfront van het Globale Zuiden, wint aan economische kracht en leden. De economische achteruitgang van de VS en het verlies aan internationale invloed zijn op termijn catastrofaal voor de VS. Dat verklaart [wellicht; GjH] de opstelling van Trump: een ultra agressieve, [haast; GjH] fascistische politiek, die in het binnen- en buitenland de regels overboord gooit. Uitgerekend de Amerikaanse inlichtingendiensten èn het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) hebben recent nog aangegeven dat er geen bewijs bestaat dat Iran een actief atoomwapenprogramma uitvoert.
6 26 Het gebruik van atoomwapens veroorzaakt onnoemelijk veel menselijk leed. Daarom zou het VN-verdrag van 7 juli 2017, dat atoomwapens verbiedt (van kracht sinds 22 januari 2021), wereldwijd moeten worden aanvaard en toegepast. Deze oproep van de ‘Peace Boat’ in Zeebrugge staat haaks op het discours van oorlogszuchtige leiders, die de wereld van vandaag opnieuw op de rand van vernietiging brengen; door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/community/hiroshima-en-fukushima-rijmen-niet-toevallig/
6 27 Wat begon als een regionale alliantie werft, nu het zich voorbereidt op een 3‑fronten-oorlog, ook Australië, Japan en Zuid-Korea. Deze overmoed versnelt de crisis binnen de NAVO, nu lidstaten hun soevereiniteit uit handen geven aan de Verenigde Staten van Amerika. Sinds de top in Washington vorig jaar, omschrijft de NAVO zichzelf als een mondiale alliantie. Op de NAVO-top in Den Haag hebben regeringsleiders en staatshoofden ingestemd met de meest ingrijpende aanval op de Europese verzorgingsstaat sinds de Tweede Wereldoorlog. President Donald Trump geeft de orders en Europa volgt gedwee. De huidige bewapeningsgolf wordt verdedigd met verwijzingen naar vergelijkbare defensie-uitgaven in de jaren ’60 en ’70, maar toen kende West-Duitsland nog een economische groei van gemiddeld 6,4% per jaar. Nu was dat 0,2% in 2024 en deze krimp zet zich door in 2025. Verwijzen naar het verleden vertekent de hedendaagse militarisering, die slechts kan eindigen in oorlog en overheersing. De NAVO wil [landen dat de VS; GjH] wereldwijd haar wil aan alle landen oplegt. Leiders juichen het vernietigen van het Iraanse nucleaire programma toe, terwijl Iran, als ondertekenaar van het non-proliferatieverdrag, daar juist wèl recht op heeft. Het is een neokoloniale overheersing. De massale extra bewapening van de NAVO draait niet om verdediging, maar is een voorbereiding op een 3-fronten-oorlog. De NAVO noemt de Israëlische en VS-aanvallen op Iran ‘defensief’. Dit is een flagrante verdraaiing van de feiten.
Lid zijn van de NAVO betekent afstand doen van soevereiniteit. Vandaag sluit de top elk zelfstandig economisch, fiscaal of sociaal beleid uit — armoede wordt voorgeprogrammeerd. NAVO-diplomatie begint steeds meer op een misdaadsyndicaat te lijken. Meer Europese defensie-uitgaven betekenen niet meer Europese invloed — ze dienen enkel de VS-alleenheerschappij. De EU fungeert als onderafdeling van de NAVO. Een zelfstandige buitenlandse of veiligheidsstrategie van Europa is er niet; door Sevim Dagdelen, vertaald door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/27/acht-stellingen-over-de-uitkomst-van-de-navo-top-in-den-haag/
7 01 Aan het einde van de jaarlijkse NAVO-top in juni 2025 werd duidelijk dat het in Den Haag allemaal om het geld te doen was. Het slotcommuniqué was waarschijnlijk met 427 woorden het kortste van alle NAVO-toppen – het telde slechts 5 punten, waarvan dan nog twee over geld en een om gastland Nederland te bedanken. Deze keer was er geen gedetailleerde informatie over deze of gene dreiging. Het was duidelijk dat de Verenigde Staten van Amerika gewoonweg geen waslijst van NAVO-obsessies wilden toestaan. In plaats daarvan was het een andere obsessie van de VS, die de overhand kreeg: dat Europa zijn militaire uitgaven moet verhogen om het beschermende schild van de VS rond het continent te compenseren. Door akkoord te gaan met een verhoging van hun militaire uitgaven tot 5% van hun bruto binnenlands product (bbp) hebben de Europese landen zichzelf voor een reeks [financiële; GjH] problemen gesteld. Het eerste probleem is dat ze het geld uit hun krappe begrotingen moeten zien te halen. Het tweede dat Europa niet over de productielijnen beschikt om raketten en tanks in het vereiste tempo te produceren. En het veruit belangrijkste probleem heeft niets te maken met bedreigingen voor Europa of met de Europese grenzen, maar met China. In het Strategisch Concept 2022 van de NAVO wordt China beschouwd als ‘een systemische uitdaging voor de Euro-Amerikaanse veiligheid’, omdat de VS China ziet als hun belangrijkste rivaal; niet in militaire termen, maar als een bedreiging voor de economische dominantie van de Amerikaanse multinationale bedrijven; door Vijay Prashad. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/01/de-dure-hallucinaties-van-de-navo/
7 02 Tijdens een overweldigende militaire aanval is begonnen met de opbouw van Gaza en het uitrollen van een ruimtelijke planning voor de rest van Palestina. De – gezien de financiële banden bedenkelijke – RAND Corporation (research and development), één van de meest invloedrijke Amerikaanse denktanks, deed een voorstel. Het gaat hier geenszins om vrede, het plan voor ‘een economisch welvarend Palestina’, met de titel “From Camps to Communities. Post-Conflict Shelter in Gaza.” (Van kamp tot gemeenschap. Onderdak na het conflict in Gaza). Samen met het voorstel “The Spatial Vision for Palestine: A Long-Term Plan That Can Begin Now.” (Een ruimtelijk visie voor Palestina. Een lange-termijnplan dat nu al van start kan gaan) vormen ze één geheel. Het omvat niets anders dan medeplichtigheid aan [en profiteren van; GjH] genocide. De plannen van Trump voor de Gaza Rivièra en de hele regio blijken geen onschuldige spielerei. Het pad naar de ‘duurzame vrede’ van de RAND Corporation leidt wel degelijk over onmetelijke puinvelden die straks, later, ooit, wie weet wanneer, misschien, zullen worden geruimd. Fase 1 van de bouwplannen, met name de afbraakwerken, kan men al afvinken. Daar hebben de aanhoudende bombardementen voor gezorgd; door Marleen Bosmans. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/02/een-masterplan-voor-palestina-dat-verkocht-wordt-als-vrede/
7 12 De Utrechtse coördinator van De Nieuwe Vredesbeweging vroeg mij een reflectie te geven op ‘Het Manifest’. Ik schreef haar vandaag dat de inleiding van het manifest wat mij betreft scherper kan, in die zin dat de wereld met een immens probleem geconfronteerd wordt (dat zou mijns inziens de strekking van de ‘Inleiding’ moeten zijn):
Er zijn vier grote spelers, te weten China, India, Rusland en de Verenigde Staten van Amerika. Ik benader mijn pacifistische standpunt op ons aandeel, want die bijdrage is de enige waarop ik invloed kan uitoefenen. Doordat de Verenigde Staten van Amerika een gigantisch begrotingstekort hebben opgebouwd, en zich door dolarisering afhankelijk gemaakt hebben van alleenheerschappij op het toneel van de wereldhandel, kan zij haast niet anders dan alle landen met een linkse signatuur sancties opleggen en met militaire middelen overal ter wereld blijvende macht afdwingen. Linkse regiems wensen te investeren in gezondheidszorg, nutsvoorzieningen voor energie en onderwijs en het verhogen van de levensstandaard van haar bevolking en geen neoliberale vrije markt en geen buitenlandse (Amerikaanse) investeringen, dus sanctioneert de VS dergelijke landen overal ter wereld. Zo’n 40% van het legermaterieel op onze aarde staat onder Amerikaans gezag, want daarin heeft de VS de afgelopen 4 decennia enorm geïnvesteerd. De Europese Unie en de Europese NAVO-landen volgen sinds de Tweede Wereldoorlog economisch, militair en politiek gedwee de weg die de VS ons wijst, alsof de indeling van invloedsferen, zoals tijdens die oorlog is vastgelegd, nog altijd voortduurt; zelfs nu de VS een genocide in Palestina steunt en China militair bedreigt (Militair bedreigt China noch de VS, noch Europa). Wij zijn daarentegen van mening dat we de staatsinrichting en staatsvormen van andere landen moeten eerbiedigen, en bepleiten geweldloos overal ter wereld de handhaving van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Wij bepleiten coöperatief handelen en samenwerking op het wereldtoneel, en streven naar het bereiken van een duurzame vrede, omdat wij niet kunnen geloven dat we met onderdrukking en oorlogen ooit een rechtvaardige wereldorde zullen bereiken; rechtvaardigheid geheel in lijn met de statuten van de Verenigde Naties.
Wat de inleiding betreft verzet ik mij tegen “een ander geluid”, al wordt de inkleuring van dat andere in het manifest verduidelijkt. Dat moet volgens mij ‘een pacifistisch geluid’ zijn.
1. Zet in op diplomatie en de-escalatieJammer dat het manifest zich hier beperkt tot de Westers ‘interessante’ brandhaarden; bijvoorbeeld Afghanistan, Congo, Jemen, Syrië en Zuid-Soedan worden niet genoemd.
2. Verlaag militaire uitgavenNaar mijn mening moeten we toewerken naar een strikt defensief militair beleid en al onze ter beschikking staande middelen aanwenden op de voorbereidingen om wereldwijd een duurzame vrede te bereiken (geen militair afgedwongen repressie en al helemaal niet om ons kolonialisme voort te zetten en onze heerschappij in de wereld te handhaven).
3. Investeer in een eerlijkere toekomstMee eens.
4. Kernwapens weg “is nog steeds hoog” moet volgen mij zijn ‘wordt steeds hoger’ (aldus de Amerikaanse nucleaire waakhond ‘Atomic Scientists’; met 4 01 (Sampol) en 6 16 (De Wereld Morgen) uit mijn Lentedagboek). Verder mee eens.
7 14 Op 24-25 juni werd in Den Haag de jaarlijkse NAVO-top met alle NAVO-lidstaten gehouden. Rein van Gisteren laat met deze terugblik zijn licht schijnen op een aantal aspecten van die top, die door mainstream-commentatoren werden verzwegen, te weten dat de 32 NAVO-lidstaten in hun Haagse slotakkoord dit keer 2 funderende principes hebben weggelaten: mensenrechten en vrede… https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/14/waar-onze-regeringsleiders-over-zwegen-tijdens-navo-top-den-haag/
7 16 Tijdens een telefoongesprek met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op 4 juli zou president Donald Trump hebben voorgesteld om met Amerikaanse wapens Moskou aan te vallen. Trump vroeg ook expliciet of Oekraïne zelfs Sint-Petersburg kon raken, wanneer de VS langeafstandswapens zouden leveren. Zelensky antwoordde bevestigend: “Absoluut. We kunnen het als u ons de wapens geeft.” Een dag eerder verklaarde Trump tegenover journalisten dat Oekraïne ‘Moskou niet moet aanvallen’ en dat de VS ‘niet van plan is om langeafstands-wapens te leveren’. Die publieke verklaringen lijken nu slechts bedoeld om de schijn van diplomatie te wekken. Na het gesprek kreeg Zelensky in Rome een lijst met mogelijke langeafstandswapens, die via Europese bondgenoten geleverd zouden kunnen worden. Deze constructie zou Trump in staat stellen om het Congres in eigen land te omzeilen. Officieel blijft de VS immers afkerig van directe wapenleveringen, wanneer die als escalatie kunnen worden gezien.
7 30 Er moet een element zijn dat, tegen de druk van de verschrikkelijke bekende waarheid in, krachtig blijft werken; een excuus dat Westerse politici toestaat niet door de grond te zakken van schaamte en de ware motieven van hun tolerante houding tegenover Israël* te blijven maskeren. Dat element is Hamas.
Ofwel aanvaardt men het bestaansrecht van zionistisch Israël, ofwel erkent men het bestaansrecht van Palestina. Die twee gaan niet samen, aangezien de zionistische Israëlische agenda synoniem is met de ontkenning van het Palestijns bestaansrecht. Dat hebben decennialange kolonisering, gewelddadige onderdrukking en etnische zuivering intussen wel duidelijk gemaakt. Alle verzet van Palestijnse kant, ook hun oorlogsmisdaden(!), vertrekken vanuit dat historisch kader. Hamas demoniseren als louter een terreurorganisatie, komt neer op gebrek aan kennis over deze organisatie (hetgeen in het artikel kort wordt recht gezet) en de weigering rekening te houden met het kader waarin met name het niet-civiele onderdeel van Hamas opereert. Hoe men het ook wend of keert, er is maar één oplossing: de ontbinding van de zionistische staat Israël, het veroordelen van haar racistische agenda en de erkenning door Israël van het onrecht dat het de Palestijnen heeft aangedaan. En voor haar Westerse bondgenoten de erkenning van hun medeplichtigheid aan alle onrecht, dat Israël begaan heeft. Alleen dan kan een begin worden gemaakt met het bouwen aan een samenleving waarin alle burgers dezelfde rechten hebben, restitutie en verzoening. Dat lijkt vandaag ideologisch onhaalbaar, maar het is de enige weg naar vrede; door Charles Ducal. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/30/het-ultieme-excuus-dat-hamas-heet/
* Het ware motief is – uiteraard (en in elk geval volgens de schrijver dezes) – om geen spanning op te roepen in de relatie tussen de Europese landen en de Verenigde Staten van Amerika.
8 04 Nederland betaalt € 500 miljoen voor een steunpakket met Amerikaanse luchtverdedigingssystemen, munitie en ander militair materieel voor Oekraïne. Met deze bijdrage is Nederland het eerste NAVO-land dat een steunpakket koopt voor de zogeheten Prioritised Ukraine Requirements List (PURL), een lijst waarop Oekraïne aangeeft welk militair materieel het hardst nodig is. Die lijst is bedacht door de Amerikaanse president Trump [en NAVO-baas Rutte dat staat er, maar dat is uiteraard niet waar; GjH], om ervoor te zorgen dat niet de Verenigde Staten van Amerika, maar de andere NAVO-lidstaten betalen voor de leveranties aan Oekraïne; door NOS Nieuws. Zie ‘7 30’ onder dit kopje om te begrijpen waarom dat laatste belangrijk is. https://nos.nl/artikel/2577580
8 04 Belgische banken beschouwen investeringen in atoomwapens voortaan als een essentieel [en dus ‘normaal’; GjH] onderdeel van de Europese defensiestrategie. Zo gaat het kapitaal van burgers gebruikt worden om atoomwapens te financieren; door Thibault Coigniez. https://apache.be/2025/08/04/beleggen-bom-niet-langer-taboe-voor-belgische-banken
8 06 Militaire en politieke woordvoerders in de Verenigde Staten van Amerika doen niet langer moeite te ontkennen dat Japan zich al had overgegeven, en dat de atoombommen heel andere doelen dienden dan de overgave van Japan: het uittesten van 2 verschillende soorten atoombommen op minderwaardig menselijk proefmateriaal en de bedreiging van de Sovjet-Unie (en de rest van de wereld); door Alan Macleod. https://www.mintpressnews.com/hiroshima-nagasaki-us-nuclear-lies/290336/
8 06 De atoomwapen-arsenalen groeien 80 jaar na Hiroshima en Nagasaki weer. Wat ooit ‘nooit meer’ heette, wordt vandaag als ‘noodzakelijk’ verkocht. Terwijl de wereld zich herbewapent, verdwijnt ontwapening voor atoomwapens van de agenda – zogenaamd in naam van de veiligheid, maar het tegendeel is de werkelijkheid; door Youna Mulock Houwer. Mijns inziens geldt dit ook voor de toename van bewapening met conventionele wapens. Atoomwapens zijn, dat ben ik met Mulock Houwer eens, nòg bedreigender. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/06/80-jaar-na-hiroshima-hoe-de-wereld-zich-opnieuw-bewapend-met-kernbommen/
9 01 Dat er op 15 augustus jl. in Alaska een ontmoeting plaatsvond tussen de presidenten van Rusland en de Verenigde Staten van Amerika is op zich een ‘historisch moment’ te noemen. Het was de eerste keer sinds de Russische invasie van Oekraïne op 24 februari 2022 dat president Vladimir Poetin werd uitgenodigd in een NAVO-land. Maar in Alaska ging het niet alleen over Oekraïne. Poetin maakte daags voordien duidelijk dat hij de topontmoeting ook ziet als een kans om New START (het bilateraal akkoord tussen Rusland en de VS dat een limiet plaatst op het aantal strategische kernkoppen tot elk 1550) te hernieuwen, en als een middel om de relaties met de VS te ontdooien. Samenwerking in het Noordpoolgebied zou ook aan bod komen. Rusland beschikt in tegenstelling tot de VS over een grote vloot ijsbrekers, waar het Witte Huis graag een beroep op zou doen voor de doorgang van zijn scheepvaartverkeer langs de Noordpool, die door de klimaatverandering meer bevaarbaar wordt. En beide landen azen op de grondstoffen in dat gebied en hielden eerder al een overleg over de ontginning ervan. De VS ziet samenwerking in het Noordpoolgebied als een manier om Rusland los te weken van China, terwijl Rusland ook graag zijn groeiende economische en technologische afhankelijkheid van China wil afbouwen. Hoewel er niet veel informatie verspreid werd over het aandeel van deze en nog andere thema’s op het topoverleg, is het duidelijk dat zeker van de kant van Moskou gestreefd wordt naar een normalisering van de betrekkingen met Washington.
Er kwam geen afspraak over een staakt-het-vuren in Oekraïne, hoewel president Donald Trump gedreigd had met sancties wanneer Moskou daar geen werk van zou maken. De VS-president zou daarna nog verklaren dat er gauw een bilaterale ontmoeting zal plaatsvinden tussen Poetin en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, gevolgd door een tripartiete ontmoeting tussen hemzelf, Poetin en Zelensky. Die laatste is daartoe bereid, maar dan wel op voorwaarde dat zijn Westerse bondgenoten het eens worden over veiligheidsgaranties, die toekomstige aanvallen na een vredesregeling moeten voorkomen. Het Kremlin reageerde oppervlakkig met de woorden dat het bereid was om ‘het niveau van de discussies’ te verhogen. Voor een rechtstreekse topontmoeting tussen Poetin en Zelensky was het volgens Moskou nog te vroeg. Er moet eerst meer duidelijkheid komen over hoe en over wat er onderhandeld gaat worden.
Moskou weigert een onmiddellijk en onvoorwaardelijk staakt-het-vuren, omdat dit in de praktijk zou betekenen dat de posities aan het front worden bevroren. Dat zou Oekraïne in de ogen van Moskou de tijd geven om zijn stellingen te versterken en zijn troepen te reorganiseren en te herbewapenen. Volgens Rusland is dat precies het scenario dat zich afspeelde na het sluiten van het Minsk II-akkoord in 2015. Dat akkoord werd onder andere bemiddeld door Duitsland en Frankrijk om een einde te maken aan het geweld tussen Kiev en de door Rusland gesteunde separatisten in de Donbas, na de verdrijving van de Oekraïense president Janoekovitsj tijdens de Maidan-opstand. Het Minsk II-akkoord voorzag in een staakt-het-vuren en tekende ook een politieke regeling uit, die de Donbas een zekere mate van zelfbestuur zou moeten garanderen. Achteraf verklaarden de toenmalige Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president François Hollande dat het minderen van de gevechten na Minsk II het mogelijk gemaakt had om “kostbare tijd te kopen” om het Oekraïense leger te bewapenen en te trainen. Moskou heeft al vaker laten weten dat het geen herhaling wil van dat scenario en is daarom wantrouwig over een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren; door Ludo De Brabander. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/01/de-moeilijke-weg-naar-vrede-in-oekraine/
9 18 Tijdens het Jacobidebat, een discussie in de Utrechtse Jacobikerk, vergoelijkte Rutger van der Hoeven de extra uitgaven aan oorlogsvoorbereiding met het argument dat de slagkracht van Europa te gering is, nadat Martijntje Smits benoemd had dat de Europese NAVO-landen 4x meer aan oorlogsmaterieel heeft dan Rusland. Het opmerkelijke aan dit argument is dat het niet genoemd werd nadat Rusland Oekraïne was binnen gevallen en ook niet de jaren daarna, maar dat het pas geldt nadat president Donald Trump dreigde uit de NAVO te stappen, wanneer de Europese landen hun militaire uitgaven niet fors zouden verhogen.
Van der Hoeven bleek ook van mening dat internationale verdragen zouden bijdragen aan vrede, terwijl de reden van het opzeggen van mijn abonnement van zijn Groene Amsterdammer was dat de Groene tot 2 jaar na de inval van Oekraïne geen enkele woord eraan gewijd had dat Nederland en de NAVO het Handvest van de Verenigde Naties niet naleeft door niet aan te dringen op deëscalatie, maar zich achter de Verenigde Staten van Amerika schaart door Oekraïne te willen verdedigen ‘tot de laatste Oekraïener’. https://www.uitagendautrecht.nl/evenement/132082/jacobidebat-tussen-pacifisme-en-oorlog
6 25 Het idee van het ‘militair-industrieel complex’, bedacht door Dwight Eisenhower in zijn afscheidsrede (1961), was bedoeld als een waarschuwing voor de ongecontroleerde macht van wapenfabrikanten en hun invloed op het buitenlands beleid. Vandaag de dag is dat complex gemuteerd. Het beschrijft niet langer alleen de innige relatie tussen politici en wapenfabrikanten, maar omvat nu ook een andere machtige, planeetvernietigende industrie: die van de fossiele brandstoffen; door Grace Blakeley. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/24/oorlog-olie-en-klimaat-hoe-het-militair-fossiele-complex-de-wereld-in-zijn-greep-houdt/
6 25 Wereldwijd tekent zich een duidelijke tegenstelling af: aan de ene kant het Westerse hegemonisme, aan de andere kant een opkomende, multipolaire tegenmacht. Daartussen bevindt zich een 3de groep landen, die economisch met die tegenmacht meebeweegt, maar politiek op eieren loopt uit vrees voor represailles van de Verenigde Staten van Amerika; door Saïd Bouamama. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/24/de-verborgen-agenda-achter-trumps-aanval-op-iran/
6 28 Afrika heeft het grootste potentieel aan wind- en zonne-energie. Daarmee kan het een groene industriële revolutie ontketenen, die welvaart en werk zal creëren. Maar daarvoor zullen Afrika en Europa dan wel hun wederzijdse vooroordelen moeten laten varen, en een diepgaand partnerschap met wederzijds belang moeten aangaan; door John Vandaele in gesprek met Carlos Lopes. https://www.mo.be/interview/carlos-lopes-europa-blijft-de-belangrijkste-partner-van-afrika
7 08 De door het ‘Zuiden’ geleide organisatie BRICS+ blijft zich uitbreiden. Terwijl Israël en de Verenigde Staten van Amerika in juni druk bezig waren met oorlog voeren tegen Iran, kondigde BRICS in alle rust aan dat Vietnam de uitnodiging van de groep ‘om partnerland te worden’ had aanvaard. Met de toevoeging van Vietnam telt de uitgebreide BRICS+ nu 20 leden en partners. De 10 BRICS-leden zijn Brazilië, China, Egypte, Ethiopië, India, Indonesië, Iran, Rusland, de Verenigde Arabische Emiraten en Zuid-Afrika. De 10 BRICS-partners zijn Bolivia, Cuba, Kazachstan, Maleisië, Nigeria, Oeganda, Oezbekistan, Thailand, Vietnam en Wit-Rusland. Het gaat om 56% van de wereldbevolking en 44% van de wereldeconomie, uitgedrukt in gezamenlijke koopkrachtpariteit (KKP).
De VS is er kennelijk niet in geslaagd China en Vietnam te verdelen: Hanoi handhaaft ongebondenheid. Washington is van plan de toeleveringsketens via Vietnam om te leiden. Zo zouden ze China kunnen uitsluiten op een manier die friendshoring wordt genoemd. Washington heeft Amerikaanse bedrijven onder druk gezet om hun investeringen uit China terug te trekken en in plaats daarvan naar Vietnam te verhuizen en zich technologisch los te koppelen van China. Zowel de presidenten Donald Trump als zijn voorganger Joe Biden voer(d)en dit verdeel-en-heersbeleid. Daarmee is het besluit van Vietnam om toe te treden tot BRICS+ een statement. Het bevestigt het onafhankelijke buitenlands beleid en de strategische ongebondenheid van het land; door Ben Norton, vertaald door Jan Reyniers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/08/brics-breidt-uit-tot-56-procent-van-de-wereldbevolking-vietnam-treedt-toe/
7 08 In Amerika ging de academische vrijheid tussen 2014 en 2024 flink achteruit op alle vijf de onderzochte onderwerpen: institutionele autonomie, integriteit van de campus, vrijheid van academische en culturele expressie, vrijheid van academische uitwisseling en verspreiding en vrijheid van onderwijs en onderzoek. De academische vrijheid blijkt in de 179 onderzochte landen met name achteruit te gaan wanneer er niet-pluralistische partijen in de regering zitten; door Ilse Boeren. https://www.eoswetenschap.eu/algemeen/sterft-de-academische-vrijheid-een-stille-dood
7 17 Terwijl het Westen blijft toekijken en daadwerkelijk wegkijkt van Israëls oorlogsmisdaden, kwamen dinsdag 15 juli functionarissen en ministers uit meer dan 30 landen bijeen voor een spoedconferentie. Naast de oprichters van The Hague group (THG) waren daar ook onder meer Algerije, Brazilië, China, Irak, Libanon, Nicaragua, Oman, Pakistan, Spanje, Turkije en Venezuela om eindelijk te doen wat anderen nalaten: Israël confronteren met haar juridische verantwoordelijkheid en haar sancties opleggen; door Toon Danhieux.
7 19 De manier waarop de koloniale logica de aarde, de wereldbevolking en hun rijkdommen uitbuit en uitput is wellicht de belangrijkste koloniale erfenis, die momenteel bestreden moet worden. Belangrijker dan geschiedenisboeken, standbeelden of andere symbolen. Die koloniale extractie wordt op dit moment met afschuwelijk enthousiasme in de praktijk gebracht, ook door de nationale elites van heel veel landen in het Globale Zuiden. David Van Reybrouck heeft de indruk dat er enkele decennia geleden, toen hij als tiener interesse kreeg voor de wereld, veel duidelijker man en paard genoemd werd. Nu worden corrupte elites uit Noord èn Zuid vaak met fluwelen handschoenen benaderd. Afrika wordt gereduceerd tot slachtoffer, wat resulteert in een nieuw paternalisme. Op die manier neemt men de Afrikaanse elites niet ernstig en confronteert men hen niet met hun verantwoordelijkheid. [Anderzijds Tegelijk; GjH] lijkt Europa alleen oog te hebben voor Afrikaanse levens wanneer ze in de Middellandse Zee op weg zijn naar Europa. Zowel het ene als het andere staat heel ver af van een gelijkwaardige verhouding, die landen uit Noord en Zuid zich zouden moeten aanmeten, en er wordt niets gedaan om ons roofzuchtige economische systeem aan te pakken; door Gie Goris. https://www.mo.be/interview/samenloop-van-omstandigheden-david-van-reybrouck
7 24 Vandaag reisden Europese leiders naar Beijing. Wat aanvankelijk een louter diplomatieke plechtigheid leek – de 50ste verjaardag van de betrekkingen tussen China en de Europese Unie – ontpopte zich als een strategisch ontmoeting in een wereld, die fundamenteel aan het veranderen is. Sinds de terugkeer van president Donald Trump in het Witte Huis is het duidelijk dat Europa niet langer blind kan vertrouwen op de Verenigde Staten van Amerika. Voor Europa is de dwingelandij van Trump een structurele uitdaging. Niet alleen economisch, maar [vooral; GjH] ook moreel en politiek; door Marc Vandepitte.
7 24 Elke staat moet onmiddellijk alle banden met Israël herzien en opschorten. Zij moeten hun diplomatieke, economische, militaire, politieke en strategische betrekkingen – zowel export als import – opschorten en ervoor zorgen dat hun banken, particuliere sector, pensioenfondsen, universiteiten, verzekeraars en andere leveranciers van goederen en diensten in de toeleveringsketens hetzelfde doen. (…) Ik, Francesca Albanese, bedoel het verbreken van alle banden met Israël als geheel. Het verbreken van alleen de banden met de ‘onderdelen’ ervan in de bezette Palestijnse gebieden is geen optie. Totale isolatie is in overeenstemming met de plicht van alle staten, die voortvloeit uit het Raadgevend Advies van juli 2024, dat bevestigde dat de langdurige bezetting door Israël onwettig is en gelijkstaat aan apartheid en rassensegregatie. De Algemene Vergadering [van de Verenigde Naties; GjH] heeft dat advies aangenomen. Deze bevindingen zijn meer dan voldoende om actie te ondernemen. Bovendien is het de staat Israël, die wordt beschuldigd van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. Het is dus de staat, die verantwoordelijk moet worden gehouden voor zijn wandaden. Zoals ik in mijn laatste rapport aan de Mensenrechtenraad heb betoogd, is de Israëlische economie zo gestructureerd dat zij de bezetting in stand houdt en is zij nu genocidaal geworden. Het is onmogelijk om het staatsbeleid en de economie van Israël los te koppelen van het langdurige bezettingsbeleid en de bezettingseconomie.
Onderhandelen met Israël over hoe om te gaan met wat er nog over is van Gaza en de Westelijke Jordaanoever, in Brussel of elders, is een volstrekte schending van het internationaal recht; door Francesca Albanese, vertaald door Gaston Van Dyck. Zie ook de laatste ‘7 24’ onder de kopjes ‘Inzichten’, ‘Mensenrechten’ en ‘West-Azië’.
7 25 Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de Amerikaanse regering van president Donald Trump zich actief bemoeit met de politieke toekomst van de Europese Unie. Hongaarse en Poolse denktanks publiceerden maart jl. een groots project om de Europese Unie fundamenteel te hervormen en van binnenuit te ontmantelen. Dat ontdekte een Hongaarse onderzoeksjournalist, die het plan met de naam ‘The Great Reset’, in handen kreeg. Het voorstel is direct opgepakt door de Heritage Foundation, het brein achter Project 2025, de ideologische blauwdruk achter Trumps beleid. Daarna verscheen in mei een beleidsdocument op de site van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Daarin slaat de Amerikaanse overheid alarm over de situatie in Europa. Volgens het beleidsstuk is Europa ‘verworden tot een broeinest van digitale censuur, massamigratie en restricties van religieuze vrijheid’. De tekst beschrijft ook de pogingen om deelname aan verkiezingen te beperken, door bijvoorbeeld de Duitse Alternative für Deutschland (AfD) als ‘extremistisch’ te labelen. Dit beleidsstuk, getiteld “De noodzaak van beschavingsbondgenoten in Europa” roept op tot het aanhalen van banden met radicaal-rechtse en ultraconservatieve bondgenoten in Europa, zoals de Duitse AfD-leider Alice Weidel, de Franse politicus Marine Le Pen, de Hongaarse premier Viktor Orbán en de Nederlandse PVV-leider Geert Wilders.
Er was al samenwerking tussen Trumps ‘Make America Great Again’-beweging en radicaal-rechts in Europa, maar dat zo’n artikel op de site van het ministerie in de VS verschijnt, is bijzonder. De Heritage Foundation en de hele MAGA-alliantie lijken erin te slagen de Europese radicaal-rechtse partijen te verenigen op een manier, waarop die partijen dat zelf niet voor elkaar zouden krijgen; door Saskia Dekkers en Roos Verbrugh. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2576394
7 30 Terwijl Europa zucht onder militaire drift, conservatief nationalisme [en verplichtingen voortkomend uit haar zelfverkozen vazalstatus in relatie tot de Verenigde Staten van Amerika; GjH], ziet de kaart van Azië er anders uit. In India besturen marxisten al decennia deelstaten als Kerala en West-Bengalen. In Laos, Nepal en Vietnam zijn communistische partijen aan de macht. Ook in Sri Lanka werd in 2024 Anura Dissanayaka, een uitgesproken marxistische kandidaat, verkozen tot president. [Met China en Rusland; GjH] samen spreken we dan over honderden miljoenen mensen, die vandaag onder linkse of socialistische regeringen leven. En dat gaat verder dan ideologie alleen: het zijn landen die stuk voor stuk inzetten op industrie, sociale ontwikkeling en technologie — met onbetwist China als voortrekker; door Miel Dullaert. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/30/communisme-is-dood-of-toch-niet-helemaal/
8 04 Demonstranten smeken erom, experts van de Verenigde Naties pleiten ervoor: een wapenembargo tegen Israël. Europese wapens dragen bij aan genocidaal geweld in Gaza en de Westelijke Jordaanoever, redeneren ze. Een militair exportverbod kan Israël dwingen om te stoppen met de oorlog, zeggen ze. Maar Israël importeert veel meer militair materieel uit de Verenigde Staten van Amerika dan uit welk Europees land ook. De vraag is dus of Europa wel een verschil kan maken met een wapenembargo; door Robert Chesal. Dit is de manier, waarop goed gepraat wordt om ‘een beetje’ mee te werken aan een genocide, waardoor de status quo behouden blijft. Die demonstranten en experts van de Verenigde Naties hebben volgens Chesal onvoldoende inzicht, waarbij genegeerd wordt dat een wapenembargo in dit geval een signaal is richting Amerika en Israël, en waarbij ingaan tegen het Handvest van de Verenigde Naties en meewerken aan een genocide ten onrechte afgeschilderd wordt als betekenisloos. Zie ook het stukje hieronder. https://nos.nl/artikel/2577560
8 04 Als eerste land binnen de Europese Unie besliste Slovenië om alle wapenhandel met Israël te verbieden. De regering verbood ook de doorvoer van wapens naar Israël via Slovenië. Het verbreken van de banden van medeplichtigheid is niet alleen van belang voor de Palestijnen, maar ook voor het in stand houden van het internationaal recht, dat niet toevallig tot stand kwam nadat inzicht verkregen was welke verschrikkingen de Tweede Wereldoorlog teweeg had gebracht; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/04/slovenie-bant-als-eerste-eu-land-alle-wapenhandel-met-israel/
8 07 Terwijl de presidenten Donald Trump en Vladimir Poetin zich opmaken voor hun eerste fysieke ontmoeting in jaren, blijven persoonlijke gesprekken tussen de Russische president en zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky uit. In juni zei Poetin al dat hij bereid is met Zelensky te praten, maar pas in de ‘slotfase’ van de onderhandelingen; door de nieuwsredactie van NU. Voor mij (en wellicht ook anderen, die de ontwikkelingen rond Oekraïne tussen China, The coalition of the willing, de Europese Unie, Frankrijk, Groot-Brittannië, de NAVO-landen, de binnenlandse ontwikkelingen in Oekraïne gedurende 3 decennia, Rusland en de Verenigde Staten van Amerika gevolgd heeft) is Poetins houding glashelder en het logische gevolg van tentoongestelde Westerse agressie sinds 2008 of zelfs 1989. https://www.nu.nl/spanningen-oekraine/6364976/zelensky-bereid-tot-ontmoeting-met-poetin-maar-kremlin-houdt-deur-dicht.html
8 07 Tijdens de afsluiting van de internationale Conferentie over Palestina – georganiseerd door de ‘Groep van Den Haag’ (35 landen die zich uitspreken tegen de Israëlische militaire operaties in Gaza) – plaatste de Colombiaanse president Gustavo Petro op 16 juli jl. de genocide op Gaza in een bredere historische en koloniale context. Hij noemde Gaza ‘een experiment van de superrijken’ om de wereld te tonen hoe zij zullen reageren op een opstand van de mensheid. “Wij hebben Gaza in ons eigen bloed meegemaakt. Ook hier kwamen invasies en bezettingen. Ons Colombiaanse land werd 2x bezet, (…). Geen Colombiaan vindt het vreemd dat volkeren, die door tirannieën zijn bezet, in opstand komen. (…) Europa beleefde een episch verhaal na het einde van Hitler, maar vandaag kiezen ze voor de kinderen van Hitler. Vandaag herhalen ze de uitspraken van Hitler (…)”; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/07/colombiaanse-president-gaza-is-een-experiment-het-toont-hoe-ver-de-rijken-bereid-zijn-te-gaan-tegen-het-verzet-van-de-mensheid/
8 07 Ergens halverwege de eerste film van ‘The Hunger Games’ klinkt er hoog boven de dode bomen een mechanisch gezoem. Katniss Everdeen wist al wat er zou komen, voordat ze omhoog keek. Een kleine parachute, een vingerwijzing uit het Capitool. Ze ontvangt een prijs voor hoe goed ze zich had weten te verkopen aan de kijkers, aan het publiek en aan de rijken, dat hun wijn dronk terwijl zij vocht voor eten. Ze krijgt niet genoeg om veilig te zijn, maar precies genoeg om te blijven lijden voor de camera. Wanneer Seppe De Meulder de beelden ziet van de voedseldroppings van zijn regering boven Gaza, kan hij niet anders dan aan die scène terugdenken. Een misselijkmakend spektakel is het, waarin onze regeringen doen alsof ze hun menselijkheid tonen, maar ten volle medeplichtig zijn aan de onmenselijkheid van de hele situatie; door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/07/voedseldroppings-zijn-een-misselijkmakend-spektakel-met-groot-hunger-games-gehalte/
8 14 De Hind Rajab Foundation en het Palestijns Centrum voor Mensenrechten hebben bij het Internationaal Strafhof een klacht ingediend tegen de Israëlische legerleiding en politieke top over de gerichte moord op Al Jazeera-journalist Anas Al-Sharif en zijn collega’s. De klacht beschuldigt Israël van het systematisch aanvallen van journalisten in Gaza – een strategie die neerkomt op oorlogsmisdaden en wellicht zelfs genocide. Legerwoordvoerder kolonel Avichay Adraee, premier Benjamin Netanyahu, luitenant-generaal Eyal Zamir, majoor-generaal Tomer Bar en brigadegeneraal Yossi Sariel worden aangeklaagd; door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/14/klacht-bij-internationaal-strafhof-tegen-moordenaars-van-journalist-al-sharif/
8 19 Terwijl president Donald Trump met zijn ‘America First’-beleid de wetenschappelijke vrijheid ondermijnt, wil de Europese Unie zich juist profileren als de beschermer daarvan, maar met de Europese ‘Scramble for talent’ dreigt het dezelfde fouten te maken als de VS, en net zo goed wetenschappelijke vrijheden te beknotten: het dominante competitiviteitsdenken gaat ten koste van inclusie en vernauwt de blik op wetenschap. Wil Europa werkelijk een alternatief bieden, dan moet het inzetten op openheid, pluralisme en samenwerking; door Petra De Sutter en Nathan Vandeputte. https://www.sampol.be/2025/08/wetenschap-heeft-meer-nodig-dan-alleen-competitie
8 20 Wanneer we spreken over ‘dekolonisatie’ of ‘kolonisatie’, dan linken we dat snel aan de Grote Politiek. Het is natuurlijk waar, het debat is òòk politiek. Maar door ‘dekolonisatie’ in één adem met ‘dochter’ te noemen, begrijpt iedereen direct dat Nadia Nsayi het niet alleen over publieke debatten heeft waarin je dingen moet gaan uitleggen aan witte mensen, en evenmin over de grote verhalen. Dekolonisatie en kolonisatie hebben ook iets persoonlijks; gevolgen voor individuen, families en vrienden. Dekolonisering gaat net zo goed over haar, schrijft Nsayi, en over haar naasten. Het is niet alleen een kwestie van theorieën, maar ook van ervaringen. Hún ervaringen. Het is een gesprek, dat wij als gemeenschap zouden moeten voeren; door Bitshilualua Kabeya over het boek “Dochter van de dekolonisatie” (2025, uitgegeven door Epo) van Nadia Nsayi. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/20/dekolonisatie-gaat-niet-alleen-over-publieke-debatten-waar-je-dingen-moet-uitleggen-aan-witte-mensen/
8 21 Zo kondigde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio gisteren nieuwe sancties aan: “Vandaag wijs ik Kimberly Prost uit Canada, Nicolas Guillou uit Frankrijk, Nazhat Shameem Khan uit Fiji en Mame Mandiaye Niang uit Senegal aan”, omdat ze “direct hebben deelgenomen aan de inspanningen van het ICC om onderdanen van de Verenigde Staten of Israël te onderzoeken, te arresteren, vast te houden of te vervolgen, zonder de toestemming van een van beide landen”. De sancties houden in dat alle activa, die de aanklagers en rechters op Amerikaans grondgebied bezitten, worden bevroren.
8 22 De nieuw ingevoerde importtarieven van president Donald Trump heeft de meest pro-VS-bondgenoot binnen de BRICS+ tegen de Verenigde Staten van Amerika gekeerd. India had de zwakste schakel van BRICS+ ten voordele van de VS kunnen zijn voor de nieuwe Koude Oorlog tegen China. Echter, de recente importtarieven tegen India hebben het land ertoe gebracht toenadering te zoeken tot China; door Ben Norton. Eerste onderwerp in https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/22/trump-drijft-india-naar-china-en-drie-opinies-over-oorzaken-oorlog-oekraine/
9 01 Volgens de Chinese president Xi Jinping begeeft de wereld zich op een kruispunt. Wat veel van de 20 niet-westerse staatshoofden van de Shanghai Cooperation Organisation-top (SCO) met elkaar gemeen hebben, is dat ze lijden onder het protectionistische economische beleid van de Verenigde Staten van Amerika. Xi vindt dat ontwikkelingslanden hun krachten moeten bundelen. En China faciliteert dat graag. Hij riep vandaag op tot de oprichting van een nieuwe SCO-ontwikkelingsbank. De SCO begon ooit als een zeskoppige organisatie, gericht op regionale veiligheid. Inmiddels is de organisatie zowel in leden als in missie uitgebreid. De SCO heeft zichzelf de laatste jaren herontdekt: de kracht zit nu in handel. Als het aan Xi en zijn Russische ambtsgenoot Vladimir Poetin ligt, vormt de SCO de basis voor een nieuwe economische wereldorde. Met een SCO-ontwikkelingsbank zou een langgekoesterde wens van Peking in vervulling gaan. Xi probeert al jaren een alternatief betalingssysteem aan de man te brengen, waarbij er meer gehandeld wordt in de Chinese yuan ten koste van de Amerikaanse dollar; door Gabi Verberg. En ik had gewenst dat de Europese Unie zich bij dit initiatief had aangesloten. https://nos.nl/artikel/2580796-sco-top-in-china-tegen-de-koude-oorlogretoriek-maar-wel-richting-nieuw-machtsblok
9 02 Stel je voor dat een arm land de premier van een rijk Westers land zou vermoorden. Dat zou de voorpagina’s van alle kranten halen. Vermoordt Israël daarentegen de premier van de Houthi-regering in Jemen, dan is dat nauwelijks nieuws, maar toch kwam op 28 augustus Ahmed Ghaleb al-Rahawi om bij een Israëlische aanval op Sanaa, samen met verschillende ministers van de regering; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/02/niet-in-het-nieuws-israel-doodt-premier-van-jemen/
9 03 Heel veel mensen, zeker in de lage-inkomenslanden, besteedden in 2024 een groot deel van hun inkomen aan het kopen van kledij, huisvesting, transport of voedsel. Daarnaast zijn onderwijs en gezondheidszorg belangrijke uitgaven, die al meer weg hebben van investeringen: geld dat burgers en samenlevingen opzij zetten voor gezondheid en scholing. Gezondheidszorg neemt volgens de Wereldbank en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), meer dan 9% van het mondiale inkomen op, met grote verschillen tussen landen en rijke landen die daaraan vaak verhoudingsgewijs meer besteden. Op mondiaal niveau spreek je over om en nabij de € 10.000 miljard. Alles bij elkaar besteden mensen over heel de wereld zo’n € 5.000 miljard aan onderwijs, € 2.353 aan defensie, dan wel oorlog (of de voorbereiding daarop), € 1.924 aan energietransitie, € 400 aan AI-datacentra en € 185 aan officiële ontwikkelingshulp.
Per 100 miljoen inwoners investeerden de Verenigde Staten van Amerika € 104 miljard (1,5% van het bbp) aan energietransitie, de Europese Unie € 77 miljard (2%), China € 40 miljard (3%), Centraal- en Latijns Amerika € 9 miljard (0,8%), India € 7 miljard (2,5%) en Afrika € 2 miljard (1,4% van het bbp).
Er waren in 2024 wereldwijd in totaal voor € 1.316 miljard aan buitenlandse investeringen. Meer dan eenderde daarvan, € 520 miljard, ging naar Azië. Noord-Amerika trok € 294 miljard aan, tegen € 189 miljard voor het continent Europa (in 2023 was dat nog € 346 miljard). Latijns-Amerika zag € 140 miljard aan inkomende investeringen en Afrika € 83 miljard euro. Wanneer je de berekening per hoofd van de bevolking maakt, volgt Afrika op grote afstand van de andere werelddelen. De VS steken er dan met kop en schouders bovenuit, met veruit de meeste inkomende investeringen van alle werelddelen.
Kijken we naar de private investeringen in artificiële intelligentie dan beginnen China, Europa en de VS voor 2013 met een bedrag tussen de $ 5 en 10 miljard. De VS eindigen in 2024 op $ 109 miljard, Europa op $ 19 miljard en China op $ 9 miljard.
Al deze cijfers geven ons een idee welke wereld we aan het bouwen zijn en welke keuzes landen maken. Globaal genomen investeert de wereld vandaag meer in defensie dan in de energietransitie. De grote opkomende landen China en India gaan tegen die tendens in. Deze grote ontwikkelingslanden, die per hoofd van de bevolking nog altijd veel armer zijn dan de rijke landen, besteden een groter deel van hun inkomen aan hun energietransitie en dragen zo verhoudingsgewijs meer bij tot een stabieler klimaat dan de rijke landen, wat heel de wereld ten goede komt. De VS investeren meer dan dubbel zoveel in wapens als in de energietransitie. Ook de EU besteedt al meer aan wapens dan aan windmolens. Hoever zal de EU, onder invloed van Trump, in de Amerikaanse richting opschuiven de komende jaren? De bewapeningswedloop zelf heeft overigens een zware koolstofvoetafdruk, omdat ze de productie van cement en staal de hoogte in jaagt. De lancering van ChatGPT zette een wedloop in gang naar een soort AI, die steunt op massaal veel data en rekenvermogen én goedkope arbeid uit het Globale Zuiden. Die keuze werd gemaakt door een beperkt aantal bedrijfsleiders in de VS. AI draait zeker om geld en macht voor die bedrijven. Maar er is ook een veiligheidsdimensie, want AI zal een toenemende rol spelen in defensie. Hoewel geclaimd wordt dat AI het klimaatprobleem zal oplossen, [blijkt of; GjH] lijkt in de praktijk het omgekeerde gaande. Het afbouwen van de officiële ontwikkelingssamenwerking past in het beeld van een wereld, waarin de rijke landen meer investeren in AI en in wapens dan in de zorg voor de planeet, die in de eerste plaats de kwetsbaarsten moet beschermen tegen de gevolgen van de klimaatcrisis; door John Vandaele. https://www.mo.be/analyse/waar-het-geld-van-de-wereld-naartoe-vloeit
9 05 Volgens economisch antropoloog Jason Hickel en filosoof Dylan Sullivan komt de Westerse vijandigheid jegens China niet voort uit bezorgdheid over een vermeende bedreiging van de ‘op regels gebaseerde internationale orde’. Wat erachter schuilt, is de angst voor het alternatief dat China biedt: een orde die de Westerse suprematie ter discussie stelt, vertaald door Dirk Nimmegeers. Bovendien heeft China in meer dan 40 jaar in internationale conflicten geen enkele kogel afgevuurd. In diezelfde periode is de Verenigde Staten van Amerika daarentegen meer dan een dozijn landen in het Zuiden binnengevallen, en heeft landen gebombardeerd of een regimewissel opgedrongen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/05/de-echte-reden-waarom-vs-aansturen-op-oorlog-tegen-china/
9 08 Liberalen hebben de afgelopen 50 jaar in de rijke wereld vrijwel alle belangrijke sociale instellingen gedomineerd. Het is bijna onmogelijk om een bedrijfsleider, beleidsmaker of mediapersoonlijkheid te vinden, die in wezen geen liberaal is. Tussen liberalen leven en werken zonder hun ideeën te delen is een enorme uitdaging.
Een bepaalde houding is typisch voor liberalen: ze zijn vaak gericht op details en dekken zich met hun standpunten over ieder onderwerp in door een beroep te doen op de ‘beide kanten van het debat’. Ze beweren zich aan een bepaald moreel kader te houden, maar willen niet ‘ideologisch’ overkomen. Dus lijken ze gechoqueerd en wringen ze veel met hun handen zonder iets inhoudelijks te zeggen. Ze hebben vooral een hekel aan ‘ideologen’, vanuit de onjuiste veronderstelling dat hun eigen opvattingen gebaseerd zijn op een objectieve beoordeling van het bewijsmateriaal en niet op een coherent ideologisch kader. Deze misvatting maakt liberalen zo gevaarlijk: hun ideologie is verborgen en wordt niet erkend, waardoor het lastig is om deze aan te vechten. Het belangrijkste waar liberalen het over eens zijn, is dat het over het algemeen goed gaat. Wanneer het niet goed gaat, komt dat omdat een of andere slechterik knoeit met een systeem, dat een goed systeem is. Herstel dus de normaliteit, is hun visie, dus weg met die slechterik; door Grace Blakeley, vertaald door Ann Dejaegere, in in haar bespreking van het boek “The Collapse of Global Liberalism” (2025, uitgegeven door Polity) door Philip Pilkington. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/08/is-het-liberalisme-echt-dood-nee-dus/
9 09 China kan als wereldleider stellen dat het meer investeert in klimaatactie dan in wapens. Zo zorgt het beter voor de wereld dan het Westen; door John Vandaele.
7 22 “Als je mij enkel als slachtoffer ziet en vol medelijden naast mij komt staan”, zo stelde bijvoorbeeld Ahed Tamimi, “dan wil ik dat medelijden niet. Wat ik wel wil is dat de mensen ons zien als verzetsstrijders, als verdedigers van de vrijheid, en dat ze daarin onze partners zouden zijn.”; door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/22/is-de-nieuwe-superman-pro-palestijns/
7 24 In Gaza is geen oorlog tegen Palestijnse kinderen gaande, maar een genocide tegen alle Palestijnen, tegen Palestina en tegen het bestaan van alles dat relaties heeft met de Palestijnse identiteit.
Van alle pijnlijke beelden uit Gaza, vaak gedocumenteerd door Palestijnen zelf, was nou net een beeld dat op een ongeziene, onvoorstelbare manier viraal ging, niet eens echt. Het was een met artificiële intelligentie gegenereerde foto. Als collectief voelen we ons comfortabeler bij een door AI gegenereerd beeld van Palestijns lijden dan bij de realiteit. Echte beelden dwingen ons namelijk om de huidige genocide recht in de ogen te kijken. Het confronteert ons met onze eigen medeplichtigheid.
De weigering om Palestijnse beelden en stemmen te vertrouwen gaat niet alleen over ongemak, maar over geïnternaliseerde xenofobie.
We verwachten dat de ontmenselijking van Palestijnen vaak uit een voorspelbare, zionistische hoek komt, maar ook niet-zionistische bondgenoten maken zich hier schuldig aan. Op sociale media wordt dat pijnlijk zichtbaar in de manier waarop Palestijns lijden wordt herleid tot een trend. De logica daarachter is vaak dat we, wanneer we hun lijden aanpassen aan de taal van wat nu viraal gaat, meer mensen bereiken en ons collectief er dan misschien meer om zal geven. Dat reduceert Palestijnen tot een trend, tot een ‘iets’ en wel een iets wat je in een format kunt gieten. In feite voelt het aan als formele, niet-doorleefde solidariteit.
We mogen het collectieve doel van de bevrijding en volledige dekolonisatie van Palestina nooit uit het oog verliezen.
7 24 We mogen hopen dat deze twee dagen [dat de Groep van Den Haag hier in Colombia samenkomt; GjH] alle aanwezigen zullen aanzetten tot samenwerking om concrete maatregelen te nemen om een einde te maken aan de genocide in Gaza en, hopelijk, een einde aan de uitroeiing van de Palestijnen in wat er nog over is van Palestina. Het is belangrijk, omdat dit het proefterrein is voor een systeem waarin gerechtigheid, rechten en vrijheid voor iedereen werkelijkheid worden. Deze hoop, die mensen zoals ik koesteren, is een discipline. Een discipline die we allemaal zouden moeten beoefenen.
Maar vandaag zijn we ook getuige van een breuk. Het immense lijden van Palestina heeft de mogelijkheid tot verandering gecreëerd. Ook al komt dit (nog) niet ten volle tot uiting in de politieke agenda’s. Er is een revolutionaire verschuiving aan de gang. Een verschuiving die – als ze standhoudt – zal worden herinnerd als een moment waarop de geschiedenis een andere wending nam.
En tegen de Palestijnen en degenen uit alle hoeken van de wereld die hen steunen, vaak met grote offers en tegen hoge kosten, zeg ik: wat er ook gebeurt, Palestina zal dit tumultueuze hoofdstuk hebben geschreven. Niet als voetnoot in de kronieken van would-be veroveraars, maar als het nieuwste hoofdstuk in een eeuwenoude saga van volkeren, die in opstand zijn gekomen tegen kolonialisme, onrecht en vandaag meer dan ooit tegen neoliberale tirannie; door Francesca Albanese, vertaald door Gaston Van Dyck. Zie ook de laatste ‘7 24’ onder de kopjes ‘Mensenrechten’, ‘Wereldverhalen’ en ‘West-Azië’.
7 31 Gisteren las ik dat Qiu Confucius (551-479 v.Chr.) gezegd zou hebben: “Zigong vroeg: ‘Is er een woord waarnaar men gedurende zijn hele leven kan handelen?’ De Meester zei: ‘Dat is dan wel ‘wederzijdsheid’; wat je voor jezelf niet wilt, leg dat ook niet aan anderen op.’ Bron: “Taoïsme” (2022, uitgegeven door Athenaeum-Polak & Van Gennep), geschreven door Michel Dijkstra.
8 01 Wat ik onbegrijpelijk vind, is dat alle niet-VS-landen hun handen niet gewoon ineen slaan en president Donald Trump simpel laten begaan met zijn importheffingen. Zij houden dan nog altijd een wereldmarkt over en zouden daarmee de Verenigde Staten van Amerika isoleren, hetgeen die importheffingen snel van tafel zou vegen. België, de Europese Unie, de NAVO-landen en Nederland doen er daarentegen alles aan om de populariteit van president Donald Trump onder Amerikanen te vergroten. Dit is onbegrijpelijk (voor mij).
8 03 Het COC riep gisteren tijdens de CanalPride kiezers op om bij de Nederlandse verkiezingen in oktober te stemmen op een partij, die de lhbti+-belangen belangrijk vindt. “De vrijheid en mensenrechten, die we vieren met de Pride, worden mede bepaald bij de Kamerverkiezingen”, stelde de belangenorganisatie; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2577322
8 15 De tijd van ‘gewoon’ brieven schrijven en demonstreren tegen de genocide in Gaza is voorbij, vinden veel activisten. Ze roepen iedereen op om tot acties met meer impact te komen: massale boycots, sabotage, stakingen. ‘Een spoorlijn blokkeren kost tonnen, en daar gaat het om: bedrijven kun je [alleen; GjH] raken in hun portemonnee.’ Door Roxane Soudagar. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/wat-kun-je-doen-voor-gaza-stakingen-boycots-sabotage/
8 17 Vandaag las ik “De camino” uit (2021, uitgegeven door Luitingh-Sijthof) van Anya Niewierra. Aanvankelijk legde ik het boek weg, nadat in het begin een zelfmoord omschreven werd als ‘een heldendaad’. Anderen overtuigden me dat het boek toch het lezen waard is. En schrijven kan deze Niewierra. Vier inzichten hield ik aan dit boek over: 1. Wil men voorkomen om in een leugen te moeten voortleven, dan is het handig om zo snel als mogelijk open kaart te spelen over dubieuze kwesties (naarmate tijd vordert kan het moeilijker worden voor de draad te komen), 2. Het kan nodeloos desastreus zijn om iemand de waarheid te vertellen (denk aan kinderen van (groot-)ouders met een NSB-verleden), ook ‘de’ waarheid is iets gecompliceerds en kent meerdere dimensies, maar men doet ook onrecht door de onbehaaglijke waarheid te verzwijgen, 3. Zelfmoord kan wel degelijk een heldendaad zijn en 4. Zo’n pelgrimstocht, zoals de hoofdpersoon Lotte Bonnet liep, is vanwege de massaliteit niets voor mij; ik zou een route haaks op de camino kiezen.
8 18 Gisteren las ik “De Camino” uit en vandaag het ‘Elementaire deeltje 78’ “Taoïsme” (2022, uitgegeven door Polak & Van Gennep) van Michel Dijkstra. Ik had het op mijn bergwandeltocht door de Dolomieten als enige leesvoer bij me. Door ‘De tao van Poeh’ van Benjamin Hoff kwam ik erachter dat ik op mijn 11de jaar een taoïstische ervaring gehad heb, te weten die van het ongekerfde blok. Dijkstra leverde een mij-verhelderende kijk op het Taoïsme; een Chinese, filosofische, mystieke en religieuze stroming, waarin ik mij verder nooit verdiept heb. Hoewel veel in nevelen gehuld blijft, hetgeen Dijkstra meeslepend en uitstekend uitlegt, blijkt de basis van het taoïsme te liggen in de geschriften van Lao Zi (604‑507 v.Chr), die grotendeels verloren zijn gegaan. Niet met mijn verstand, maar met mijn buik vermoed ik er iets van te begrijpen: wie wij zijn, is te bevatten wanneer we doorvoelen wat de essentie is van ons persoonlijke, tijdelijke, unieke leven hier op aarde. Onze ratio is verbonden met dat tijdelijke leven, en kan ons daarbij niet helpen. Wij zijn daarentegen wel degelijk verbonden met een niets, dat alles is, gelijk alles wat ons omgeeft met datzelfde niets verbonden is.
Het belang van het taoïstisch inzicht ligt, concludeer ik, op het vlak van onze taakvervulling, die er doorgaans volstrekt anders uitziet, dan ons door de cultuur waarin we geboren zijn en/of waarin we leven wordt meegegeven; zelfs wanneer die cultuur gebaseerd is op het taoïsme!
8 19 Eergisteren las ik “De camino” uit, gisteren het Elementaire deeltje “Taoïsme” en vandaag “Over het verdwijnen van rituelen” (2019, 2025, uitgegeven door De Nieuwe Wereld/Ten Have) van Byung-Chu Han. Dat boek bespreekt de invloed van het neoliberalisme op ons dagelijks leven en die is niet mals. Het draait allemaal om de gevolgen van de transitie van individu naar consument en van het veranderingsproces van burger naar participant. Onder het kopje ‘De gevolgen van het neoliberale denken voor mensen als u en ik’ meer hierover achter de link https://gerardusdagboek.com/f-werkstukken/.
9 19 Wie tegelijk het verzet tegen de Israëlische genocide steunt en het bestaansrecht van etnostaat Israël verdedigt, begrijpt niet dat de radicalisering van het zionistische establishment al decennia gaand is en in de natuur van de Joodse staat is ingebakken; door Ludo De Witte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/19/heeft-israel-bestaansrecht/
6 23 Achttien prominente Belgische experts in het internationaal recht waarschuwen dat België een onvoorwaardelijke plicht heeft om genocide te helpen voorkomen. Doet het dat niet, dan riskeert het land zelfs vervolgd te worden voor medeplichtigheid. Het Genocideverdrag uit 1948 verplicht staten om alles te doen wat in hun vermogen ligt om genocide te voorkomen; door Marc Vandepitte. Waar blijven de experts in andere landen, zoals Nederland? https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/23/verschijnt-belgie-straks-voor-het-internationaal-strafhof/
6 26 Teveel Nederlandse kinderen krijgen te maken met moeilijke omstandigheden. Meer dan 70.000 kinderen zijn uitgevallen op school. Tegelijk is het mogelijk dat door de (financiële) druk op de jeugdzorg kinderen niet op tijd de juiste hulp krijgen. De gemeente Utrecht en Utrechtse scholen maken zich ook grote zorgen over onderwijsachterstanden. Het kabinet wil een belangrijke subsidieregeling stopzetten, die juist dat moet tegengaan; de Onderwijskansenregeling (OKR). Utrecht dreigt door de rijksbezuiniging alleen al € 5,6 miljoen kwijt te raken. Elf Utrechtse scholen in het voortgezet onderwijs worden hierdoor getroffen; door Ilse Lavell en de redactie van RTV Utrecht. https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3911479/groeiende-wachtlijsten-sinds-de-komst-van-metmaya en https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3911813/kaalslag-in-het-klaslokaal-utrecht-verliest-miljoenen-voor-tegengaan-achterstanden-op-school
6 27 Hoe vaker hij kwam, hoe meer hij hun verbondenheid begon te zien en te begrijpen. Hij zag hoe dezelfde groep mensen elkaar elke avond voor 19 uur aan de Brusselse Beurs omhelsde bij aankomst. Hoe ze samen de vlaggen uitrolden. Hoe ze met elkaar spraken, met muziek op de achtergrond. En uiteindelijk, hoe hun stemmen zich verbonden en de eerste woorden over de Beurs galmden: “Free, free Palestine”; door Youna Mulock Houwer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/27/waarom-iedereen-een-voorbeeld-moet-nemen-aan-de-beurs-betogers/
6 27 Geachte redactie van De Limburger, het wordt nu dus echt tijd dat jullie niet meer klakkeloos stukken uit De Telegraaf overnemen. Ik doel uiteraard op het ‘verslag’ van het partijcongres van GroenLinks/PvdA in De Limburger van maandag 23 juni jl.. Ik doel met name op de zin: “Dan kan Frans Timmermans als een katholieke priester uit het Zuiden uitroepen ‘houdt elkaar vast’” had toch op de redactie van een Limburgse krant opgemerkt moeten zijn als een vorm van denigrerend racisme? Dat je van De Telegraaf niet mag verwachten dat ze in het artikel aandacht besteedt aan het partijprogramma van de nieuwe grote partij in het midden van de Nederlandse politiek, dat kan ik begrijpen, Telegraaflezers stemmen op de PVV en de VVD. Maar dat de verschraling van de regionale media er nu toe leidt dat de redevoering van onze eigen Limburgse politicus Frans Timmermans aan de gewone Limburgse krantenlezer voorbij gaat, dat is heel erg. Erger nog is het dat we in plaats daarvan uitgebreid kennis mogen nemen van wat de erkende hoerenloper Rob Oudkerk ervan vindt. Landgraaf, Sante Brun. https://santebrun2.blogs.com/my_weblog/2025/06/de-telejraaf.html
7 08 Over de wet, die de woningbouw moet versnellen, moet een extra advies komen van de Raad van State. Dat vindt een meerderheid van de Eerste Kamer. Senatoren zijn bezorgd dat de PVV-toevoeging ‘discriminatoir’ is. In dat aangenomen amendement wordt het verboden om statushouders (asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen) voorrang te verlenen op sociale huurwoningen, ook al is hun situatie nijpend. Daarmee krijgen statushouders dus een slechtere positie dan andere mensen, die wèl een urgentieverklaring kunnen krijgen wanneer ze bijvoorbeeld dakloos zijn of ziek; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2574211-zorgen-in-eerste-kamer-over-mogelijk-discriminerend-onderdeel-woningwet
7 12 Enkele Belgische organisaties, die zich verzetten tegen het Israëlische geweld tegen palestijnen, en enkele palestijnen uit België maken zich op voor een juridische confrontatie met de eigen regering. Ze willen dat België stopt met wegkijken en haar verantwoordelijkheid neemt inzake de genocide, die zich volgens hen voltrekt in de Gazastrook. Deze week werd een officiële ingebrekestelling bezorgd aan de federale regering. Als daar komende week geen bevredigend antwoord op komt, stappen de eisers naar de rechtbank. En dat zou een wereldprimeur zijn: nooit eerder werd een Europese staat juridisch aangeklaagd voor passieve medeplichtigheid aan genocide in Gaza; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/12/unicum-belgie-aangeklaagd-voor-medeplichtigheid-aan-genocide-in-gaza/
7 17 In de Utrechtse gemeenteraad werd een ‘burgermotie’ besproken over het boycotten van Israëlische organisaties en producten. Toen bleek dat de motie het niet haalde, werden de pro-palestijnse demonstranten agressief en luidruchtig; door Marc van Rossum du Chattel. Zou ik er bij geweest zijn, dan had ik me vanuit mijn gevoel voor rechtvaardigheid eveneens geroerd. Dat gevoel zou bepalend voor mijn gedrag zijn; sterker dan mijn wens me fatsoenlijk te gedragen, meneer Van Rossum du Chattel. https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3922037/raadsvergadering-loopt-uit-de-hand-burgemeester-dijksma-belaagd-door-pro-palestina-demonstranten
7 21 Vandaag is een Belgische nationale feestdag en koning Filip (Filips) Maria hield zijn traditionele televisietoespraak. Die viel dit jaar op door zijn ongebruikelijke politieke beladenheid. Zonder Israël expliciet te noemen, veroordeelde de koning het geweld in Gaza scherp en sprak hij over ‘ernstige humanitaire wantoestanden’ en ‘een ondraaglijke crisis’; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/21/filip-noemt-het-beestje-bij-de-naam-gaza-is-een-schande-europa-faalt/
7 28 Rechtse regimes hebben het doorgaans moeilijk met de rechtspraak, denk maar aan Recep Erdoğan, Viktor Orbán en Donald Trump. De drang naar meer greep op de samenleving botst onvermijdelijk met de onafhankelijkheid van rechters. De Vlaamse minister-president Diependaele kondigde ook al aan dat hij in beroep zou gaan tegen een onlangs uitgesproken rechterlijke uitspraak. Onder druk van enkele coalitiepartners draaide hij echter bij: eerst zou er een ‘onafhankelijk juridisch advies’ worden ingewonnen over de zin van zo’n beroep. 138 Juristen namen de beschikking alvast onder de loep. Hun conclusie luidt dat een beroep voor de Vlaamse overheid noch juridisch zinvol is, noch ethisch verdedigbaar: Israël voert in Gaza een militair offensief dat door experts en internationale ngo’s als genocide wordt bestempeld. Zowel het Internationaal Gerechtshof als het Strafhof hebben maatregelen tegen Israël genomen, waaronder arrestatiebevelen tegen premier Bejamin Netanyahu en voormalig defensieminister Yoav Gallant voor misdaden tegen de mensheid en oorlogsmisdaden. België, inclusief Vlaanderen, is gebonden aan internationale verdragen, die medeplichtigheid aan zulke misdaden verbieden. Landen moeten daarentegen alles in het werk stellen om medeplichtigheid aan ernstige mensenrechtenschendingen – waaronder genocide – te vermijden. Een strikte controle op militaire doorvoer naar Israël en wapenembargo zijn daarbij het absolute minimum. En daarover ging de rechterlijke uitspraak; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/27/juristen-kraken-beroep-diependaele-over-wapendoorvoer-naar-israel/
8 05 De commissie van advies inzake volkenrechtelijke vraagstukken (CAVV) adviseert de Nederlandse regering en Eerste en Tweede Kamer. In een nieuwe publicatie zet de CAVV uiteen wat de verplichtingen zijn, die volgen uit het Genocideverdrag, dat ook door Nederland is ondertekend en geratificeerd. Een van de plichten is dat landen zoveel mogelijk moeten doen om genocide in een ander land te voorkomen. Doen zij dat niet, dan kunnen zij aansprakelijk worden gesteld voor het verzaken van deze preventieplicht.
Bijna tegelijkertijd kwam het College van de Rechten van de Mens met een dringende oproep aan de Nederlandse regering om zwaardere maatregelen te treffen tegenover Israël. Op die manier zou de druk op Israël moeten worden opgevoerd, zodat het stopt met mensenrechtenschendingen in Gaza. “De nood in Gaza is dusdanig hoog dat zwaardere pressiemiddelen niet langer uitgesteld mogen worden”, stelt het College; door NOC Nieuws. Belangrijke adviezen voor een regering, die de humane problemen in Palestina, en zo u wilt Israël, gemist heeft. https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2577633
8 05 Een Afghaanse man vroeg in Nederland een verblijfsvergunning aan voor bepaalde tijd, maar Nederland wees in 2024 zijn aanvraag af. De man was via België de Europese Unie binnengekomen. Volgens de Dublinverordening zou België dan verantwoordelijk zijn voor de behandeling van zijn aanvraag. Maar hij wilde daar niet naar toe, omdat hij vreest dat België hem geen opvang verleent. De zaak kwam voor bij de Nederlandse Raad van State en hij kreeg gelijk. De uitspraak van de afdeling Rechtspraak van de Nederlandse Raad van State was niet mals: “Zij onderkent dat systeemfalen in een andere lidstaat ertoe leidt dat ernstig afbreuk wordt gedaan aan het Dublinsysteem en de loyale samenwerking, die daarbij tussen EU-lidstaten geldt. Maar het is de taak van de bestuursrechter om bij de overdracht van asielzoekers aan andere EU-lidstaten op basis van de feiten te beoordelen of sprake is van zulk systeemfalen, waardoor zij het risico lopen op een onmenselijke behandeling.” Het gevolg van de rechterlijke uitspraak is dat Nederland alleenstaande mannelijke asielzoekers niet meer mag terugsturen naar België. Nu komen zij in Nederland in de asielprocedure; door Rein van Gisteren. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/05/onverschilligheid-is-beleid-bij-asiel-en-de-media-volgen-regering-klakkeloos/
8 07 In een opmerkelijke stap heeft de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) van Amsterdam Israël voor het eerst officieel bestempeld als een ‘bedreiging voor de Nederlandse staat’. Het rapport richt zich op de pogingen van Israël om de politiek en publieke opinie in Nederland te beïnvloeden, met speciale aandacht voor de Ajax-Maccabi-rellen van november 2024, die in Amsterdam uitbraken voorafgaand aan de UEFA Europa League-wedstrijd. Het is de eerste keer dat een Westerse inlichtingendienst de potentiële gevaren erkent, die voortkomen uit Israëls wereldwijde Hasbara-netwerk, dat zich richt op het beïnvloeden van politieke en publieke percepties wereldwijd; door Kit Klarenberg. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/07/nederlandse-terreurbestrijding-noemt-israel-een-bedreiging-voor-de-staat/
8 07 De Belgische tolk Akkaya(?) Bilal schreef kritische artikelen over het anti-moslimbeleid van de Franse minister van Justitie Gérald Darmanin. Toen werd hij plotseling ontslagen. De reden zou een inlichtingenrapport zijn van de Belgische Staatsveiligheid, waarin hij werd bestempeld als een ‘gevaarlijke radicaal’. Wat er daarna gebeurde gaf hem het sterke vermoeden dat de tentakels van de Franse regering zich tot ver over de Franse grens uitstrekken; door Bilal. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/07/een-franse-minister-en-de-belgische-staatsveiligheid-spanden-samen-om-mij-de-mond-te-snoeren/
8 08 Uit onderzoek van Apache blijkt dat Belgische politiezones samenwerken met Israëlische bedrijven. Deze samenwerking kan internationale verplichtingen schenden, waaronder het Genocidenverdrag. Liga voor Mensenrechten en SOS Gaza vragen daarom een onafhankelijk onderzoek naar de mensenrechtenimpact en rechtmatigheid van deze praktijken; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/08/sos-gaza-en-liga-voor-mensenrechten-dienen-klacht-in-bij-comite-p/
8 28 Amnesty International Nederland heeft de gemeente Amsterdam gedagvaard. Dat doet de mensenrechtenorganisatie vanwege een in haar ogen onrechtmatig demonstratieverbod in november vorig jaar. Het verbod gold in de 6 dagen na de rellen rond de voetbalwedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv. De eerste 3 dagen mocht niemand demonstreren. In de 3 dagen daarna kon dat wel wanneer demonstranten een ontheffing aanvroegen. Sommige demonstraties vonden daarom niet plaats in het centrum van de stad, maar op het terrein van de Westergasfabriek. Amnesty noemt het verbod een te ver gaande inperking van het demonstratierecht. De organisatie stapt naar de rechter, omdat duidelijk moet worden dat zo’n vergaand verbod nooit gerechtvaardigd kan zijn. Volgens Amnesty was dit verbod niet noodzakelijk en niet proportioneel. Door een rechterlijke uitspraak probeert Amnesty International Nederland herhaling te voorkomen; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/binnenland/6367021/amnesty-dagvaardt-gemeente-amsterdam-wegens-protestverbod-na-ajax-maccabi.html
9 02 De Belgische regering hoopt wellicht dat met nieuwe maatregelen het protest over het uitblijven van maatregels tegen Israël zal luwen, maar een beweging voor de menselijkheid kan onmogelijk genoegen nemen met een compromis over een genocide. Wat het Belgische akkoord overigens wel bewijst, is dat de druk van de publieke opinie werkt. Wat de regering doet is allemaal te laat en te weinig, maar de maatregelen, die nu genomen worden, zijn wel degelijk een overwinning voor de solidariteitsbeweging. “Deze akkoorden zijn geen eindpunt”, reageert 11.11.11, “Het Internationaal Gerechtshof heeft de juridische onderlat al duidelijk geïdentificeerd. Wat vandaag op tafel ligt, blijft daar nog steeds onder.” Door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/02/compromis-over-genocide-dit-beslisten-vlaamse-en-federale-regeringen-over-israel/
9 03 De Belgische Burgerwet voor Palestina eist de erkenning van de genocide tegen het Palestijnse volk. Verder een volledig embargo tegen Israël en de vervolging van daders van oorlogsmisdaden. En tenslotte eist de burgerwet de erkenning van Palestina als soevereine staat – onvoorwaardelijk, met volledige erkenning van het recht van het Palestijnse volk op zelfbeschikking en op terugkeer naar hun gronden en huizen. Het is een Burgerwet, een constitutioneel instrument waarmee burgers bindende wetgeving in het parlement kunnen indienen. Komen er 25.000 handtekeningen, dan zal de Belgische Burgerwet voor Palestina het parlement verplichten te debatteren en te stemmen; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/03/belgisch-burgerwetsvoorstel-voor-palestina/
9 04 Tussen 2014 en 2024 werd de Nederlandse economie ruim 21% groter, terwijl het aantal inwoners met nog geen 7% toenam. En wanneer de economie sneller groeit dan het aantal mensen, is er per persoon [in theorie; GjH] meer te besteden en te verdelen. Althans, afhankelijk ervan hoe [en hier zit ’m de kneep; GjH] de welvaart wordt verdeeld; door de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6367869/nederlandse-economie-groeit-harder-dan-bevolking.html
9 15 Op de internationale ranglijst voor academische vrijheid is Nederland inmiddels gedaald van de bijna perfecte score van 0,92 in 2018 naar 0,76 in 2024. Van alle westerse landen scoren alleen Griekenland, Portugal en de Verenigde Staten van Amerika lager. Menig land uit het globale Zuiden scoort hoger, zoals bijvoorbeeld Burkina Faso; door Nieuwsuur. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2582649-nederlandse-universiteiten-schuwen-debat-met-andersdenkenden
6 26 Een paar honderd mensen herdachten vreedzaam de doden, die een jaar geleden vielen bij protesten. Vorig jaar in juni kwamen ook vele duizenden de straat op, het grootste deel Gen-Z jongeren: onder de 30, die zich verzetten tegen geplande belastingverhogingen en andere overheidsmaatregelen. Gisteren werden in de hoofdstad Nairobi door betaalde gemotoriseerde bendes en de Keniaanse politie minstens 8 mensen vermoord en 400 verwond, waarvan 83 ernstig; door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/26/kenia-in-opstand-woede-tegen-corruptie-en-geweld-breekt-los/
8 23 De positie van de inheemse bevolking in Australië is nergens zo slecht als in het Noordelijk Territorium. Daar gaat het om criminaliteit, gezondheidszorg, huisvesting, kindersterfte, onderwijs en verslaving, maar het opvallendste cijfer is dat van de gevangenispopulatie: bijna 1% van de totale bevolking zit in hechtenis; waarvan ruim 90% van inheemse afkomst is; door Meike Wijers. https://nos.nl/artikel/2579649-recordaantal-inheemse-mensen-achter-tralies-in-noorden-van-australie
8 11 President Donald Trump maakt niet zijn land, maar China ‘still greater and greater’. Dat betoogt Melvin Goodman, voormalig CIA-analist, hoogleraar bestuurskunde aan de Johns Hopkins University in de Verenigde Staten van Amerika. Hij ziet China’s positie op het wereldtoneel door het grillige en isolationistische beleid van de VS groeien; door Melvin Goodman. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/11/trump-makes-china-great-again/
9 29 China is geen liberale democratie. Maar over hoe het wel werkt bestaan veel misverstanden, die worden versterkt door boosaardig anti-Chinees racisme in de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika. De Chinese academicus Zhang Weiwei legt in dit interview met Ben Norton uit hoe de Chinese regering te werk gaat, hoe het politieke systeem werkt, haar socialistische markteconomie en hoe het Chinese bestuur aankijkt tegen democratie. Het tweede onderwerp in https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/29/tegendraads-leesvoor-media-ethiek-in-gaza-en-wat-met-bolivia-en-china/
9 15 Geen enkel land heeft zoveel microkredieten per inwoner als Cambodja. Wat in de jaren ’90 begon als een kleinschalig initiatief van ngo’s is daar uitgegroeid tot een miljardenmarkt. Die bereikt niet het beoogde doel. Terwijl Europese ontwikkelingsbanken winst boeken en België meeprofiteert, glijden Cambodjaanse gezinnen steeds dieper de armoede in. Apache vond bewijzen van mensenrechtenschendingen, ontbossing en voedselonzekerheid. In 2024 vertelde slechts 13% van de leners dat microkrediet hun leven direct had verbeterd. Geen van de 10 families, die Apache interviewde, gaf aan dat hun leven verbeterde na het afsluiten van een microkrediet. Nary noemt het zelfs ‘een regelrechte nachtmerrie’. Het enige waar zij aan denk zijn hun schulden. “We eten weinig. Ik slaap amper. Mijn man is ziek. Onze zoon is ondertussen gestopt met school”; door Anneleen Ophoff. https://apache.be/2025/09/15/honger-huiselijk-geweld-en-zelfmoordneigingen-met-uw-belastinggeld
6 26 Het stadje Schengen in Luxemburg herdacht op 14 juni 2025 het 40-jarig bestaan van het gelijknamige verdrag. Wat ooit begon als een baken van [verderfelijk beleid, gezien de consequenties ervan voor migranten, en; GjH] Europese eenheid — het vrij verkeer van personen zonder binnengrenzen — dreigt juist dat deze dagen te worden overschaduwd door de steeds luider klinkende roep om grensbewaking en nationale soevereiniteit. Officieel dienen die grenscontroles om de migratiedruk aan te pakken, maar volgens zeggen is dit ‘niets meer dan politiek theater’, een toneelstuk voor een publiek dat gerustgesteld wil worden, geenszins een effectieve maatregel; door Manfred Ingelbrecht. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/26/schengen-40-jaar-nieuwe-grenscontroles-zijn-slechts-politiek-theater/
7 02 De activiteiten van Frontex aan de Europese buitengrenzen volgt 11.11.11 al jaren. Dat die operaties op gespannen voet staan met mensenrechten is een understatement. De afgelopen jaren kwam het agentschap meermaals in opspraak vanwege betrokkenheid bij illegale pushbacks. Frontex blijft operaties coördineren waarbij de Libische kustwacht mensen op zee onderschept, waarna ze systematisch slachtoffer zijn van detentie en foltering. Enerzijds zijn mensenrechten vrij stevig verankerd in het mandaat van Frontex (de Frontex verordening) en zijn de Europese regels helder als het gaat over het ‘non-refoulement-beginsel’: pushbacks zijn niet toegelaten. Anderzijds overtreden zo goed als alle lidstaten die regels met voeten, ook in landen waar Frontex actief is. Alleen al in 2024 telde 11.11.11 meer dan 120.000 illegale pushbacks door EU-lidstaten, vaak gepaard gaande met brutaal geweld; door Flor Didden. https://www.sampol.be/2025/07/als-frontex-haar-eigen-regels-volgt-heft-het-zichzelf-op
7 18 De West-Europese landen zouden moeten erkennen dat hun veiligheid (en die van Oekraïne) onmogelijk kunnen worden gerealiseerd door een strategie van confrontatie, die tot doel heeft de oorlog uit te breiden, Rusland te isoleren en de vijandigheid tussen de Europese Unie en Rusland te versterken.
Sinds het einde van de Koude Oorlog in 1991 wordt de relatie tussen de EU en Rusland gekenmerkt door gemiste kansen, strategische fouten en wantrouwen, hetgeen in het artikel gepreciseerd wordt. De laatste jaren is deze fragiele relatie verergerd tot een militaire confrontatie in Oekraïne. De oorlog in Oekraïne, die een verwoestende economische, geopolitieke en menselijke tol eist, heeft de kloof tussen de Europese Unie en Rusland dramatisch en gevaarlijk verdiept. Er is daarom dringend behoefte aan een nieuwe evaluatie van de manier waarop Europa de motieven van Rusland zelfstandig bekijkt [zich niet langer slaapwandelend conformeert aan het beleid van de Verenigde Staten van Amerika; GjH] en hoe het met zijn buurland moet omgaan; door Jeffrey Sachs. Zijn 5 voorstellen [in dit zeer lezenswaardige artikel; GjH] gaan niet over verzoening; ze gaan over het leggen van de basis voor een duurzame veiligheid voor Oekraïne en vrede in Europa. https://lavamedia.be/de-europese-relatie-met-rusland-herdenken/
7 22 Voor het eerst in de geschiedenis worden de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie aangeklaagd voor het Hof van Justitie, en wel wegens hun ‘nalatigheid’ tegenover het geweld in Gaza. Voor het eerst in de geschiedenis worden deze 2 machtige instellingen aangeklaagd voor het niet naleven van hun eigen verdragsverplichtingen. Beide instellingen hebben verzuimd op te treden tegen de oorlogsmisdaden en het risico op genocide, die de Israëlische regering sinds oktober 2023 in Gaza pleegt. Het juridische middel, dat ingezet wordt, is ongezien: artikel 265 van het EU-Verdrag, dat het mogelijk maakt om een Europese instelling voor het gerecht te dagen als ze ‘in gebreke blijft’, met andere woorden, als ze passief blijft in een situatie waar actie vereist is. De klacht van 90 pagina’s is het gevolg van een formele ingebrekestelling, die op 12 mei jl. werd verstuurd. Twee maanden later is er nog steeds niets ondernomen, en dus trokken de advocaten naar de rechtbank; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/22/eu-voor-het-gerecht-gesleept-wegens-passiviteit-in-gaza-genocide/
7 23 De Europese Unie concludeerde vorige maand dat Israël het handelsverdrag met de Europese Unie schendt, maar consequenties wilden de lidstaten daar niet aan verbinden. In plaats daarvan kwam er een maatregelenpakket dat de EU ‘achter de hand wil houden’. Ongeveer tweederde van de Europese investeringen in Israël wordt gedaan door Nederlandse bedrijven en Nederland is de grootste buitenlandse investeerder in Israël. Individuele landen kunnen zonder de EU wel degelijk maatregelen tegen Israël treffen; geen producten meer importeren uit Israëlische illegale nederzettingen, de staat Palestina erkennen en/of de wapenexport naar Israël stilleggen. Wanneer Nederland dat zou doen, zou dat een krachtig effect hebben. En Nederland doet het soms ook: in 2023 besloot de Nederlandse overheid bepaalde producten van chipmachinefabrikant ASML niet langer naar China te exporteren. Zoiets kan bij Israël ook. Kortom, je kunt als land besluiten te handelen in lijn met internationale regels; door Kaja Bouman. https://nos.nl/artikel/2576100
7 24 Frankrijk gaat binnenkort de Palestijnse staat erkennen. Frankrijk is de eerste van de G7-landen (de overleggroep van economische grootmachten), die dat doet. Dit staat symbool voor de steeds kritischere houding, die Europese landen aannemen ten aanzien van Israël. Dat is volgens mij goed nieuws, maar president Emmanuel Macron focust [helaas; GjH] ook op de demilitarisering van Hamas en de Palestijnen in het algemeen [en niet op demilitarisering van Israël; GjH]; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6363630/macron-zegt-dat-frankrijk-binnenkort-palestina-gaat-erkennen-geen-alternatief.html
7 24 De voormalige Labour-leider Jeremy Corbyn heeft een nieuwe, linkse partij opgericht. Hij doet dat samen met de Britse parlementariër Zarah Sultana, die begin deze maand uit de partij van premier Starmer stapte. Corbyn wil met zijn nieuwe partij een links alternatief bieden voor Labour. Speerpunten zijn de bestrijding van kinderarmoede en het breken van de macht van bedrijven. “Het systeem werkt niet als 4,5 miljoen kinderen in armoede leven in het 6de rijkste land op aarde”, zeggen Corbyn en Sultana. “Het systeem werkt niet als de regering zegt dat er geen geld is voor de armen, maar wel miljarden vrijmaakt voor oorlogen.” Ook wil Corbyn dat het Verenigd Koninkrijk de wapenleveranties aan Israël onmiddellijk stopzet en de nieuwe partij wil dat de energie- en waterbedrijven en het openbaar vervoer weer in staatshanden komen.
Op de vraag of zijn partij ‘Labour in een nieuw jasje’ wordt, reageerde Corbyn afwijzend. De Labour-partij wordt van bovenaf bestuurd. Het is een gecentraliseerde partij waar controlefreaks het voor het zeggen hebben en die alles willen controleren wat in de partij gaande is. Zijn nieuwe partij zal zijn wortels in de gemeenschap hebben en wordt van onderen af opgebouwd. Het wordt een politieke partij, die aan de kiezers behoort; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2576303
7 28 Op 5 juli 2024 trad Keir Starmer aan als premier van het Verenigd Koninkrijk, nadat zijn partij Labour een grote meerderheid behaalde in het parlement. Gelet op het aantal stemmen, dan haalde Labour onder Starmer ruim een half miljoen stemmen mìnder dan onder zijn voorganger Jeremy Corbyn in 2019 – en die uitslag was toen al een dieptepunt voor de partij. Een jaar later is Starmers populariteit verder gekelderd. Vandaag peilt Labour rond de 20%, minder dan de helft van wat het een jaar geleden bij de verkiezingen haalde.
7 31 Na [maandenlange decennia; GjH] onvoorwaardelijke steun aan Israël, tonen Westerse politici hun medeleven met Gaza. Maar wie goed kijkt, ziet niets anders dan krokodillentranen, louter en alleen bedoeld om de groeiende verontwaardiging bij het publiek te sussen, geenszins om Israël tot de orde te roepen; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/31/gaza-bart-de-wever-en-krokodillentranen/
8 02 Op de Amsterdamse CanálParade vaart er voor het eerst ook een boot met hofmedewerkers, juristen en rechters mee. Dat zorgt voor opgetrokken wenkbrauwen, maar óók voor bijzondere steun van burgers, buitenlui en juristen voor deze opvallende stap. Want verliezen magistraten, die uitbundig feesten, daardoor niet hun onafhankelijkheid en onpartijdigheid? Familie en jeugdrechter Elvira Devis, vanmiddag meevarend matroos, die namens de 3 deelnemende gerechten spreekt, legt uit dat we artikel 1 van onze grondwet, en artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie moeten vieren, precies zoals we in ere houden dat we diefstal, moord en verkrachting afkeuren; Mieke van der Weij en Pieter van der Wielen in gesprek met Elvira Devis. https://www.nporadio1.nl/fragmenten/nieuwsweekend/019869db-c1b1-7306-bc4f-5d399ca8fd88/2025-08-02-een-boot-vol-rechters-op-de-canalparade-had-al-veel-langer-moeten-meevaren
8 04 In de Finse hoofdstad Helsinki zijn in het afgelopen jaar geen verkeersdoden gevallen; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2577536
8 04 “Zwitsers ontredderd door onverwacht hoge Amerikaanse importheffingen”. Dat is de kop en daar gaat het artikel over; door Chiem Balduk. Het artikel gaat dus uitdrukkelijk niet over het desastreuze beleid van de Verenigde Staten van Amerika. https://nos.nl/artikel/2577544
8 08 De partij zonder naam ‘yourparty.uk’ heeft met een beperkte website en geen of negatieve aandacht in de mainstream media in 2 weken al meer dan 650.000 Britten bereid gevonden het initiatief van Jeremy Corbyn en Zarah Sultana te ondertekenen. Van daar naar een echte partij is nog een hele weg te gaan, maar het potentieel is overduidelijk. Owen Jones bespreekt met Jeremy Corbyn wat de plannen zijn: Eerste onderwerp in https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/08/corbyn-over-yourparty-gov-roger-waters-hiroshima-nagasaki-en-de-bbc/
8 23 Op maandag 11 augustus jl. in Kopenhagen beviel de Groenlandse Ivana Brønlund van haar eerste dochter, die ze Aviaja-Luuna noemde. Maar na nog geen uur werd de pasgeboren baby haar afgenomen en in de pleegzorg opgenomen. Brønlund had een omstreden test moeten doen om uit te wijzen of ze voldoende bekwaam is een kind op te voeden. Sindsdien heeft ze haar dochter niet meer gezien, terwijl de FKU, zoals de test heet, in Denemarken niet afgenomen mag worden aan Groenlanders; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/opmerkelijk/6366600/groenlandse-vrouw-moet-baby-uur-na-geboorte-afstaan-door-verboden-test.html
9 10 Wordt Frankrijk [ook; GjH] een land met 2 duidelijk gescheiden bevolkingslagen: boven en onder? Dat is de keuze, die de Franse bevolking krijgt voorgelegd door president Emmanuel Macron en zijn 6 regeringen in 2 jaar tijd. Die regeringen hadden met elkaar gemeen dat ze pertinent weigerden af te wijken van hun plan om de Franse staatsschuld volledig af te wimpelen op de gewone werkende bevolking, terwijl de rijke bovenlaag ongehinderd nog rijker mag worden; door Lode Vanoost.
6 26 In New York, een stad met 8 miljoen inwoners, heeft in een ongelijke verkiezingsstrijd de linkse politicus Zohran Mamdani de Democratische voorverkiezing voor het burgemeesterschap gewonnen. Daarmee versloeg hij niemand minder dan voormalig gouverneur Andrew Cuomo, gesteund door de partijtop en tientallen miljoenen aan donorgeld. Mamdani is een 33-jarige uitgesproken democratisch socialist. Hij is moslim en heeft een Indiase achtergrond. Hij werd geboren in Oeganda en groeide op in New York; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/26/linkse-aardverschuiving-in-new-york-socialist-wint-voorverkiezingen/
7 23 Een aantal studenten in de Amerikaanse staat Columbia zegt dat het demonstreren op de campus ‘gevaarlijk’ geworden is na een overeenkomst tussen de regering en de universiteit, en de aanhouding van Mahmoud Khalil, een vooraanstaande figuur in de studentenprotesten op Columbia; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2576108
8 29 Agressie van de Verenigde Staten van Amerika tegen Venezuela is niets nieuws. Sinds de Venezolanen in 1999 Hugo Chávez verkozen als president is bruutheid in constante opbouw. Het gaat om grondstoffen. Chávez brak met de traditionele achtertuinpolitiek, die de enorme hoeveelheden aan mineralen en olievoorraden van het land ter beschikking stelden van de VS. Voor de grote noorderbuur is dat onaanvaardbaar. Niet dat het de eerste keer is dat een Latijns-Amerikaans land uit die imperialistische greep probeert los te komen. In 1959 deed Cuba dat, in 1979 Nicaragua en dus in 1999 Venezuela. De twee eerste landen kampen al decennia met een diplomatieke, economische en financiële blokkade van de VS en het regelmatig opstoken van nationale onrust. In Nicaragua werd daarbij een heuse contra-oorlog gefinancierd en opgezet; een terreuroorlog tegen de bevolking; door Katrien Demuynck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/29/venezuela-in-het-vizier-amerikaanse-oorlogsvloot-dreigt/
6 26 Een jaar geleden verscheen een essay van de Amerikaanse politicoloog en Midden-Oostendeskundige Norman Finkelstein, waarin hij de Israëlische aanval op Iran al voorspeld had. “Wanneer Israël een land in het vizier heeft, kan enkel totale onderwerping het van zijn plannen doen afzien. Israël zal bijna zeker de provocaties blijven opstapelen tot Teheran geen andere keuze meer heeft en wel moet reageren”, schreef Finkelstein toen; door Norman Finkelstein, vertaald door Marina Mommerency. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/26/politicoloog-finkelstein-voorspelde-in-april-2024-al-de-aanval-op-iran/
7 04 De 400 distributiepunten in Gaza, die tijdens het tijdelijke staakt-het-vuren actief waren, zijn nu vervangen door 4 militair gecontroleerde distributiepunten. Dit dwingt twee miljoen mensen richting overbevolkte, gemilitariseerde zones waar ze dagelijks te maken krijgen met kogelvuur, terwijl ze proberen toegang te krijgen tot hulp en voedsel. Een consortium van meer dan 200 humanitaire organisaties roept op onmiddellijk een eind te maken aan de dodelijke Israëlische voedselbedeling in Gaza en zo snel mogelijk terug te keren naar de VN-geleide coördinatiemechanismen; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/04/honger-of-kogels-in-gaza-wordt-humanitaire-ramp-verpakt-als-hulpverlening/
7 08 Het idee van 2 afzonderlijke staten, Israël en Palestina, is een dodelijke illusie [gebleken; GjH]. De diplomatieke focus voor Palestina op een tweestatenoplossing heeft geleid tot meer apartheid en kolonisatie. De Palestijnen werden opgesloten in enclaves, terwijl Israël systematisch hun bewegingsvrijheid beperkte, hun land inpikte en hun watertoevoer afsloot. Gaza werd een openluchtgevangenis en is nu één groot vernietigingskamp, waar de Israëlische staat een Ëndlosung aan het uitvoeren is. Jeruzalem werd een exclusief Joodse stad. Israël heeft altijd geweigerd om de fundamentele rechten van Palestijnen te erkennen: het recht op gelijke behandeling, op terugkeer en het recht op verzet tegen bezetting. Een tweestatenmodel dat die rechten negeert, is geen vredesplan, maar de legitimatie van apartheid. Het is onmogelijk om nog twee leefbare staten te creëren. Daarom moeten we durven denken aan één democratische staat voor iedereen; door Marc Vandepitte over het gedachtegoed van Haim Bresheeth. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/08/een-staat-voor-iedereen-waarom-het-tweestatenmodel-in-palestina-is-vastgelopen/
7 15 Hoewel bijna 8.000 mensen – waaronder duizenden burgers – sinds december 2024 in Syrië het leven lieten, blijft dit grootschalige geweld nagenoeg onbesproken in de media. In deze bijdrage wordt duidelijk hoe burgerdoden, internationale hypocrisie en sektarische executies stilletjes aanvaard worden als zijnde geopolitieke belangen; door Defend Democracy, vertaald door Katrien Vandegaer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/15/massamoord-en-mediazwijgen-het-vergeten-bloedbad-in-syrie/
7 15 Israël heeft in strijd met het Afscheidingsakkoord van 1974 in Zuid-Syrië minstens 10 nieuwe militaire bases gebouwd, vooral in de provincies Daraa en Quneitra. Dit leidt tot massale ontheemding en vernietiging van landbouwgrond en woningen. Het toont aan dat Israël van plan is om er definitief te blijven. Er gaan geruchten dat Israël en Syrië geheime onderhandelingen voeren over een territoriale herverdeling, waarbij Syrië mogelijk delen van Noord-Libanon (zoals Tripoli) zou krijgen in ruil voor Israëlisch behoud van de Golanhoogten. Hoewel Syrië officiële plannen voor agressie ontkent, lijkt het erop dat het land onder invloed van de Verenigde Staten van Amerika zou kunnen meewerken aan een regionale herschikking, die Libanon verder destabiliseert.
En sinds de start van de omstreden voedselbedeling in Gaza eind mei zijn er door de omstreden Amerikaans-Israëlische Gaza Humanitarian Foundation bijna 800 mensen omgekomen toen ze humanitaire hulp probeerden te ontvangen. Daarbij worden mensen op zoek naar voedsel door het Israëlische leger in de borst en het hoofd geschoten. Kinderen zijn in meer dan de helft van de aanvallen slachtoffer.
7 24 De Palestijnse Bezette Gebieden zijn vandaag een hel. In Gaza heeft Israël zelfs de laatste functie van de VN – humanitaire hulp – ontmanteld om de bevolking die het tot vernietiging heeft veroordeeld, opzettelijk uit te hongeren, keer op keer te verdrijven of te doden. In de Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem, gaat de etnische zuivering voort door middel van onwettige belegering, willekeurige detentie, buitengerechtelijke executies, wijdverbreide marteling en massale verdrijving. In alle gebieden onder Israëlisch bestuur leven de Palestijnen onder de terreur van vernietiging, die in realtime wordt uitgezonden naar een [passief; GjH] toekijkende wereld; door Francesca Albanese, vertaald door Gaston Van Dyck. Zie ook de laatste ‘7 24’ onder de kopjes ‘Inzichten’, ‘Mensenrechten’ en ‘Wereldverhalen’.
7 31 Wat Israël in Gaza [Jeruzalem en de zogenoemde ‘Westoever’; GjH] uitvoert, is geen oorlog maar een zorgvuldig geplande genocide, met honger als wapen en een [olie- en; GjH] vastgoedfantasie als einddoel. Terwijl kinderen [mannen en vrouwen; GjH] sterven van ontbering, dromen Israëlische ministers al hardop van een strandresort op de ruïnes van een [opgeruimd; GjH] volk; door Chris Hedges. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/07/31/de-gazaanse-riviera/
8 01 De genocide in Gaza en het geweld op de Westbank passen in het plan van premier Benjamin Netanyahu om de Gazastrook te annexeren, een plan dat gesteund zou worden door de regering van president Donald Trump. Dit zou de volgende verschrikkelijke fase van de genocide in Gaza betekenen, terwijl ook de annexatie van de bezette Westelijke Jordaanoever doorgaat; door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/01/el-haaretz-israel-plant-de-spoedige-inlijving-van-heel-palestina/
8 04 Hoe kan iemand een begin van uitleg vinden, laat staan begrip tonen, voor de praktijk van Israël om disproportioneel en met voorbedachten rade kinderen tot doelwit van vernietiging te nemen? Met haar controle over de bevolkingsregisters, toezicht en geavanceerde wapens zijn deze moorden geen ongelukken; ze zijn onderdeel van het Israëlische overheidsbeleid. Vanaf oktober 2023 vermeldde de Israëlische eerste minister Benjamin Netanyahu het Bijbelse verhaal van Amalek om de massamoord in Gaza, waaronder die op kinderen, te rechtvaardigen. Het doden en verminken van kinderen – nog altijd een oorlogsmisdaad onder het internationaal recht – heeft in Israël de volledige legitimiteit gekregen, en werd zelfs door de uitspraken van zionistische rabbijnen en door de retoriek van talrijke Israëlische ministers aangemoedigd.
In een gemeenschap met één van de hoogste cijfers qua alfabetisering in de regio, ondanks decennia van bezetting en bombardementen, zijn opgeleide jongeren niet alleen symbolen van overleving. Ze symboliseren bevrijding. Daarom is voor een gewelddadig koloniaal regime een kind met een boek, een droom of een geheugen gevaarlijker dan welk wapen dan ook; door Linah Alsaafin, vertaald door Bart Dewil.
Naschrift: Persoonlijk houdt de verbeelding van het volgende voorval mij al dagen bezig: “De Israëlische bezetter folterde de moeder van Youssef Al-Zaq, zodat ze een miskraam zou krijgen”, zo vertelde Youssef’s neef Ahmed Sahmoud me. Fatema, de moeder van Youssef zette echter een gezonde jongen op de wereld, terwijl ze tijdens de bevalling aan armen en benen geboeid werd gehouden. Ze kreeg daarbij slechts minimale medische zorg van haar Israëlische cipiers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/04/waarom-israel-de-kinderen-van-gaza-vermoordt/
8 11 Ik heb alle details van de pijn meegemaakt, schrijft Al Jazeera journalist Anas al-Sharif in zijn testament, heb vele malen lijden en verlies geproefd, maar ik heb nooit geaarzeld om de waarheid te vertellen zoals die is, zonder verdraaiing of vervalsing – zodat Allah getuige kan zijn tegen degenen die zwegen, degenen die onze moord accepteerden, degenen die ons de adem benamen en wier harten onbewogen bleven bij het zien van de verspreide resten van onze kinderen en vrouwen, en degenen die niets deden om het bloedbad te stoppen, waarmee ons volk al meer dan anderhalf jaar te maken heeft; door Anas al-Sharif, vertaald door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/11/journalist-anas-al-sharif-dit-is-mijn-testament-aan-de-wereld/
8 16 Op 23 juli jl. stemde het Israëlische parlement (de Knesset) met een overweldigende meerderheid vóór een niet-bindende motie, die de annexatie van de bezette Westelijke Jordaanoever door Israël toestaat. De Israëlische minister van Financiën Bezalel Smotrich kondigde op 14 augustus aan dat de werken worden aangevat voor de bouw van nederzettingen in de zogenaamde ‘E1-zone’ tussen Oost-Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever. Het plan zal op woensdag 20 augustus van kracht worden. E1 is de schakel tussen Jeruzalem en de bestaande nederzetting Ma’ale Adumim. Het plan is bedoeld om Oost-Jeruzalem — dat de Palestijnen opeisen als toekomstige hoofdstad — af te scheiden van de bezette Westelijke Jordaanoever.
8 21 1. Israël is een koloniale staat, die sinds 1948 systematisch Palestijnen verdrijft van hun grond en hun huizen. Ook na de Oslo-akkoorden, die uitzicht hadden moeten bieden op een Palestijnse staat, bleef Israël systematisch Gaza blokkeren en kolonies bouwen op de Westelijke Jordaanoever. Het is vervolgens mede uit de frustratie over het niet respecteren van die Oslo-akkoorden door Israël dat de aanhang van Hamas onder Palestijnen is gegroeid.
2. Sinds oktober 2023 is Israël een moordcampagne gestart met als doel alle Palestijnen uit Gaza te verdrijven. Juristen, mensenrechtenorganisaties en VN-rapporten spreken van ‘een genocide’. Er kan in deze context geen sprake zijn van ‘zelfverdediging’, die al dan niet proportioneel is. Een bezettende macht kan geen zelfverdediging inroepen tegen een bezet volk.
3. We weten dat men graag denkt in termen van goed tegen kwaad, of het licht tegen de duisternis. Het is dan ook bijzonder dat er in België getwijfeld wordt of degene die op kinderen schiet nu echt wel de grote [slechterik held; GjH] in het verhaal is. Maar dit soort benaderingen is hoe dan ook weinig productief. Wanneer kinderen worden vermoord kun je de schuld daarvan niet bij de slachtoffers leggen. De vraag is niet of Palestijnen het perfecte slachtoffer zijn. En of ‘alles wat elke Palestijn doet in uw stelsel van normen en waarden past’ doet [eigenlijk totaal; GjH] niet ter zake. Het gaat erom dat het mensen zijn. Ze hebben dus rechten, mensenrechten. En die worden overtuigd en serieus geschonden. Het internationaal recht kent geen termen als ‘de superheld’ of ‘de slechterik’. Het kent wel termen zoals ‘bezetter’ en ‘onderdrukt volk’. Het is heel duidelijk aan welke kant het internationaal recht staat: aan die van de onderdrukten. Wie het internationaal recht erkent, is dus ook verplicht om de medeplichtigheid aan de misdaden van Israël te stoppen; door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/08/21/minister-president-matthias-diependaele-n-va-ik-weet-niet-wie-de-grotere-smeerlap-is-wie-schiet-op-kinderen-of/
4. Naschrift: 8 23 Een meerderheid van de Nederlandse Tweede Kamer vindt dat de “islamitische terreurorganisatie Hamas totaal vernietigd” moet worden en dat de ‘militante beweging’ “geen enkele rol” mag krijgen in de toekomst van Gaza; door NOS Nieuws. Een opmerkelijk standpunt voor een land dat de doodstraf zegt te hebben afgeschaft. Tevens een opmerkelijk standpunt voor een land dat het Internationaal Strafhof huisvest. De tekst zou mijns inziens hooguit mogen luiden “dat leden van Hamas worden berecht”. Maar de Nederlandse Tweede Kamer ondermijnd de Nederlandse Grondwet ook op dit punt. https://nos.nl/artikel/2579577-kamer-na-gaza-debat-hamas-moet-vernietigd-geen-boycot-bezette-gebieden
9 01 Genocide-onderzoekers hebben vastgesteld dat Israël volkerenmoord pleegt in Gaza. Bij de International Association of Genocide Scholars (IAGS) zijn 500 wetenschappers aangesloten. Bij een stemming heeft 86% van hen ingestemd met de resolutie dat Israël genocide pleegt tegen Palestijnen in Gaza. Het is de 9de keer in het ruim 30-jarige bestaan van IAGS dat de leden consensus hebben bereikt dat er een genocide gaande is. Israël maakt zich volgens de verklaring schuldig aan gerichte aanvallen op artsen, burgers, journalisten, scholen, universiteiten en ziekenhuizen. Ook wordt gewezen op de uithongering van de Palestijnse enclave en het vernietigen van ruim 90% van alle woningen in Gaza; door NOS, met een plan voor Gaza wnneer de Palestijnen uit Gaza verdreven zijn. In dat document met een verhelderende afbeelding uit het plan, dat de opstellers ‘The GREAT Trust’ noemen, wordt geopperd om Gaza zeker 10 jaar te laten besturen door een nog op te richten stichting in Amerikaanse handen (16u30). Het artikel over de stemming onder genocide-onderzoekers vindt u op 11u14 onder https://nos.nl/liveblog/2580719-tanks-dieper-gaza-stad-in-honderden-wetenschappers-israel-pleegt-genocide#UPDATE-88509386 en IAGS Resolution on Gaza, August 2025 onder https://genocidescholars.org/publications/resolutions/
9 10 Qatar is het 6de land dat door Israël gebombardeerd werd in de afgelopen maand na Jemen, Libanon, Palestina en de aanvallen op de Flotilla in Tunesië en eerder ook Iran. Er bestaat geen ander land dat op zoveel plaatsen tegelijkertijd bombardeert en zich tegelijkertijd voorstelt als slachtoffer; door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/10/israel-bombardeert-qatar-hoe-hier-nog-duiding-over-geven/
9 10 De Irgoen (‘organisatie’), in 1931 afgescheurd van de Joodse militie Haganah, werd indertijd steeds radicaler. In 1940 had Irgoen zelf te maken met een afscheuring, de Lehi (“Strijders voor de vrijheid van Israël”), ook bekend onder de naam ‘groep Stern’ (die onder meer contact zocht en vond met de Italiaanse fascisten) om het Britse koloniale bewind in Palestina, officieel een ‘mandaatgebied’ van de Volkenbond, met alle middelen te bestrijden. Terreuraanslagen door die groepen volgden elkaar jarenlang op, niet alleen tegen de Britse bezetter, maar ook tegen Palestijnse burgers en zelfs tegen gematigde Joden, die hun acties veroordeelden. Kortom, wie vandaag het argument ‘terrorisme’ hanteert, wordt verzocht de complexe historische werkelijkheid eveneens te benoemen: de zionistische beweging heeft jarenlang een terroristische component gehad, met een lange reeks moorddadige aanslagen tegen Palestijnen èn gematigde Joden; door Guy Vanthemsche.
9 13 We zijn getuige van een gevaarlijke escalatie in Gaza-stad, waar Israëlische troepen hun operaties hebben opgevoerd en iedereen hebben bevolen naar het zuiden te trekken. Er werd bevestigd dat er hongersnood in de stad en de omliggende gebieden heerst. Hoewel de Israëlische autoriteiten eenzijdig een gebied in het zuiden tot ‘humanitaire’ zone hebben verklaard, hebben ze geen effectieve maatregelen genomen om de veiligheid te waarborgen van degenen, die gedwongen zijn daarheen te verhuizen [c.q. verplaatsen; GjH]. De omvang en schaal van de diensten, die er verleend worden, zijn ontoereikend om iedereen, die er al is, te ondersteunen; laat staan nieuwkomers; door het ‘Humanitarian Country Team’ (HCT) via Soetkin Van Muylem. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/09/13/er-blijft-geen-veilige-plek-meer-over-in-gaza/
9 16 De commissie van experts van de VN-mensenrechtenraad zegt 4 van de 5 misdaden in Gaza gepleegd te zien worden, die als genocide gekwalificeerd kunnen worden: het aanbrengen van ernstig geestelijk of lichamelijk letsel, moorden, het tegengaan van geboortes en het moedwillig verslechteren van overlevingskansen. Alleen voor het 5de genocidemisdrijf, het gedwongen overplaatsen van kinderen, is geen bewijs. Daarnaast wijst de commissie op uitspraken van Israëlische militairen en politici, die zouden uitwijzen dat het gaat om moedwillig beleid. Oud-defensieminister Yoav Gallant, president Isaac Herzog en premier Benjamin Netanyahu worden met name genoemd, maar de commissie benadrukt geen uitspraken van andere hoofdrolspelers te hebben onderzocht. De commissie haalt citaten van de 3 aan als bewijs dat Israël niet alleen Hamas als vijand ziet, maar alle Palestijnen. Zo sprak Gallant sprak over een strijd tegen ‘menselijke beesten’ en Netanyahu over wraakaanvallen op alle plekken waar Hamas zit ‘in die verdorven stad Gaza’, waarmee hij de strijd volgens de commissie dus breder trekt. Tegen beiden heeft het Internationaal Strafhof een arrestatiebevel uitgevaardigd.
Als bewijs voor de conclusie wijst het rapport erop dat Israël zich op ongekende schaal schuldig maakt aan het doden van Palestijnen, hongersnood veroorzaakt door humanitaire hulp af te knijpen, systematisch onderwijs- en zorgfaciliteiten aanvalt en cultureel en religieus erfgoed vernietigt. De commissie wijst er ook op dat Israël een aanmaning van het Internationaal Gerechtshof om zich in te houden naast zich neer legt.
9 19 Wie dacht dat de Israëlische leugens over wat op 7 oktober 2023 gebeurde sindsdien voldoende ontkracht werden, vergist zich. President Donald Trump kwam er tijdens zijn bezoek aan Groot-Brittannië op terug met het Biden-argument van videobeelden – die niet bestaan. Chris Gunnes, voormalig hoofd van UNRWA, het VN-agentschap voor hulp aan de Palestijnse vluchtelingen, zet de leugens nog eens op een rij.
9 09 In Nederlandse geschiedenisboeken komt hij amper voor, maar in Suriname is Boni een held. Schrijver Tessa Leuwsha schreef “Boni – in het spoor van de Surinaamse vrijheidsstrijder” (2025, uitgegeven door Atlas Contact), een boek over de achttiende-eeuwse vrijheidsstrijder, die zich vanuit het moerasland van Suriname verzette tegen de Nederlandse kolonisator. De Marrons waren nazaten van naar het binnenland van Suriname gevluchte tot slaaf gemaakten. Zij hebben de Nederlandse kolonisator eeuwenlang bestreden. Dat soort verzet is in de Nederlandse koloniale geschiedenis onder de mat gemoffeld. Echter, het vormt je identiteit wanneer je [helden kent weet hebt; GjH] uit je eigen geschiedenis; door Femke van Zeijl in gesprek met Tessa Leuwsha. https://www.oneworld.nl/identiteit/tessa-leuwsha-boni-interview/
9 21 Het schenden van het internationale recht en mensenrechten door onze overheid en zogenaamd bevriende mogendheden zie ik vanwege het voorafgaande als onze core bussenis. We kunnen heel veel, en ‘onze’ kennis van zaken is omvangrijk, maar onwetend gehouden door de mainstream media zijn we (in alfabetische volgorde: België, Nederland, Europa en de Verenigde Staten van Amerika) gedurende de afgelopen 4 tot 5 decennia een gesel, die veel van onze medemensen pijnlijk treft (en mij ook, maar dan voornamelijk moreel).
Het is niet anders.
Mijn verwachting is dat zolang de Verenigde Staten van Amerika kiezen voor destructie, wij voor exact dezelfde destructie kiezen.
Er is in mijn ogen veel fout gegaan, doordat wij ons – onwetend – baseren op het Romeinse recht. Het Romeinse recht voert terug naar hun ‘Slavenwetten’. De intrinsieke rechten van alles en iedereen worden domweg ontkend. Iemand (en daarmee worden in het oude Rome alleen de welgestelde mannen bedoeld) kan met zijn bezit doen wat hij wil, behalve datgene wat ‘door geweld of krachtens de wet’ wordt beperkt. De Romeinse juristen waren in hun privé-levens ‘Pater familias’; de baas over hun vrouw, hun kinderen en andere ondergeschikten, terwijl ze in al hun behoeften werden voorzien door tientallen of honderden slaven. De Romeinse magistraten hadden de vrijheid ieder van hen te doden, te martelen, te verkrachten of te verminken, wanneer hij dat wilde en op elke manier waarop hij daar zin in had zonder dat de kwestie anders werd opgevat dan als ‘privé-aangelegenheid’. Wat hierbij zowel onthullend als opvallend is, is hoe de Romeinse jurisprudentie de logica van oorlog, en dus van ‘willekeurig geweld’, inzet in de intiemste sferen van maatschappelijke verhoudingen, waaronder de zorgverhoudingen die een huiselijk leven mogelijk maakten. Rome bracht de samenhang tussen geweld en zorg naar nieuwe uitersten, en wij baseren ons denken nog altijd op dit macabere ideeëngoed. Dat blijkt ook uit dit Zomerdagboek. En dan doel ik op genderongelijkheid, onze omgang met de aarde, racisme, noem maar op. Het grof bejegenen van een vrouw door haar echtgenoot of het slaan van kinderen kan bijvoorbeeld nog altijd opgevat worden als een vorm van liefde. Laat staan onze omgang met minderheden en andere vreemden. Dit is de nalatenschap geworden van de Romeinse bezetting en zelfs nu nog voor de basis van onze ideeën over maatschappelijke structuren. Meer hierover en over heel andere mogelijkheden van denken vindt u onder ‘Enkele berichten uitgelicht’ onder het kopje “Opoffering is de schaduw van onze beschaving” op 13 september 2024 (of hieronder dit kopje maar dan toen ik schreef over de zomer van 2024.
Schrijven dwingt om te formuleren. Raakt mij iets, dan schrijf ik dat op en daarmee help ik mijzelf om mijn gedachten te ordenen. En schrijf ik iets, dat mij voor mijn medemensen interessant lijkt, dan zet ik dat in een document en dat tekstbestand publiceer ik rond de volgende seizoenwisseling. Anders wordt het geschrift te groot. Het belang van dit overzicht over de lente van 2025 zou voor u als lezer gelegen kunnen liggen in mijn kijk op het leven, of het feit dat het wellicht deels een aanvulling zal zijn op wat actualiteiten- en nieuwsfora ons brengen. Die zijn volgens mij, gezien hun afhankelijkheid van abonnementen en/of kijk- of luistercijfers, met name gericht op vermaak. Ik keek onlangs even een De Volkskrant in en zag niets dan interpretaties en meningen; geen feiten. Bovendien zijn media per definitie voor hun nieuwswerving sterk afhankelijk van de persberichten, die ze aangereikt krijgen. Daardoor zijn ze afhankelijk van grootbedrijven en overheden. Die organisaties bepalen op hun beurt, via de aankoop van reclames en het verstrekken van subsidies, mee welk nieuws hoe gepubliceerd wordt. Dat heeft tot gevolg dat mediafora onbelemmerd praten over bedreigen & invloed, activisten & deskundigen, critici & experts en over terroristen & verzetsgroepen. Ik ervaar hun toonzetting alsof ze een sportwedstrijd verslaan zonder er een probleem van te maken hoe zij de een zus en de ander zo categoriseren en dat zij daarmee stemming kweken: alles uit de Verenigde Staten van Amerika is bijvoorbeeld volgens deze fora gericht op het brengen van democratie en de bescherming van mensenrechten al worden daarbij wel eens fouten gemaakt; alles wat sinds 2021* uit China & Rusland komt, is volgens deze fora gericht op ondermijning van de wereldorde en wordt al snel geframed als staatsterrorisme, al doen ze soms ook wel eens iets dat applaus verdient. Schendingen van het internationale recht, mensenrechten of het oorlogsrecht door de een worden breed uitgemeten en begaan door de ander worden ze verdoezeld. Mijn voornemen was hier de lente terughoudender te zijn in het aantal onderwerpen en korter van stof dan de vorige seizoenen, maar dat is niet gelukt.
Wat mij de afgelopen lente raakte, maar waarover ik toch maar geen blog schreef: de nummers achter de kopjes zijn indicatief voor hun lengte. Over Australië, cultuur en de polen en heb ik niets te melden gehad, dus die thema’s ontbreken. Aan ‘Wereldverhalen’ verzamelde ik klaarblijkelijk de meeste tekst en aan ‘Onoverkomelijk lijden’ de minste. U kunt – als het goed is – op een kopje klikken om de inhoud ervan te lezen.
* In 2021 werd het meerjarenprogramma 2020 – 2030 van de NAVO – door covid-19 een jaar later dan gepland – vastgesteld. Daarin was opgenomen dat China en Rusland voor de NAVO systemische vijanden zijn. Sindsdien komen deze landen negatief in het nieuws, terwijl dat voor 2021 niet zo algemeen gold. Dat hangt samen met de hiervoor beschreven afhankelijkheid van onze media van persberichten, die grootbedrijven en overheden hen verstrekken en de regels die zij – al dan niet vastgesteld – opleggen. Het publiek weet nu na 4 jaar overheidspropaganda niet beter dan dat zij de slechterikken zijn en wij niets dan goede bedoelingen hebben (al gaat er wel er wel eens iets mis).
4 24 Toen 5 jaar geleden de coronapatiënten op de dienst intensieve zorg van het UZ Brussel terechtkwamen, bleek dat velen onder hen ook last hadden van hevige gewrichts- en spierpijn, een enorme vermoeidheid en tal van andere klachten, die moeilijk te verklaren waren. Bovendien bleken die problemen een heel diverse populatie te raken – niet alleen ouderen, maar ook jongeren, zowel zwaarlijvige als slanke mensen, zowel actieve als minder actieve personen. Vandaag kennen we deze aandoening als ‘long covid’, wat de Wereldgezondheidsorganisatie definieert als ‘het nog steeds aanwezig zijn of het ontwikkelen van nieuwe symptomen, die meestal binnen de drie maanden na de initiële besmetting met SARS-CoV-2 starten en minstens twee maanden aanhouden, en waarvoor geen andere verklaring mogelijk is’. Het toont aan dat we op zoek moeten naar nieuwe bio-merkers, wat logisch is bij een nieuwe ziekte. En dat we op basis daarvan een nieuwe diagnostische test moeten uitwerken, die long covid wèl kan opsporen; door Els Verweire. https://www.eoswetenschap.eu/gezondheid/het-hoog-tijd-dat-alle-klachten-die-gepaard-gaan-met-long-covid-worden-herkend-en-erkend
4 28 Vrijdag 25 april jl. bracht Geneeskunde voor het Volk academici, artsen, onderzoekers, vakbonden, het ziekenfonds en zorgpersoneel samen. Met meer dan 500.000 langdurig zieken in België kan het niet langer ontkend worden: de zieke werknemer is een gevolg van het ziekmakende werk. Hun oproep: “Regering, pak het ziekmakend werk aan, en niet de ziek gemaakte werker”; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/28/regering-pak-het-ziekmakend-werk-aan-niet-de-ziekgemaakte-werker/
5 01 De dag van de arbeid: 8 uur werken, 8 uur slapen en 8 uur vrije tijd. Dat was het idee van de vakbonden in de Verenigde Staten van Amerika, die in 1884 een grootschalige campagne opzetten voor een achturige werkdag. Ze gaven zichzelf 2 jaar de tijd: op 1 mei 1886 moest en zou de achturige werkdag realiteit zijn. Uiteindelijk zou het tot na de Tweede Wereldoorlog gaan duren. De dag van de arbeid is een dag waarop we de verwezenlijkingen van de arbeidersbeweging vieren, waaronder het algemeen stemrecht, het betaald verlof, de achturige werkdag dus en de sociale zekerheid. Maar het is ook een dag waarop we onderstrepen altijd alert te moeten blijven voor wat opnieuw onder druk staat [zoals alle ‘hervormingen’, die niets meer zijn dan afbraak van de eerder verworven sociale zekerheden; GjH]. We zien immers hoe de ongelijkheid groeit, hoe de planeet opwarmt en hoe het politieke klimaat ontspoort. Dit jaar staat op de Dag van de Arbeid de solidariteit met Palestina centraal. Over de hele wereld komen arbeiders in actie tegen genocide, imperialisme en kapitalistische uitbuiting [of dat hier het nieuws haalt, is overigens zeer de vraag; GjH]; door Aimen Horch en anderen, Samidoun en Seppe De Meulder. Ik zou bepleiten op de dag van de arbeid de rechten van werknemers centraal te blijven stellen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/30/wat-vieren-we-eigenlijk-op-1-mei/, https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/30/klimaatstrijd-is-sociale-strijd/ en https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/01/van-gaza-tot-de-dokken-van-antwerpen-arbeiders-tonen-internationale-solidariteit-op-1-mei/
5 15 Het sociaal minimum is (in Nederland) echt te laag. Het kabinet kan de situatie van armere huishoudens verbeteren door bijvoorbeeld toeslagen te verhogen. Nu zijn het de schuldeisers, die de rekening betalen; door José Boon. Wanneer het sociaal minimum te laag is zou dat volgens mij zonder toeslagen verhoogd moeten worden. https://www.nu.nl/economie/6355691/duizenden-mensen-met-laag-inkomen-van-schuld-verlost-zonder-te-betalen.html
5 20 Wanneer een samenleving haar slachtoffers vergeet, bijvoorbeeld die van een migratiebeleid [of toeslagenaffaire; GjH], ondermijnt ze haar eigen legitimiteit. Collectieve rituelen zijn nodig om de rechtsstaat in het reine met zichzelf te brengen [en te houden; GjH]; door Pascal Gielen. https://www.mo.be/opinie/een-rechtsstaat-die-zijn-slachtoffers-vergeet-vergeet-zichzelf
6 01 Er is behoefte aan gelijkheid in de toegang tot de zorg. Een systeem dat de huisartsgeneeskunde onderwaardeert en/of perverse prikkels creëert voor over-behandeling, ondermijnt het principe dat elke burger, ongeacht zijn geografische woonplaats of sociaal-economische status, recht heeft op de best mogelijke gezondheidszorg; door Bart Demyttenaere. https://www.sampol.be/2025/06/het-gevecht-van-vandenbroucke-de-hervorming-van-de-artsenverloning
6 03 Wanneer we willen dat iedereen zich kan aanpassen aan klimaatverandering, is naast technische ‘ingenieursoplossingen’ ook een sterke sociale infrastructuur nodig. Juist nu de overheid het maatschappelijke middenveld [verder; GjH] onder druk zet, verschijnt er een studie van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), die hier dieper op ingaat; door Rein van Gisteren. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/03/klimaatcrisis-aanpakken-lukt-alleen-met-een-sterk-sociaal-beleid/
6 06 Maatschappelijk werker Michelle Ginée wil de mythes over armoede ontkrachten. In haar boek “Arm in rijk Vlaanderen Getuigenissen over armoede” (2025, uitgegeven door Uitgeverij Ertsberg) brengt ze 16 verhalen van mensen in armoede, waarin ze de complexiteit van armoede in de praktijk aantoont en op zoek gaat naar oplossingen; door Myrthe Higgins in gesprek met de schrijver. https://www.mo.be/interview/maatschappelijk-werker-michelle-ginee-armoede-gaat-om-meer-dan-een-laag-inkomen
6 13 Niemand kan bewijzen dat onze arbeidsmarkt beter wordt door een beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd. Integendeel, gaandeweg tekent zich de menselijke tol van dit soort politiek af. Vorig weekend bleek bijvoorbeeld dat ondanks alle sussende verklaringen vooraf minstens 80% van de 55-plussers hun werkloosheidsuitkering zullen verliezen, net als jongeren zonder diploma en mensen met een arbeidsbeperking. Het koninginnestuk van de Arizona-regering blijkt tot verbijstering van de regerende centrumlinkse partijen beulenwerk. Maar zelfs wanneer die verbijstering oprecht is, blijft het stuitend: hoe durft men een amateuristisch beleid te voeren ten koste van mensen van vlees en bloed? Door Maarten Gerard. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/13/werkloosheid-beperken-in-de-tijd-helpt-mensen-niet-sneller-aan-werk/
6 14 Je inzetten voor vrede betekent ook werken aan een fundamenteel andere samenleving dan die we nu hebben.
De NAVO presenteert zich als defensiealliantie, maar haar daden spreken dat tegen. Dit is de organisatie, die nu haar militaire tentakels uitstrekt naar Azië om China te provoceren, die Libië bombardeerde, en die Oekraïne opzweept tot een kansloze oorlog om haar historische vijand te verzwakken. Het resultaat is altijd hetzelfde: doden, instabiliteit en winst voor wapenbedrijven. Dat gaat niet ten koste van de CEO van Lockheed Martin of van de politici. Nee, ten koste van gewone mensen: de moeder, die haar zoon begraaft, de vader, die zijn kinderen uit het puin haalt, en hier te lande: de verpleegster, die uitgeput raakt door besparingen in de zorg, de gepensioneerde, die moet rondkomen met minder, terwijl er voor F-35’s miljarden blijken te zijn; door Ansje Vanbeselaere. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/14/waarom-wij-de-straat-opgaan-voor-vrede/
6 19 De Kinderombudsman, de Nationale ombudsman en de Veteranenombudsman uitten in hun jaarverslag hun kritiek op het demissionaire kabinet. “We zagen een overheid, die adviezen, rechten en signalen negeert”, schrijven ze. De ombudsmannen concluderen dat na 2024 het daadwerkelijk helpen van mensen vaak niet centraal staat in het politieke debat. Amendementen, moties en wetsvoorstellen draaien meer om de bühne dan om de burger. Terwijl mensen snakken naar oplossingen, staat het kabinet aan de zijlijn en kijkt de politiek toe. De afgelopen 2 jaar was het oorverdovend stil; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/binnenland/6359505/ombudsmannen-zeer-kritisch-politiek-verkiest-buhne-boven-de-burger.html
6 20 Meer dan honderd artsen, psychologen en andere zorgverleners roepen in een open brief gedragstherapeuten en kinderartsen op om te erkennen dat de door hen aanbevolen cognitieve gedragstherapie voor mensen met de chronische uitputtingsziekte ME/CVS niet helpt, maar patiënten juist zieker maakt. In die gedragstherapie wordt geleerd om waarschuwingssignalen van het lichaam te negeren, wanneer het aangeeft om rustig aan te doen, bijvoorbeeld omdat een inspanning te groot wordt. Veel ondertekenaars hebben dat door long covid zelf aan den lijve ervaren, en het is ook voorgekomen dat kinderen na die therapie voor de rest van hun leven aan bed gebonden zijn, fysiek zijn ingestort, in een rolstoel terecht kwamen en sommigen hebben daarna als volwassene gekozen voor euthanasie, maar nog steeds wordt de therapie toegepast; door Sander Zurhake. https://nos.nl/artikel/2571765-zorgcollega-s-roepen-kinderartsen-tot-de-orde-over-uitputtingsziekte-me-cvs
3 25 Kenniscentrum Rutgers wil een kort geding aanspannen tegen Civitas Christiana uit Veenendaal. Rutgers zegt dat leraren en scholen steeds meer tegenwind ervaren door de desinformatie van Civitas. Die streng christelijke stichting spreekt bijvoorbeeld van lhbt-propaganda, normaliseren van homoseksualiteit & pedofilie en het opdringen van geslachtsverminking aan kleuters. Zulke leugens staan een veilige ontwikkeling van jongeren en kinderen in de weg; door NOS Nieuws. Dat Rutgers paal en perk stelt aan de desinformatie vanuit Civitas Christiana is volgens mij goed nieuws en hoog nodig. https://nos.nl/artikel/2561020-initiatiefnemer-lentekriebels-week-dreigt-met-kort-geding-om-desinformatie
4 24 Vrouwen zijn door de geschiedenis heen consequent in de vergetelheid geduwd. Aan de hand van uitzonderlijke èn alledaagse verhalen tekent Titiou Lecoq in “Geschrapt, Uitgegomd, Gewist” (2025, uitgegeven door Epo), de vrouw terug in onze geschiedenis, waar zij altijd is geweest; door Ismay van der Klei. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/24/waarom-staan-onze-geschiedenisboeken-vol-met-mannen/
6 12 Ziekelijke jaloezie, stalking, gekrenkte trots. Het is een bekend patroon voorafgaand aan femicide (vrouwenmoord). Toch worden signalen vaak te laat of helemaal niet herkend. Jaarlijks is er in Nederland elke 8 tot 10 dagen een moord op een vrouw. Meestal is een (ex-)partner de dader. Vorig jaar werden in Nederland 24 moorden (1 in de 15 dagen) op vrouwen gepleegd en waren er 49 pogingen daartoe (dan wordt dat 1 op de 5 dagen). Het werkelijke aantal ligt mogelijk hoger, omdat het Openbaar Ministerie (OM) alleen zaken meetelt waarbij een verdachte wordt vervolgd. In de stad Utrecht waren vorig jaar 79 stalkingmisdrijven. Ook wurgpogingen door partners zijn vastgelegd. Dat is van groot belang, want uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat vrouwen, die daarmee te maken krijgen, 7x meer kans lopen om een relatie(breuk) niet te overleven. In Utrecht was in 2024 8x sprake van niet-fatale verwurging, in 2023 7x en tot en met april van dit jaar 2x; door Dick de Moor. https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3906245/79-stalkingszaken-7-wurgpogingen-en-36-huisverboden-utrecht-wil-femicide-stoppen
6 16 Iedere 8 dagen wordt in België een vrouw vermoord, meestal door toedoen van een (ex-)partner. In “Onzichtbare littekens” onthullen reporter Soraya Ech Chentouf samen met tweede cameravrouw Amber Van Cappellen de verborgen realiteit van femicide: https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/16/femicide-als-liefde-je-dood-wordt/
6 16 Ze werd als eerste trans vrouw verkozen tot Miss Nederland en gebruikt haar podium om de ‘kleine Rikkies’ een hart onder de riem te steken. Rikkie Kollé (24) zegt over de betekenis van Pride, dat het een protest is, en niet alleen een feest. Verder heeft ze het over zichtbaarheid en veiligheid; door Marte Hoogenboom. https://www.oneworld.nl/identiteit/model-rikkie-kolle-interview-pride/
6 02 Praktische handleiding in 10 punten voor een genocide: 1. Kies je moment, 2. Verklaar als tegenreactie [maakt niet uit waarop; GjH] dat je van plan bent je buren uit te hongeren door alle elektriciteit, voedsel en water te blokkeren (Je zult verbaasd staan hoeveel Westerse politici bereid zijn om dit te steunen als een ‘recht op zelfverdediging’), 3. Begin relatief langzaam, 4. Beweer dat het systeem van de internationale gemeenschap, dat op grote schaal geïntegreerd is in de gemeenschap die het dient (transparant is en verantwoording aflegt) geïnfiltreerd is door ‘terroristen’ (bewijs hiervoor leveren is niet echt nodig), 5. Versnel je genocide door de hulp van de internationale gemeenschap met een humanitair verhaal buiten spel te zetten (kijk in dit tijdperk van sociale media uit dat er geen beelden gemaakt worden van uitgehongerde baby’s; die brengen je in diskrediet), 6. Verlies het grotere verhaal niet uit het oog (je blokkeert dus hulp [alleen; GjH] om “terroristen uit te roeien”), 7. Wanneer de uit te roeien bevolking volledig onder jouw beschikkingsmacht staat, kun je [naar believen; GjH] een alternatief uitrollen voor het bestaande hulpsysteem, dat je verguisd en vernield hebt, 8. Bied een dekmantel, zodat de etnische zuiveringen en hongersnood door kunnen gaan, 9. Dwing de uit te roeien bevolking naar de gebieden te komen waar jij ze wilt hebben; net zoals je muizen in een val lokt, en 10. Jouw systeem zal leiden tot chaos, terwijl wanhopige, uitgehongerde mensen vechten om voedsel. Dat is geweldig voor jou. Het laat ze lijken op een krioelende massa van ‘menselijke beesten’, waarover je het vanaf het begin al over had. Die verdienen hun lot; door Jonathan Cook, vertaald door Rein van Gisteren. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/02/praktische-handleiding-in-tien-punten-voor-een-genocide/
6 12 Het Nederlandse ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid verzamelde tussen 2016 en 2019 onrechtmatig persoonlijke gegevens tijdens een onderzoek naar netwerken, organisaties en personen binnen de Nederlandse moslim-gemeenschappen. Dit was discriminerend en illegaal, zo oordeelde de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). De privacytoezichthouder droeg de overheid op 11 april jl. dan ook op ‘over twee maanden’ de onrechtmatig verzamelde gegevens te vernietigen. Echter, de overheid is voornemens daar op 1 januari 2026 mee te beginnen; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/tech/6358885/overheid-verwijdert-volgend-jaar-onrechtmatig-verzamelde-gegevens-van-moslims.html
6 13 Albina Fetahaj onderzoekt de koloniale boemerang, waarvoor Aimé Césaire decennia geleden al waarschuwde. Vroeg of laat, waarschuwde hij, keren de politieke instellingen, rationaliteiten en technologieën als een koloniale boemerang terug naar huis en zullen we wakker worden met een ‘monster’, dat we zelf hebben gekweekt. Het grenskoloniale geweld toont er nu de kiemen van; door Albina Fetahaj. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/13/militarisering-van-grenzen-als-koloniale-boomerang/
6 16 Hij maakt zich zorgen over het politieke klimaat in België en Nederland. Helaas is dit een bredere tendens, die we ook in de rest van Europa en de Verenigde Staten van Amerika zien. Mensen met een bepaalde achtergrond, afkomst of religie – minderheden in het algemeen – komen steeds meer onder druk te staan, niet alleen door marginale groeperingen, maar ook vanuit mainstream politieke partijen, regeringen en zelfs presidenten. Bilal Ben Abdelkarim schreef daarom “Van dankbaar naar strijdbaar – Emancipatie als antwoord op extreemrechts populisme” (2024, uitgegeven door Mazirel) als reactie op de verrechtsing; door Lode Vanoost in gesprek met de schrijver. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/16/we-moeten-de-dialoog-aangaan-als-zelfbewuste-volwaardige-burgers/
4 05 Tot nu toe zijn er dit jaar al 166 meldingen gedaan van natuurbranden, tegen 211 meldingen (waarvan 170 terecht) in het hele vorige jaar; door NOS Nieuws. Hoeveel onterechte meldingen er tussen die 166 zitten wordt later bekend gemaakt. Het is dus stemmingmakerij, want alleen de terechte meldingen doen er toe. https://nos.nl/artikel/2562474-brandweer-heeft-handen-vol-aan-natuurbranden-dit-jaar-al-166-meldingen
4 17 Nederlandse vissers zijn massaal overgestapt op een nieuwe methode: de flyshoot. Experts en Vlaamse handlijnvissers waarschuwen dat ook deze innovatieve en als duurzaam gepromote techniek leidt tot overbevissing, net als de intussen verboden pulsvisserij. Met name de industriële schaal, waarop ze werken, is funest voor het zeelelven; door Bram Logger, Parcival Weijnen en Steven Vanden Bussche. https://apache.be/2025/04/17/duurzaam-noordzee-leegvissen-flyshoot
4 27 Doordat er jarenlang meer stikstof in natuurgebieden terechtkwam dan ze aankonden, verdwijnen plantensoorten. Daardoor wordt bijvoorbeeld de hei op de Veluwe op veel plekken overwoekerd door grassen. Dat gaat ten koste van insecten, zoals vlinders, die in dat gras niet kunnen overleven. En daardoor verdwijnen ook vogelsoorten. Onder ecologen is deze voedselpyramide al decennia bekend, maar telkens werd door de overheid een manier gevonden om er nagenoeg niets aan te doen. Tot de laatste jaren de stikstofdeken steeds meer begon te knellen. Slechts door uitspraken van de rechter kon steeds minder. Juist forse vermindering van de stikstofuitstoot – waar het allemaal om te doen is – laat nog altijd op zich wachten. Elke sector hoeft nu pas in 2035 haar doelen te halen. Dat is 5 jaar later dan nu in de wet staat. De verdere maatregelen, die het Nederlandse kabinet vrijdag jl. presenteerde, hebben vermoedelijk geen verlichtend effect. Natuurorganisaties uitten forse kritiek op de kabinetsplannen [zoals ze dat ook al decennia doen; GjH], maar nu ter zijde gestaan door ondernemersorganisatie Bouwend Nederland, de provincies en VNO-NCW; door Job van der Plicht. https://www.nu.nl/stikstof/6353800/de-natuur-heeft-niets-aan-nieuwe-stikstofplannen-van-kabinet.html
4 30 Achttien Mexicaanse axolotls, glimlachende salamanders, die in het wild zijn uitgezet, blijken zich goed aan te passen. Dat is goed nieuws voor de met uitsterven bedreigde salamandersoort. De losgelaten exemplaren weten na hun vrijlating op eigen kracht genoeg voedsel te vinden; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/dieren/6354314/ernstig-bedreigde-lachende-axolotl-overleeft-weer-in-het-wild.html
5 22 Het gaat bijzonder slecht met veel dier- en plantensoorten in Nederland. Doelstellingen over hoeveel we van bepaalde soorten moeten hebben, halen we niet. We zijn Europees koploper als het gaat om bedreigde en verdwenen plant- en diersoorten en we scoren slecht op waterkwaliteit. Het is niet de eerste keer dat wetenschappers concluderen dat het slecht gaat met de natuur in Nederland, maar het is wel voor het eerst dat er zo veel verschillende data aan elkaar gekoppeld zijn; door Charlotte Klein. Een artikel met inzichtelijke grafische figuren. https://nos.nl/artikel/2568238-plant-en-diersoorten-waarmee-het-slecht-gaat-missen-een-fanclub
5 29 “Zulke gevallen, die zo hevig zijn als nu in Nederland, die hebben wij niet. Het is echt heel raar wat er bij jullie gebeurt”, zegt Sara Zakrzowski. Ze is medeverantwoordelijke voor het wolvenmanagement in het Duitse Brandenburg. Dat is de meest dichtbevolkte wolvenregio van Duitsland, met minstens 58 roedels. “Wij hebben nog nooit een wolf gehad die gevaarlijk was voor mensen”, vertelt Julia Kamp. Zij werkt voor het Wolvenbureau van Sachsen-Anhalt, een andere Duitse deelstaat. In Sachsen-Anhalt keerde in 2008 de wolf terug en daar leven nu iets meer dan 250 dieren. De Nederlandse wolvendeskundige Maurice la Haye van de Zoogdiervereniging is duidelijk: “Wanneer een wolf heeft gebeten, is het klaar. Dan is die een rode lijn over en is die af. Dan wordt-ie doodgeschoten” (net als in Duitsland), maar wat het dier zo ver heeft gebracht, blijft vooralsnog speculeren; door Carmen Nelissen. https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3900276/nederlandse-wolf-zorgt-ook-voor-verbazing-in-buitenland-wat-is-daar-toch-aan-de-hand
6 01 Microplastics (minder dan 5 millimeter groot) en nanoplastics (minder dan 1 micrometer groot) zitten ondertussen overal, van het poolijs tot in onze hersenen. Ze stapelen zich ook in landbouwbodems op. Via gewassen komen de plastic deeltjes in onze voeding terecht. Dit is niet onderzocht, laat staan gereguleerd; door Toon Lambrechts. https://www.eoswetenschap.eu/natuur-milieu/hoe-plastic-zich-verspreidt-van-bodem-tot-bord
6 13 Nederland staat internationaal bekend als een maritiem land en is op veel vlakken koploper. Ons land zet in op internationale samenwerking, maar stuurde geen ministeriële vertegenwoordiging naar de VN-oceaantop in Nice. Dat is door andere landen niet onopgemerkt gebleven. Nederland, dat 2 jaar geleden nog pleitte voor een ambitieus oceaanverdrag, heeft het voorliggende verdrag van deze top nog niet geratificeerd; door Charlotte Klein. https://nos.nl/artikel/2571077-oceaanverdrag-mist-nog-tien-goedkeuringen-ook-die-van-nederland-ontbreekt
4 17 We zijn het tijdperk van observationele astrobiologie binnengetreden, want in de atmosfeer van een andere planeet dan de aarde is de aanwezigheid aangetoond van dimethylsulfide (DMS) en dimethyldisulfide (DMDS). Dat zijn gassen, die op aarde uitsluitend door biologische processen ontstaan, met name door micro-organismen zoals algen. Er is dus indirect bewijs van buitenaards leven gevonden. Het gaat om de atmosfeer van een planeet genaamd K2-18b, die zich op 124 lichtjaar afstand van onze planeet bevindt, 2,6x zo groot als de aarde en 8,6x de massa van de aarde. De ontdekking werd gedaan met de James Webb-ruimtetelescoop; door NOS Nieuws en de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6352887/wetenschappers-vinden-sterkste-bewijs-ooit-voor-mogelijk-buitenaards-leven.html en https://nos.nl/artikel/2563893-wetenschappers-vinden-sterkste-tekenen-tot-nu-toe-van-mogelijk-buitenaards-leven
4 27 Zwarte gaten zijn in principe onzichtbaar, doordat zelfs licht niet aan hun zwaartekracht kan ontsnappen. Ze zijn daarom bijna altijd alleen te zien wanneer ze materie, zoals sterren, opslurpen. Maar een nieuw gevonden zwarte gat heeft geen enkel ander object bij zich in de buurt. ‘In de buurt’ betekent hier een gebied met een diameter of doorsnee van zo’n 600 miljard kilometer (2.000x zo groot als de afstand tussen onze aarde en de zon). Toch is de aanwezigheid van dit zwarte gat onlangs vastgesteld; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6353930/voor-het-eerst-zwart-gat-ontdekt-dat-helemaal-in-zijn-eentje-door-heelal-raast.html
4 30 Op 300 lichtjaar van ons zonnestelsel is een enorme wolk van waterstof ontdekt. De wolk heeft de vorm van een halve maan en is ‘Eos’ gedoopt, naar de Griekse godin van de dageraad. Wanneer alle waterstof in de wolk bij elkaar geperst zou worden, was het waarschijnlijk goed vanaf de aarde als een ster te zien; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6354271/wetenschappers-zien-enorme-lichtgevende-wolk-vlak-buiten-ons-zonnestelsel.html
5 10 Goud maken heeft mensen altijd gefascineerd en gedurende de hele menselijke geschiedenis is dit geprobeerd. In China begonnen ze hier al in 175 v.Chr. mee. Sinds 1980 kunnen mensen werkelijk goud maken. Dit deed Nobelprijswinnaar Glen Seaborg. Hij zette het element Bismut om in goud. Het is dus mogelijk, maar de wijze waarop is zo duur en ineffectief dat men er geen gewoonte van gemaakt heeft. Meestal ontstaat goud alleen bij botsingen of explosies van sterren. Onlangs is echter lood ook door mensenhand voor het eerst in goud veranderd. In de grootste deeltjesversneller ter wereld botsten atoomkernen van lood zo hard op elkaar dat ze van samenstelling veranderden. Dat gebeurde maar heel kort en leverde een piepkleine hoeveelheid goud op. Het maken van goud op deze manier vereist wederom veel te veel energie om er een gewoonte van te maken; door een zekere ‘Katinka900’ en de nieuwsredactie van NU. https://financieel.infonu.nl/beleggen/96452-is-het-mogelijk-goud-te-maken.html en https://www.nu.nl/wetenschap/6355316/wetenschappers-zien-lood-in-goud-veranderen-in-grootste-deeltjesversneller.html
5 12 Ik dacht te weten dat de oerknal zo’n 14 miljard jaar geleden plaatsvond, en dat de aarde over ongeveer 14 miljard jaar zo dicht bij de zon komt te draaien, dat het leven hier onmogelijk wordt. Uiteindelijk zal de aarde eens op de zon vallen. Maar wanneer we minder egocentrisch redeneren, kunnen we ons ook afvragen hoe oud het heelal gaat worden. Dat is onderzocht. Het geheel bestaat nog ongeveer 10^78 jaar (een 1 met 78 nullen). Dat is de tijd, die witte dwergsterren (de hardnekkigste hemellichamen), nodig hebben om via Hawkingachtige straling te vergaan; door Arie Nouwen. https://www.astroblogs.nl/2025/05/12/heelal-valt-sneller-uiteen-dan-gedacht-maar-het-duurt-nog-steeds-heel-lang/
5 23 In het heelal is een mogelijk perfect rond object gevonden. Perfect rond is zeldzaam in het universum. Het gaat om een bol in onze eigen Melkweg, die op een zeepbel lijkt. Het is nog niet duidelijk waar de bol precies uit bestaat en hoe die ontstaan is. Wellicht is het een overblijfsel van een exploderende ster (supernova). De doorsnede van de bol is 46 tot 157 lichtjaar, maar de afstand tot de aarde is moeilijk te berekenen, omdat niet met zekerheid te zeggen is waar het object precies begint. De afstand tot de aarde ligt tussen de 7.000 en 25.000 lichtjaar; door Robbert van der Linde. https://www.nu.nl/wetenschap/6356739/mysterieuze-perfect-ronde-bol-zweeft-als-een-zeepbel-door-de-melkweg.html
5 23 Hij is ontdekt, de 9de planeet in ons zonnestelsel. ‘2017 OF201’ is in feite een dwergplaneet (een steen met een doorsnede van 700 km). Hij doet zo’n 25.000 jaar over een rondje om de zon (wat de aarde in een jaar doet). Mogelijk zijn er nog honderden andere vergelijkbare objecten, maar die zijn nog te ver weg om te zien, want ook ‘2017 OF201’ is zelden te zien (slechts 1% van zijn baan, omdat-i dan dicht genoeg bij de aarde staat om hem waar te nemen). De zwaartekracht ervan verklaart de afwijkingen van de bewegingen van andere hemellichamen en planeten vrijwel helemaal. Daarom was al langer bekend dat er een nog ongeziene planeet in de Melkweg aanwezig moest zijn; door Robbert van der Linde. https://www.nu.nl/wetenschap/6356849/net-ontdekte-dwergplaneet-weerlegt-bestaan-van-negende-planeet-in-zonnestelsel.html
6 08 In de ruimte zijn ongekend grote ontploffingen waargenomen. De explosies zijn zo groot, dat ze hun eigen categorie vormen. Het zijn de grootst waargenomen ontploffingen sinds de oerknal, waarmee zo’n 14 miljard jaar geleden het heelal ontstond. De resten van deze ‘extreem nucleaire momenten’ (extreme nucleair transients of ENT’s) verraadden deze explosies.
ENT’s ontstaan wanneer zware sterren, minstens 3x zwaarder dan onze zon, uit elkaar worden getrokken door zwarte gaten. De aantrekkingskracht van die ‘gaten’ is dan groter dan de zwaartekracht, die de sterren bij elkaar houdt. Het zwarte gat zuigt als het ware de ster op. Daardoor worden grote hoeveelheden energie over enorme afstanden zichtbaar. Wanneer een ster ontploft en een supernova wordt, komt daar meestal evenveel energie bij vrij als onze zon in 10 miljard jaar produceert, maar deze ENT’s maken 100x zoveel energie vrij; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/wetenschap/6358444/explosie-met-energie-van-100-ontplofte-zonnen-ontdekt-grootste-sinds-oerknal.html
6 18 Astronomen hebben een foto van het sterrenstelsel Sculptor (beeldhouwer) gemaakt. Die foto, met daarop veel details en ruim 4.000 verschillende kleuren, bestaat uit 100 opnamen en brengt het hele sterrenstelsel in kaart. De foto levert veel meer informatie dan eerdere foto’s. Doordat de opname meer details laat zien, kan hij gebruikt worden voor onderzoek naar de ontwikkeling van het sterrenstelsel: er zijn al 500 nieuwe planetaire gas- en stofnevels ontdekt. De foto geeft onder meer informatie over de beweging, de leeftijd en de chemische samenstelling van sterren en van gas binnen Sculptor.
Het Sculptorstelsel van bijna 65.000 lichtjaar groot is heel geschikt voor dergelijk onderzoek. Het ligt namelijk relatief dicht bij ons melkwegstelsel, op zo’n 11 miljoen lichtjaar afstand. Dat betekent dat onderzoekers vanaf de aarde goed kunnen inzoomen op kleine delen van het stelsel. Maar tegelijkertijd is de afstand tot Sculptor ook groot genoeg om het in zijn geheel te kunnen bekijken; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/tech-wetenschap/6359614/astronomen-maken-kleurrijkste-foto-van-sterrenstelsel-vlak-bij-de-melkweg.html
3 25 Wie wint bij de lithiumwinning in Chili of de ontbossing voor biobrandstoffen in Indonesië? De vraag is, met andere woorden, niet alleen hoe we verduurzamen, maar daaraan gaat de vraag vooraf hoe duurzaam dat ‘duurzaam’ is, dat wordt aangeprezen. Wie bepaalt dat? Door Babs Verhoeve over het boek “Voorbij Duurzaamheid” (2024, uitgegeven door Mazirel Pers), geschreven door Shivant Jhagroe. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/03/25/macht-in-de-groene-transitie-wie-bepaalt-wat-duurzaam-is/
4 04 De Europese Unie heeft plannen voor een ambitieus klimaatplan in de ijskast gezet. De Europese Commissie zou eind maart een nieuw klimaatdoel in het leven roepen, maar miste de deadline. Ze zou op zoek zijn naar manieren om het klimaatplan af te zwakken. Waar de focus 5 jaar geleden op de Green Deal lag, ligt die nu op de concurrentiepositie van de industrie en [wat we aanduiden met; GjH] veiligheid [en wat oorlogsvoorbereiding is; GjH]. Europa miste in februari ook al een belangrijk klimaatmoment, de aanlevering van plannen om de CO2-uitstoot voor 2035 te verminderen. Uitstel van het 2040-klimaatdoel valt uiteraard niet in goede aarde bij klimaatwetenschappers en anderen met kennis van zaken; door Emma van Bergeijk. https://www.nu.nl/klimaat/6351509/eu-mist-deadline-voor-nieuw-klimaatdoel-vrees-dat-rest-van-wereld-volgt.html
4 04 Onderzoek en rechtspraak bewijzen dat het systeem van CO2-compensatie via het EU Emissions Trading System (ETS) faalt. Twee door de industrie gesteunde rapporten beweren dat die ruilhandel de bedrijven helpt om koolstofvrij te worden. Data Desk en SOMO vonden 8 systemische(!) fouten in deze rapporten: “Dit is niet alleen slecht onderzoek, het is gevaarlijke afleiding.” Het is tijd om deze industrie af te schaffen en over te gaan op juiste en werkende klimaatactie. Er zijn wel degelijk alternatieven. De klimaatcrisis oplossen vergt de transformatie van ons economisch systeem; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/04/klimaatactie-wordt-alleen-zinvol-met-de-afschaffing-van-de-koolstofindustrie/
4 06 De politieke kleur van het weerbericht: in Arkansas en Kentucky heerst een noodweer dat doden tot gevolg heeft. Amerikaanse meteorologen schrijven het slechte weer toe aan een onstabiele atmosfeer, hoge luchtvochtigheid afkomstig van zee en hoge temperaturen; door NOS Nieuws. Vòòrdat president Donald Trump de macht kreeg, zouden ze gewoon gezegd hebben dat het noodweer toe te schrijven is aan klimaatverandering. https://nos.nl/artikel/2562521-dodental-door-noodweer-in-het-midden-van-de-vs-loopt-op
4 07 Grote Nederlandse bedrijven stootten vorig jaar 2,7 tot 2,9% meer broeikasgassen uit dan het jaar ervoor. Daarmee is een einde gekomen aan de dalende trend die [te langzaam ging, maar; GjH] 7 jaar aanhield. Vooral de Nederlandse industrie stootte vorig jaar meer uit, met name doordat na onderhoud ‘Hoogoven zes’ bij Tata Steel in IJmuiden weer in gebruik werd genomen. Verder is een trendbreuk dat de uitstoot van stroombedrijven vorig jaar niet verder is gedaald. Ook de nog steeds groeiende luchtvaart stootte vorig jaar weer meer uit, net als het jaar ervoor. De Nederlandse luchtvaartsector heeft door een stijging van uitstoot met 17% nog nooit eerder zoveel CO2 uitgestoten als in 2024. Vorig jaar werd al duidelijk dat Nederland niet op koers ligt om de klimaatdoelen te halen; door NOS Nieuws en de economieredactie van NU. https://nos.nl/artikel/2562651-geen-afname-co2-uitstoot-bij-grote-bedrijven-in-nederland-wel-in-eu-als-geheel en https://www.nu.nl/klimaat/6351781/uitstoot-door-nederlandse-luchtvaart-bereikt-record.html
4 15 Zover bekend was 2024 wereldwijd het warmste jaar ooit. In Europa kreeg bijna de helft van het continent te maken met recordtemperaturen. Sinds de jaren ’80 warmt Europa 2x zo snel op als het mondiale gemiddelde, wat deels verklaard wordt door de snelle opwarming van de poolregio. Europa is het snelst opwarmende continent op aarde en er is duidelijk verschil tussen het natte westen en het extreem hete en droge oosten. 2024 was ook het jaar waarin Europa te maken kreeg met de grootste overstromingen sinds 2013. Ongeveer eenderde van de rivieren trad buiten hun oevers. Het was ook het jaar van storm Boris, die regenbuien meebracht, die langdurig boven één plek bleven hangen en daardoor ernstige overstromingen veroorzaakten in Centraal- en Oost-Europa. Ook Spanje werd in het najaar opgeschrikt door grote overstromingen als gevolg van een periode van zware regenval. Tegelijk werden verschillende regio’s getroffen door droogte, wat leidde tot veel bosbranden, zoals in september in Portugal, maar in zijn algemeenheid in het hele (zuid-)oosten van Europa. Diezelfde regio beleefde een bijzonder droge en warme zomer. Zo kreeg de helft van Zuidoost-Europa in juli te maken met de langste (13 dagen) en op één na heetste hittegolf ooit gemeten. In totaal kende het gebied tussen begin juni en begin september 43 dagen met hittegolven. Op twee dagen na was de temperatuur de hele zomer bovengemiddeld. Het aantal dagen met hittestress was ook erg groot. In het zuidoosten van Europa waren er 66 van dat soort dagen met een gevoelstemperatuur boven de 32 graden. Ook het aantal tropische nachten (23) van 20°C of warmer lag ver boven het gemiddelde (16), wat inhield dat er veel minder tijd was om te herstellen van de hete dagen. Het hele jaar waren ook de Europese wateren recordwarm, met een temperatuur die 0,7°C boven het gemiddelde lag. In de Middellandse Zee lag de temperatuur zelfs 1,2°C boven het gemiddelde. Bij de Scandinavische gletsjers en die op Spitsbergen werd de meeste smelt gemeten. Ook de omvang van het arctische zee-ijs daalde vanaf juli onder het gemiddelde; door Sven Schaap, met een verhelderende grafiek van de temperatuurverschillen over de afgelopen 30 jaar, waarin duidelijk wordt dat vanaf 1990 de curve zorgwekkend snel omhoog gaat. https://nos.nl/artikel/2563655-europa-is-het-snelst-opwarmende-continent-veel-verschil-tussen-oosten-en-westen
4 16 De salderingsregeling voor zonnepaneeleigenaren stopt per januari 2027. De installatie van nieuwe zonnepanelen nam een duikvlucht, nadat het kabinet afgelopen zomer het einde ervan had aangekondigd. Energieleveranciers verhoogden de terugleverkosten voor zonnestroom – voor elk teruggeleverd kilowattuur betaal je nu sinds het afgelopen jaar een klein bedrag. In 2024 zijn er in Nederland 21% minder zonnepanelen geïnstalleerd dan daarvoor. Er zijn ook installatiecijfers voor het eerste kwartaal van 2025, die nog dramatischer zijn; door Peter Koelewijn. https://www.nu.nl/economie/6352706/leveren-zonnepanelen-huurders-nog-geld-op-betaal-hooguit-2-euro-per-paneel.html
4 17 Het internationaal afgesproken klimaatdoel van maximaal 2°C opwarming is èn “dood” èn niet meer haalbaar. De snelheid, waarmee de aarde opwarmt, is zwaar onderschat. We dreigen versneld af te stevenen op extreme klimaatrampen en weerfenomenen. Door de opwarming van de aarde zal 2°C waarschijnlijk tegen 2045 bereikt worden, tenzij er gebruik wordt gemaakt van zonnestralingsbeheer (het zonlicht filteren of vanaf de aarde op grote schaal laten weerkaatsen).
Er is een politieke verandering nodig om de benodigde maatregelen te bereiken. Belangenorganisaties hebben veel te veel macht gekregen in onze politieke systemen. In democratische landen zou de macht bij de kiezer moeten liggen, niet bij de mensen [en organisaties; GjH] met geld. Daarvoor moeten enkele van onze democratieën, waaronder die van de Verenigde Staten van Amerika, worden gerepareerd; door Damian Carrington, vertaald door Karen Del Biondo. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/17/opwarming-aarde-onder-2c-lukt-niet-meer-zegt-wetenschapper/
5 13 Milieudefensie begint – op basis van de vorige uitspraak – een nieuwe klimaat-rechtszaak tegen Shell. Doel is om het bedrijf te dwingen om zijn broeikasgassen-uitstoot drastisch te verminderen; door NOS Nieuws. Wat mij hieraan bevreemdt, is dat een private partij moet opkomen voor het publieke belang, omdat onze overheden het – kennelijk – laten afweten. https://nos.nl/artikel/2567100-milieudefensie-daagt-shell-opnieuw-geen-nieuwe-gas-en-olievelden-meer
5 14 De stabiliteit van de aarde is aan het wankelen. Dat blijkt uit 9 zogenoemde ‘planetaire grenzen’, die de wereld de afgelopen tienduizend jaar een leefbare plek voor ons maakten. Tot nu toe zijn al 6 van die grenzen overschreden. Het gaat om verlies van biodiversiteit, chemische vervuiling, klimaatverandering, landgebruik, stikstof en de beschikbaarheid van zoet water. Mogelijk wordt de 7de grens binnenkort ook overschreden: de verzuring van de oceanen. Dat effect wordt extra veroorzaakt door CO2-uitstoot; door Emma van Bergeijk. https://www.nu.nl/klimaat/6355703/planeet-is-volgens-wetenschappers-ziek-maar-niet-terminaal.html
5 16 De plannen van het kabinet voor nieuwe atoomcentrales stuiten op obstakels. De kosten liggen miljarden hoger dan verwacht* en de centrales gaan ook jaren later* in gebruik dan gedacht; door Emma van Bergeijk. * Die verwachtingen moeten we met flinke korrels zout nemen, want in mijn kringen werd direct gezegd dat het zo zou gaan; er zijn namelijk nog nooit atoomcentrales binnen geplande budgetten gebouwd (de overschrijdingen van budgetten zijn altijd fors) en binnen de geplande tijd atoomcentrales bouwen is ook nog nooit gelukt. De beslissers worden enthousiast gemaakt met mooie verhalen en zodra het besluit genomen is, zwemmen ze een fuik in. https://www.nu.nl/klimaat/6355960/nieuwe-kerncentrales-komen-jaren-later-en-vallen-veel-duurder-uit.html
5 17 De hoeveelheid CO2 in de atmosfeer is het afgelopen jaar fors toegenomen en dat komt niet alleen doordat er meer CO2 is uitgestoten. Het lijkt er sterk op dat de opname van CO2 door bossen en oceanen afneemt, vanwege een toename aan bosbranden, meer droogte en stijgende temperaturen; door Charlotte Klein. https://nos.nl/artikel/2567613-zorgwekkende-toename-co2-vooral-doordat-natuur-minder-lijkt-op-te-nemen
5 22 Doordat extreme weersomstandigheden vaker voorkomen, moet de maatschappij niet alleen op fysiek vlak beschermd worden, maar ook op sociaal gebied. Vooral mensen uit lagere inkomensgroepen of met een klein sociaal netwerk zijn bij bijvoorbeeld droogte, hittegolven en hevige neerslag extra kwetsbaar; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2568228-advies-voor-meer-aandacht-voor-sociale-gevolgen-klimaatverandering
6 02 Het kabinet-Rutte IV heeft ook nog iets goeds gedaan: het wilde bedrijven extra laten betalen als ze plastic op basis van aardolie zouden maken, omdat dat enorm vervuilend is. De maatregel moest recycling van het materiaal bevorderen en zou € 567 miljoen opleveren. Echter, het kabinet-Schoof (BBB, NSC, PVV & VVD) haalde daar een streep door; door de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/klimaat/6357831/afvalsector-wil-de-rekening-van-plasticproductie-niet-en-legt-het-werk-neer.html
6 11 De uitstoot van broeikasgassen was in Nederland gedurende de eerste 3 maanden van dit jaar 7% hoger dan in dezelfde periode vorig jaar. En vorige maand was de op een na warmste mei ooit gemeten en het was in het noordwesten van Europa ook uitzonderlijk droog. Alleen vorig jaar was het in mei warmer. Het was afgelopen maand wereldwijd gemiddeld 15,79°C. Dat is 1,4°C boven de temperatuur in het pre-industriële tijdperk, toen de mens begon met het op grote schaal verbranden van fossiele brandstoffen en dus veel meer broeikasgassen ging uitstoten; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2570709-meer-uitstoot-van-broeikasgassen-dan-vorig-jaar en https://nos.nl/artikel/2570702-afgelopen-mei-was-op-een-na-warmste-mei-ooit-ook-uitzonderlijk-droog
6 11 De zomer van 2025 wordt spannend. Dan beslissen we welke impact de klimaatverandering zal hebben op gezinnen in België, Nederland èn wereldwijd. In de komende weken moeten de Europese klimaatministers met elkaar een nieuw doel vastleggen voor de uitstootvermindering tegen 2040. Volgens de Klimaatcoalitie — en volgens de wetenschap — is een vermindering van 95% eerlijk, haalbaar en in lijn met onze internationale afspraken; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/11/scholen-gesloten-frieten-onbetaalbaar-klimaatvoorspellingen-doen-pendelaars-schrikken/
6 19 Bij investeringen in fabrieken, huizen en infrastructuur zou meer rekening moeten worden gehouden met de langetermijngevolgen van klimaatverandering. De Wetenschappelijke Klimaatraad adviseert daarbij 100 jaar vooruit te kijken. In de huidige praktijk ligt de blik nog vaak op de korte termijn. Dat moet anders, zeker wanneer er groots wordt geïnvesteerd in het vervangen van naoorlogse bruggen, nieuwe huizen en de bouw van waterstoffabrieken. We hebben als land ervaringen met dit soort plannen: de Afsluitdijk, de Deltawerken, de Marker Wadden en bijvoorbeeld Ruimte voor de rivier; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2571762-klimaatraad-nederland-moet-groots-dromen-over-meeveranderen-met-klimaat
6 19 De aarde is op weg om binnen 3 jaar haar resterende ‘koolstofbudget’ op te maken. Dat betekent dat we nog heel weinig broeikasgassen kunnen uitstoten wanneer we de opwarming van de aarde willen beperken tot 1,5°C boven het pre-industriële niveau. Onze regeringen zorgen ervoor dat de klimaatmaatregelen ‘betaalbaar’ en haalbaar blijven, met andere woorden: volstrekt ontoereikend; door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/19/binnen-drie-jaar-is-het-koolstofbudget-op-en-opwarming-tot-2c-komt-in-zicht/
4 04 In een neoliberaal model staat de verstrekker van kapitaal (o.a. investeerders en ondernemers) per definitie ‘boven’ de verstrekker van arbeid (o.a. ambtenaren, arbeiders, bedienden en werknemers). Hoewel in de economie beide productiefactoren in principe gelijkwaardig zijn voor een gezonde dynamiek èn de hiermee gecreëerde welvaart, plaatst het neoliberaal model de kapitaalverstrekker boven aan een zelf gecreëerde pikorde. Het maken en uitkeren van winst als vergoeding voor de kapitaalverstrekkers is daardoor prioritair aan het vergoeden van arbeidsomstandigheden aan, en lonen van de verstrekker van arbeid. Hetzelfde geldt voor ‘uitgesmeerde vergoedingen’, die vooral de beide verstrekkers moeten motiveren om de economische dynamiek lang te blijven voeden. Hieronder vallen enerzijds de legale en (fiscaal) aantrekkelijke herbeleggings- en investeringsopties van kapitaal en anderzijds het pensioen. Het legale karakter verwijst in beide gevallen naar de overheid, die dit garandeert en zo de economische harmonie bewaakt; door Nathalie Vallet, die motiveert waarom zij als hoogleraar economie & management meedoet aan stakingen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/04/waarom-ik-als-hoogleraar-economie-mee-staakte/
4 04 De Amerikaanse president Donald Trump haalt het wereldhandelssysteem onderuit op basis van een fundamentele economische misvatting. Hij beweert ten onrechte dat het handelstekort van zijn land wordt veroorzaakt doordat de rest van de wereld de Verenigde Staten van Amerika uitbuit, en stelt herhaaldelijk zaken als: “Decennialang hebben ze ons geplunderd zoals geen enkel land ooit is geplunderd in de geschiedenis”; door Jeffrey Sachs, die onthult waar het handelstekort van de VS wèl uit voortkomt. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/04/trumps-absurde-handelsbeleid-zal-de-vs-verarmen-en-de-wereld-schaden/
4 08 De importtarieven van president Donald Trump zijn een waarschuwing: wanneer hegemonie begint te wankelen, gaan de handschoenen uit. Als de Amerikaanse heersende klasse de wereld niet meer kan regeren via consensus, regeert ze via dwang. Als ze hun macht niet kan veiligstellen via economische groei, doet ze dat door angst te zaaien; door Grace Blakeley. Dit is mij al jaren duidelijk. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/08/trumps-tarieven-draaien-om-macht-niet-om-welvaart/
4 08 Een van de gevolgen van het republikeinse beleid in de Verenigde Staten van Amerika is dat de Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen dinsdag China heeft gevraagd om economische samenwerking, vanwege de nieuwe importtarieven van de Amerikaanse president Donald Trump; door de economieredactie van NU. Dit lijkt mij een goede ontwikkeling. https://www.nu.nl/economie/6351900/eu-vraagt-china-om-economische-samenwerking-in-handelsoorlog-met-vs.html
4 10 Het beleid van president Donald Trump om een tarievenoorlog te ontketenen heeft de wereld in grote onzekerheid gedompeld. Hij neemt zo’n risico in de zekerheid dat de Verenigde Staten van Amerika uiteindelijk over het ultieme wapen beschikken van de controle over het internationale betalingssysteem SWIFT. Terwijl Trump de invoerrechten op Chinese producten tot boven de 100% opdrijft, lanceert China een alternatief voor het Amerikaanse SWIFT-betalingssysteem. Dat kan verstrekkende gevolgen krijgen; door Saïd Bouamama. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/10/handelsoorlog-escaleert-china-lanceert-alternatief-voor-amerikaans-betalingssysteem/
4 23 De ING-bank weigerde vorig jaar betalingen van € 16 van de ene Belgische rekening naar een andere, omdat het woord ‘Cuba’ op de overschrijving vermeld stond. Nu moeten we weten dat bedrijven, die de sancties van de Verenigde Staten van Amerika tegen Cuba bij ons toepassen, de Europese wetten overtreden; door Coördinatie Opheffing Blokkade tegen Cuba. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/23/belgische-banken-weigeren-overschrijvingen-met-betrekking-tot-cuba/
4 25 Het kapitalisme vernietigt het leven, zegt Eva Von Redecker in haar boek “Revolutie voor het leven” (2025, uit het Duits vertaald door Peter Huijzer en Jan Sietsma, uitgegeven door ISVW). Voordat je het boek leest, klinkt die zin als de zoveelste algemeenheid. Echter, nadat je het boek hebt gelezen, klinkt die zin als de samenballing van een wervelwind, die je hele wereldbeeld omver heeft geblazen; door Seppe De Meulder. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/25/het-recht-om-te-vernietigen-waarom-we-bezeten-zijn-door-bezit/
5 01 Begin jaren 2000 leefde er nog hoop. Het internet leek een kans voor democratisering: iedereen kon communiceren, organiseren en publiceren. Lekker je ding doen, zonder toestemming, zonder filter. Technologie werd voorgesteld als een bevrijdingsmachine, als een alternatief voor gesloten systemen, voor instituties en overheden. Vijfentwintig jaar later is die belofte nagenoeg geheel verschoven naar een ander machtsregister. De woorden klinken nog wel, maar de structuur erachter is veranderd. Wat ooit ‘open’ leek, is nu grotendeels in handen van een beperkt aantal bedrijven. Amazon en Microsoft leveren de cloudcapaciteit, Meta bepaalt wat gezien wordt en X (voorheen Twitter) legt de grenzen van het publieke gesprek vast. Dat is geen toeval. De concentratie van macht volgt een duidelijke economische en ideologische logica. Data worden geanalyseerd, platforms sturen gedrag en winst wordt gemaximaliseerd. Alles in naam van de aandeelhouders, de efficiëntie en de schaalbaarheid. Wat in die evolutie verloren ging, is het idee dat publieke infrastructuur ook een publiek bestuur nodig heeft; door Jurgen Masure. https://www.sampol.be/2025/05/het-technofascisme-komt-in-een-hoodie
5 09 President Donald Trump denkt de werelddominantie van de Amerikaanse dollar te zullen redden, maar zijn tarievenoorlog heeft vooralsnog het omgekeerde effect; investeerders en landen verkopen hun aandelen in dollars en hun voorraden dollars op de bank; door Ben Norton. https://www.youtube.com/watch?v=VnWnyL3WGjg&t=8s
5 19 De industrie heeft het zwaar in de Verenigde Staten van Amerika. Het Amerikaans financiële systeem is een soort Las Vegas geworden. Het volume van de verhandelingen is veel hoger dan wat nodig is om de economie te ondersteunen. Het lenen om aandelen te kopen is uit de hand gelopen. Er worden nu futures gekocht zonder dat de koper aandelen in bezit heeft. Het resultaat daarvan is dat het systeem kantelt van investering naar speculatie. Datgene wat door de arbeiders als meerwaarde in de productie gerealiseerd wordt, wordt toegeëigend door de kapitaalbezitters, die het grotendeels inzetten in speculatieve operaties.
5 30 Sinds de financiële crash van 2008 zijn het niet langer banken of staten, maar vermogensbeheerders, die het kapitaal regeren. Met hun stille greep op aandelenmarkten, pensioenfondsen en publieke infrastructuur, vormen met name BlackRock, Vanguard en State Street de ruggengraat van een nieuw financieel feodalisme; door Davide Ventrone, vertaald door Jan Reyniers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/30/financieel-feodalisme-hoe-blackrock-en-co-de-wereld-overnemen/
6 10 Internationale onrust, met name als gevolg van de handelsoorlog [die de Verenigde Staten van Amerika, c.q. president Donald Trump begonnen is; GjH] hindert de bestrijding van extreme armoede. Hierdoor zullen de armste landen het meeste lijden; door de economieredactie van NU. https://www.nu.nl/economie/6358732/armste-landen-hardst-geraakt-door-handelsoorlog.html
3 26 Europese internet- en tv-aanbieders moeten op last van de Europese Commissie de uitzendingen en websites van verschillende Russische media blokkeren. Het gaat bijvoorbeeld om Russia 24, Russia Today en Sputnik. Die maatregel is kort na de inval van Rusland in Oekraïne in 2022 genomen. De Russische desinformatie- en propaganda-campagnes werden [op de een of andere manier; GjH] gezien als een directe bedreiging voor onze democratie, openbare orde en veiligheid. Met het blokkeren van de Russische tv-zenders vertelde Brussel de Europese stabiliteit en de waarden van de regio te willen beschermen. Daarmee blijkt Brussel volgens de hoogste rechters niet buiten zijn boekje gegaan te zijn. Nederlandse informatievrijheids- en persorganisaties hadden een rechtszaak tegen die verplichte blokkade aangespannen, maar zijn door het Europees Hof van Justitie in het ongelijk gesteld; door Tim Wijkman-van Aalst. Alle desinformatie en propaganda van de Europese Unie, de NAVO, onze overheden en met name die vanuit de Verenigde Staten van Amerika vallen niet onder blokkades. https://www.nu.nl/tech/6350528/brussel-mag-van-hoogste-rechter-russische-tv-zenders-blokkeren.html
3 27 Het begint de media na 17 maanden genocide in Gaza te dagen dat de gelijkschakeling tussen antisemitisme en antizionisme door Israël niet klopt. Het is echter nog geen hoofdonderwerp op een frontpagina. Maar op een conferentie over de strijd tegen vermeend antisemitisme nodigde de Belgische regering extreemrechtse Europese partijen uit, onder meer uit Frankrijk, Hongarije, Nederland, Spanje en Zweden. Die conferentie gaat over antizionisme en over de promotie van het koloniale project van Groot-Israël, een plan dat veel bewondering oogste bij de uitgenodigde partijen; door Ana Vračar. https://peoplesdispatch.org/2025/03/27/israels-antisemitism-conference-shaken-by-its-own-contradictions-with-attendance-of-europes-far-right/
3 28 De oorlog in Oekraïne zou er vermoedelijk nooit gekomen zijn wanneer er, na de val van de Berlijnse Muur, een gemeenschappelijke veiligheidsstructuur was ontstaan, waar niet alleen de toenmalige Russische president Boris Jeltsin, maar ook zijn jonge opvolger Vladimir Poetin naar streefde. Mogen we van een onafhankelijke openbare omroep niet verwachten dat hij onderzoek doet naar de oorzaken van die mislukking? Zou dat zijn geloofwaardigheid niet meer ten goede komen, dan mee te doen aan de oorlogshysterie, waarmee we nu om de oren worden geslagen?
We roepen daarom de eind- en hoofdredacteuren, de journalisten en de opiniemakers bij de openbare omroep op om hun eigen berichtgeving kritisch tegen het licht te houden en zich te beraden op hun opdracht om het publiek de beste onpartijdige en volledige informatie aan te bieden, die beschikbaar is; dit is het slot van een open brief aan de VRT van de oud-VRT-journalisten Johan Depoortere, Ng Sauw Tjhoi, Dirk Tieleman en Walter Zinzen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/03/28/open-brief-aan-vrt-jullie-hanteren-terminologie-die-oorlogstaal-normaliseert-en-banaliseert/
3 28 Over de Russische invasie in Oekraïne weigeren onze media een debat dat ruimte geeft aan de argumenten tegen de oorlogskoorts. Het publiek onwetend en verward houden gebeurt op 4 manieren: voortdurende herhaling van ideologische stellingen als ‘evidente en onbetwiste feiten’, simplistische framing, taalgebruik dat verwart in plaats van verduidelijkt en weglaten van essentiële informatie. Dit geldt onder meer voor de Belgische en Nederlandse media; door Ian Sinclair. https://morningstaronline.co.uk/article/how-media-sows-ignorance-and-confusion-about-war-ukraine
3 31 Advies aan de Belgische stakers: gebruik nooit meer de term ‘hervormingen’, maar heb het over wat het zijn: ‘sociale inleveringen’. En laat u niet kisten door de negatieve berichtgeving in de media: de media en de werkgevers vertegenwoordigen u niet. Sociale actie is altijd zinvol. Dat bewijst de geschiedenis. Niet staken biedt de zekerheid dat het niet beter wordt. Wèl staken houdt minstens die mogelijkheid open, dan wel verminderde sociale inleveringen.
De eenzijdige kijk van media op sociale conflicten is van alle tijden. Het ging er net zo als nu aan toe tijdens de grote stakingsgolven van de jaren ’80. Die waren veel ingrijpender dan wat er vandaag aan de gang is. De tactiek van de media is steeds hetzelfde: selectieve opinies van ‘de mensen in de straat’ tegen de stakers, verwijzen naar de schitterende toekomst als de ‘noodzakelijke hervormingen’ er komen; ‘maatregelen, die wel even pijn zullen doen’, maar ‘we moeten toch ook aan onze kinderen en kleinkinderen denken’. Bovendien, ‘stakingen beschadigen de economie’, ‘die stakers staken alleen maar voor zichzelf’ en ‘de gewone mens is weer eens het slachtoffer’. Lode Vanoost citeert hier uitdrukkingen, die dezelfde media en dezelfde werkgeversorganisaties gebruikten in de jaren ’80. Die zijn dus hetzelfde als de media van de afgelopen dagen te berde brengen; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/03/31/werkgevers-en-media-hartelijk-dank-voor-de-promotie-van-deze-stakingsdag/
4 01 Het valt op hoe deze dagen zonder aarzelen oorlogstaal bij onze media wordt gebanaliseerd en genormaliseerd. In het Journaal wordt het woord ‘oorlogsdreiging’ achteloos en roekeloos in het dagelijkse taalgebruik geïntroduceerd. Wat die oorlogsdreiging precies inhoudt en of ze met de werkelijkheid overeenkomt wordt niet benoemd. Hetzelfde gaat het met het woord ‘herbewapening’ in onze media; alsof Europa ontwapend zou zijn geweest. De werkelijkheid is dat aan de vooravond van de huidige oorlog in Oekraïne de NAVO-landen ongeveer 18x meer uitgaven aan oorlogsvoorbereiding dan Rusland; door Johan Depoortere. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/01/hoe-de-vrt-oorlogsmentaliteit-opdringt-met-de-taal-als-glijmiddel/
4 08 In zijn ontslagbrief schreef VN-topambtenaar Craig Mokhiber: “Geachte Hoge Commissaris, dit is genocide zoals in de boeken. De VS, Groot-Brittannië en de EU dragen een verpletterende verantwoordelijkheid door hun tientallen jaren steun aan dit Europese koloniale project in Palestina en de mainstream media zijn medeplichtig door het tientallen jaren selectief goed te praten.” Na 30 jaar dienst te hebben gedaan als VN-ambtenaar nam hij november 2023 ontslag uit zijn functie als protest tegen de makke houding van de Verenigde Naties tegenover de genocide in Gaza, de medeverantwoordelijkheid van de Europese Unie, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten van Amerika en tegen de medeplichtigheid van de [Westerse; GjH] media. Zolang de media de realiteit verzwijgen, zal het publiek blijven geloven dat verzet tegen de genocide ‘terreur’ is; door Lode Vanoost. Zie ook de tweede 4 08 onder het kopje ‘West-Azië’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/08/jemen-past-met-zijn-zeeblokkade-het-internationaal-recht-toe/
4 18 Israël heeft in Gaza meer journalisten vermoord dan dat er in totaal gedood werden in de oorlog na 9/11 in Afghanistan, de Amerikaanse Burgeroorlog, de recente oorlogen in Joegoslavië, de Koreaanse Oorlog, de oorlog in Oekraïne, de Vietnamoorlog (ook Cambodja en Laos) en Wereldoorlog I & II samen(!). Gaza komt naar voren als veruit de meest gevaarlijke omgeving voor de pers in de moderne geschiedenis. Opvallend genoeg zijn alleen al in de eerste maand van [laatste fase van; GjH] de Israëlische genocide 37 journalisten gedood, wat het tot de dodelijkste maand voor journalisten maakte sinds het Comité ter Bescherming van Journalisten in 1992 cijfers begon bij te houden. Het Israëlische leger voert ‘een oorlog tegen de pers’, waarbij niet enkel wapengeweld is gebruikt, maar ook systematische inspanningen zijn gedaan om de journalistiek in Gaza in een kwaad daglicht te stellen, de mond te snoeren en tegen te werken. Ten minste 35 van de vermoorde journalisten waren een direct doelwit omwille van hun werk. Het Israëlische bezettingsleger heeft zich naast de vernietiging van 90 mediakantoren en persfaciliteiten ook beziggehouden met arrestaties [van journalisten; GjH] en desinformatiecampagnes, huizen van journalisten gebombardeerd en de toegang tot internet sterk beperkt; door Nick Turse, vertaald door Bart Dewil. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/18/meer-journalisten-door-israel-in-gaza-vermoord-dan-in-tien-andere-oorlogen-samen/
4 22 Enkele weken geleden hield de Italiaanse onderzoeksjournaliste Stefania Maurizi een toespraak in Brussel over het democratisch belang van de vrijheid van onderzoeksjournalistiek. Haar werk richt zich voornamelijk op het misbruik van geheimhouding om misdaden van de staat te verbergen. Gewone burgers hebben immers onafhankelijke informatie nodig.
Julius Assange is nu vrij, maar hij heeft betaald met 14 jaren van zijn leven. Maurizi heeft in het kader van een onafhankelijke informatievoorziening multi-jurisdictionele Freedom Of Information Act (FOIA)-rechtszaken gevoerd in Australië, Groot-Brittannië, de Verenigde Staten van Amerika en Zweden gevoerd om toegang te krijgen tot alle documentatie van de zaak van Assange. Immers, wat Assange overkwam, mag nooit meer gebeuren. Het Britse gerecht moet nu alle documenten vrijgeven over de vervolging van Assange; een vonnis dat nu in beroep wordt behandeld; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/22/assange-is-vrij-stefania-maurizi-zet-zijn-strijd-verder-voor-ons-recht-om-te-weten/
4 22 Er is een grens tussen humor en onmenselijkheid en een grens tussen sadisme en satire. En wanneer je met een helm en kogelvrij vest de genocidale slachting van tienduizenden Palestijnen parodieert, dan ben je geen grens aan het opzoeken, maar dan ben je daar al ver overheen gegaan. Wat Birgit Aertgeerts, de ‘journalist’ van het VRT-programma De Ideale Wereld, in haar zogenaamd satirisch item heeft neergezet, is geen satire. Het is geen kritiek. Het is geen humor. Het is iets lelijks, waarvoor woorden tekort schieten, iets dat gaat over het ergste wat mensen kan overkomen; tienduizenden Palestijnse burgers, die al heel lang tussen hoop en vrees leven (wanneer ze het tot nu toe overleefd hebben). En het feit dat het op publieke omroep werd uitgezonden, betaald met belastinggeld, maakt deze gang van zaken zo mogelijk nòg walgelijker; door Sidi El Omari. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/22/de-verziekte-wereld-wanneer-satire-genocide-wordt/
4 26 In Amsterdam leidt Xandra Schutte sinds 2008 als hoofdredacteur het onafhankelijke opinieweekblad De Groene Amsterdammer. Onder haar leiding groeide het blad uit tot een toonaangevend platform voor cultuurkritiek, geopolitieke analyses en diepgravende onderzoeksjournalistiek. “Wij richten ons op de lezer, die het nieuws al kent, maar op zoek is naar context en duiding”, zegt zij; door Isidore van Westing in gesprek met Xandra Schutte. Echter, de reden, dat ik mijn abonnement ervan opzegde, was dat na 2 jaar oorlog in Oekraïne de Groene Amsterdammer nog niet eenmaal benoemd had dat de opstelling van de NAVO, Nederland en de West-Europese landen strijdig is met het handvest van de Verenigde Naties, dat opdraagt een onmiddellijk staakt-het-vuren te bereiken. https://www.foliomagazines.be/artikels/over-de-koers-van-de-groene-amsterdammer-belgie-krijgt-ook-een-plek
5 04 Het is zeker 40 jaar geleden dat ik de Nationale Dodenherdenking op televisie meemaakte. Vandaag was het dan zover. Mijn complimenten aan de NOS en iedereen, die achter de schermen hieraan meewerkte. Ik vind het ongelooflijk knap om gedurende bijna een uur een rechtstreekse uitzending te verzorgen, waarin alles tot in de puntjes geregisseerd is, zodat de kijker zich geen moment hoeft te vervelen. De militaire kapel, uiteraard geüniformeerd, zet al in tijdens de laatste zinnen van een spreker en we krijgen filmpjes van interviews te zien waar het anders misschien langdradig zou worden, terwijl er over controversiële thema’s als door Nederlanders veroorzaakte menselijke ellende, oorlog, willens en wetens veroorzaakte rampspoed, roof op Joodse bezittingen en zelfs compleet ingerichte woningen en een thema als vrijheid (keer op keer genoemd) niets inhoudelijks, maar dan ook werkelijk niets dan onderhoudende clichés worden gebezigd. Zonder enig commentaar zag ik hoe de voorzitter van de Tweede Kamer, Martin Bosma, hielp een krans bij het monument te hangen. Deze meneer verkondigt dat Adolf Hitler een socialist was en vertegenwoordigt een partij die als beginsel antisemitisme, of nee, islamofobie en vreemdelingenhaat gekozen heeft. Er was aan gedacht om de krans van onze koning, die vlak voor deze herdenking ons nog opgeroepen had om ons ‘tot de tanden te bewapenen’ ter voorbereiding van de komende oorlog tegen Rusland, en koningin zo’n 20 cm groter te maken dan al de andere kransen. Eigenlijk miste ik twee kransleggers: de secretaris-generaal van de NAVO en de president van de Verenigde staten van Amerika, maar om hen geen podium zal wel overdacht zijn.
Nee, dan de alternatieve dodenherdenkingen in Den Haag, Rotterdam, Utrecht en Zaandam. Daar werd stilgestaan bij ‘alle mensen die slachtoffer waren of zijn van genocide, oorlog, vervolging en onderdrukking, mede door toedoen of nalaten van de Nederlandse overheid’. Het draait hier om de toevoeging ‘of zijn’, waardoor het heden in beeld komt. Op die plekken was ‘herdenken’ ook ‘nadenken’. Want, zo werd betoogd, wanneer je achterom kijkt, besteedt dan tegelijk aandacht aan wat er vandaag de dag in onze naam overal ter wereld (tot in Nederland) door onze overheden, gesteund door politici, uitgevreten wordt.
5 20 Nadat de deelname aan Eurosong van Israël verdedigd werd met het voorwendsel dat het festival ‘apolitiek’ zou zijn [sinds de inval in Oekraïne mag Rusland niet meer meedoen; GjH], zette de Israëlische regering een grootschalige mediacampagne op met advertenties op Facebook en YouTube met de oproep om 20 keer voor Israël te stemmen. Extreemrechtse en zionistische netwerken hebben die boodschap verder verspreid. Het zijn dus niet ‘de burgers’, maar zionistische activisten, die massaal 12 punten gaven aan Israël; door Seppe De Meulder. Onderzoeksresultaten ontbreken, maar ik verwacht dat veel bellers op het liedje van ‘hun’ land stemden, zonder hen direct van nationalisme te verdenken; het gaat hier naar mijn mening om totaal-nietszeggend entertainment. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/20/eurosong-is-geen-liedjeswedstrijd-maar-propaganda/
6 04 Wanneer Hamas hulpgoederen zou stelen in Gaza, zou Israël dat gemakkelijk kunnen aantonen met de videobeelden van zijn drones, die heel Gaza continu controleren. Israël verstrekt echter geen beelden, die de diefstal van hulpgoederen door Hamas aantonen, noch Hamasstrijders, die de opslagmagazijnen zouden proberen binnen te dringen, noch van het plunderen van hulpkonvooien. De bewering dat Hamas voedsel zou stelen is dus niet bewezen en hoogstwaarschijnlijk pertinent een verzonnen leugen, maar toch zijn er ‘journalisten’, die deze leugen van de Israëlische regering zonder het meest minimale onderzoek als ‘feit’ overnemen; door Jonathan Cook, vertaald door Rein van Gisteren. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/04/dat-hamas-noodhulp-zou-stelen-is-apert-onjuist-waarom-zegt-israel-dit-dan/
6 10 Het valt nauwelijks op, omdat de media er nagenoeg over zwijgen, maar de bloedbaden tegen Syrische minderheden zijn niet langer stof voor verontwaardigde commentaren. De reden is eenvoudig: de dader is nu een Westerse bondgenoot. Dit is een stelselmatig Westers principe: misdaden worden alleen misdaden genoemd wanneer vijanden ze begaan; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/10/syrische-bloedbaden-zijn-niet-langer-misdadig-nu-zijn-ze-goedaardig/
5 13 Journalisten herhalen vaak de boodschap van de macht – zelfs als die discriminerend, eufemistisch of feitelijk onjuist is. Dat komt hierdoor: zij distantiëren zich van het verhaal, zodat ze niet verantwoordelijk zijn voor wat er wordt gezegd. In elke journalistieke productie worden keuzes gemaakt: de keuze om sommige feiten niet en andere wel te benoemen, en sommige mensen niet en andere wel aan het woord te laten. Die keuzes worden per definitie gemaakt op basis van prioriteiten en wereldbeelden. Er moet altijd een frame zijn, een leidend perspectief om een verhaal te vertellen. Politici [en de schrijver dezes; GjH] doen dat ook. We presenteren bepaalde frames van de werkelijkheid, en journalisten nemen die van [grootbedrijven, overheden en; GjH] politici vaak over. Journalisten interpreteren altijd, maar die interpretatie mag niet in hun verhaal doorklinken. Wat ze eigenlijk doen is een interpretatie presenteren als feit, door het afstandelijk op te schrijven. Vervolgens worden bepaalde routines gevolgd, die ervoor moeten zorgen dat die interpretatie zo evenwichtig mogelijk wordt. Door een aantal regels en routines te volgen kun je veel verhalen in een korte tijd maken. Het gevolg is dat onwaarheden uit de politiek in de media een podium krijgen. Journalisten nemen de tijd niet om ze te controleren. Dit hebben we bijvoorbeeld in het klimaatdebat gezien: wanneer iemand zei: “Het broeikaseffect wordt groter en de temperaturen gaan omhoog”, werd vervolgens een klimaatontkenner gevraagd om daar kritiek op te leveren. Dan zet je verschillende bronnen tegenover elkaar, maar zo kom je niet persé dichter bij de waarheid; door Nigel van Schaik. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/waarom-staan-journalisten-zo-vaak-aan-de-kant-van-de-macht/
6 14 De Israëlische regering geeft dit jaar $ 150 miljoen uit aan pro-Israëlische berichtgeving. Dit zou 20x meer zijn dan in de afgelopen jaren. De filmpjes overtreden de regels misschien niet, maar bekend is wel dat Israëlische berichten vaak minder streng worden beoordeeld dan Palestijnse. Dat is een geopolitieke overweging: Israël wordt in het westen gezien als een bondgenoot; door de nieuwsredactie van NU. Zie het onderwerp 6 10 hierboven. https://www.nu.nl/tech/6359070/israelische-propaganda-glipt-langs-keuring-en-komt-terecht-in-online-advertenties.html
3 28 Het is bekend dat Israël het bestand met Hamas eenzijdig heeft verbroken en sinds 18 maart jl. verder is gegaan met het intensief bombarderen van Gaza. Daarbij vielen na het bestand minstens 730 doden, waaronder veel kinderen. Daarnaast sloot Israël de Gazastrook af van humanitaire hulp en wordt de bevolking uitgehongerd. De oorlogsmisdaden stapelen zich op. Inmiddels kent Gaza de laagste levensverwachting ter wereld.
Duidelijk is geworden dat de Israëlische regering ook actief de etnische zuivering van alle bewoners aan het voorbereiden is. Daar bestaan heel concrete plannen voor. Binnen het ministerie van Defensie is een nieuwe organisatie opgericht: de Emigratieautoriteit. Die moet een grootschalige operatie leiden om Palestijnen uit Gaza te verdrijven en onder het mom van ‘vrijwillige herplaatsing’ naar andere landen brengen, met name Afrikaanse landen; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/03/28/wist-je-dat-israel-de-deportatie-van-gaza-volop-aan-het-voorbereiden-is/
4 02 We leven niet in tijden van ongekende massamigratie, en mensensmokkel is niet de oorzaak van illegale migratie. In een lijvig boek “Hoe migratie echt werkt” (2023, uitgegeven door Spectrum) maakt geograaf Hein De Haas korte metten met 22 vastgeroeste ideeën in het migratiedebat; door Sira Blancquaert en Hein de Haas. https://lavamedia.be/de-valse-narratieven-doorgeprikt-hoe-migratie-echt-werkt/
4 18 Op 3 april jl. heeft de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties – na 15 jaar voorbereidingen getroffen te hebben – bij consensus het besluit aangenomen om een werkgroep op te richten, die mag beginnen met het opstellen van een VN-verdrag inzake de mensenrechten van ouderen. Het gevolg zal zijn dat er uiteindelijk een VN-verdrag komt, dat juridisch bindend is met normen en regels voor de bescherming van de mensenrechten van oudere mensen. De staten moeten die rechten vervolgens wereldwijd in de praktijk brengen; door Guido Cuyvers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/18/historische-overwinning-voor-de-rechten-van-ouderen/
4 23 Op maandagavond 21 april jl. nam Mohammed Khatib – zoals elke dag – deel aan de solidariteitsbetoging voor Palestina aan de Beurs in Brussel. Dit keer werd hij kort daarna gearresteerd. Volgens getuigen werd hij tijdens de actie daarvoor meermaals door de politie gefotografeerd. Zijn arrestatie had aldus de politie te maken met een ‘dreigingsniveau’, vastgesteld door de Staatsveiligheid. Het bleek daarentegen vooral een poging om een bekend gezicht van het Palestijnse verzet monddood te maken; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/23/intimidatie-van-solidariteit-politie-arresteert-bekende-palestijnse-activist-in-brussel/
4 29 Volgens Amnesty International duwt het beleid van president Donald Trump de wereld voortvarend richting klimaatchaos, autoritair misbruik en oorlog. De mensenrechtenbeweging staat op een kantelpunt. Wat nu in de Verenigde Staten van Amerika gebeurt, blijft niet binnen die landsgrenzen. Trump’s beleid werkt als katalysator voor andere leiders, die al jaren flirten met autoritair bestuur. In plaats van internationale normen te verdedigen, ondermijnen ze die. Dat heeft desastreuze gevolgen voor miljarden mensen; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/29/het-trump-effect-mensenrechten-wereldwijd-onder-zware-druk/
5 28 Volgens de Verenigde Naties pakt de omstreden hulporganisatie Gaza Humanitarian Foundation (GHF) de voedingsdistributie helemaal verkeerd aan: uitgehongerde Palestijnen moeten soms kilometers lopen voor een kleine hoeveelheid voedsel. Ook zouden veel mensen met lege handen naar huis zijn gegaan. GHF is er feitelijk op gericht Palestijnen te verdrijven uit delen van Gaza, zegt de VN. De VN ziet dat GHF humanitaire principes onvoldoende handhaven, dus gaan ze er geen samenwerking mee aan. Aan die principes wil de VN persé vasthouden. Wanneer je deze voorwaarden in Gaza accepteert, ontstaat er ook druk om dit op andere plekken in de wereld, zoals Afghanistan, Oekraïne of Soedan te doen. Verder wordt de noodhulpclub gezien als een ‘afleidingsmanoeuvre’ voor het Israëlische geweld in Gaza. “We hebben dit systeem niet nodig. Wíj weten hoe we dit moeten doen”; door Nieuwsuur. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2569080-vn-samenwerken-met-israelisch-hulpplan-voor-gaza-is-geen-optie
6 10 Amazon en Facebook trekken hun steun aan de Amsterdamse Canal Parade in, mogelijk om bij president Donald Trump een wit voetje te halen. De steun van bedrijven, die ooit gretig strooiden met leuzen als ‘love is love’, was altijd al selectief. Een trans vrouw werd niet geholpen in een telefoonwinkel, maar dat bedrijf voer tijdens Pride wel mee in de botenparade; door Tammie Schoots, die aantoont dat omzet en winst het voor de – in dit artikel besproken – bedrijven altijd al gewonnen hebben van principes. https://www.oneworld.nl/identiteit/multinationals-die-pride-sponsoren-waren-ze-ooit-echt-betrokken/
6 11 Het aantal kinderen dat wereldwijd slachtoffer is van kinderarbeid is afgenomen. Vorig jaar hadden bijna 138 miljoen kinderen te maken met kinderarbeid, waarvan 54 miljoen kinderen onder gevaarlijke omstandigheden werkten. Het aantal kinderen dat wordt gedwongen tot kinderarbeid is sinds 2000 bijna gehalveerd door de nieuwsredactie van NU. Toch geen reden voor die 138 miljoen kinderen om bij dit nieuws, hoe positief ook gebracht, te juichen. https://www.nu.nl/buitenland/6358760/138-miljoen-kinderen-worden-tot-werk-gedwongen-velen-doen-gevaarlijk-werk.html
6 11 Uit het ambtsbericht over Syrië blijkt dat de veiligheidssituatie in dat land instabiel en volatiel (in op- en neergaande beweging) is; de onzekerheid is groot. Toch besloot demissionair minister Van Weel (VVD) dat Syrië voor veel Syriërs veilig verklaard kan worden om naartoe terug te keren. “Het is er nu minder gevaarlijk”, aldus de minister. In totaal gaat het om zo’n 17.000 mensen; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2570688-reacties-op-syrie-besluit-van-weel-voorbarig-en-niet-overal-veilig
6 12 Het aantal mensen dat wereldwijd op de vlucht is voor geweld, oorlog en vervolging is gestegen tot boven de 122 miljoen. Dat aantal ligt 2 miljoen hoger dan een jaar eerder. Tegelijkertijd daalde de financiering voor hulp aan vluchtelingen; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2570836-vn-meer-vluchtelingen-dan-vorig-jaar-financiering-daalt
6 20 Onschuld geldt als de maatstaf voor wie beweert vluchteling te zijn. Zo ontstaat een onderscheid tussen ‘illegale’ en ‘reguliere’ migranten. Dit reduceert migratie tot een keuze. Maar in hoeverre is er sprake van een keuze als het mondiale kapitalisme hele bevolkingsgroepen onderdrukt en het overleven in het thuisland structureel onmogelijk maakt? vraagt Albina Fetahaj. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/20/waarom-moeten-de-dromen-van-migranten-stoppen-waar-die-van-anderen-beginnen/
3 21 Gisteren schreef ik nog in mijn laatste Winterdagboek (3 20 onder het kopje ‘Militarisme’) dat weinig intellectuelen tegengas bieden tegen alle Europese oorlogsvoorbereidingen. Vandaag, net na publicatie van dat dagboek, las ik over ‘De nieuwe vredesbeweging’. Een initiatief van heel wat organisaties, die zich kritisch met militarisme bezig houden: ‘Pacifisten in Nederland verenigen zich: de oorlogsvoorbereiding voor een gewapend conflict met Rusland, die Europa momenteel aan het treffen is, is een heilloze route’; door NOS Nieuws. Ik heb me terstond in die beweging verdiept en actie ondernomen om me daar bij aan te sluiten. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2560598-pacifisten-in-nederland-verenigen-zich-dit-is-een-heilloze-route en https://nieuwevredesbeweging.nl/nieuws/
3 23 Een vergelijking van uitgaven aan oorlogsvoorbereiding door de Europese NAVO-landen, Rusland en de Verenigde Staten van Amerika; zeer lezenswaard en trek na afloop zelf uw conclusies: https://app.nos.nl/nieuws/europese_defensie/
3 26 “Ook na afloop van de oorlog in Oekraïne zullen er geen normale relaties met Rusland komen”, zegt NAVO-chef Mark Rutte. Volgens hem is er “een totaal gebrek aan vertrouwen”; door de nieuwsredactie van NU. Daarmee benadrukt Rutte uiteraard het eeuwig belang van de NAVO [ook nadat in het verleden het Warschaupact was opgeheven en de Russische presidenten Michail Gorbatsjov, Boris Jeltsin en Vladimir Poetin achtereenvolgens wegen zochten om in vrede met Europa te leven; GjH]. “Wij van lawaai willen meer lawaai”, zou ik zeggen. Tegelijk verziekt de secretaris-generaal van de NAVO met zijn uitspraken het vertrouwen van Rusland in Europa. Rusland is gewaarschuwd: Europa wil geen normale relatie met Rusland, laat staan gewone handel [omgangsvormen; GjH] en vrede. https://www.nu.nl/spanningen-oekraine/6350562/rutte-ziet-ook-na-oekraineoorlog-geen-ruimte-voor-normale-relatie-met-rusland.html
3 31 Het effect van de openlijke Oval Office-ruzie tussen de presidenten Donald Trump en Volodymyr Zelensky op 28 februari jl. zindert vandaag na met veel vragen over de voortzetting van Amerikaanse steun aan Oekraïne en over het delen van inlichtingen met Kiev. Dit, in afwachting van de handtekening van de Oekraïense leider onder een door het Witte Huis voorgedragen overeenkomst: veiligheid in ruil voor mineralen. Tijdens die topbijeenkomst verklaarden Trump en zijn vice-president James Vance duidelijk dat het militaire bondgenootschap in alle opzichten stervende is, zonder hoop op herstel.
Het zou nu voor Europese leiders glashelder moeten zijn dat NAVO dood is. Ze kunnen in geen geval rekenen op veiligheidsgaranties van de Verenigde Staten van Amerika. Zelfs het uiten [of wegnemen; GjH] van twijfels over de vraag of de VS achter sommige NAVO-staten zou staan, zegt genoeg. Ze moeten verder en ze moeten gaan nadenken over hun eigen nationale belangen en hun eigen veiligheid.
Een dag later schetste de Europese commissievoorzitter Ursula von der Leyen een plan van € 800 miljard om Europa te ‘herbewapenen’. Opiniepeilingen geven aan dat Europese burgers tegen meer uitgaven voor bewapening zijn, en wapenfabrikanten waarschuwen dat er tijd nodig is om dit grootse plan te realiseren.
Wanneer de NAVO echt ‘dood’ is, is dat de zoveelste nagel aan de doodskist van het imperium. Het is ook opnieuw een bevestiging dat de door de VS gedomineerde uniepolaire wereldorde, die de laatste kwarteeuw onnoemelijk veel dood, ellende en verwoesting aanrichtte, niet langer bestaat. Inwoners van het Zuiden kunnen opgelucht ademhalen. De uniepolaire wereld werd gesmeed in een vurig doopsel van luchtaanvallen en gruwelpropaganda in Joegoslavië tussen maart en juni 1999. Een vooruitziend artikel in de New Statesman van april 1999 merkte op dat de onwettige NAVO-bombardementen niet eenmalig waren, maar ‘slechts het begin’ van a brave new world, waar de militaire alliantie autonoom optrad als een wereldwijd oproercommando. De New Statesman voorspelde correct dat de gevolgen van deze paradigmaverschuiving enorm waren: er bestaat een kans dat ‘de legitimiteit van de VN’ fataal wordt ontwricht’ en ‘het hele naoorlogse internationale veiligheidssysteem wordt ondermijnd’. Ironisch is het dat dezelfde Westerse staten, die Washingtons hegemonie al die tijd hielpen en steunden, nu zelf weerloos zijn.
De Oekraïense proxy-oorlog is een duidelijk suïcidaal gevolg van de uniepolaire wereld. Ondanks Trumps vastberadenheid om het conflict te beëindigen, tonen Europese leiders geen blijk van opgeven. Ze [spreken in overtreffende trap hun vijandschap met Rusland uit en; GjH] haasten zich om het grote tekort aan financiële en militaire hulp aan te vullen, nu Washington abrupt met de hulp stopt [terwijl de Europese NAVO-landen aan de vooravond van de huidige oorlog in Oekraïne al 3,7x meer uitgaven aan oorlogsvoorbereiding dan Rusland; GjH]. Vooralsnog is er geen geloofwaardige oplossing voor deze flagrante kloof tussen realiteit en retoriek.
Echter, er mag verondersteld worden dat Washington misschien helemaal niets aan Europa kàn leveren. Zoals een onderzoek in juli 2024 concludeerde, hebben ‘de buitengewone niveaus van consumptie en vraag’ naar door de VS gemaakte munitie, voertuigen en wapens in de proxy-oorlog de bestaande voorraden van het land al uitgeput. Ook VS-veiligheidsadviseur Mike Waltz bekritiseerde 3 maart jl. Zelensky’s weigering om Trumps vredesplan te accepteren, en waarschuwde dat ‘de tijd om te praten nu is’, omdat de “voorraden en munitie van de VS niet onbeperkt zijn”; door Kit Klarenberg, vertaald door Katrien Vandegaer, over een Bloomberg-interview met Timothy Ash. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/03/31/een-imperium-stort-in-de-navo-is-dood/ De ruzie: https://www.youtube.com/watch?v=7pxbGjvcdyY en het interview met Timothy Ash https://www.youtube.com/watch?feature=shared&v=AfvShTxYwas
4 02 Het soort televisieprogramma’s, dat de militaire wereld in de schijnwerpers zet en niets bijbrengt qua politieke analyse van conflicten, wordt in jargon ‘militainment’ genoemd (een samentrekking van ‘militair’ en ‘entertainment’). Het is een manier om militair geweld te normaliseren in de samenleving; door Christophe Wasinski. https://lavamedia.be/belgie-de-navo-en-de-blinde-wapenwedloop/
4 19 Ik ontving – eindelijk – de aangevraagde folders “Geen NAVO-oorlogstop! Over de NAVO-top in Den Haag, juni 2025” (februari 2025) door De Nieuwe Vredesbeweging, Stop Wapenhandel en VD AMOK. In de brochure komt uiteraard de NAVO-top in Den Haag aan bod, maar vooral ook wat de NAVO is en wat de NAVO doet, haar relaties met Nederland, met nucleaire wapens en de wapenindustrie, de verhouding tussen de NAVO en de vredesbewegingen en militaire uitgaven door China, de NAVO en Rusland. Ik vind het een informatieve folder.
4 23 Historicus Jacques Pauwels benadrukt het cruciale belang van geschiedenis om het waarom van de hedendaagse wereld te kennen. Media en politici verkopen een simplistisch zwart-wit-verhaal van ‘de goeden tegen de slechten’, zonder context. Gaza, Oekraïne of de toenemende sociale ongelijkheid: voor wie de geschiedenis niet kent is oorlog iets dat zomaar, plots gebeurt, zonder dat je daar iets tegen kunt doen. Echter, daar klopt niets van; door Lode Vanoost in gesprek met Jacques Pauwels. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/23/gaza-en-oekraine-oplossen-kan-alleen-als-je-context-en-geschiedenis-kent/
4 28 Het nieuwe SIPRI-rapport is uit: het totale NAVO-budget was in 2024 goed voor 55% van alle militaire uitgaven in de wereld, 10x meer dan het Russische militaire budget. Alle landen samen hebben vorig jaar € 2.400 miljard uitgegeven aan oorlogsvoorbereiding. Dat is meer dan ooit tevoren, en bijna 10% meer dan een jaar eerder. Vooral in Europa, Rusland en West-Azië namen de uitgaven snel toe; door Ludo De Brabander, en het is de moeite waard om hier bijvoorbeeld de glasheldere figuur 2 achter de eerste link te bekijken, en door de nieuwsredactie van NU. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/28/wereldwijde-militaire-uitgaven-naar-recordhoogte/ en
4 29 Wanneer je vrede wilt, bereid die dan voor: durf een bezoek aan Moskou aan. Luister naar ‘de vijand’. Vrede nastreven is een politieke plicht. Het recht om oorlog te voeren bestaat niet, welke rechtvaardigende redenen je ook kunt verzinnen. Voer de dialoog tot op het bot. Dit schrijven Gerard Bodifée, Réginald Moreels, Philippe Van Parijs en Tom Sauer.
De Europese Unie kan duizenden miljarden aan wapens uitgeven, maar wanneer Rusland zich niet veilig voelt, zal ook in Europa (denk aan Oekraïne en Oost-Europa) onzekerheid blijven voortbestaan.
Alleen gedeelde veiligheid is veiligheid. De paradox is dat juist door ons te bewapenen Rusland zich nog onveiliger voelt. Dat noemen we het zogenaamde ‘veiligheidsdilemma’. Toch lijken onze Europese politici opnieuw in deze val te trappen, en dit door 2 mechanismen: angst voor Rusland en een drang naar aanzien en macht; door de genoemde astrofysicus/filosoof, chirurg/voormalig minister, econoom/filosoof en hoogleraar internationale politiek. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/29/als-je-vrede-wilt-bereid-ze-dan-voor/
5 04 We moeten in Europa dringend op zoek naar een stem voor het internationaal recht, voor oprechte internationale samenwerking en voor vrede, want de bedreigingen van onze samenleving zijn veel complexer dan louter militaire agressie. Praten over het versterken van niet-militaire internationale samenwerking en wapenbeheersing ligt vandaag politiek enorm gevoelig.
Dat de wereld in volle verandering is, is een open deur. Nieuwe technologische ontwikkelingen volgen elkaar in een razend tempo op en de recente geopolitieke ontwikkelingen zorgen voor instabiliteit. Een concrete oorlogsdreiging is in Europa dichtbij. Dat zorgt voor angst.
De meest recente cijfers van Stockholm International Peace Resarch Institute (SIPRI) illustreren dat de wereldwijde militaire uitgaven in 2024 $ 2.718 miljard bedroegen. Dit is een stijging van 10% ten opzichte van 2023 en de sterkste stijging sinds het einde van de Koude Oorlog. Minstens even verontrustend is de vaststelling dat de militaire uitgaven in alle regio’s van de wereld zijn gestegen. Een wereldwijde wapenwedloop is dus geen vrees voor de toekomst. Het is de realiteit van nu. In een wereld, die bedreigd wordt door klimaatsverandering en technologische ontwikkelingen, waarin bondgenootschappen op losse schroeven komen te staan, en waarin internationale verdragen en het internationaal recht steeds vaker worden beschouwd als vrijblijvende schrijfsels, lijkt een terugkeer naar het recht van de (militair) sterkste voor sommigen het juiste antwoord op de ontwikkelingen. De wereld is echter geen speelplaats vol ruziënde kinderen. De bedreigingen, waar samenlevingen voor staan, zijn vele malen complexer dan louter [Chinese of; GjH] Russische militaire agressie. We hebben een heel palet aan instrumenten nodig om ons weerbaar te maken tegen de bedreigingen van de vrede; door Nils Duquet. https://www.mo.be/column/de-sluipende-logica-van-een-wapenwedloop
5 08 De Tweede Wereldoorlog eindigde in Europa niet met één heldere overgave; het ging om een verwarrende reeks van capitulaties. Tachtig jaar later blijft onduidelijk op welke dag en waar nazi-Duitsland nu precies de wapens neerlegde. De Belgisch-Canadese historicus Pauwels geeft uitleg bij de verschillende plaatsen en data; door Jacques R. Pauwels, vertaald door Toon Van den Bossche. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/08/waar-en-wanneer-werden-de-nazis-eigenlijk-verslagen/
5 08 Op 4 & 5 mei (Nederland) en op 8 & 9 mei (België) is het 80 jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog in Europa tot een einde kwam. Maar de hoofdrol van de Sovjet-Unie in die overwinning — en de gruwelijke prijs die ze ervoor betaalde (meer dan 26 miljoen vermoorde Sovjetburgers) — raakt in het Westen steeds meer ondergesneeuwd door geopolitiek opportunisme en selectieve herinnering; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/08/selectieve-herinnering-de-vergeten-rol-van-de-sovjet-unie-in-de-bevrijding-van-europa/
5 10 Ik vind dit nu precies niet de manier om een oorlog te beëindigen, omdat het teveel lijkt op de beëindiging van de Eerste Wereldoorlog, die de opmaat werd voor de Tweede Wereldoorlog: de Britse premier Keir Starmer, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, de Franse president Emmanuel Macron en de Poolse premier Donald Tusk waren zaterdagochtend samen in de Oekraïense hoofdstad. Andere leiders van landen, die deel uitmaken van de coalitie, en secretaris-generaal Mark Rutte namen virtueel deel aan de vergadering [wat mij hier opvalt is dat er kennelijk geen afvaardiging van Rusland betrokken was bij het overleg; GjH]. “Wij dagen samen met de VS Poetin uit”, zei Starmer na afloop. Volgens Macron zullen de Verenigde Staten van Amerika het voorgestelde staakt-het-vuren monitoren en zullen ook Europese landen daaraan bijdragen. Bij schendingen zullen Europese landen samen met de VS “enorme sancties” aan Rusland opleggen. “We staan klaar om zware druk op Rusland uit te oefenen en verdere, strenge sancties op te leggen in geval van schending van een staakt-het-vuren”, zei EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.
5 12 De afrekening van een levering Franse pantserwagens aan het Belgische leger leidde eind vorige maand tot grote verontwaardiging. Een tot nu toe buiten beeld gebleven verslag voor het Franse parlement toont aan hoe België een expliciet mandaat aan Frankrijk gaf om te onderhandelen met Franse leveranciers en zichzelf daarmee buiten spel zette. Als klap op de vuurpijl bleek het een aangekondigde kroniek van de draaideurpolitiek tussen de defensie-industrie en het leger; door Thibault Coigniez. https://apache.be/2025/05/12/hoe-belgische-leger-zich-overgaf-aan-franse-belangen
5 13 President Donald Trump klaagt dat de militaire bases van de Verenigde Staten van Amerika in Azië zijn land teveel geld kosten. Als onderdeel van de onderhandelingen over de tarieven met Japan en Korea roept Trump beide landen op om te betalen voor de stationering van de VS-troepen op hun grondgebied. Een [veel; GjH] beter idee is om die bases te sluiten en de daar gestationeerde soldaten naar huis halen; door Jeffrey Sachs, vertaald door Marina Mommerency. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/13/jeffrey-sachs-sluit-alle-legerbasissen-van-de-vs-in-azie/
5 19 Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de Verenigde Staten van Amerika zich opmaakt voor een oorlog met China. Uit een gelekte memo, dat in handen is gekomen van de Washington Post, blijkt dat het Amerikaanse ministerie van Defensie de voorbereiding op oorlog met China tot zijn hoogste prioriteit heeft gemaakt. Boven alle andere kwesties; door Ben Norton, vertaald door Gaston Van Dyck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/19/vs-bouwt-openlijk-aan-oorlog-met-china-silicon-valley-telt-zijn-winst/
5 19 Hoewel het Verenigd Koninkrijk in 2020 uit de Europese Unie stapte, vond op 2 maart jl. in Londen de eerste grote top plaats na de Amerikaans-Russische toenadering. Naast 11 van de 27 EU-lidstaten namen ook Canada, Noorwegen en Turkije deel aan de bijeenkomst in Lancaster House. Op 11 maart brachten besprekingen over een mogelijk vredesplan in Parijs 37 stafchefs van Europa en Canada samen, evenals Australië, dat belangstelling toonde om een bemiddelende rol te spelen.
De EU komt alleen op deze manier samen wanneer het om groot geld gaat. De € 800 miljard, die de Commissie op 10 maart aankondigde, moet de nationale industrieën van de EU financieren. Het befaamde aandeel van 3% van het bruto binnenlands product (bbp) zou volgens het Witboek over defensie, dat Ursula von der Leyen 19 maart jl. presenteerde, zelfs kunnen stijgen ten gunste van de wapenhandelaren. De relevante doelstelling om de afhankelijkheid van Amerikaanse technologieën te verminderen, lijkt des te moeilijker te verwezenlijken aangezien de samenwerking in deze sector enkele successen kent, maar vooral grote mislukkingen, zelfs bij de samenwerking tussen Berlijn en Parijs. Het bedrag wordt ingezet om een project voort te zetten dat in 2004 van start ging met de oprichting van het Europees Defensieagentschap (EDA). Daarop volgde de oprichting van de permanente gestructureerde samenwerking in 2017, het Europees Defensiefonds (EDF) in 2021, en in 2022 de uitbreiding van de Europese Vredesfaciliteit (EPF), dat verklaarbaar een foute naam heeft gekregen. Dit project is gericht op de export van dodelijke wapens naar landen in oorlog [hetgeen strijdig is met het Handvest van de Verenigde Naties; GjH], ter ondersteuning van de Oekraïense oorlogsinspanning.
De Europese Commissie heeft geen enkele bevoegdheid over het gemeenschappelijk defensie- en veiligheidsbeleid (GVDB). Ze treedt op als economische stuurman van de gemeenschappelijke markt, niet als politieke autoriteit, ook al wekt ze die indruk door de medeplichtigheid van de regeringsleiders en staatshoofden, met Emmanuel Macron voorop. De onrust over de ‘Russische dreiging’ heeft na de Amerikaans-Russische toenadering in allerijl een schijnbare eenheid gecreëerd zonder de middelpuntvliedende krachten te stoppen, die de fors toegenomen Unie – van 6 naar 27 leden – ondermijnen.
Tijdens hun bijeenkomst op 20 maart 2025 benadrukten de 27 lidstaten dat “een sterkere en slagvaardigere EU op het gebied van veiligheid en defensie een positieve bijdrage zal leveren aan de mondiale en trans-atlantische veiligheid en complementair is aan de NAVO, die het fundament blijft van de collectieve defensie van haar leden”. Over Oekraïne benadrukten ze dat “veiligheidsgaranties moeten worden genomen (…) met gelijkgestemde partners en NAVO-partners”. Deze nadrukkelijke herinnering is geen holle frase. Het bevestigt een structurerende keuze. Het Europese project vindt zijn oorsprong in de Koude Oorlog. Of om het met de woorden van de Atlanticus en toenmalig lid van het Europees Parlement Jean-Louis Bourlanges te zeggen: “Europa heeft geen vrede gebracht. Vrede heeft Europa gebracht.” (Le Monde, 1 december 2007). Het activisme van het VK, dat zich openlijk presenteert als de brug naar Washington, èn de deelname van Turkije, lid van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO), bevestigen deze aangeboren misvorming.
Het idee van een Europese pijler binnen het bondgenootschap biedt geen antwoord op de vraag “Waarom?”. De rol van de NAVO is gehandhaafd gebleven en opgedrongen, omdat ze erin slaagt de Europese verdeeldheid te overbruggen door de geostrategische koers vanuit Washington te bepalen. Bovendien voorkomt ze dat er een leider moet worden aangewezen onder de Europese grootmachten – Duitsland, Frankrijk of het Verenigd Koninkrijk – die zelf geen consensus weten te bereiken, aangezien hun historische overheersing weinig nostalgie oproept. In de praktijk heeft de NAVO een voorkooprecht bij crises, waarbij het GVDB slechts aanvullend optreedt, doorgaans voor ‘ondergeschikte’ taken, zoals opleidingen of post-crisismanagment.
In 2025 opent een mogelijk langdurige Amerikaanse terugtrekking in theorie een strategische ruimte voor de EU. De geschiedenis toont ons iets anders dan dat de ‘soevereine’ en trotse naties van Europa er op termijn in zullen slagen verenigd te blijven zonder overkoepelende hegemonie van de Verenigde Staten van Amerika. Het wordt een geweldige uitdaging om de verscheidenheid aan achtergronden met elkaar te verzoenen, zonder een gemeenschappelijke geopolitieke cultuur. Simplistische, manicheïstische retoriek (mooi bedachte, maar nietszeggende woorden op redding gericht door het kennen van de spirituele waarheid) – gekenmerkt door een zekere mate van russofobie – creëert een schijnbare consensus, die volkomen irreëel is.
Ten strijde trekken om gezag te versterken en mensen samen te brengen – mede door een vijand op te bouwen – is een oude truc. Oorlog, of liever de mogelijkheid van oorlog zou wel eens de voorwaarde voor de EU kunnen zijn om zich te profileren volgens dezelfde mechanismen, die de natiestaten hebben opgebouwd. In naam van ‘efficiëntie’ stelt het Europees Parlement voor dat GVDB-besluiten voortaan met gekwalificeerde meerderheid worden genomen. In een Unie zonder politieke inhoud zou deze gewapende Europeanisering leiden tot de oprichting van een autoritaire, manicheïstische en oorlogszuchtige bureaucratie; door Anne-Cécile Robert, vertaald door Jan Reyniers. Dit roept de vraag op in hoeverre de EU politieke inhoud heeft (zie ook de tweede 5 19 onder het kopje ‘Wereldverhalen’). https://lavamedia.be/een-gemeenschappelijke-defensie-echt-waar/ en https://www.betekenis.be/woord/manicheisme
5 20 De eenheid van politieke krachten verkondigt het onheil van een onvermijdelijke oorlog, die alleen gewonnen kan worden door te bewapenen ‘om de Europese ‘normen en waarden’ te verdedigen [zoals naleving van mensenrechten voor asielzoekers en in Palestina en overal ter wereld; GjH] en voor vrede’ [wanneer hadden we ‘bewapenen om de vrede te bewaren’ eerder gehoord?; GjH]. Ze hebben het van conservatieven tot sociaal-democraten over de mythische grote vijand, die in realiteit een kleinere militaire dreiging en macht vormt dan het – zelfs Europese deel van het – NAVO-blok zelf. Door deze angst te verspreiden, probeert men het draagvlak voor militarisering te vergroten; door Ozzy Vandenabeele. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/20/herbewapening-voor-vrede/
5 21 “Si vis pacem, para bellum” – als je vrede wilt, bereid je dan voor op oorlog. Deze eeuwenoude spreuk galmt luid in de hoofdkwartieren van defensiekabinetten, leger en wapenindustrie [plus de NAVO, andere overheden en nagenoeg alle politieke partijen; GjH]. Tien experts op het gebied van internationale relaties en veiligheid pleiten echter tégen het idee dat vrede met wapens kan worden afgedwongen: Sophie Bolt (secretaris-generaal Campaign for Nuclear Disarmament)- Oorlog heeft nog nooit vrede gebracht, Thomas Bottelier (Universiteit Utrecht) – Scheve mobilisatie: Europa en de wapenwedloop, Ludo De Brabander (Vrede vzw) – Het EU-militarisme ondermijnt wat het beweert te verdedigen, Ulrike Eifler (Die Linke) – Waarom vakbonden niet mogen zwijgen over militarisering, Jörg Kronauer (Socioloog, journalist Junge Welt) – Diplomatie tussen vijanden, Guido Van Leemput (Nieuwe Vredesbeweging in Nederland) – Bescherm de welvaartsstaat tegen de oorlogsstaat, Niamh Aine Ni Bhriain (onderzoekster Transnational Institute) – De EU op oorlogspad, Tom Sauer (Professor UAntwerpen) – Rusland in een Europese veiligheidsarchitectuur, Christophe Wasinski (Professor ULB) – Europese herbewapening, bedrijfsbelangen en sociale afbraak, en Naomi Zoka (Pax Christi) – Geen Europese nucleaire paraplu. https://lavamedia.be/als-je-vrede-wil/
5 28 De herbewapening van Europa is bedoeld om de Europese landen van de NAVO te diversifiëren en te versterken. Terwijl Europa focust op de verdediging van de oostelijke flank van de NAVO, zal het de Verenigde Staten van Amerika toestaan om zich te focussen op Oost-Azië en de Stille Oceaan. Volgens Washington is de VS momenteel overbelast in de Indo-Pacific (de regio die het westelijke deel van de Stille Oceaan en het Indische Oceaangebied omvat). Daar doet de VS alles om China militair te omsingelen. Ze heeft al militaire bases in Japan, de Filippijnen en Zuid-Korea, patrouilles in de Zuid-Chinese Zee, samenwerkingsverdragen met Australië (AUKUS) en India (QUAD), en een onafgebroken focus op Taiwan, maar al die militaire initiatieven vragen gigantische middelen aan geld, logistiek en menskracht. Terwijl China economisch steeds verder groeit, raakt Washington verwikkeld in meerdere crises: de Indo-Pacific, Oekraïne en het Midden-Oosten. Tegelijk groeien ook de binnenlandse spanningen binnen de VS. De oorlogsindustrie kan het tempo ternauwernood bijhouden: munitievoorraden slinken, het wordt steeds moeilijker om op alle fronten paraat te blijven en de scheepsbouw raakt achterop. Het Amerikaanse imperium, ooit onaantastbaar, lijkt langzaam te worstelen met de grenzen van zijn bereik. Vandaar dat Washington zegt: wij concentreren ons op China; de bewapening tegen Rusland is een taak voor de Europeanen; door Peter Mertens. https://lavamedia.be/tanks-vullen-geen-brooddozen/
5 29 In respectabele kringen is het 50 jaar na het einde van de ‘oorlog in Vietnam’ nog altijd ongepast om dat een ‘nederlaag’ te noemen, of een ‘onwettige invasie’. In die kringen blijft het een ‘faliekant misgelopen poging om goed te doen voor democratie en vrede’. De feiten daarentegen vertellen een ander verhaal. Het was de laatste koloniale oorlog van de Verenigde Staten van Amerika met dienstplichtigen. De enige les, die de VS eruit trok, was om voortaan met beroepssoldaten andere landen aan te vallen; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/29/50-jaar-geleden-leed-vs-grootste-koloniale-nederlaag-en-ging-er-mee-door/
6 08 Het bruto binnenlands product is een financiële maat voor wat een land verkocht c.q. geproduceerd heeft. De inkomsten daarvan gaan naar aandeelhouders, bedrijven en belastingen. De NAVO-norm houdt de uitgaven in – als percentage van het bbp – die alleen vanuit geïnde belastingen betaald kunnen worden, samen met alle andere overheidsuitgaven aan bijvoorbeeld bestuur, gezondheidszorg, infrastructuur, onderwijs en sociale zekerheid. En er mankeert veel meer aan die NAVO-norm. We zouden moeten kijken naar de geldbedragen, die China, de Europese landen van de NAVO, Rusland en de Verenigde Staten van Amerika aan oorlogsvoorbereiding besteden. Dat alleen geeft inzicht in wat we moeten weten. De NAVO-norm is een gegoochel met gelden, waardoor ondoorzichtig blijft wat we werkelijk aan het doen zijn. Lode Vanoost legt dat in dit artikel uit. Eén conclusie is dat het verhogen van de NAVO-norm effectief bijdraagt aan de neoliberale droom: verhoging van het bbp (economische groei) en minimalisering van de overheid, verlaging van bijdragen aan lonen, nutsvoorzieningen en uitkeringen: https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/08/de-navo-percentages-zijn-volksbedrog/
6 09 Voor de export van diensthonden gelden dezelfde regels als voor huisdieren. In 2015 probeerde toenmalig minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelings-samenwerking Lilianne Ploumen de export van diensthonden al te reguleren, maar dat kon daarom juridisch niet. Echter, door de strijd in Gaza en het toenemende [doorstreping door GjH; het zou volgens mij ‘aanhoudende’ moeten zijn] Israëlische geweld op de Westoever groeit de druk op de Nederlandse politiek om strengere regels in te voeren voor de export van diensthonden naar Israël [lees: de export van diensthonden naar Israël te verbieden; GjH]; door Nieuwsuur. Zie ook 4 10 onder België & Nederland. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2570515-nederlandse-diensthonden-als-huisdier-geexporteerd-naar-israel
6 11 NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte: “De geschiedenis heeft ons geleerd dat we om de vrede te bewaren, ons moeten voorbereiden op oorlog. Wensdenken zal ons niet beschermen. We kunnen het gevaar niet wegdromen. Hoop is geen strategie.” Oftewel: burgers moeten beven en bibberen voor de Russen die gaan komen. Hij reeg in zijn speech alle oorlogsstellingen van de NAVO en van president Donald Trump aaneen en presenteert ze als algemeen aanvaardde ‘feiten’. Zoals het ‘feit’ dat een gigantische stijging van defensie-uitgaven tot 5% van het bbp absoluut noodzakelijk is om de Russen die – ander ‘feit’ – binnen 5 jaar in staat zullen zijn de NAVO aan te vallen. Het ‘feit’ dat we daarom moeten besparen in alles wat vandaag het welzijn voor iedereen verhoogt: gezondheidszorg, pensioenen, werkloosheidsuitkeringen. En ook het ‘feit’ dat de grootste veiligheidsbedreiging, die uitgaat van de klimaatverandering, juist de toegang voor China en Rusland tot het Noordpoolgebied is. “Je kunt je gezondheidssysteem en het pensioensysteem behouden, maar dan kun je beter Russisch leren”, aldus Rutte.
Terwijl bijvoorbeeld die 5%-verhoging voor oorlogsvoorbereiding regelrecht uit de duim van zijn èchte baas president Donald Trump gezogen is. Rutte negeert daarbij dat, indien de NAVO dit percentage zou realiseren, ze méér aan oorlogsvoorbereiding zal uitgeven dan op dit moment alle landen van de wereld samen doen. En vrolijk negeert hij ook dat Rusland jaarlijks zo’n $ 84 miljard uitgeeft aan oorlogsvoorbereiding tegen de NAVO $ 1.280 miljard [en $310 daarvan door de Europese NAVO-landen; GjH]; door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/11/mark-rutte-klimaatverandering-we-hebben-meer-ijsbrekers-nodig/
6 13 Oorlog is alledaags. Het is overal: in films, in kranten, in politieke debatten. De media analyseren gretig de laatste ontwikkelingen, strategieën en wapentypes. Wij praten het na, en we hebben het over de ‘goeden’ en over de ‘slechten’. Maar zelden kijken we kritisch naar oorlog zelf, naar het systeem dat agressie en geweld legitimeert. En wanneer we het over oorlog hebben, gaat het zelden over wat oorlog werkelijk is, te weten een uitwas van patriarchale mannelijkheid. Feministen, zoals Mona Eltahawy, onthullen de onderliggende structuren van alledaags geweld, macht en ongelijkheid; door Youna Mulock Houwer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/13/oorlogsverklaring-aan-het-patriarchaat/
6 13 & 6 14 “We zijn helaas tot de conclusie gekomen dat het nodig is om te investeren in defensie voor het behoud van vrede op het continent”, zegt PvdD-leider Esther Ouwehand. De partijleider breekt hiermee met de pacifistische lijn, die al sinds de oprichting voor haar partij geldt; 331 leden steunden de betreffende motie, 241 stemden tegen en 75 leden onthielden zich van stemmen. Pacifisme is niet meer het toverwoord, erkent ook GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans: “Ik heb me decennialang beziggehouden met ontwapening en het terugdringen van de krijgsmachten, maar nu moet het de andere kant op.” “Gekkenwerk”, zegt SP-partijleider Jimmy Dijk, die in tegenstelling tot de andere linkse [midden- en rechtse; GjH] partijen geen extra geld voor defensie wil. “We hebben in Europa al meer dan genoeg wapens voor onze eigen verdediging. Bovendien geven Europese NAVO-lidstaten 3x meer uit aan defensie dan Rusland. En dat is voor de SP meer dan genoeg.”; door Nieuwsuur en door NOS Nieuws. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2571044-investeren-in-defensie-niet-langer-taboe-voor-links-breuk-met-een-lang-verleden en https://nos.nl/artikel/2571144-meerderheid-leden-partij-voor-de-dieren-steunt-fractie-over-defensie
6 14 Het wapenhandeldecreet wordt versoepeld. Dit betekent dat ons belastinggeld niet enkel gebruikt kan worden voor de ontwikkeling en productie van wapens, maar dat het ook onduidelijker wordt in welke handen deze wapens terecht zullen komen. Momenteel is ongeveer 30% van het eindgebruik van Vlaamse ‘strategische goederen’ al onbekend. Dat aandeel zal door dit decreet toenemen; door Orry Van de Wauwer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/14/van-het-klassieke-veiligheidsdenken-naar-een-vredevolle-benadering/
6 16 Nagenoeg alle 9 nucleaire wapenstaten in de wereld (China, Frankrijk, India, Israël, Noord-Korea, Pakistan, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika), zijn bezig met een intensief nucleair moderniserings-programma, waarbij nieuwe versies atoomwapens worden ontwikkeld en bestaande wapensystemen worden vernieuwd. We zien een duidelijke trend van groeiende atoomwapen-arsenalen, van verscherpte nucleaire retoriek en van de ontbinding van wapenbeheersingsakkoorden; door Ludo De Brabander. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/16/volgens-sipri-dreigt-er-een-nieuwe-kernwapenwedloop/
7 17 Er is geen verstandige invulling mogelijk als een militaire begroting jaarlijks meer dan € 30 miljard uit de staatskas beslaat. Het is shockerend dat deze regering de federale begroting wil plunderen voor een overbewapening, die de toets van een degelijk defensiebeleid helemaal niet doorstaat. De 5%-norm komt uit de koker van het Witte Huis, dat erop rekent dat een groot deel van de militaire miljarden terugvloeit in de kassa’s van haar wapenindustrie. Wanneer de regering instemt met 5% dan spreken we over een toekomstige jaarlijkse meeruitgave van € 22 miljard. Dat is niet zomaar een onverantwoord en roekeloos beleid; het is waanzin en moet resulteren in de vernietiging van de publieke dienstverlening, de volledige afbouw van ons milieubeleid en de afbraak van ons sociaal systeem. Anders dan de regering doet voorkomen, is ons land wel degelijk in staat om deze absurde plannen tegen te houden. De NAVO beslist immers in consensus. Politieke moed en gezond verstand kunnen misschien banbliksems opleveren vanuit Washington, maar kan ook de steun opleveren van andere landen, zoals Canada, Italië, Spanje en/of het Verenigd Koninkrijk, die eerder al aangaven dat ze weigerachtig zijn om hun militaire begrotingen meer dan te verdubbelen. Ze hebben er net als België gewoon de middelen niet voor, tenzij ze de welvaartstaat afbreken, wat precies het [gewenste; GjH] beleid is van president Donald Trump.
We moeten af van het idee dat een kunstmatige norm van het bbp voor militaire uitgaven een allesbepalende graadmeter moet zijn voor onze verdediging. Afgelopen jaar lukte het Nederland zelfs niet om de stijging naar 2% effectief uit te geven. België zit, met een defensiebudget van 1,3% van het bbp in 2024, in de staart van het peloton, maar in absolute cijfers bevindt België zich in de betere middenmoot (op de 15de plaats van 32 NAVO-lidstaten), wat niet slecht is voor een klein land. Dat geldt eveneens als we de uitgaven nemen per hoofd van de bevolking (ook de 15de plaats). De gegevens zijn afkomstig van de NAVO.
Europa toont eens te meer hoe inhoudsloos de nagestreefde ‘strategische autonomie’ is. Het ongenoegen voor Trumps regering met haar steun aan Europees extreemrechts, haar agressieve handelsbeleid, en haar politiek rond Oekraïne, staat in groot contrast met de militaristische volgzaamheid van de Europese NAVO-lidstaten. Terwijl miljarden verdwijnen in de kassa’s van de militaire industrie in de Verenigde Staten van Amerika, is elke balans zoek. Een 5%-norm voor alle NAVO-lidstaten betekent dat de gezamenlijke militaire uitgaven naar meer dan $ 2.700 miljard stijgen, dat is $ 1.200 miljard meer dan wat de NAVO-landen samen in 2024 besteedden en evenveel als de huidige wereldwijde militaire uitgaven.
Rusland spendeerde in 2024 $ 149 miljard aan zijn militair apparaat en zat daarmee al aan 7,2% van zijn bbp. Daarvan gaat grofweg 60% naar de oorlog in Oekraïne. Zelfs met een verdubbeling van de Russische militaire uitgaven blijft Moskou hangen op een fractie van wat de NAVO plant uit te geven. Als Moskou de huidige wanverhouding van 10% van de militaire uitgaven van de hele NAVO wil behouden, dan zouden de Russische militaire uitgaven rond de 14% van het bbp opsouperen. Dat is ¾ van de federale begroting van het land. Met andere woorden: Rusland kan de wapenwedloop met de NAVO onmogelijk volhouden. Dit toont aan dat de mythe van de Russische dreiging alleen dient om een angstcultuur te zaaien, die de bereidheid in Europa moet creëren om de militarisering te financieren met sociale besparingen.
Verzet tegen militaristische geopolitieke motieven, die de wereld naar de afgrond kunnen leiden, is gerechtvaardigd. Werk aan een echt veiligheidsbeleid, een inclusieve veiligheidsarchitectuur, die de nadruk legt op diplomatie, ecologische en sociale veiligheid, ontwapeningsinitiatieven en vertrouwenwekkende maatregelen; de politiek, die exact 50 jaar geleden het fundament vormde van de Slotakte van Helsinki en die uiteindelijk tot ontspanning en meer veiligheid leidde. Deze planeet heeft samenwerking nodig om de echte planetaire dreigingen (armoede, atoomwapens, klimaat en ongelijkheid) af te wenden. De dreigende overbewapening verhoogt het wantrouwen, doet het risico van een militaire confrontatie toenemen, zorgt voor een gevaarlijke wereldwijde wapenwedloop [en vergroot de kans op een atoomoorlog; GjH]. Verwerp de 5%-norm met klem; door Ludo De Brabander. Met de mogelijkheid om zich op te geven voor een demonstratie en een NAVO Tegentop in Den Haag op zaterdag 21 en zondag 22 juni. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/18/met-een-navo-norm-van-5-procent-dreigt-de-vernietiging-van-onze-welvaartstaat/
7 17 De leiders van de G7 waren het eens dat Oekraïne zich heeft ingezet voor een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren en ze stellen dat Rusland hetzelfde moet doen. Ze zeggen dan ook te onderzoeken hoe “alle opties om de druk op Rusland te maximaliseren”; door de nieuwsredactie van NU. Ergo, de druk op Rusland maximaliseren om een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren te bewerkstelligen; dat is een contradictio in terminis. https://www.nu.nl/spanningen-oekraine/6359527/g7-top-is-teleurstelling-voor-zelensky-maar-levert-wel-verklaring-over-iran-op.html
6 18 De NAVO-norm van 5% van het bbp zet onze sociale zekerheid op het spel voor een ongezien militair opbod. De alliantie toont zich een agressieve oorlogsmachine en instrument voor [Amerikaanse; GjH] werelddominantie; door Peter Mertens en Ruben Ramboer. https://lavamedia.be/alles-wat-je-moet-weten-over-de-trump-norm-van-5-en-de-navo/
6 19 Oorlogen worden nooit gevoerd voor de officieel opgegeven redenen van de oorlogsstokers. Met de werkelijke redenen krijg je immers zelden de bevolking mee. Eveneens van alle tijden is de meegaandheid van de grote media om dat officiële verhaal netjes binnen de krijtlijnen ‘kritisch’ te reproduceren. Die van Israël tegen Iran is volgens Lode Vanoost daarentegen ingegeven omdat Iran ongehoorzaam is. Het steunt de verzetsorganisaties Hamas in Gaza en Hezbollah in Libanon en weigert zich te richten naar de Westerse bevelen. In mainstream jargon heet het dat Iran ‘een destabiliserende rol’ speelt in West-Azië. ‘Stabiliteit’ mag je hier niet begrijpen volgens de definitie uit een woordenboek. Dat begrip staat hier voor de ‘stabiliteit van brutale pro-westerse dictaturen’, die hun eigen bevolking terroriseren en voor de ‘stabiliteit van de bezetting en kolonisatie van Palestina’, die nu zijn apotheose kent met de genocide in Gaza. En wanneer Iran als staat uit elkaar zou vallen, of wanneer er weer een pro-westers regime à la sjah aan de macht zou komen, ligt de weg voor de Verenigde Staten van Amerika en zijn vazal Israël volledig open voor hun heerschappij over West-Azië. De VS heeft de olie daar zelf niet nodig, maar China en de EU wel. Daarom moet Iran vallen. BBC en ITV hebben de zoon van de sjah al geïnterviewd, die een terugkeer naar de ‘democratie’ onder zijn vader voor ogen had; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/19/de-redenen-waarom-israel-iran-aanvalt-die-de-media-u-besparen/
6 19 Spanje wil de defensie-uitgaven niet naar 5% van het bbp verhogen. Dat schrijft de Spaanse premier Pedro Sanchez in een brief aan NAVO-chef Rutte. Hij noemt het percentage ‘contraproductief’ en ‘onredelijk’. Die norm is daardoor ‘onverenigbaar met onze verzorgingsstaat en met onze visie op de wereld’. Sanchez is niet bereid om zijn land die ‘offers te laten brengen’; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2571779-spanje-wil-niet-voldoen-aan-beoogde-nieuwe-navo-norm-van-5-procent
6 19 Atoomwapens worden voorgesteld als een afschrikmiddel, maar in feite vergroten ze onze veiligheid niet, kosten ze ons miljarden èn ontsnappen ze grotendeels aan democratische controle. Onlangs bleek bijvoorbeeld dat landen met buitenlandse atoomwapens op hun grondgebied, waaronder ook België [en Nederland; GjH], de kosten daarvan voor hun burgers en volksvertegenwoordigers verborgen houden.
Daarnaast werd becijferd dat de wereldwijde uitgaven aan atoomwapens de afgelopen 5 jaar met 47% zijn gestegen: van $ 68 miljard naar $ 100 miljard. De Verenigde Staten van Amerika gaven in 2024 aan atoomwapens $ 56,8 miljard uit, China $ 12,5 miljard, het Verenigd Koninkrijk $ 10,4 miljard dollar en Rusland $ 8 miljard; door Pax Christi Vlaanderen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/19/belgie-verbergt-kost-van-kernwapens/
3 21 Door de groei van de opkomende economieën, verschuift de wereldorde van Westerse dominantie naar een multipolair tijdperk. Dat stelt de oude imperiale modellen op de proef. Het laatste echt multipolaire tijdperk dateert uit de 19de eeuw. Het combineerde kapitalisme als het organiserende principe voor de economie, industrialisatie als de bepalende technologische ontwikkeling en het keizerrijk als de dominante politieke modus. Degenen die industrieel achterop raakten – de Chinezen, Oostenrijks-Hongaren, de Ottomanen, de Russen en de Spanjaarden – vielen ten prooi aan de Amerikanen, de Britten, de Fransen en de Japanners.
Het streven van Duitsland naar een gelijkwaardige positie op basis van zijn industriële kracht leverde ons 2 grote oorlogen op en daartussenin een depressie, die het puur kapitalistische economische model vernietigde ten gunste van een hybride of niet-kapitalistisch bestuurlijk en industrieel systeem: het communisme of staatssocialisme in de USSR, de Sovjet-Unie, het fascisme en het nazisme in Europa en de New Deal in de VS. In de nasleep van de Tweede Wereldoorlog ontstond er een bipolaire wereldorde.
De bipolariteit eindigde met de ineenstorting van de USSR van 1989 tot 1992. Op dat moment kwam een schijnbaar uniepolaire wereld tevoorschijn, samen met bepaalde blijvende mythen, zoals het einde van de geschiedenis. De vraag was welke vorm deze wereld zou aannemen. Zou de overblijvende hegemoon een goedaardige zijn in de trant van de Alliantie voor Vooruitgang van John F. Kennedy of de goede buurpolitiek van Franklin Roosevelt? Zou ze via en met andere soevereine landen samenwerken via de Verenigde Naties, opgericht onder Franklin Roosevelt en Harry Truman? Zou ze een evenwichtig financieel en wereldhandels-systeem opzetten, zoals John Maynard Keynes in 1944 hoopte te doen? Achter een interne politiek van Amerikaans triomfalisme en onder een vernislaagje van ‘liberaal-democratie’ – tussen aanhalingstekens – heersten de krachten van financiële en vervolgens militaire roofzucht. Een wereldwijde politiek van ‘doe het op onze manier of anders …’, ook wel bekend, en tegenwoordig vaak aangeduid als de zogenaamde(!) op regels gebaseerde internationale orde. Hierbij moet gezegd worden dat China zich vanaf het begin afzijdig heeft gehouden van de uniepolaire constructie.
De resterende centrale macht van de uniepolaire hegemoon is zijn aanhoudende positie in de financiële wereld. Deze positie kan voor een zekere tijd standhouden, maar dat zal waarschijnlijk niet eeuwig zo blijven. Het lijkt erop dat we op de drempel staan van een nieuw tijdperk van multipolariteit. De vraag rijst opnieuw: wat voor wereld wordt het? Het belangrijkste kenmerk van de BRICS-formatie is haar anti-imperiale of niet-imperiale karakter, waardoor ze zich sterk onderscheidt van de multipolaire wereld van de 19de eeuw. We mogen hopen dat als de BRICS+ zich consolideren als een pool – of liever als meerdere polen – van een nieuw systeem in een multipolaire wereld op een fundament dat radicaal verschilt van dat van de 19de eeuwse imperiale multipolariteit, en ook van dat van de 20ste eeuwse bipolariteit of de laat 20ste eeuwse, vroeg 21ste eeuwse unipolariteit.
Niemand gelooft dat de Noord-Amerikaanse vrijhandelszone zal opgaan in een geconsolideerde politieke eenheid. De VS heeft voorlopig relatief lage energiekosten. We zullen zien hoe lang die aanhouden, samen met een extreem expansief begrotingsbeleid in combinatie met de voortdurende hegemonie van de dollar. Fysiek verval is duidelijk zichtbaar. De deïndustrialisatie heeft de technische competenties van de beroepsbevolking in de VS verzwakt, die nu grotendeels gewend is aan dienstverlening, met een grote middenklasse en relatief kleine elites in de financiële en de technologische wereld. Het drama van de VS is dat de elites blijven vasthouden aan hun visie van wereldheerschappij, die in hun ogen gerechtvaardigd wordt door de financiële positie, oftewel de duurzame financiële positie van de dollar en van de Amerikaanse staatsobligatie, de Amerikaanse financiële instellingen in het wereldsysteem. En dus blijven ze vasthouden aan een visie van wereldheerschappij, die niet langer overeenkomt met de onderliggende realiteit en die op enig moment waarschijnlijk zal teleurstellen.
De status van de Europese Unie als zodanig wordt steeds alarmerender en fragieler. Europa, de zetel van meerdere imperia uit het verleden, zit duidelijk in de grootste problemen. Het heeft zichzelf afgesneden van goedkope energie uit Rusland. Het heeft beperkte eigen hulpbronnen en het verliest industrie en markten aan een opkomend China. Bovendien is de Europese Unie een confederale entiteit. Het ontbreekt haar aan gemeenschappelijke welzijnsinstellingen, maar toch is ze vastgeklonken aan een zeer rigide gemeenschappelijke munt. Europa en de Verenigde Staten van Amerika worstelen nu met hun economische en geopolitieke neergang; door James Galbraith, vertaald door Gaston Van Dyck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/03/21/europa-brics-en-de-nieuwe-wereldorde/
3 25 Unipolariteit betekent niet simpelweg dat één staat het machtigst is van alle andere staten. Het houdt momenteel in dat één staat machtiger is dan de volgende machtigste staten samen. Dan hebben we het over de economie, gemeten naar het bruto binnenlands product (bbp), en over militaire uitgaven. Amerikaanse dollars zijn momenteel essentieel om te investeren in activa, exportproducten te kopen of staatsobligaties te kopen van de VS. De Federal Reserve van de VS kan dollars uit het niets creëren, maar buitenlandse centrale banken moeten dollars kunnen lenen van de Fed of ze in reserve houden.
De dominantie van de Amerikaanse dollar neemt echter af. We zijn er nog niet – de Verenigde Staten van Amerika is nog steeds de dominante macht in de wereld – maar we zijn op weg naar een multipolaire wereld. Op dit moment neemt de VS 26% van het mondiale bbp voor haar rekening, tegen 30% in 2000. En de VS mag dan wel de grootste privé-banken ter wereld bezitten, ze verbleken bij de omvang van de Chinese staatsbanken, die de 4 grootste zijn in de wereldeconomie.
Stel dat aanpassing aan een multipolaire wereld vereist dat we onze pogingen om [in de pas te lopen met; GjH] een groot en machtig land opgeven en ons in plaats daarvan richten op het gebruik van onze beperkte middelen om aan de behoeften van mensen te voldoen? Dit historische moment [in de moderne geschiedenis van de mensheid; GjH] vereist een politiek, die gericht is op het opbouwen van een duurzame, veilige en welvarende samenleving, die voor iedereen werkt, in plaats van alleen voor een klein groepje bevoorrechte mensen. We moeten vechten voor een politiek waarin mensen – en niet de grote machten – centraal staan; door Grace Blakeley, vertaald door Gaston Van Dyck.
3 26 De mythe dat wij, of welke andere Westerse natie ook, garant staan voor democratie, mensenrechten en de zogenaamde ‘verdiensten’ van de Westerse beschaving of dat we de rechtsstaat verdedigen ligt voor altijd aan diggelen. De barbarij van Israël is ook de onze. Misschien dringt dit nog niet bij ons door, maar de rest van de wereld begrijpt dat heel goed; door Chris Hedges, vertaald door Toon Van den Bossche. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/03/26/het-laatste-hoofdstuk-van-de-genocide/
3 28 Was de Russische invasie in Oekraïne gerechtvaardigd? Neen.
3 31 China*, Japan en Zuid-Korea** komen met een gezamenlijke reactie op de importtarieven van de Verenigde Staten. De landen gaan economisch meer samenwerken. De banden worden aangehaald vanwege de importheffingen, die president Donald Trump deze week gaat invoeren op hun producten; door de economieredactie van NU. Dat is een uiterst interessante ontwikkeling, lijkt mij: * voor de Verenigde Staten van Amerika haar gedoodverfde vijand en ** twee trouwe Aziatische bondgenoten van dezelfde VS. https://www.nu.nl/economie/6351076/china-japan-en-zuid-korea-komen-met-gezamenlijke-reactie-op-heffingen-vs.html
4 01 Bulletin of the Atomic Scientists, de Amerikaanse nucleaire waakhond, actualiseerde onlangs de Doomsday Clock. Deze indicator van de mondiale atoomdreiging staat, 80 jaar na Hiroshima, op het hoogste niveau ooit. We staan nu op 89 seconden voor middernacht; dichterbij het einde van de mensheid dan ooit. De bizarre combinatie van conventioneel bewapenen en nucleair ontwapenen om tot een nieuwe ontspanningspolitiek te komen, vereist met name diplomatie. Fijngevoeligheid voor een waardige vrede in Oekraïne, maar ook elders in de wereld. Diplomatie zou de eerste opdracht voor de Europese Unie zijn, maar is progressief Europa zich nog bewust van het nut van nucleaire ontwapening? Bewapening vanuit Europees perspectief is immers ook … ontwapenen of de Europese waarden versterken om op lange termijn complementair weer samen te werken met de andere kant, zoals Vietnam dat deed. Dat kan een atoomoorlog in Europa voorkomen. Het is hoog tijd; door Gilbert Eggermont. https://www.sampol.be/2025/04/het-is-89-seconden-voor-doomsday
4 01 Laat niemand u wijsmaken dat democratie gewoon de wil van de meerderheid is. En laat niemand u wijsmaken dat democratie zonder weerhaken, zoals rechters, mogelijk is; een warm pleidooi voor de grondwet en het Grondwettelijk Hof van Patricia Popelier; door Wim Vermeersch. https://www.sampol.be/2025/04/grondrechten-zijn-niet-links
4 01 We stevenen af op een feodale maatschappij 2.0, waarin techbedrijven parallel met de overheid soevereine macht verwerven [of zijn we daar al beland? GjH]. Misschien is het legaliteitsbeginsel de kern van een democratische rechtsstaat. De overheid kan enkel handelen wanneer ze daarvoor een wettelijke grondslag heeft. Dat belet niet dat bij de toepassing van de wet de overheid altijd moet interpreteren. Traditioneel werd die vertaalslag naar concrete situaties gemaakt door ambtenaren. Vandaag zijn we echter de uitvoering van wetten in hoog tempo aan het automatiseren met digitale technologie. Het is niet langer een persoon achter het loket of aan een bureau, die onze belastingaanslag vaststelt, maar een algoritme. De beslisregels, die onze plichten en rechten vastleggen, zijn steeds meer het werk van computerprogrammeurs en systeembeheerders. Om de discretionaire macht van ambtenaren te disciplineren, ofwel hun vrijheid om zelfstandig te acteren of te oordelen te beteugelen, ontwikkelden we het bestuursrecht met zijn beginselen van behoorlijk bestuur. Maar dat is niet ingesteld op de verschuiving van macht naar computerprogrammeurs en systeembeheerders. We merken daarnaast dat het huidige vertaalproces van wetten naar algoritmes onvoldoende systematisch verloopt en feitelijk door niemand goed wordt overzien; door Pol Deltour in gesprek met Reijer Passchier. https://sampol.be/2025/04/rule-of-code-verdringt-stilaan-rule-of-law
4 02 Geleid door economische en militaire macht, heeft het Westen Israël’s koloniale project ingezet als strategisch middel om zijn hegemonie te behouden. Het is een strategisch partnerschap, dat geworteld is in gemeenschappelijke imperialistische doelen. De Europese Unie plukt er vruchten van, genocide of niet. Inzicht in de grotere geopolitieke wereldkaart is essentieel om te begrijpen dat met effectieve allianties een strategie ontwikkeld wordt om het Israëlische koloniale project koste wat het kost in stand te houden; door Rafeef Ziadah in gesprek met Nick Buxton. https://lavamedia.be/de-geopolitiek-van-genocide/
4 04 Wat president Donald Trump en vice-president James Vance willen, is simpel: terug naar de tijd dat het Zuiden spotgoedkoop ruwe grondstoffen leverde aan het Noorden, dat er op zijn beurt winstgevende afgewerkte producten van maakte, die ze duur aan het Zuiden verkocht. Ooit werd dat netjes ingekleurd met retoriek over ‘democratie’ en ‘vrije markt’. De huidige regering van de Verenigde Staten van Amerika vertelt nu openlijk over haar intenties: het Zuiden moet weer arm en onderdanig worden; door Ben Norton. https://www.youtube.com/watch?v=ywmpea6vvOE&t=3240s
4 05 De tanende legitimiteit van de Verenigde Naties (VN) is hoofdzakelijk een politiek probleem. De VN kampt niet met bureaucratische inefficiëntie, maar met politieke blokkades. Met name in de VN-veiligheidsraad kunnen de 5 permanente leden besluiten tegenhouden met vetorechten. Dat bemoeilijkt gezamenlijke actie [en consequentie in veroordelingen; GjH]. Er valt legitieme kritiek op de VN te geven, maar ze hebben een grotere expertise dan [ooit wie ook; GjH]. Hun grote organisatorische capaciteit combineren ze met tientallen jaren aan ervaring en een breed netwerk van lokale instellingen, organisaties en personen, die invloed hebben op het verloop van bepaalde processen. Hèt grote probleem is de politieke kant van het verhaal. De leden van de Veiligheidsraad hebben meer dan ooit eigen belangen in de conflicten van vandaag; door Kasper Nollet in gesprek met Magnus Lundgren. https://www.mo.be/interview/magnus-lundgren-de-vn-zijn-hun-rol-als-conflictbemiddelaar-deels-verloren-maar-misschien-is-dat-nog-niet-zo-erg
4 14 In een opmerkelijke toespraak op 7 april 2025 onthulde Stephen Miran, de voornaamste economische adviseur van Donald Trump en voorzitter van de US Council of Economic Advisers, het doel van het tariefbeleid onder Trump: het gebruiken van importheffingen als drukmiddel om andere landen te dwingen financieel bij te dragen aan het behoud van de wereldhegemonie van de Verenigde Staten van Amerika; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/14/wat-is-trump-met-zijn-invoertarieven-van-plan/
4 15 De Britse regering moet Hamas schrappen van de lijst van verboden terreurorganisaties. Dat is de bijzondere eis, die een van de oprichters van de beweging stelt in een opmerkelijke juridische aanklacht. Dit is een rechtsgeding zonder voorgaande in de Britse justitie, die gevolgen zou kunnen hebben voor het hele Westen. Hamas is een Palestijns-islamitische bevrijdings- en verzetsbeweging, die Palestina wil bevrijden en de strijd tegen het zionistische project wil aangaan. Het claimt het recht op gewapend verzet om de bevrijding van Palestina te bereiken. De Britse beslissing om Hamas [vanwege terugslaan; GjH] als terreurorganisatie te brandmerken maakt een eerlijk debat over de positie van de organisatie onmogelijk; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/15/hamas-dagvaardt-britse-regering-om-schrapping-van-terreurlijst-te-eisen/
4 16 President Donald Trump is geen ongeleid projectiel. Hij is consequent en snel. Het einde van de Westerse wereldorde, die we de laatste decennia kennen, met de Verenigde Staten van Amerika als enige grootmacht, is nabij. Alle experts verwachten al een tijdje een transitie van een ‘uniepolaire’ naar een ‘multipolaire’ wereld, waar landen als Brazilië, China, India en Rusland hun plek aan tafel opeisen. Ook de VS zag dit aankomen. Al onder Barack Obama werd met de ‘pivot to Asia’ de diplomatieke aandacht van de VS verschoven naar China. De opkomst van China werd al snel geïdentificeerd als de grootste bedreiging voor haar internationale positie en omgedoopt tot prioriteit nummer een. Echter, zelfs met alle vertragingstactieken blijkt het onmogelijk om de opkomst van China te kunnen stoppen. Uitstel is in dit geval geen afstel. En met deze kennis kunnen we het hebben over de strategie van Trump, want het is in deze geopolitieke context dat hij zijn tweede termijn begon. Op het eerste zicht lijkt de strategie van Trump wellicht waanzinnig. De grootste wereldmacht, die al jaren de dominante speler is en de huidige wereldorde mee heeft opgebouwd tot wat ze nu is, breekt diezelfde wereldorde in minder dan 100 dagen volledig af. Maar Trump beseft iets dat veel Europese leiders nog steeds niet onder ogen durven te zien. Het tijdperk van de Amerikaanse dominantie is voorbij. Opkomende grootmachten als China, de Europese Unie en India beginnen zich steeds meer te roeren. China gebruikt haar economische macht om strategische infrastructuur en kritische grondstoffen op te kopen en te monopoliseren. De EU gebruikt haar macht als afzetmarkt om wereldwijde productieregels af te dwingen. Door nu volop in de aanval te gaan met gigantische handelstarieven, bepaalt Trump het strijdtoneel van het komende conflict. Dat de VS hiermee haar eigen – op vrijhandel gebaseerde – wereldorde ondergraaft, speelt hierbij geen enkele rol. Trump laat alle schijn van een internationale rechtsorde vallen en kiest voor een ruwe 19de-eeuwse machtspolitiek; Jorg Van Renterghem. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/16/de-verbazingwekkende-consistentie-van-trumps-geopolitieke-strategie/
4 17 De ogenschijnlijke eenheid tussen Europa en de Verenigde Staten van Amerika, die tot voor kort vanzelfsprekend leek, is door de confrontatie tussen de presidenten Donald Trump en Volodymyr Zelensky en later door de weigering van Trump om met EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen te praten over de invoertarieven ontmaskerd. Achter het masker van eenheid blijkt het Westen intern verdeeld, met botsende economische belangen en een [Amerikaanse en; GjH] Europese elite, die haar greep op de wereld wanhopig wil behouden. Economische groei versnelde voor alle neoliberale landen de tegenstellingen van het kapitalistische systeem: het verhoogde wereldwijde concurrentie, extreme kapitaalconcentratie, financiële oververhitting en maakte de staat een directe dienaar van de heersende klasse. We bevinden ons temidden van een nieuwe kwalitatieve sprong in de wereldorde, die in de jaren ’90 tot stand is gekomen. De fragmentatie van de wereldmarkt brengt de destructieve kenmerken van een productiewijze aan het licht, die ons misschien [dan wel waarschijnlijk; GjH] naar oorlog leidt.
Profiterend van zijn mondiale machtspositie (de Amerikaanse dollar als reservemunt) heeft de VS zijn private en publieke schulden maximaal uitgebreid. Het bereikte niveau is inmiddels onhoudbaar geworden. Het zet de VS ertoe aan om ook binnen het Westerse kamp economische en financiële [en eventueel militaire; GjH] druk uit te oefenen, om de eigen situatie overeind te houden.
Wanneer de heersende elites van Europa willen dat het continent zijn dominante en plunderende positie in de wereld blijft behouden, dan staat ze voor een moeilijke opdracht. Zeker nu de militaire steun van de VS afbrokkelt of mogelijk wegvalt. Om slagkracht op het wereldtoneel te behouden en landen in het gareel te doen lopen, is het nodig om het proces van Europese eenwording in versneld tempo te forceren. Maar dat proces zit al jaren vast, vooral omdat de grote kapitaalgroepen nationaal verankerd zijn. Toch wil de Europese elite zo’n eenwording snel voltooien en dat doet ze nu met het sprookje dat de Russen Europa willen binnenvallen. Dat is de perfecte ideologische en politieke dekmantel om zo’n eenwording te forceren en een reactionaire (militaristische) wending voor te bereiden. Merkwaardig genoeg wordt deze oorlogszuchtige koers niet aangestuurd door fascistische of populistische partijen, maar door de krachten rond de EU-Commissievoorzitter Ursula Von der Leyen, van christen-democraten, rechts conservatieven, groenen tot sociaal-democraten; door Miel Dullaert. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/17/de-scherven-van-het-westen-hoe-de-euro-atlantische-facade-instort/
4 18 Terwijl Europa de wedergeboorte van de lente op haar manier viert, begraven Palestijnen hun kinderen onder olijfbomen en puin. Pasen in Gaza is niet alleen een tragedie, het is veel meer nog een morele aanklacht. Wanneer Pasen iets betekent – wanneer wederopstanding nog steeds betekenis heeft – laat het dan dit zijn: het leven moet herrijzen waar de dood heerst, het internationaal recht moet herrijzen waar het lang begraven is geweest en rechtvaardigheid moet herrijzen waar straffeloosheid heerst. De jeugd van Palestina vraagt niet om symbolen. Ze eist structurele veranderingen. Zij vraagt Europa niet om te bidden voor vrede, terwijl het profiteert van oorlog. Zij vraagt niet om kaarsen aan te steken, als tegelijkertijd het recht uitdooft of de tragedie te betreuren, terwijl ze deze door beleid mogelijk maakt; door de ambassadeur van Palestina in Brussel Dr. Amal Jadou Shakaa, vertaald door Rein van Gisteren. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/18/paasboodschap-ambassadeur-palestina-honger-geloof-en-de-morele-afrekening-van-europa/
4 20 Kijk, dit maakt de interpretatie van nieuws zo complex voor mij: uit onderstaand bericht blijkt de essentiële betekenis van de Verenigde Staten van Amerika voor ontwikkelingshulp en de voedselvoorziening van tal van gemeenschappen en volkeren, maar ook die van de Europese Unie en landen als België en Nederland, terwijl ik daar tot nu toe mondjesmaat over vernomen heb. Pas nadat het wegvalt, wordt het zichtbaar. https://www.nu.nl/buitenland/6353078/met-het-einde-van-de-usaid-bevriezing-neemt-de-onzekerheid-wereldwijd-toe.html
4 21 De vanmorgen overleden paus Franciscus was geen revolutionair. Op micro-ethisch vlak – abortus, anticonceptie, gender, homoseksualiteit – bleef hij vasthouden aan de leer van de katholieke kerk. Zijn stijl was menselijk, zijn toon verzoenend, maar de leer zelf bleef nagenoeg onaangeroerd. Hij sprak over barmhartigheid, had begrip voor hertrouwde gelovigen, toonde empathie voor LGBTQ+ personen en predikte vergeving. Maar hij keurde abortus ongemeen scherp af, bleef vasthouden aan het celibaat en erkende het homohuwelijk niet. Waar hij wèl vernieuwend was, was op macro-ethisch vlak. Daar nam hij standpunten in die zelfs voor veel wereldleiders als te uitgesproken gelden. Hij legde de vinger op de zere wonden van ons economisch systeem, van het Israëlische geweld tegen Palestijnen, van het migratiebeleid, van oorlogsvoering, van onze omgang met de aarde. Hij sprak de Europese leiders aan op hun plicht; niet als politici, maar als mensen, terwijl ook rijke mensen het moesten ontgelden; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/21/paus-franciscus-overleden-stem-van-de-armen-en-geweten-van-de-wereld/
4 23 Desinformatie, machtsmisbruik en winstzucht domineren het maatschappelijk debat. Voor wie goed kijkt, blijken deze 3 elkaar te versterken in een dodelijke dans. Samen vormen ze ‘een eigentijdse triptiek van de Apocalyps’; een gevaarlijke alliantie tussen hyperkapitalisme, neofascisme en anti-wetenschappelijk denken. Het bedreigt onze toekomst èn de planeet. ‘Apocalyps’ is de bijbelse benaming voor het einde en de ondergang van de wereld. Wanneer we de vraag stellen of het fascisme, het hyperkapitalisme en het doelbewuste streven om andere mensen in onwetendheid te houden en zelfstandig denken te verhinderen gezamenlijk de Apocalyps voorbereiden, heeft dit alles te maken met het negeren van de waarschuwingen vanuit de wetenschap door de hyperkapitalisten. Dan hebben we het over de 6de uitdoving van het leven op aarde; door Marc Rigaux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/23/desinformatie-fascisme-en-hyperkapitalisme-drie-pilaren-van-de-apocalyps/
4 29 De ‘offshore’-concentratiekampen van de Verenigde Staten van Amerika bevinden zich momenteel op Cuba en in El Salvador. Denk niet dat het daarbij blijft. Zodra we eraan gewend zijn – niet alleen voor door de regering gedeporteerde immigranten en inwoners, maar straks ook voor VS-burgers, zullen die kampen ook in de VS zelf opduiken. Van hun gevangenissen, waar al sprake is van veel misbruik en mishandeling, is het maar een kleine stap naar concentratiekampen waar gevangenen worden afgesloten van de buitenwereld, geen juridische bijstand krijgen, worden opgesloten in stinkende, overbevolkte cellen en uit de wereld ‘verdwijnen’; door Chris Hedges. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/29/concentratiekampen-in-el-salvador-als-blauwdruk-voor-de-toekomst/
5 02 De islam wordt meestal niet voorgesteld als een religie met eigen tradities, maar als een fundamentele tegenstelling tot de moderne, seculiere staat: emotioneel, irrationeel en onrechtvaardig. Het secularisme blijkt weer eens geen neutrale kracht. Het is geen puur juridisch principe, maar een historisch en ideologisch project, dat sterk is beïnvloed door christelijke en liberale waarden. De seculiere staat claimt neutraliteit, maar reproduceert in de praktijk dominante christelijke en Westerse normen. In plaats van religie en staat strikt te scheiden, gebruikt de seculiere overheid haar positie steeds vaker om religieuze (en dan met name islamitische) uitingen actief te controleren. Zo bezien is het verbod op hoofddoeken in het onderwijs, in het publieke domein en in de zorg ingegeven door een uitgesproken koloniale manier van denken; door Elif Lootens. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/02/voor-jonge-moslimvrouwen-wordt-het-klaslokaal-steeds-vaker-een-strijdtoneel/
5 09 De Amerikaanse ambassade in Zweden heeft de gemeente Stockholm per brief verzocht om zich niet langer in te zetten voor diversiteit, gelijkheid en inclusie. De brief is voorzien van een contract, dat binnen 10 werkdagen ondertekend en teruggestuurd moet worden. Volgens de ambassade vereist nieuw Amerikaans beleid dat iedereen, die diensten of goederen aan Amerikaanse overheidsinstanties levert, dit contract ondertekent. Zweedse bedrijven hebben hetzelfde verzoek gekregen. In de brief dreigt de ambassade met juridische stappen: “Wanneer u weigert dit document te ondertekenen, verzoeken wij u vriendelijk een gedetailleerde toelichting te geven, die wij zullen doorsturen naar onze juridische afdelingen”; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/buitenland/6355258/vs-verzoekt-stockholm-per-brief-zich-niet-langer-in-te-zetten-voor-diversiteit.html
5 09 De Britse actrice Juliet Stevenson noemt de situatie in Gaza ‘de meest extreme humanitaire ramp van onze tijd’. Sinds oktober 2023 zijn meer dan 51.000 Palestijnen gedood en meer dan 116.000 gewond geraakt door Israëlische aanvallen. Stevenson beschuldigt het Westen van ‘een soort wereldwijd sadisme’ door passief toe te kijken, terwijl Gaza wordt verwoest. “De wereld, grotendeels … het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten van Amerika, een groot deel van Europa, kijkt gewoon toe en wendt zich af.” Ze uit ook kritiek op de Britse regering vanwege de aanhoudende export van onderdelen voor gevechtsvliegtuigen naar Israël, ondanks de rol van deze vliegtuigen in de bombardementen op Gaza; door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/09/de-stilte-die-doodt-westerse-onverschilligheid-tegenover-gazas-lijden/
5 09 Europa in de ontkenning: de vraag is wat al die herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en vieringen van vrijheid waard zijn, wanneer extreemrechts in alle vrijheid tekeer kan gaan. Laten we terzijde dat er sprake is van een dubbele standaard in de berichtgeving en veroordeling van extreemrechtse daders versus daders met een migratieachtergrond, want dat weten we inmiddels wel. We negeren het, omdat het niet past in een beeld waarin ‘wij Europeanen’ ons graag tonen als beschaafd en rationeel. Dat dat dan weer doordrenkt is met koloniaal en racistisch gedachtegoed ontkennen we eveneens ten stelligste. Antropoloog Sinan Çinkaya vatte het eerder deze week goed samen: we kunnen niet spreken over een herinneringscultuur zonder te kijken naar hoe kolonialisme en racisme een hiërarchie aanbrengen in wie als slachtoffer wordt erkend en wiens exact hetzelfde leed wordt geminimaliseerd.
Het ‘banaliseren’ van extreemrechts is al zo gewoon geworden dat het voor veel mensen niet eens meer opvalt. Pas wanneer iets te gortig is, dan is er enige ophef. Maar meer dan ‘enige ophef’ is het dan ook weer niet. Oorlog en terreur wordt niet alleen gevoerd door schurken. Het wordt gevoerd door de mensen, die de weg voor oorlogsvoerders vrijmaken en door degenen die de andere kant opkijken. Het is de silent majority zonder wiens medeplichtigheid het nooit tot oorlog zou komen. Het is de normalisatie en selectieve verontwaardiging van zogenaamd ‘kleine’ uitingen van haat en uitsluiting, die het perfecte klimaat creëren, waarin extreemrechts zonder moeite kan gedijen; door Meron Knikman. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/09/wat-is-nooit-meer-oorlog-nog-waard/
5 09 Zeven decennia geleden, in 1955, kwamen in het Indonesische Bandung voor het eerst leiders van 29 Afrikaanse en Aziatische landen bijeen. Het is één van de hoogtepunten in het dekolonisatieproces dat volgde. Op die historische bijeenkomst kwamen voor het eerst de vertegenwoordigers van honderden miljoenen mensen uit de Derde Wereld samen. Ze bespraken het enorme sociale proces, dat nu bekend staat als dekolonisatie en probeerden een inschatting te maken van de gevolgen. Uit hun gedeelde streven naar solidariteit ontstond de ‘geest van Bandung’; door het Tricontinental Institute. https://lavamedia.be/de-geest-van-bandung/
5 12 Kathy Boylan is lid van de ‘Dorothy Day Catholic Worker’-gemeenschap. Een video van haar – ‘Paus Franciscus, ga in godsnaam naar Gaza!’ – ging vorig jaar viraal op Instagram. Paus Franciscus ging niet, hij was immers vrijwel aan bed gekluisterd. Maar de nieuwe paus, Leo XIV, is niet aan bed gekluisterd. Hij kan werkelijk een verschil maken door Gaza als eerste bestemming als paus te kiezen; door Sam Husseini. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/12/de-nieuwe-paus-moet-naar-gaza-nu/
5 16 Niet alle staatsgrepen grijpen in een oogwenk de macht met geweld. Sommige voltrekken zich traag, en daardoor bijna onopgemerkt. Dat is de strekking van VS-journalist Talia Lavin over het christelijke nationalisme in haar boek “Wild Faith: How the Christian Right is Taking Over America” (2024, uitgegeven door Legacy Lit). Christelijk nationalisme is geen uniek fenomeen voor de Verenigde Staten van Amerika, maar dat dit gaande is in de grootste supermacht op aarde is zéér problematisch, zowel voor de VS-bevolking als voor de rest van de wereld; door Manfred Ingelbrecht. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/16/christelijk-nationalisme-in-de-vs-een-sluipende-autoritaire-machtsgreep/
5 19 “Vrede moet de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne respecteren”, aldus de Europese Raad (6 maart 2025) in weerwil van de evidente machtsverhoudingen op dit terrein. Hoewel Oekraïne doordrenkt is van corruptie, wordt het gezien als een voorpost van ‘Europese waarden’ (democratie en rechtsstaat), terwijl indertijd een beroep op de internationale rechtsprincipes al voldoende was geweest om (na de inval van Rusland) steun te rechtvaardigen. Een moedige en realistische analyse had de Europeanen ertoe moeten aanzetten te erkennen dat er slechts 2 opties waren om de impasse te doorbreken: ofwel zich verder in het conflict mengen in de hoop dat de Oekraïners een deel van hun grondgebied terugwinnen, ofwel een onderhandelingskanaal met Rusland openen. Maar door geen van beide te kiezen, toonde de EU haar inconsistentie. Daarbovenop was ze ook nog eens inconsequent: sinds de grote uitbreiding van 2004 beweegt de Unie steeds dichter bij Rusland en lijkt ze verrast te zijn nu met Rusland oog in oog te staan; door Anne-Cécile Robert, vertaald door Jan Reyniers (zie ook 5 19 onder het kopje ‘Militarisme’). https://lavamedia.be/een-gemeenschappelijke-defensie-echt-waar/
5 21 Het boek “De Grote Koloniale Oorlog – Deel 1” (2025, uitgegeven door Starfish Books) van Chris Kaspar de Ploeg biedt een vogelvlucht van 1492, wanneer Columbus vertrekt naar Abya Yala, hier bekend als de Amerika’s, tot en met de Tweede Wereldoorlog. De communisten waren de enige grote massabeweging in de moderne tijd met een vertegenwoordiging in het parlement, die absoluut antikoloniaal was en antikoloniale bewegingen steunde. Echter, het liberalisme maakte in tegenstelling tot de theorie een scheiding tussen politieke rechten en sociaal-economische rechten. De industriële burgerij was niet zozeer een fan van het fascisme en het nazisme, maar wel een vijand van het communisme en socialisme, waardoor Adolf Hitler steeds meer macht kreeg; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/21/de-grote-koloniale-oorlog-begon-in-1492-en-gaat-vandaag-verder-in-gaza/
5 21 Het Amerikaanse handelsoffensief tegen China roept de vraag op hoe linkse politieke partijen de uitdagingen van een neoliberale wereldorde gaat aanpakken. Het geduld, de schaakachtige aanpak en het strategisch denken van het Chinese leiderschap hebben vooralsnog hun kracht bewezen, maar wat brengt de toekomst? Door Biljana Vankovska, vertaald door Jan Reyniers. Zie ook 5 19 onder het kopje ‘Militarisme’. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/21/handelsoorlog-vs-china-wapenstilstand-of-nieuwe-fase/
5 22 In bijna alle Europese landen is extreemrechts politiek genormaliseerd. Hun invloed groeit ook in het leger, de politie en de veiligheidsdiensten. Voeg daar de technologie van digitale controle en massasurveillance aan toe, en je krijgt een moderne vorm van bevolkingstoezicht en machtsconcentratie. Onder het mom van veiligheid en vrijheid worden fundamentele mensenrechten steeds vaker uitgehold. Extreemrechts wint aanhang onder werkende mensen, vooral in voormalige ‘rode bolwerken’, waar mensen zich verraden voelen door traditionele partijen. Tegelijk voeren rechts-conservatieve krachten bewust een cultuurstrijd, waarbij ze via bestuursraden, mediakanalen en onderwijsinstellingen hun wereldbeeld verspreiden. Begrippen als ‘cultuur’, ‘identiteit’ en ‘waarden’ worden ingezet om migratie te problematiseren en om solidariteit te vervangen door verdachtmaking. Helaas is racisme diep verweven met de Europese geschiedenis en speelde dat een centrale rol in het fascisme en het kolonialisme. Vandaag is het mechanisme van de ontmenselijking terug, met racistische retoriek die weerklank vindt bij extreemrechts èn traditionele partijen. Extreemrechts bouwt zijn ideologie op nativisme (eigen-volk-eerst-ideologie) en angst voor ‘omvolking’, waarbij de multiculturele samenleving wordt voorgesteld als een bedreiging voor het ‘eigen volk’. Waar de nazi’s een minister inzetten om met massamedia hun ideologie te verspreiden, perfectioneert extreemrechts dat model nu via sociale media. Die propaganda is krachtiger dan ooit. Extreemrechts gebruikt vandaag minder vaak openlijk geweld dan in de jaren ’30, maar intimideert systematisch via desinformatie en sociale media.
De legendarische toespraak van Charlie Chaplin in “The Great Dictator” uit 1941 klinkt vandaag opvallend actueel. Zijn pleidooi voor gelijkheid, solidariteit en verzet tegen dictators en haat is niet alleen een anekdote uit een ver verleden, maar tegelijkertijd een moreel kompas voor onze tijd. Chaplin waarschuwde toen al dat de macht van dictators slechts tijdelijk is en dat het volk uiteindelijk de macht zal terugnemen. Maar alleen wanneer we dat collectief bewerkstelligen; door Raf Jespers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/22/donderdag-publiceren-de-negen-inrijpoorten-van-het-moderne-fascisme/
5 22 Het Israëlische leger schiet in Gazaanse ziekenhuizen kamer voor kamer alle medische apparatuur kapot. Hoewel noodhulp bieden de hoofdtaak is, ziet Artsen zonder Grenzen zich door dit soort aanvallen gedwongen om zich uit te spreken. De straffeloosheid is ‘angstaanjagend’; door Roxane Soudagar in gesprek met Karel Hendriks, directeur van Artsen zonder Grenzen. https://www.oneworld.nl/mensenrechten/directeur-artsen-zonder-grenzen-karel-hendriks/
5 23 Genocide, kolonisatie en de medeplichtigheid van het Westen. De medeplichtigheid van onze universiteit en bij uitbreiding alle universiteiten in België [doorhaling van GjH]. De medeplichtigheid van onze regeringen. En de medeplichtigheid van de Europese Commissie, de Europese instellingen en het Europees Parlement. De medeplichtigheid van de internationale gemeenschap, die vooral goed is in af en toe een hulppakket sturen, en verder zwijgen; door Jutte Dessein en Mingtje Wang. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/23/jutte-dessein-en-mingtje-wang-op-sos-gaza-we-moeten-ook-durven-zien-waar-het-wel-vooruitgaat/
5 28 Het eerste wat de nieuwe paus Leo XIV bij zijn verkiezing zei, was dat hij afstand wilde nemen van het klerikalisme: “Bisschoppen en kardinalen moeten zich niet als prinsen gedragen, maar als christenen temidden van het volk. Het kerkelijk beleid moet uitgetekend worden door de gelovigen en de bisschoppen samen.” Misschien is er 18 mei jl. bij de regeringsleiders en staatshoofden een belletje gaan rinkelen, toen hij het had over het kapitalisme (‘Economisch paradigma’), dat de grondstoffen van de aarde uitbuit en de armste mensen marginaliseert. En door zijn pleidooi voor vrede, nu zij met bijna niets anders bezig zijn dan miljarden uitgeven voor confrontatie, oorlogen en veroveringen.
De Argentijnse paus Franciscus (Jorge Bergoglio) keerde de wind van de pausen Johannes Paulus II (Karol Wojtyła) en Benedictus XVI (Joseph Ratzinger). Paus Franciscus’ medestander, de Peruviaan van Amerikaanse origine, Robert Francis Prévost, en nu bekend als paus Leo XIV, zal hopelijk een warme wind laten waaien uit het zuiden. Hij zal zeker geen bondgenoot zijn van het Amerikaans christelijk uiterst rechts, die president Donald Trump mee aan de macht hielp. Nog vóór zijn verkiezing tot paus uitte hij openlijk kritiek op Trumps deportatiebeleid ten aanzien van migranten (en hetzelfde geldt voor de klimaatproblematiek); door Miel Dullaert. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/28/leo-xiv-paus-van-het-zuiden-tussen-rerum-novarum-en-bevrijdingstheologie/
5 30 Prabowo Subiante, de nieuwe president van Indonesië, sprak enkele weken geleden op het jaarlijkse Antalya Forum in Turkije. Hij had moeite om zijn ergernis te verbergen. Gedurende decennia, zo zei hij, heeft Europa ons lessen gegeven – vaak met een opgestoken vingertje – over hoe Indonesië zich moest inspannen voor en houden aan democratie, mensenrechten en het internationaal recht. Op zich was dat geen slechte zaak, voegde hij eraan toe, omdat het zijn land op veel vlakken vooruit heeft geholpen. Maar (en nu komt het) waarom geldt dit dan niet voor Israël? Waarom zwijgt Europa nu plots en laat het deze Israëlische regering alle mogelijke rechtsregels overtreden? Door Koert Debeuf. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/30/waarom-protesteren-voor-palestina-wel-werkt/
6 01 De democratie lijkt meer en meer op het spel te staan in tal van landen, waar extreem-rechts hoog scoort. Haar succes komt volgens Ico Maly er uit voort dat zij de term ‘democratie’ succesvol hebben gekaapt en uitgehold; Elze Vermaas in gesprek met Ico Maly, schrijver van het boek “De herschepping van de democratie” (2024, uitgegeven door EPO). https://www.foliomagazines.be/artikels/hoe-extreemrechts-democratie-kaapte-en-herdefinieerde
6 02 “De zeventigjarige van vandaag is even fit als de vijftigjarige van vroeger”, meldt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) met de vanzelfsprekendheid van een regeringsorakel dat de pensioenleeftijd kan afleiden uit een kristallen bol. Het motto is ‘Productief tot in het graf’; wie ademt, kan nog iets opleveren. Ouderdom is een boekhoudkundig probleem geworden en rust is verdacht; Marijke Van Thielen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/02/over-pensioen-en-de-prijs-van-dankbaarheid/
6 06 Het is slecht gesteld met de trias politica, volgens welke de staat is opgedeeld in drie onderscheiden organen, die elkaars functioneren bewaken: de Verenigde Staten van Amerika hebben 4 rechters van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag op haar sanctielijst gezet. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zegt dat ze “actief hebben deelgenomen aan de onwettige en ongegronde acties van het Strafhof tegen Amerika en onze trouwe bondgenoot Israël”; door NOS Nieuws, en uiteraard overwegen de Belgische regering, de Europese Unie en de Nederlandse regering geen maatregels tegen ónze trouwe bondgenoot de VS, zoals het stante pede zou gebeuren wanneer China of Rusland de (internationale) rechtsorde op zo’n manier zou verstoren. https://nos.nl/artikel/2570121-vs-legt-sancties-op-aan-vier-rechters-internationaal-strafhof
6 17 Israël heeft Iran aangevallen, omdat het een militaire macht is geworden met een economie, die draait om voortdurende conflicten, een gezagsgetrouwe bevolking en een leider, die weet dat hij vrede niet zal overleven. Westerse leiders staan ondertussen in de rij om eerste minister Benjamin Netanyahu te steunen (net als Vladimir Poetin en Xi Jinping in de rij staan om de facto staatshoofd Kim Jong-un te steunen). De Westerse leiders steunen Netanyahu, ondanks het feit dat dit uiteindelijk de economische koers, die zij voor hun eigen landen hebben uitgezet, wel eens zou kunnen doen mislukken en dat dit conflict rampzalig zal zijn voor de wereldeconomie; door Grace Blakeley, vertaald door Gaston Van Dyck. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/17/de-economische-gevolgen-van-israels-agressie/
6 20 Wie nu nog denkt dat Israël gevoelig is voor internationale kritiek is volgens de Oxfam Novib-directeur Michiel Servaes zeer naïef. Dat is niet de manier waarop Israël zijn gedrag aanpast. Dat kan alleen door echte druk uit te oefenen met concrete maatregelen, zoals het opzeggen van het associatieverdrag tussen de EU en Israël, maximale ondersteuning van de internationale hoven bij de vervolging van oorlogsmisdaden en uitbreiding van de sanctielijst; door NOS nieuws. Zie ook 6 20 onder het kopje ‘West-Azië’. https://nos.nl/artikel/2571912-zeker-400-doden-bij-distributiepunten-ghf-het-lijkt-op-russische-roulette.
3 23 Wie haar of zijn mening baseert op geschiedenis, komt tot totaal andere conclusies dan wie haar of zijn mening baseert op onze media. Dit naar aanleiding van een gesprek dat ik vandaag op het Graaf Floris V-pad voerde.
4 01 Bedenk je eigen manier van spreken, al is het maar om te verwoorden wat anderen volgens jou zeggen. Herhaal niet wat anderen zeggen. Lees boeken. Week je los van het internet.
4 05 In het aangepaste bericht is het verwijderd, maar in het oorspronkelijke bericht, toen nog onbekend was hoeveel activisten gearresteerd waren, stond dat een moeder onder de activisten van Extinction Rebellion ook liever naar de voetbalwedstrijd van haar zoon was gegaan, maar dat haar zorgen over klimaatverandering voor haar kinderen en kleinkinderen haar ertoe bewogen om deel te nemen aan deze actie; door NOS Nieuws (maar verwijderd). https://nos.nl/artikel/2562493-ruim-500-klimaatactivisten-opgepakt-bij-actie-op-a12-in-den-haag
4 14 De Amsterdamse wethouder Floor Wibaut (1859–1936) schijnt gezegd te hebben: Er is maar één land: de aarde, er is maar één volk: de mensheid en er is maar één geloof: de liefde. Kunnen we dat ‘waar maken’?
Dit was het laatste plaatje van de lezing door psycholoog Vincent Duindam over ‘Perennial Philosophy’ bij de Bilthovense Kring voor Wijsbegeerte en Psychologie. Het perennialisme is een filosofische, spirituele stroming, die alle religieuze tradities van de wereld beschouwt als van een enkele, metafysische oorsprong of waarheid waaruit alle esoterische en exoterische kennis en leer is gegroeid. Zijn boodschap was dat we gelukkig kunnen zijn, wanneer we in het nu leven (hetgeen hij aanduidde met een omhoog staande onderarm) in plaats van bevangen te blijven in hoe de tijd verloopt (hetgeen hij aanduidde met een liggend onderarm) en vasthouden aan onze educatieve ontwikkeling, onze ervaringen, onze geboortestreek, onze huidskleur, onze opvoeding, onze sekse, onze status, onze toekomst, onze trauma’s, onze voorouders, ons vak, onze woonplaats en wat dies meer zij. Hij sprak over aandacht, bevrijding (van jezelf om zoals Mahatma Gandhi (1869-1948) pas daarna India te kunnen bevrijden), bewustzijn zonder denken, dankbaarheid, loslaten, waarnemen. Op de vraag ‘Wie ben jij?’ zou het antwoord zijn ‘Een mens, net als jij’ (Taoïsme). Duindam grossierde in – niet altijd even zorgvuldig geformuleerde – citaten overal en nergens vandaan, zodat de schijn gewekt werd alsof iedereen het hiermee eens is. En dat in deze paastijd, waarin we er op gewezen worden dat we precies de Christelijke god in ons hart moeten sluiten, omdat hij zijn enig geboren zoon gestuurd zou hebben, die gekruisigd werd om ons op de een of andere manier te verlossen van onze zonden.
4 15 Het allerbelangrijkste in de kwantumfysica is dat er een kleinste schaal is. Dat is het kwantum, de constante van Planck (Max, 1858–1947). Als je blijft inzoomen, kun je plots niet meer verder. Tot de kwantumfysica dacht iedereen dat je altijd maar verder kon inzoomen. Honderd jaar geleden hebben Erwin Schrödinger (1887-1961) en Werner Heisenberg (1901-1976) onafhankelijk van elkaar formules neergeschreven en een theorie ontwikkeld, die alles kon verklaren. Dat was een gigantische revolutie, terwijl de Schrödingervergelijkingen vooralsnog een onoplosbaar mysterie bleven. We kennen die vergelijkingen, maar we kunnen ze niet oplossen. Ze zijn daarvoor te moeilijk. Er is een soort exponentiële complexiteit: hoe meer deeltjes je in je systeem hebt, hoe moeilijker die vergelijkingen worden. Je moet dus benaderingen maken. Alle grote stappen in de theoretische fysica van de laatste honderd jaar zijn eigenlijk manieren waarop je die vergelijkingen bij benadering zou kunnen oplossen. Afhankelijk van het systeem moet je andere benaderingen maken en op elke schaal gelden andere wetten.
De sterkste krachten in de natuur blijken niet de elektromagnetische kracht, een of andere nucleaire kracht of de zwaartekracht. Het exclusieprincipe van Wolfgang Pauli (1900-1958) heeft een veel groter effect op ons dagelijks leven, en dat heeft alles te maken met symmetrie. Een van de belangrijke aspecten daarin is de groepentheorie waarin Emmy Noether (1882-1935) een stempel drukte. Alles wordt bepaald door symmetrie. Dat aspect werd duidelijker naarmate de kwantumfysica evolueerde. Die symmetrie zit ook in de golffunctie, die de waarschijnlijkheid beschrijft waar een elektron zich bevindt op het moment dat er een meting op wordt uitgevoerd. De antisymmetrie van de golffunctie zorgt ervoor dat elektronen elkaar sterk afstoten. Als twee elektronen in dezelfde toestand zitten, is de functie nul. De waarschijnlijkheid dat twee deeltjes zich op dezelfde plaats bevinden, is dus nul. En dat is verreweg de sterkste kracht in de natuur. Praktisch leidde de kwantumfysica tot bijvoorbeeld de ontwikkeling van de laser en de transistor.
4 24 Al jaren is er in allerlei toonaarden kritiek op de zogenaamde linkse kerk, met hun ‘gelijkheidsgelul, gender-indoctrinatie, lentekriebels en woke gedoe. Maar let op: dit zijn de 11 geboden vanuit de hoek waar deze kritiek vandaan komt: 1. Empathie is een zonde, want meeleven maakt week. Kwetsbaarheid is vrouwelijke zwakte. Vrouwen hebben te veel macht en brengen verwarring. 2. Mannelijke dominantie staat voor orde. Daadkracht en kracht zijn deugden. De rest is ruis. 3. Democratie is decadent en zwak. De massa moet geleid worden, niet gehoord. Geef mensen geen keuze, maar een richting. Besluitvaardigheid boven inspraak. [Discipline en; GjH} gehoorzaamheid boven overleg. 4. Niet-productieve mensen zijn ballast. Wie niets bijdraagt, mag verdwijnen. Zonder economische waarde vervalt bestaansrecht. Kunstenaars, vluchtelingen en zieken zijn overbodig. 5. Woke is de vijand. Diversiteit zaait verdeeldheid. Gelijkheid is een leugen. Inclusie is indoctrinatie. 6. De elite liegt. Media, instituties en wetenschap manipuleren de waarheid. Ze zijn omgekocht. Ze moeten buiten werking worden gesteld. Denk voor jezelf. Onderdruk de elite, want zij onderdrukte u eerst. 7. Eigen volk eerst. Grenzen zijn heilig. Cultuurrelativisme is ketterij. Cultureel behoud vereist uitsluiting. Uniformiteit biedt stabiliteit. 8. Eer de leider, want hij weet de weg. Hij kent jouw angst, jouw verlangen naar eenvoud en orde en hij kent jouw woede. Hij spreekt namens het ware volk. Jij hoeft slechts te geloven en te volgen. 9. Versnelling is verlossing. Laat het systeem crashen. Chaos en het ontwrichten van bestaande bedrijven zijn het pad naar broodnodige vernieuwing. Jaag de technologie op. Wat zwak is, moet sterven. Iets sterkers zal daarna herrijzen. 10. Boosheid is een deugd. Woede is zuiver. Gij zult boos zijn, altijd. Redelijkheid is capitulatie. Verontwaardiging is het bewijs van jouw gelijk. En 11. Ontken alles. Zeg: “Wij zijn gewoon bezorgd.” en: “We stellen slechts vragen.” Glimlach. En zaai al doende twijfel; door Jitske Kramer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/24/de-11-geboden-van-rechts/
5 03 Wat in mijn kinderjaren gezien werd als extremisme (Amerika heeft niets in Vietnam te zoeken, homoseksualiteit is een natuurlijk verschijnsel, vrouwen verdienen gelijke rechten als mannen), is vandaag de dag niet extremistisch meer. Extremisme, fundamentalisme en radicalisering zijn fluïde begrippen, die vaak ook gebruikt worden om het draagvlak voor dergelijke boodschappen aan te tasten. Extremisme kun je zien als de ideologische overtuiging dat jij en jouw groep alleen succesvol kunnen zijn en bloeien, wanneer je leeft in vijandschap met mensen buiten die groep, vaak op een manier die ondermijnend is voor de democratie.
Geradicaliseerde mensen zijn in grote lijnen gewone mensen zoals u en ik. Er is waarschijnlijk niet één eigenschap, waardoor mensen radicaliseren. Meestal ligt een pakket aan ervaringen op het niveau van de overheid, op het niveau van de groep èn op individueel niveau ten grondslag aan radicalisering. Radicalisering is niet persé negatief, maar extremisme is dat vanwege haar vijandbeelden wel.
5 09 De definitie van ‘fascisme’, die Robert Paxton (gespecialiseerd in Europa gedurende de Tweede Wereldoorlog en Vichy-Frankrijk) geeft, is een politiek gedrag dat is gekenmerkt door: 1. Obsessieve zorg voor het verval van de gemeenschap, 2. De stelling dat die gemeenschap wordt vernederd en slachtoffer is van vreemde inmenging, 3. Compenserende cultus van eenheid, vitaliteit en zuiverheid, 4. Een massapartij met toegewijde nationalistische militanten, 5. Ongemakkelijke, maar efficiënte samenwerking met traditionele elites, 6. Afstand doend van democratische vrijheden en 7. Met geweld, en zonder ethische of wettelijke beperkingen, nastreven van een interne zuivering en een externe expansie.
De punten 1 tot 4 had president Donald Trump al eerder toegepast en uitgedragen. Het is opvallend te zien hoe Trump nu, als voor de tweede keer gekozen president, in de eerste 2 maanden van zijn bewind ook de andere elementen van de definitie (b)lijkt toe te passen; door Erik Jurgens. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/09/trump-is-een-fascist/
5 17 Mijn reactie op de positivo, die gelooft in ‘kleine stapjes vooruit (via lokale initiatieven)’, was dat mij die stellingname bevreemdt. Je schrijft dat (via WhatsApp), terwijl wij beiden gezien ons intellect en onze leeftijd weten dat het de afgelopen 45 jaren met het klimaat grote sprongen achterwaarts zijn gemaakt en dat het nog steeds achteruit gaat, dat in die tijd vredesinitiatieven omgebogen zijn in extra oorlogsvoorbereiding (boven op de $ 400 miljard, die de Europese NAVO-landen al jaarlijks daarin investeerden tegen $ 80 miljard jaarlijks door Rusland), dat in die tijd vreemdelingenhaat hand over hand toegenomen is, zodat de PVV de grootste Nederlandse politieke partij geworden is. We moesten ons schamen, vind ik. Dat in diezelfde tijd de inkomens- en vermogensongelijkheid idioot groot geworden is en nog steeds groeit. Stikstof, biodiversiteit, opwarmende oceanen, smeltende gletsjers, vernieuwde atoomwapens in West-Europa onder regie van de Verenigde Staten van Amerika (zonder samenspraak met enig ander NAVO-land), die de kans op het begin van een atoomoorlog vergroten. Koloniale onderdrukking van onder meer Afrikaanse landen om de toegang tot grondstoffen op een oneerlijke manier te behouden.
Kijk, al die lokale initiatieven, waar jij het over hebt, vind ik zondermeer lovenswaardig, maar ze lossen de ernstige problemen voor de mensheid – die wij als Nederlanders èn als ingezetenen van de Europese Unie mede veroorzaken – niet op. Sterker, de problemen groeien ons razendsnel boven het hoofd.
Het kan werkelijk anders, maar daarvoor moeten we de 45 jaar geleden ingeslagen weg verlaten en werkelijk gaan strijden voor mensenrechten en ons verzetten tegen ieder die ze schendt, dus ook wanneer onze – eigen en bevriende – overheden ze schenden, en niet – zoals nu – alleen wanneer onze vijanden ze schenden. We moeten coöperatief gaan samenleven met andere culturen en gemeenschappen en voorbereidingen treffen om vrede te bewerkstelligen.
Nou, ik hoop je niet te verontrusten, maar de stapjes vooruit, waar jij het over hebt, laten volgens mij de al decennia heersende destructieve machten ongemoeid.
5 23 Benjamin Mileykovski, beter bekend onder zijn aangenomen Joodse achternaam Netanyahu is slechts een symptoom; hij is niet de ziekte. De ziekte is de ideologie van Joodse suprematie: het zionisme; een racistische ideologie van Europese joden met als doel een Joods-Europese staat op te richten in een gebied dat niet Europees en niet joods is. Het einddoel voor zionisten is een Groot Israël: zoveel mogelijk land voor de joden met daarop zo weinig mogelijk Palestijnen en andere niet-joden; door Johan Depoortere. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/23/johan-depoortere-op-sos-gaza-palestijnen-zijn-mensen/
6 14 Veiligheid is ondeelbaar en dus verbonden aan de veiligheid van anderen. Economische ontwikkeling, mensenrechten, milieubescherming en sociaal welzijn zijn van belang om te komen tot duurzame vrede. Het respect voor de basisprincipes van het internationaal humanitair recht wordt daarentegen steeds meer bedreigd, zoals duidelijk blijkt uit de oorlogen van de 21ste eeuw (Afghanistan, Israël/Palestina, Irak, Jemen, Oekraïne, Syrië, …). Militarisme is voor de NAVO het standaard-antwoord op alle mondiale crisissen en problemen.
6 19 Het is geen kwestie van geld (we behoren tot de rijkste regio’s ter wereld), zeker geen gebrek aan kennis (de wetenschappelijke consensus is torenhoog), en toch krijgen we veel elementaire zaken niet op orde èn negeren we de allergrootste bedreigingen voor de mens. Probeer dat maar eens uitgelegd te krijgen. Daartoe doet Roxane van Iperen met haar boek “Eigen planeet eerst – Waarom onze democratie geen antwoord heeft op het grootste vraagstuk van deze tijd” (2025, uitgegeven door Thomas Rap) een door Paul Verhaeghe gewaardeerde poging. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/19/eigen-planeet-eerst-waarom-onze-democratie-geen-antwoord-heeft-op-grootste-vraagstuk-van-deze-tijd/
6 20 De genocide in Palestina, of zo u wilt Gaza of Israël, zal ons achtervolgen. Het zal ons voor altijd verdelen. Er is geen weg terug. En hoe zullen we ons dit herinneren? We denken graag dat wij destijds Anne Frank zouden hebben gered. De waarheid is daarentegen weerbarstig. Die is dat we, ingegeven door angst, bijna allemaal alleen onszelf redden, zelfs ten koste van anderen. En dat is een waarheid, die moeilijk te verteren valt, maar het is de les van de Holocaust. Het is beter dat die wordt uitgewist. We zullen ons deze genocide herinneren door hem niet te herinneren.
Wanneer het voorbij is, zullen al diegenen die hem hebben genegeerd, die hem hebben gesteund, die niets hebben gedaan, de geschiedenis herschrijven, inclusief hun persoonlijke geschiedenis. Het was immers ook al moeilijk om iemand in het naoorlogse Duitsland te vinden, die toegaf nazi te zijn geweest of lid van de Ku Klux Klan nadat de rassenscheiding in het zuiden van de Verenigde Staten van Amerika werd opgeheven. Een natie van onschuldigen. Van [zelfverklaarde; GjH] slachtoffers. De geschiedenis herhaalt zich. Deze genocide zal ons achtervolgen en voor [altijd, nee, twee tot drie generaties; GjH] verdelen; door Chris Hedges. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/20/de-laatste-dagen-van-gaza/
3 26 Een groep van tientallen oud-ambassadeurs, oud-diplomaten en oud-ministers roept het kabinet op te stoppen met het steunen van ‘de genocidale oorlog’ van Israël tegen Palestijnen. De Nederlandse positie ‘erodeert’ volgens hen ‘de internationale rechtsorde en de status van Den Haag als hoofdstad van internationaal recht’, schrijven ze; 10:44 uur onder: https://nos.nl/l/2560943#UPDATE-container-85022795
3 28 Niet alleen het huidige kabinet, ook haar voorgangers probeerden ngo’s onder druk te zetten. Na rapportages over Palestijnse kinderen ontvingen ze het verwijt zich aan antisemitisme schuldig te maken, ze ervoeren politieke druk om te stoppen met het redden van migranten op zee en kregen zware bezuinigingen te verduren: ondanks dergelijke weerstand gaat Save the Children-directeur Pim Kraan door. Hij gaat er [naar mijn mening terecht; GjH] van uit dat wanneer een ngo als de zijne zich aanpast aan de politieke mores, die ngo zijn bestaansrecht zal verliezen (en haar doelen nooit zal bereiken); door Roxane Soudagar. https://www.oneworld.nl/identiteit/save-the-children-directeur-je-moet-bereid-zijn-donateurs-te-verliezen-voor-je-principes/
3 31 Premier Dick Schoof en minister Judith Uitermark van Binnenlandse Zaken zullen gezamenlijk de voordrachten ondertekenen voor de koninklijke onderscheidingen aan 5 oud-vrijwilligers van het COA. Daardoor krijgen ze toch een lintje, laat het ministerie van Schoof weten in reactie op de weigering van minister Faber om toestemming te geven; door NOS Nieuws. Geen woord over de eenheid van kabinetsbeleid, dat hiermee weer verbroken wordt, terwijl het kabinet niet langer ‘met één stem’ spreekt. https://nos.nl/artikel/2561839-schoof-en-uitermark-ondertekenen-lintjes-voordracht-die-faber-weigert
3 26 Leiden coproducties van gezamenlijke Vlaams-Nederlandse film- en televisieproducenten tot een versterking van de culturele ruimtes in de Lage Landen, of spelen ze vooral in op de economische logica van nationale beleidsprioriteitenen streamingdiensten? De komende jaren zullen uitwijzen of deze samenwerkings-verbanden een duurzame culturele dialoog kunnen blijven ondersteunen, of dat ze uiteindelijk worden herleid tot commercieel gedreven strategische allianties; door Eduard Cuelenaere en Alexander De Man. https://www.de-lage-landen.com/article/vlaanderen-en-nederland-werken-audiovisueel-enkel-samen-als-de-kassa-rinkelt-of-de-politiek-aandringt/
4 02 De fractievoorzitter van GroenLinks/PvdA Frans Timmermans noemde minister Marjolein Faber ‘een prutser’. Wat zou het toch heilzaam geweest zijn wanneer de heer Timmermans zich verdiept had in het gedachtegoed over geweldloze weerbaarheid. Wanneer hij ‘nep-minister’ had gezegd, was het nog oog om oog, tand om tand, maar een staatsrechtelijke benadering van zijn (in mijn ogen terechte) ergernissen over het doen en laten van minister Faber zonder haar te diskwalificeren (zoals de conservatieve partijen dat vaak voorbeeldig doen) was naar mijn mening vele malen juister geweest. De kern van haar optreden aangaande de lintjes voor vrijwilligers, die asielzoekers bijstaan, is immers de ontmenselijking van asielzoekers en komt neer op het dwarsbomen van een menselijke benadering voor hen; door NOS Nieuws. https://nos.nl/video/2562066-timmermans-faber-is-de-grootste-prutser-die-ooit-in-vak-k-heeft-gezeten
4 06 Volgens mij wil Frans Timmermans met zijn ‘visiestuk’ de middenklasse paaien met rood-groen-gedachtegoed om op die manier weer een kapitalistische, neoliberale volkspartij te worden. GroenLinks/PvdA kiest dan niet voor sociaal-democratie, laat staan voor socialisme, dus alles blijft wat die partij betreft fundamenteel bij het oude, maar iets groener en roder. De weggegeven ruimte aan het grootkapitaal blijft intact; neoliberalisme op weg naar welvaart (in plaats van socialisme op weg naar welzijn). En het bereiken van wereldvrede verdwijnt met zijn plannen nòg verder achter de horizon. https://nos.nl/artikel/2562582-timmermans-wil-beweging-van-en-voor-de-middenklasse
4 07 Voor het kabinet is er geen rode lijn. Zij houdt vast aan de overtuiging dat je met diplomatieke middelen meer kunt bereiken; door NOS Nieuws. Tenminste wanneer het om Israël gaat, ook al pleegt dat een genocide op Palestijnen. Wanneer het om China of Rusland gaat, is het kabinet in navolging van de Verenigde Staten van Amerika direct bereid om zware sancties op te leggen. Het gaat niet om het schenden van VN-verdragen, maar om wie ze schendt.
4 10 De Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) onderzoekt al 50 jaar multinationals, die collaboreren met de apartheid in Israël, fiscale fraude plegen, investeren in wapenfabrieken of het milieu vervuilen. Dit onderzoek onthult bijvoorbeeld hoe in Nederland getrainde honden worden ingezet tegen de Palestijnse bevolking in Gaza; door Lydia de Leeuw en Maria Hengeveld. Zie ook 6 09 onder het kopje ‘Militarisme’. https://www.somo.nl/nl/terror-unleashed-nederlandse-honden-in-israels-oorlogsmisdaden/
4 14 Zo’n 100 medewerkers en studenten hebben maandag 14 april om 11u het Maagdenhuis van de Universiteit van Amsterdam (UvA), bezet. Zij eisen dat de UvA per direct alle bestaande banden met Israëlische universiteiten verbreekt en geen nieuwe banden meer aangaat. De actie volgt op het besluit van de UvA om maar één samenwerking met een Israëlische universiteit te verbreken; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/14/bezetting-universiteit-van-amsterdam-verbreek-banden-met-israelische-universiteiten/
4 17 The Rights Forum verspreidt al sinds 2009 informatie en kennis over de Palestijnse kwestie. De organisatie toetst het beleid van de Nederlandse regering over haar (gebrek aan) respect voor het internationaal recht en de mensenrechten. Dat regeringsbeleid houdt de schijn hoog, maar voert in werkelijkheid een [grenzeloos; GjH] gedoogbeleid voor de genocide in Gaza. Ook de Nederlandse mainstream media worden doorgelicht door The Rights Forum. Zo meldde The Rights Forum gisteren dat een comité van oud-diplomaten en rijksambtenaren voorgesteld heeft onder de slogan ‘4 mei inclusief’ een alternatieve dodenherdenking te houden om ook de dodelijke Palestijnse slachtoffers van de genocide in Gaza te herdenken. Dit is een actie tegen de medeplichtigheid van hun regering bij de genocide. https://rightsforum.org/4-mei-inclusief-een-dodenherdenking-met-ruimte-voor-palestijnse-slachtoffers/
4 25 Nederlandse Gemeenten mogen in de publiek toegankelijke ruimte fossiele reclame verbieden. De reisbranche betoogde dat een gemeente niet bevoegd is om zo’n verbod in te voeren, dat een verbod op fossiele reclame in strijd was met Europese regels over de interne markt, dat het in strijd was met de vrijheid van meningsuiting, en dat de verordening zelf gebrekkig was. De rechtbank wees al deze argumenten af. De gemeente Den Haag heeft volgens de rechter voldoende concreet gemaakt dat het reclameverbod een bijdrage kan leveren aan het tegengaan van de effecten van klimaatverandering en aan het verbeteren van de gezondheid van de bezoekers en inwoners van Den Haag. Verder blijkt tegenover de algemene gezondheidsbelangen van de burgers slechts het commerciële belang van de adverteerders te staan. Dat die belangenafweging in het nadeel van de adverteerders is uitgepakt mag dan ook geen verbazing wekken. Tenslotte is het niet aan de gemeente Den Haag zich te onthouden van maatregelen ter bevordering van de gezondheid van haar inwoners om op die manier de toekomstige (financiële) positie van de reisaanbieders te versterken; door De Wereld Morgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/25/rechtbank-oordeelt-den-haag-mag-fossiele-reclame-verbieden/
4 28 Op het spandoek staat ‘Zon en wind, goedkoop en gezwind. Waarom dan dure, trage, gevaarlijke kernenergie’ [wat uiteraard ‘atoomenergie’ moest zijn; GjH]. Zaterdag 26 april jl. was het 39 jaar geleden dan de atoomcentrale van Tsjernobyl ontplofte. Fukushima en Tsjernobyl zijn het topje van de ijsberg. Dergelijke zware nucleaire ongevallen zijn nergens uit te sluiten; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/28/vaks-nu-nog-investeren-in-kernenergie-is-onverantwoord-gevaarlijk/
5 14 De burgemeester van Amsterdam roept het kabinet [eindelijk; GjH] op de Israëlische regering tot de orde te roepen. Zo moet volgens haar de moord op en uithongering van Palestijnen en de verwoesting van Gaza door Israël worden gestopt. Vorige week werd door de gemeenteraad in Utrecht ook al een motie aangenomen, waarin werd gesteld dat het ‘van groot belang’ is om als politiek de juiste woorden te gebruiken, omdat een meerderheid vond dat de gemeente tot dan toe te terughoudend was geweest in het gebruik van het woord ‘genocide’ met betrekking tot Gaza [c.q. Palestina; GjH]; door NOS Nieuws.
5 15 Doordat de focus van de Nederlandse overheden – landelijke, gemeentelijke en provinciale – te veel is gericht op efficiëntie en geld verdienen, is Nederland als het ware vastgelopen. Financieel is dat beleid de afgelopen decennia succesvol geweest, maar het is ten koste gegaan van de biodiversiteit, het milieu en de waterkwaliteit.
5 16 De organisatie Collective for Countering Islamophobia in Europe (CCIE) werd op dinsdag 13 mei 2025 het doelwit van aanhoudingen en huiszoekingen. Deze politionele acties zijn volgens het CCIE politiek gestuurd. Het Collectief wordt immers niet beschuldigd of verdacht van enig misdrijf. De enige bedoeling is de organisatie omwille van zijn inzet tegen islamofobie te delegitimeren en te intimideren; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/16/politierepressie-in-brussel-tegen-europees-collectief-tegen-islamofobie/
5 17 De Stichtse Landbrief: in mei 1375 had de bisschop van Utrecht, Arnoud van Horne, na een reeks oorlogen enorme schulden. Hij staat zo’n 70.000 gulden in het krijt, wat omgerekend naar euro’s vandaag een schuld van een aantal miljard zou zijn. Om zijn grondgebied te beschermen tegen aanvallen van zijn buren Gelre en Holland heeft hij de hulp nodig van zijn onderdanen. Bedoeld worden vertegenwoordigers van de adel, de burgerij (de stedelijke elites) en de geestelijken. Die waren niet bereid om de bisschop zomaar steun te verlenen. Zij vroegen inspraak terug voor hun steun. Ze wilden bijvoorbeeld dat de bisschop niet langer zonder overleg belasting zou heffen of oorlog kon gaan voeren. De afspraken hierover werden op 17 mei 1375 vastgelegd in de Stichtse Landbrief. Alle verschillende standen hadden hun afvaardiging, er waren omgangsregels en ze kwamen gemiddeld één keer per maand samen. Wanneer de Landbrief er niet was gekomen en de bisschop zijn zaakjes niet op orde had gekregen, was Utrecht in handen gekomen van Gelre of Holland. De Landbrief is bezegeld in de ‘kapittelzaal’ van de Dom. Op die plek is nu een mooie, rustig gelegen binnentuin onder de domtoren. Niet alleen was de Stichtse Landbrief het begin van de provincie Utrecht, maar het was ook één van de documenten, die aan het begin staat van de Nederlandse democratie. Het is het begin van een permanent overleg tussen inwoners en machthebbers, waaruit onze moderne democratie is gegroeid; door Roos van Bijnen & Jelle Baars en Erwin Raasveld & Margreet van Gils. https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3893128/bisschop-met-megaschuld-stond-aan-de-wieg-van-utrecht-anders-waren-we-nu-zuid-of-noord-holland en https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3893225/maarten-van-rossem-viert-de-650ste-verjaardag-van-de-stichtse-landbrief-was-dit-echt-het-begin-van-de-democratie-in-onze-provincie, met een link naar de tekst in oud- en hedendaags Nederlands.
5 21 De Nederlandse regering wil burgers blij maken met extraatjes, maar mist het grotere plaatje. Het kabinet zou nu [en eerder al; GjH] grootschalige investeringen moeten doen in de infrastructuur, het onderwijs en de capaciteit van het stroomnet [en veel meer van het algemeen belang; GjH], zodat de Nederlandse economie op lange termijn duurzaam kan groeien. De economie toekomstbestendig maken, vraagt om beleid dat knelpunten aanpakt en de leveringscapaciteit vergroot zodat het voor duurzame groei zorgt; door NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2568127-imf-kritisch-over-kortzichtig-beleid-nederlandse-kabinet
5 22 Een bedenkelijk initiatief: de Tweede Kamer wil dat Nederlandse kabinetsleden eind volgende maand gaan meelopen in een Pride-mars in de Hongaarse hoofdstad Boedapest. Een meerderheid steunt een motie daarover van Volt en de VVD; door NOS Nieuws. Bedenkelijk, omdat naar mijn mening landen elkaars soevereiniteit moeten respecteren; bovendien heeft dit louter en alleen (enige) symbolische betekenis. Wanneer men echt meters wil maken voor inclusie start dat een procedure om Hongarije uit de Europese Unie te zetten. https://nos.nl/artikel/2568289-kamer-wil-dat-kabinetsdelegatie-meeloopt-in-verboden-pride-mars-hongarije
5 22 Gevangenisdokter Brecht Verbrugghe (onthoud die naam) legt een gezondheidssysteem bloot dat bijzonder tekortschiet door de toxische relatie tussen gevangenissen en gezondheidszorg. Gevangenen worden in onze samenleving gezien als ballast en hun medische verzorging is bijgevolg een onderschoven kindje. Dit gaat over de gezondheidszorg in de 38 gevangenissen, die in België niet in handen is van het ministerie van Volksgezondheid, maar van de top van de gevangenisadministratie; door Luk Vervaet. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/22/hoe-een-jonge-dokter-van-gevangenis-haren-ons-een-geweten-schopt/
5 26 Enkele honderden leden van GroenLinks en PvdA zijn bang dat een fusie van die 2 partijen ten koste zal gaan van het linkse geluid. Ze hebben zich verenigd in de beweging LinksBoven. Zij vrezen dat de fusiepartij naar het midden zal trekken en op rechtse thema’s het debat aan zal gaan, omdat er nu vooral rechtse partijen aan de macht zijn. In de kernwaarden van LinksBoven staan begrippen als antikapitalisme, antimilitarisme en ecologisme; door NOS Nieuws. Mij is de vraag wat deze leden, met dergelijke kernwaarden, bij GroenLinks en de PvdA tot nu toe vonden om toch lid te blijven. https://nos.nl/artikel/2568710-kritische-leden-groenlinks-pvda-fusiepartij-moet-links-geluid-laten-horen
5 27 Tijdens een jazzfestival in Brussel waren Palestina-betogers door de artiesten gevraagd om op het podium te komen, om samen met hen woorden te uiten tegen de genocide. Maar daar werd een stokje voor gestoken door de organisatoren: alles wat met Palestina te maken had, werd gecensureerd. En de Palestijnse vlaggen in het publiek werden beantwoord met politiegeweld; door Youna Mulock Houwer. Leve onze vrijheden! https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/27/censuur-op-het-jazzfestival-palestijnse-vlaggen-en-woord-palestina-verboden/
5 27 Twee Code Rood activisten en 3 willekeurige burgers kwamen op 27 mei jl. voor de Antwerpse rechtbank voor ‘weerspannigheid’ tegen de politie in verband met de Code Rood actie tegen de luchthaven van Antwerpen in december 2023. Drie van deze waren niet aanwezig geweest bij de actie en hebben geen link met Code Rood. Een derde persoon brak zijn arm en vingers door hardhandig politiegeweld. Wouter Mouton, één van de aangeklaagde activisten meldt dat de Openbare Aanklager tegen elk van de 5 één jaar effectieve gevangenschap en € 200 boete (werkelijke kost bijna € 2000) vraagt. Een ongelofelijk zware straf zelfs wanneer je weerspannigheid bewezen zou achten; door Code Rood. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/27/slachtoffers-van-politiegeweld-voor-de-rechter-wegens-weerspannigheid/
5 28 Het totale aantal bijstandsontvangers groeide in het eerste kwartaal van dit jaar met 1% tot 408.000 uitkeringen, 4.000 meer dan een jaar eerder. Jongvolwassenen tot 27 jaar is de snelst groeiende groep met 41.500 ontvangers. In het afgelopen kwartaal ontvingen 3.000 jongeren meer een bijstandsuitkering dan een jaar eerder. Dat is een stijging van 7% vergeleken met hetzelfde kwartaal een jaar eerder; door Peter Koelewijn. https://www.nu.nl/economie/6357231/jongeren-zijn-snelst-groeiende-groep-in-de-bijstand-contract-sneller-opgezegd.html
6 04 Uiterlijk in augustus 2026 moet Nederland voldoen aan de eisen, die Brussel heeft gesteld om het geld te ontvangen uit het zogeheten veerkracht- en herstelfonds, dat de Europese Unie tijdens de coronapandemie heeft opgetuigd. Lukt dat niet, dan kan ons land tot honderden miljoenen euro’s worden gekort op de miljardenuitkering. De eisen gaan over de energiewet, een wet die schijnzelfstandigheid moet tegengaan, en een die de woningbouw moet aanjagen; door Tom van Gurp. U leest het goed, vanwege een coronamaatregel vertelt de Europese Unie welke maatregels wij moeten nemen op het vlak van energie, werk en woningbouw. Wij mogen bij verkiezingen stemmen, maar het beleid wordt op een aantal fronten door de EU bepaald. https://www.nu.nl/economie/6358092/nederland-dreigt-vele-eu-miljoenen-mis-te-lopen-door-val-kabinet.html
6 05 Huurders van een niet-woningcorporatie betaalden in 2018 gemiddeld aan woonlasten € 853, en in 2023 € 1.045. Huiseigenaren betaalden in 2018 gemiddeld aan woonlasten € 758, en in 2023 € 806. Huurders van woningcorporaties betaalden in 2018 gemiddeld aan woonlasten € 558, en in 2023 € 617; door de economieredactie van NU. De laatsten zijn dus gemiddeld het goedkoopste uit, terwijl ik verwacht had dat huiseigenaren het goedkoopste uit zouden zijn. https://www.nu.nl/economie/6358103/nederlanders-houden-meer-geld-over-na-betalen-van-de-woonrekeningen.html
6 10 De zogenaamde PAS-melders raakten in 2019 in juridische problemen, toen de Raad van State een streep zette door het toen geldende stikstofbeleid. Eerder waren rechters nog gevoelig voor het argument dat de overheid de gedupeerde bedrijven aan een geldige vergunning zou gaan helpen. Daarom kregen provincies in eerdere rechtszaken onder voorwaarden enige ruimte om voorlopig niet bij de bedrijven in te grijpen. Ondanks beloftes van opeenvolgende kabinetten is er 6 jaar na de vernietigende uitspraak van de Raad van State nog altijd geen oplossing voor het overgrote deel van de paar duizend boerderijen en andere bedrijven. De periode waarbinnen ze geholpen zouden worden liep in maart af.
Nu starten 2 milieuorganisaties wekelijks 10 procedures tegen boerenbedrijven, die buiten hun schuld zonder geldige natuurvergunning werken. Zo’n vergunning is nodig om stikstof uit te mogen stoten; door Sarah Bürmann en Francien Yntema. Het is een voorbeeld van onbehoorlijk bestuur, waardoor volgens mij boerenbedrijven het moeilijk hebben en waardoor burgers de overheid steeds minder gaan vertrouwen. https://nos.nl/artikel/2570555-milieuorganisaties-komen-elke-week-met-nieuwe-juridische-procedures-om-stikstof
6 13 Wat is er met Nederland gebeurd? Die verzuchting horen we de afgelopen jaren steeds vaker wanneer er in de media over Nederland wordt bericht. Nederland, ooit het land van tolerantie en vrijzinnigheid, zou in sneltreinvaart veranderd zijn in een van de Europese ‘gidslanden’ wat betreft het opzoeken van de grenzen van institutioneel racisme, de rechtsstaat en het terugdringen van migranten tot voorbij de buitengrenzen van Europa. In “Uitverkoren Hoe Nederland aan zijn zelfbeeld komt” (2025, uitgegeven door Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam) van Janneke Stegeman en Saskia Pieterse worden de wortels van het Nederlandse racisme blootgelegd. In een historische analyse van het Nederlandse zelfbeeld laten de auteurs van het boek zien hoe idealen van democratie, tolerantie, en verlichting verbonden zijn met de idee van christelijke en witte superioriteit. Het Nederlandse zelfbeeld steunt daarbij op de idee van de ‘Witte onschuld’ en maskeert al het onderliggende racisme; door Kornee van der Haven. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/13/de-historische-wortels-van-witte-onschuld/
6 18 Nu ze zwanger is, ontdekt Anouk van Kampen dat dit in Vlaanderen (waar ze woont) een totaal andere ervaring is dan in Nederland (waar ze opgroeide). Maar noord en zuid hebben wel een pijnlijke overeenkomst: de opvang van je baby is er niet goed geregeld. De periode dat zij een koophuis zocht (véél gemakkelijker in België), de maanden waarin we in een coronalockdown leefden (véél strenger in België), maar het krijgen van een kind staat wat de verschillen betreft met stip bovenaan. Een vriendin van haar in Nederland is toevallig ongeveer even lang zwanger, en hun ervaringen zijn totaal anders. In België is het gebruikelijk – ook voor niet-katholieken – om een meter en peter te kiezen voor het aankomende kind, in Nederland is het ongepast om een bankrekeningnummer als cadeau-suggestie op een geboortekaartje te zetten. In België krijgt bezoek een glas cava, in Nederland beschuit met muisjes. Een vrouw wordt in Nederland niet standaard getest op zwangerschapsdiabetes, en in België stoppen de meeste vrouwen pas een week voor de uitgerekende datum met werken. Een arts heeft haar vriendin in al die maanden zwangerschap nooit gezien. Een verloskundige behandelt haar, terwijl Van Kampen de route naar het ziekenhuis voor bezoeken aan haar gynaecoloog intussen kan dromen. Zo’n 14% van de vrouwen in Nederland bevalt thuis, in België is dat minder dan 1%. En waar je in Nederland soms niet zeker weet of je voorkeursziekenhuis wel plek zal hebben, staat bij haar al sinds het begin vast waar zij naartoe zal gaan. In Nederland is kinderopvang onbetaalbaar, in Vlaanderen onbeschikbaar; door Anouk van Kampen. https://www.de-lage-landen.com/article/in-nederland-is-kinderopvang-onbetaalbaar-in-vlaanderen-onbeschikbaar/
3 27 Vorige week maakten Burkina Faso, Mali en Niger bekend dat ze zich terugtrekken uit de Franse neokoloniale instelling Internationale Organisatie voor de Francofonie (OIF). Ze deden dat aan de vooravond van de internationale feestdag voor francofonie. Begin 2024 trokken de 3 zich ook al terug uit de ECOWAS, een op economie gericht samenwerkings-verband in West-Afrika; door Pavan Kulkarni, vertaald door Rein van Gisteren. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/03/27/west-afrikaanse-landen-nemen-afstand-van-frankrijk/
4 01 Terwijl de wereld wegkijkt, gaat in het oosten van Congo een van de dodelijkste en meest vergeten conflicten ter wereld onverminderd voort. En wat voorgesteld wordt als etnisch geweld of lokale strijd in die contreien, blijkt in werkelijkheid een nietsontziende oorlog om grondstoffen, macht en Westerse controle, ten koste van miljoenen mensenlevens; Florimond Muteba Tshitenge, vertaald door Jan Reyniers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/01/kolonialisme-2-0-de-onzichtbare-handen-achter-congos-chaos/
4 15 Het wrede conflict in Soedan heeft ’s werelds grootste humanitaire crisis veroorzaakt. Meer dan 12,7 miljoen mensen zijn hun huizen ontvlucht, waarvan 3,7 miljoen naar buurlanden. Een op de twee Soedanezen lijdt honger. Binnen 5 gebieden in het land heerst hongersnood en nog eens bijna 8 miljoen mensen lopen het risico om te verhongeren en 17 miljoen kinderen gaan niet naar school. Voor het eerst in de geschiedenis van de moderne humanitaire hulpverlening heeft één land – Soedan – meer dan 30 miljoen mensen, die humanitaire hulp nodig hebben. Maar ondanks de snel verslechterende humanitaire crisis blijft de internationale hulpverlening ernstig tekort schieten. Tot nu toe is slechts 10% van de oproep van de Verenigde Naties voor Soedan van dit jaar gehonoreerd; door Oxfam België. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/15/twee-jaar-conflict-in-soedan-s-werelds-grootste-humanitaire-crisis-vormt-een-bedreiging-voor-de-stabiliteit-in-de-regio/
4 17 Vier decennia geleden stond een jonge kapitein uit Burkina Faso, Thomas Sankara, voor de Verenigde Naties. Hij eiste niets minder dan een nieuwe wereldorde. Zijn vurige oproep resoneerde tot ver buiten de grenzen van zijn land en maakte van hem voor veel jongeren in West-Afrika een held. Sankara, die een jaar eerder via een staatsgreep aan de macht was gekomen, begon thuis aan een ingrijpend beleid van economische onafhankelijkheid. Internationaal probeerde hij van Burkina Faso het boegbeeld van de Derde Wereld te maken. Zijn ideeën en symboliek leven voort — vandaag onder meer in de figuur van Ibrahim Traoré. Ook hij kwam in 2022, op 34-jarige leeftijd, via een coup aan de macht. Sindsdien probeert hij Burkina Faso niet alleen te beschermen tegen jihadistische opstanden, maar ook nieuw leven te blazen in de zelfvoorzienende koers van Sankara. Traoré noemt zijn project een ‘progressieve volksrevolutie’. Internationaal is Traoré uitgegroeid tot een opvallende stem voor een multipolaire wereldorde. Hij is het gezicht geworden van de Alliantie van Sahel-staten (AES), samen met Mali en Niger. Deze samenwerking, die zich expliciet afzet tegen Westerse invloed, werd vorig jaar opgericht en zet zich af tegen militaire inmenging van buitenaf; door Toon Danhieux. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/17/traore-in-de-voetsporen-van-revolutionair-icoon-sankara/
5 02 De Houthi’s, officieel bekend als Ansar Allah, controleren sinds 2014 zowat 80% van de Jemenitische bevolking èn de hoofdstad Sanaa. De Verenigde Staten van Amerika steunden van 2015 tot 2022 een door Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten geleide coalitie tegen de Houthi’s in een wrede oorlog, die honderdduizenden Jemenieten het leven kostten. Toch zijn die milities er niet in geslaagd de voormalige Jemenitische president Abd-Rabbu Mansour Hadi weer aan de macht te brengen. Nu overweegt de VS actieve steun te gaan verlenen aan milities, die het opnemen tegen de Houthi-rebellen in Jemen. Wanneer Washington deze stap zet, betekent dat een gevaarlijke escalatie in een al jaren aanslepende oorlog, waarbij zelfs extremistische groeperingen van soort Al Qaeda, als bondgenoten worden ingehuurd; door Dave DeCamp, vertaald door Jan Reyniers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/02/jemen-steun-van-washington-voor-nieuw-grondoffensief-tegen-houthis/
5 05 Dit gaat over een genuanceerde en diepgravende geschiedenis van de Rif in Marokko; een boeiende geschiedenis. ‘Kennen’ is begrijpen waarom dingen in het verleden gebeurd zijn en waarom ze nu nog gebeuren. Dat doe je door dit boek te lezen; door Lode Vanoost over het boek “Koloniale vloek – De relaties tussen de Marokkaanse staat en de Rif” (2025, uitgegeven door Houtekiet) en geschreven door Yassin Akouh. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/05/de-rif-en-marokko-koloniale-vloek-of-moeizaam-samenleven/
5 14 De nu 37-jarige kapitein Ibrahim Traoré in Burkina Faso laat de politieke erfenis van Thomas Sankara herleven (zie ook 4 17 onder dit kopje). Zijn beleid is gericht op de autonome ontwikkeling van de productiviteit en de afbouw van de afhankelijkheid van buitenlandse hulp. Hij heeft de exploitatie van de goudmijnen genationaliseerd en het contract afgeschaft, dat toeliet dat Frankrijk zijn uraniumerts voor een spotprijs kon kopen. Frankrijk moet nu de wereldmarktprijs van uraniumerts betalen. Traoré doet heel wat dat de Westerse machten ontstemt. Hij heeft al meerdere pogingen tot moord en/of staatsgreep overleefd. De toekomst van Burkina Faso blijft onzeker. Zijn voornaamste verdediging is de ruime steun, die Traoré geniet bij de bevolking; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/14/waarom-het-vrije-westen-bezorgd-is-over-burkina-faso/
4 15 In de regio streeft Beijing naar vreedzame overeenkomsten tussen landen met uiteenlopende belangen in de Oost-Chinese en Zuid-Chinese Zee. Dat China zijn territoriale integriteit kan herstellen door een vreedzame hereniging met zijn Taiwanese provincie is in die context van levensbelang. China heeft zeer goede economische en politieke relaties met de landen van de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (ASEAN) en met de landen van het Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP), waar China als mede-oprichtend lid een stimulerende hoofdrol speelt. RCEP is, gemeten naar bbp, het grootste vrijhandelsakkoord van de wereld. Het verenigt de 10 landen van de ASEAN, evenals Australië, China, Japan, Nieuw-Zeeland en Zuid-Korea. De Cambodjaanse expert Thong Mengdavid spreekt van een ‘mega-handelspact’, dat ongeveer 2,3 miljard mensen omvat en heeft laten zien dat het de regionale economische groei kan stimuleren, de liberalisering van de handel kan bevorderen en een diepere integratie tussen de leden kan bevorderen.
4 15 Mensen met een Israëlisch paspoort worden per direct geweerd uit de Malediven als reactie op het Israëlische geweld in Gaza. Het parlement heeft ingestemd met een wet die dat bepaalt. De bekrachtiging weerspiegelt het vastberaden standpunt van de regering in reactie op de voortdurende wreedheden en aanhoudende daden van genocide door Israël tegen het Palestijnse volk; door NOS Nieuws. 17:36 uur onder https://nos.nl/liveblog/2563556-door-israel-gedode-hulpverleners-door-hoofd-en-borst-geschoten-israeliers-geweerd-van-malediven
4 28 Op Sky News bevestigde de Pakistaanse minister van Defensie Khawaja Asif wat velen allang vermoedden: Pakistan heeft zich decennialang ingelaten met het financieren, steunen en trainen van terroristische groeperingen. We hebben dit ‘vuile werk’ ongeveer 30 jaar voor de Verenigde Staten van Amerika gedaan, en voor het Westen, inclusief Groot-Brittannië. Volgens hem werd Pakistan gebruikt als onderaannemer of proxy in de oorlog tegen de Sovjet-Unie in de jaren ’80, later opnieuw na 9/11 en tijdens de ‘war on terror’ van de VS; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/28/pakistan-bekent-deed-decennialang-het-vuile-werk-van-het-westen/
3 24 Premier Múte Egede van Groenland is niet te spreken over een hoge Amerikaanse delegatie, die deze week een bezoek komt brengen. De Deense premier Mette Frederiksen heeft scherp uitgehaald naar de Verenigde Staten van Amerika. “De druk, die Washington oplegt aan Groenland en Denemarken, is onacceptabel”, zegt ze, “We zullen ons verzetten tegen die druk”; beide door NOS Nieuws. En hoe reageren de Europese partners van Denemarken en Groenland hierop? België is met de plannen van de Arizona-coalitie aan de slag. De Europese Unie is een eventuele oorlog met Rusland zonder steun van de VS aan het voorbereiden. De NAVO bereid een top voor over oorlogen met China en Rusland en Nederland is bezig met de wolf. https://nos.nl/artikel/2560917-premier-groenland-verbolgen-over-hoog-amerikaans-bezoek-niet-onschuldig-meer en https://nos.nl/artikel/2561066-deense-premier-veroordeelt-onacceptabele-druk-vs-op-groenland
3 26 Het moderne Oekraïense nationalisme begon in de vroege 20ste eeuw met groepen als de Oekraïense Militaire Organisatie (UVO, 1920) en de Organisatie van Oekraïense Nationalisten (OUN, 1929). Deze groepen vochten tegen de Sovjet-Unie voor een onafhankelijk Oekraïne. Ze schuwden daarbij geen geweld en richtten zich vooral tegen etnische minderheden in Oekraïne (Joden, Polen en Russen), die ze als een bedreiging zagen voor hun eigen ‘raszuivere’ volksaard. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog waren de OUN en haar militaire tak UPA betrokken bij bloedige aanvallen op Poolse burgers in Oost-Galicië en Wolynië. Ook tijdens de Maidan-opstanden speelden deze groepen een voortrekkersrol. Dit geweld wordt vandaag door vele Oekraïense nationalisten nog steeds gezien als een noodzakelijk kwaad. Momenteel wordt dit extreemrechts nationalisme gesteund en versterkt door NAVO-landen; door Jan Reyniers. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/03/26/nationalisme-als-wapen-de-vergeten-rol-van-extreemrechts-in-oekraine/
4 02 ‘Dankzij de Europese Unie (EU) kent Europa nu al 70 jaar een periode zonder oorlog’, vertellen de voorstanders van Europese integratie ons keer op keer. Ze verzwijgen dat de EU tot op vandaag ook een (neo-)koloniaal project blijft: het grensbeleid van de EU eist [dagelijks; GjH] dodelijke slachtoffers. De Europese Green Deal blijkt niet bestand tegen economische lobby’s. De EU blijft verregaande vrijhandelsakkoorden nastreven. De Global Gateway moet Europese belangen in het globale Zuiden blijven garanderen en de concurrentie met China op het Afrikaanse continent aangaan. De Critical Raw Materials Act bevordert het ontginnen van ruwe grondstoffen binnen en buiten de EU. De Europese defensie-industrie krijgt extra middelen, terwijl bij nationale overheden de duimschroeven verder aangedraaid worden. De houding van de EU tegenover de genocide in Gaza is wel [zeer uiterst; GjH] lauw. Zelfs exporteurs werkzaam in de illegale nederzettingen in Palestina kunnen ongestoord naar de Europese markt exporteren; door Jan Orbie. https://lavamedia.be/de-europese-koloniale-gemeenschap/
4 10 Joris Luyendijk noemt ons ‘Het pretpark van de Lage Landen’. Hij doelt op een comfortabele illusie, waarin wij blijven ronddolen, terwijl de oude wereldorde onder onze voeten afbrokkelt. Onze vrijheid is in direct gevaar. Niet door een klassieke vijand, maar door [wat doorgaat als; GjH] een bondgenoot, die in razend tempo van gedaante verandert. Onze beschermer is een bedreiger geworden. Het is een ‘neofascistische staatsgreep’, die momenteel plaatsvindt, maar Europa slaapt nog; door Tijs Synaeve. By the way, ik heb de VS nooit als beschermer of bondgenoot gezien, maar als een despoot. Vanwege het onacceptabele Amerikaanse buitenlandse beleid overal in de wereld, dat wij negeren zelfs wanneer de Verenigde Staten van Amerika Groenland aan haar grondgebied wil toevoegen, had ook anderen waakzaam kunnen maken. Ik vind al veel langer dat wij op eigen benen zouden moeten staan, zonder verwevenheid met Amerikaanse bedrijven en de Amerikaanse overheid. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/10/wat-als-vs-soldaten-in-europa-geen-beschermers-meer-zijn-maar-bezetters/
5 05 De brutale moord op Aboubakar Cissé gebeurde op 25 april jl. in de Franse moskee van La Grand-Combe. Cissé was 23 jaar en een trouwe bezoeker van dit gebedshuis. Twee mannen waren aan het bidden toen een van hen de ander tientallen messteken toebracht, hem voor dood achterliet en ervandoor ging. In het filmpje, dat de moordenaar maakte, hoor je hem racistische uitspraken doen tegen moslims. President Emmanuel Macron en premier François Bayrou veroordeelden de misdaad, maar wat opviel was dat ze — evenmin als de grote media — iets zeiden over de oorzaken van de toename van islamofobie in [Frankrijk en; GjH] de Europese lidstaten. Zij behandelen dit soort drama’s op zijn best als een geïsoleerde daad, die losstaat van enige politieke of sociale context; door Saïd Bouamama. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/05/moslimhaat-doodt-in-frankrijk/
5 07 De Europese Unie moet weer voor vrede en welvaart gaan staan. De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) is een mogelijke civiele vredesorganisatie en we kunnen lessen leren uit modellen als Zuid-Tirol in Italië en de Duitse gemeenschap in België als oplossing voor Oekraïne en Palestina.
De NAVO is een agressieve militaire alliantie onder regie van de Verenigde Staten van Amerika. De organisatie was ooit bedoeld om zich te verdedigen tegen een Sovjetinvasie. Ze werd irrelevant met het einde van de Sovjet-Unie en de ontmanteling van het Warschaupact in 1990. De NAVO had in 1990 ontbonden kunnen worden. In plaats daarvan gebruikte de VS het vanaf dat jaar als zijn geopolitieke arm, niet alleen om Europa te domineren, maar ook om haar invloedssfeer naar het oosten uit te breiden tot aan de grens met Rusland; het is alsof ik mijzelf hoor praten in de jaren ’80 en ’90, maar Jeffrey Sachs is aan het woord, die anno nu door Lode Vanoost wordt geïnterviewd.
5 22 Israël schendt niet alleen openlijk fundamentele mensenrechten, maar ook het internationaal humanitair recht. Structureel en met minachting voor de wereldgemeenschap. De Europese Unie, die in haar verdragen mensenrechten als een essentieel onderdeel erkent, blijft echter zwijgen [inmiddels op verzoek van Nederland op een onderzoek na; GjH]. Zwijgen, terwijl de feiten zich opstapelen. Zwijgen, terwijl honger wordt ingezet als strategie. Zwijgen, terwijl een bevolking verdreven worden, levens vernietigd en steden verwoest; door Ann Vermorgen. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/22/ann-vermorgen-acv-op-sos-gaza-stop-de-straffeloosheid-tijd-voor-actie/
5 29 Pas na 19 maanden van onbeschaamd Israëlisch bloedvergieten en veroorzaken van onmenselijk leed in Gaza [dat moet natuurlijk zijn: ‘77 jaar in heel Palestina’; GjH], èn aanhoudende druk van verontwaardigde burgers in de Europese steden, lijken verschillende Europese leiders nu te beseffen dat ze hun kop niet langer in het zand kunnen steken. De regeringsleiders van Canada, Duitsland, Frankrijk, Spanje en het Verenigd Koninkrijk spreken zich mondjesmaat uit tegen het Israëlisch disproportionele, genocidale geweld. Echter, deze recente kritiek op de activiteiten van Israël is hypocriet, zolang ze tegengesproken wordt door daden van de landen, die die leiders vertegenwoordigen, het bekritiseerde Israëlisch beleid blijven faciliteren. De verandering in toon jegens Israël vanuit de hoogste politieke Europese kringen, na 19 maanden van stilte, lijkt daarmee gefabriceerde onmacht of openlijke solidariteit, en in elk geval een veel te late poging om de erfenis van Europa’s medeplichtigheid aan Israëls genocide te verdoezelen; door Soetkin Van Muylem. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/29/europa-en-gaza-mosterd-na-de-maaltijd/
6 04 De Italiaanse senaat heeft een groot veiligheidsdecreet aangenomen dat onder meer gericht is tegen openbare demonstraties. Daarnaast schrapt het decreet een vrijstelling van celstraf voor veroordeelde zwangere vrouwen of vrouwen met baby’s. Ook opstanden in detentiecentra en gevangenissen worden bestraft. Dat geldt zelfs voor passief verzet, een vorm van weerstand waarbij geen geweld wordt gebruikt. In het decreet staat ook dat mensen die panden bezetten (krakers) een misdrijf plegen. Burgerrechtactivisten en oppositiegroepen hebben de maatregelen bekritiseerd als ‘onnodig onderdrukkend’; door de nieuwsredactie van NU. https://www.nu.nl/buitenland/6358104/italie-neemt-omstreden-besluit-klimaatdemonstranten-kunnen-borst-natmaken.html
6 15 De Franse president Emmanuel Macron heeft [eindelijk; GjH] een solidariteitsbezoek gebracht aan Groenland. Hij is daarmee de eerste buitenlandse leider, die het eiland in het Noordpoolgebied bezoekt sinds de Amerikaanse president Donald Trump expliciet dreigt het te zullen annexeren. De Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen zei desgevraagd nog dat hij ‘niet bezorgd’ is dat Macrons bezoek bij Trump in het verkeerde keelgat zal schieten; door NOS Nieuws. Naar mijn mening is het een schandaal, dat dit nu pas het eerste gebaar is richting Denen en Groenlanders; we zijn helemaal niet bang voor China of Rusland, wanneer we die angsten vergelijken met onze vrees voor de Verenigde Staten van Amerika. https://nos.nl/artikel/2571308-met-solidariteitsbezoek-aan-groenland-geeft-macron-signaal-af-aan-trump
6 17 Is Frankrijk echt zo glorieus, zoals het zich aan de wereld presenteert? Mark Blaisse trof achter de coulissen van het oude wereldrijk armoe aan, verval en werkloosheid. Bakkerijen zijn gesloten, dorpen zijn ontvolkt en het platteland is leeg; door Willem Pekelder. https://www.hpdetijd.nl/cultuur-media/cultuur/47230/failliet-frankrijk?
3 14 De jacht op migranten zonder aanklacht, zonder proces en zonder strafblad – op basis van een wet uit 1798 – is geopend. Mensenrechten worden overboord gegooid. In zijn eerste ambtstermijn deporteerde president Donald Trump 1,9 miljoen migranten. Onder het bewind van Joe Biden werden 4 miljoen migranten het land uitgezet. Trump beoogt in zijn tweede termijn een veel groter aantal uit te zetten. Het is een verdienmodel over de rug van kwetsbare mensenlevens (El Salvador ontvangt $ 6.000 per opgenomen migrant). In El Salvador mogen de migranten slechts 30 minuten per dag hun cel verlaten en er is geen enkele vorm van privacy; door Marc Vandepitte. Waar blijft de veroordeling van België, de Europese Unie, Nederland, de VN, … ? Mocht zoiets in China gebeuren, in Iran, Rusland of een ander niet-Westersgezind land dan zou het voorpaginanieuws zijn. Nu is het nauwelijks het vermelden waard. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/03/24/deporteren-als-businessmodel-de-nachtmerrie-van-honderden-venezolanen/
3 24 Het democratisch gehalte van de Verenigde Staten van Amerika I: omdat de uitslag van de verkiezingen in Venezuela haar niet bevalt, zijn de verkiezingen volgens de VS oneerlijk verlopen (en de Europese Unie blafte in een echo met de VS mee). Er werden sancties genomen tegen Venezuela, want de olie in de Venezolaanse bodem is immers van de VS (en de EU keek een andere kant op alsof ze het niet gehoord had). En nu worden de importtarieven van elk land dat olie van Venezuela koopt verhoogt naar 25% (en wat gaat de EU nu doen? Gaat het voor het recht van de sterkste, het internationaal recht of het volkenrecht?). N.a.v.: https://nos.nl/artikel/2560998-trump-extra-importheffingen-voor-landen-die-olie-van-venezuela-kopen Zie ook 3 27 onder dit kopje.
3 26 Het rijkste land ter wereld bombardeert een van de armste landen ter wereld. Dat is de normale gang van zaken. Mocht het omgekeerde gebeuren, dan zou het op alle voorpagina’s staan. Dat vanuit de VS onschuldige kinderen over de hele wereld worden gedood, wordt nauwelijks als nieuwswaardig gezien. Maar gelekte berichten uit een Signalgroep met de top van de Amerikaanse regering geven een ontluisterend beeld van de lichtzinnigheid, waarmee de Verenigde Staten van Amerika omgaat met leven en dood in Jemen. Minstens 53 mensen werden gedood, waaronder 5 kinderen. Zo’n 100 mensen raakten gewond. In de Signalgroep vierde veiligheidsadviseur Waltz dit bericht met een Amerikaanse vlag, een fire-emoji en een vuistje.
De VS blijft onze vriend, zo vertelde de Nederlandse premier Dick Schoof enkele dagen eerder nog aan de Nederlandse kinderen in het Jeugdjournaal; door Seppe De Meulder.
3 27 Het democratisch gehalte van de Verenigde Staten van Amerika II (zie ook 3 24 onder dit kopje): Nog altijd is de manier, waarop de VS op democratisch vlak functioneert, hoogst twijfelachtig. De macht wordt voortdurend doorgeschoven tussen 2 gevestigde partijen, die beide even toegewijd zijn aan de belangen van het kapitaal en die beide in handen zijn van rijkelui. Andere politieke partijen worden buiten het nationale politieke proces gehouden. Dat bedrijven en elites onbeperkt geld kunnen spenderen aan de verkiezingscampagnes van politici die, eenmaal verkozen, hun belangen behartigen, is feitelijk een vorm van geïnstitutionaliseerde politieke corruptie. Democratie kan onmogelijk gedijen onder dergelijke voorwaarden. De VS lijkt dus meer op een oligarchie dan op een democratie.
Verder heeft de VS minstens 128 maal geïntervenieerd in buitenlandse verkiezingen, meestal om te verhinderen dat linkse partijen aan de macht zouden blijven of komen. Van de dictaturen in de wereld ontvangt 73% directe militaire steun van de VS. Daarnaast zijn er nog operaties aan het einde van de 19de en in het begin van de 20ste [en 21ste; GjH] eeuw, onder de Monroe Doctrine en het Roosevelt Corollary. De helft ervan is uitgevoerd tegen liberale democratieën. Moorden of staatsgrepen tegen democratisch verkozen leiders, zoals Jacobo Arbenz in Guatemala, Patrice Lumumba in de Democratische Republiek van Congo en Salvador Allende in Chili, werden door de CIA geïnitieerd of ondersteund. Ze werden allen vervangen door dictators. In de 20ste eeuw heeft de VS zich actief verzet tegen de anti-kolonialistische bevrijdingsstrijd in Afrika en Azië, waar gevochten werd voor democratie en gelijke rechten. Sinds 1949 pleegde de VS tenminste 113 operaties, die regimeveranderingen in andere landen bevorderden, om zich van gunstige voorwaarden voor hun geopolitieke hegemonie en kapitaalsaccumulatie te verzekeren [die in 2014 in Oekraïne is daar een voorbeeld van; GjH].
Kortom, de VS werd net zo min als België of Nederland opgericht als een democratie, maar is daarentegen ook nooit een democratie geworden (denk aan inheemsen, kleurlingen, slaven) en lijdt nog altijd onder ernstige democratische tekortkomingen. De VS functioneert als een oligarchie. Dat is niet begonnen met de regering van Donald Trump. Het gaat om een structurele pathologie van het systeem. De politieke doelstelling van de progressieven in de VS zou de strijd kunnen zijn om dit fundamenteel te veranderen; door Jason Hickel. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/03/27/nee-de-verenigde-staten-zijn-geen-baken-van-democratie/
3 28 De Democratische Partij van de Verenigde Staten van Amerika weet niet meer waar ze het zoeken moet. Het nog altijd afnemende draagvlak voor de partij onder de Amerikanen moet een halt toegeroepen worden en senatoren worden er op uit gestuurd om hun best te doen. Ook Bernie Sanders, die vanwege zijn linkse opvattingen van de partijtop geen presidentskandidaat mocht worden; door Peter Franssen. Ik heb met Sanders te doen, omdat hij met goede onderwerpen en ogenschijnlijk persoonlijke integriteit loyaal blijft aan een partij, die de afgelopen decennia exact dezelfde doelen nastreefde en dezelfde ondermijning pleegde aan het Internationaal en het Volkenrecht als haar tegenvoeter, de Republikeinse Partij: https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/03/28/democraten-in-de-vs-werken-aan-een-verrijzenis/
4 16 Tijdens een reis door Cuba raakte Youna Mulock Houwer onder de indruk van een land dat, ondanks de verstikkende Amerikaanse blokkade, blijft het bouwen aan een samenleving, die wordt gedragen door solidariteit. In achterbuurten, stadstuinen en ziekenhuizen blijkt het fundament overal hetzelfde: de mensen zelf; door Youna Mulock Houwer. Zeker voor wie meer wil weten over Cuba! https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/16/een-tas-met-spuiten-hoop-en-verzet-cuba-door-westerse-ogen/
4 28 Daniel Noboa, zoon van de rijkste man van Ecuador en politiek bevriend met president Donald Trump, werd opnieuw officieel president van Ecuador na de tweede verkiezingsronde van vorige week. Maar Luisa González, kandidate van de progressieve partij Revolución Ciudadana (Burgerrevolutie), weigert de resultaten te erkennen en eist een hertelling en een volledige audit gezien de overvloedige onregelmatigheden, die plaatsgrepen. Haar bekommernissen zijn geloofwaardig. In de eerste ronde behaalden beide kandidaten 44% van de stemmen. Maar in de tweede ronde behaalde Luisa González, verrassend, weer dezelfde 44%, terwijl Daniel Noboa opklom tot 56%. En dit terwijl González de steun kreeg van de progressieve inheemse kandidaat, die op de derde plaats beland was, alsook van andere progressieve partijen en van een prominente figuur van rechts; door Lee Brown, vertaald door Roos De Witte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/28/de-trumpiaanse-wending-van-ecuador/
5 02 De politiek-economische elite van de Verenigde Staten van Amerika kan en kon het niet hebben dat een klein eiland, met amper 11 miljoen inwoners, een ander sociaal-economisch systeem koos dan het kapitalisme. Wanneer een klein eiland daarin slaagt, is dat een veel te slecht voorbeeld voor andere landen, die hetzelfde pad zouden kunnen overwegen; door Lode Vanoost over het boek “Dat fucking eiland – De oorlog van de VS tegen Cuba” (2025, uitgegeven door EPO) geschreven door Noam Chomsky en Vijay Prashad. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/02/waarom-de-vs-al-66-jaar-oorlog-voeren-tegen-dat-fucking-eiland-cuba/
5 05 De geschiedenis van Alcatraz, waarop president Donald Trump de gevangenis wil heropenen, toont aan dat het niet alleen een symbool van repressie was, maar ook van heldhaftig verzet van de Inheemse Red Power-beweging. Een uitgebreid verhaal hierover, evenals over het Inheemse verzet op Turtle Island (eveneens in Noord-Amerika), verschijnt binnenkort in het boek “Voorbij Winnetou en Pocahontas”, geschreven door Laura De Vos en Katrien Demuynck, en wordt in september uitgegeven door EPO. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/05/van-strafkolonie-tot-symbool-van-verzet-alcatraz-als-spiegel-van-trumps-amerika/
4 01 Gazanen blijken gewoon mensen te zijn zoals u en ik. Dat blijkt uit het boek “Daybreak in Gaza – Stories of Palestinian Lives and Culture” (2024, uitgegeven door Saqi Books), geschreven door Mahmoud Muna & Matthew Teller met meer dan 100 getuigenissen van Palestijnen. De opbrengst van dit boek gaat volledig naar de ngo Medical Aid for Palestinians; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/01/gaza-is-literatuur-theater-poezie-hoop-moed-en-onverwoestbaar-leven/
4 08 Dat Israël officieel heeft aangekondigd delen van Gaza en de Westelijke Jordaanoever te willen annexeren, maakt duidelijk dat het voor de Palestijnen geen zin heeft om zich te onderwerpen. In dat geval worden ze verpletterd, ze kunnen dus maar beter doorvechten. Israël heeft [al decennia; GjH] duidelijk gemaakt dat het geen overgave of toegevingen beloont. President Benjamin Netanyahu’s uitgesproken intentie om Gaza te annexeren en etnisch te zuiveren – ook in het geval van een overgave door Hamas – maakt dit onmiskenbaar; door Amal Saad. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/08/palestina-waarom-verzet-onvermijdelijk-is/
4 08 De Houthi-regering van Jemen legt sinds 19 oktober 2023 een blokkade op de ingang tot de Rode Zee voor alle schepen, die op weg zijn naar de Israëlische haven Eilat, met de eis de genocide van het Palestijnse volk in Gaza te stoppen. Volgens voormalig VN-topambtenaar Craig Mokhiber is dit een verantwoorde toepassing van het internationaal recht. Jemen, dat zelf al jaren gebukt gaat onder een aanvalsoorlog, heeft actie ondernomen waar anderen blijven wegkijken. De regering van de Verenigde Staten van Amerika verantwoordt haar bombardementen op Jemen met het argument van de ‘bescherming van de vrije scheepvaart’. Volgens het internationaal recht is dat echter geen legitieme reden om een ander land te bombarderen – en al helemaal niet wanneer dat land handelt uit humanitaire overwegingen. Wat zich hier voltrekt is [weer; GjH] een omkering van recht en waarheid: het land dat een genocide steunt, straft het land dat die genocide probeert te stoppen. De VS voert al doende [weer; GjH] een illegale oorlog tegen een land dat legaal handelt.
4 15 Israël is niet bezig met het uitschakelen van een gewapende groep. Het is bezig met de systematische vernietiging van een volk. De verwoesting van Gaza is geen bijwerking of neveneffect van de oorlog, maar het doel van de operatie. Volgens Israëlische bronnen is het de bedoeling om op korte termijn zogenaamde ‘kill zones’ te creëren, waarin enkel nog strijders overblijven, zodat het leger ze kan uitschakelen. Op lange termijn hoopt Israël dat de bevolking ‘vrijwillig emigreert’. Rafah, in het zuiden van Gaza, is het eerst aan de beurt. De regio vertegenwoordigt 20% van het hele gebied en moet volledig ontruimd worden. Iets gelijkaardigs gebeurt in het noorden [van Gaza; GjH]. In Europa blijven de meeste regeringen stil, of verdedigen ze Israëls zogenaamde ‘recht op zelfverdediging’; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/15/israel-wil-gaza-vernietigen-en-niemand-stopt-het/
5 02 In de nacht van 1 op 2 mei werd het hulpschip Conscience van de Freedom Flotilla Coalition in de internationale wateren vlakbij Malta aangevallen door drones. Het schip was onderweg naar Gaza met humanitaire hulp en artsen, journalisten, bekende mensenrechtenactivisten, vissers en vredesactivisten uit meer dan 21 landen. Het ging om een vreedzame missie. Ze wilden het Israëlische beleg van Gaza doorbreken en levensreddende hulpgoederen afleveren in een regio waar sinds maart geen enkele hulptruck meer binnen mocht; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/02/breaking-news-drones-torpederen-gaza-hulpschip/
5 05 In de afgelopen anderhalf jaar is de wereld volgens conservatieve VN-rapporten getuige van de slachting van meer dan 61.000 Palestijnen, waaronder minstens 15.000 kinderen, 7.200 vrouwen en 3.500 ouderen. Andere rapporten spreken van honderdduizenden doden. Daar komen nog gewonden en verminkten bij. Bovendien vielen onder de niet-strijders minstens 1.000 mensen aan medisch personeel, 408 hulpverleners en 232 journalisten en mediawerkers; door Emer Purcell en Stephen Hewer. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/05/genocide-in-palestina-wat-kunnen-wij-doen/
5 06 Na meer dan 2 maanden humanitaire hulpgoederen voor Gaza te blokkeren, liggen er nu plannen op tafel om binnenkort weer hulp toe te laten. Maar hulporganisaties moeten daarbij aan nieuwe eisen voldoen. Als uitbreiding van Israëls uithongerings-strategie heeft de overheid nieuwe registratieregels opgesteld. Op dit moment staat de infrastructuur voor hulp vanwege de aanhoudende blokkade op instorten, maar door deze nieuwe regels dreigt de hulpverlening ook na de blokkade niet te kunnen opstarten.
5 08 Een klein arm land met rudimentaire wapens voert een legitieme (!) strijd tegen een genocide, terwijl het hoogtechnologische Westen de wapens voor die genocide levert. De economie van Israël houdt enkel nog stand met massale subsidies van de Verenigde Staten van Amerika. De wapenstilstand tussen Jemen en de VS wordt voorgesteld als een capitulatie van de Houthi’s c.q. Ansar Allah. Dat is het allerminst; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/08/mythe-israels-onschendbaarheid-ontmaskerd-door-raketaanval-jemen/
5 12 Terwijl de wereld geschokt reageert op de rampzalige situatie in Gaza, voltrekt zich in stilte een dramatische crisis in de Westelijke Jordaanoever. Geweld, ontberingen en massale verdrijvingen vormen er de dagelijkse realiteit voor duizenden Palestijnen. Internationale aandacht ontbreekt, waardoor Israël zijn beleid ongehinderd kan voortzetten; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/12/israel-in-de-westelijke-jordaanoever-een-vergeten-humanitaire-catastrofe/
5 15 President Donald Trump sloot, zonder Israël daarbij te betrekken, een staakt-het-vuren met de Houthi-rebellen van Jemen. En nu de Verenigde Staten van Amerika hun luchtaanvallen staken, kondigden de Houthi’s prompt nieuwe raketaanvallen op Tel Aviv aan; een reflectie op het beleid van de Amerikaanse president door Saïd Bouamama. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/15/trumps-vredesdeal-met-houthis-zet-bondgenoot-israel-onder-druk/
5 16 Westerse leiders tonen beetje bij beetje medeleven met het lot van de Palestijnen, maar hun politieke voorstellen blijven steken in een schijnvertoning. Wie de genocide veroordeelt zonder te erkennen waar ze ideologisch en systemisch haar wortels heeft, vraagt van Israël alleen maar om niet te overdrijven: “Stop de dagelijkse bombardementen en de uithongering, want ze dwingen ons te reageren.” De resolutie van Emmanuel Macron is een goed voorbeeld van die opstelling. In die resolutie wordt aardig wat beloofd in het ongewisse, geëist en veroordeeld, maar op een aantal punten is de tekst duidelijk en helder: het bestaan van zionistisch Israël, dat het recht heeft zich te verdedigen, moet erkend worden door de Arabische buurlanden en de Palestijnen. Het gewapend verzet tegen onteigening, uithongering, verdrijving moet ontmanteld worden. Kortom, de Palestijnen moeten de staat, die hen al 77 jaar lang probeert te verdrijven van hun land, erkennen; door Charles Ducal. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/16/voorstel-macron-en-resolutie-federale-regering-beschermen-de-wortels-van-de-genocide/
5 21 Dit jaar verbleven 6 activisten een week op de Westelijke Jordaanoever. Ze konden er leren van lokale organisaties en met eigen ogen zien hoe de situatie er sinds 7 oktober 2023 verslechterd is. Zo is bijvoorbeeld in Jeruzalem het woord ‘Palestina’ nergens meer te vinden. Bij een bezoek 2 jaar geleden verkochten de winkels nog souvenirs, zoals ansichtkaarten, posters en tassen, met ‘Bezoek Palestina’ erop. In dezelfde toeristenwinkels waren die niet meer leverbaar. Zelfs de Palestijnse kleuren zijn er zeldzaam. Het woord ‘Palestina’ is zo goed als verdwenen uit Jeruzalem; door Ana Vračar. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/21/belgische-activisten-in-jeruzalem-de-palestijnse-kleuren-en-het-woord-palestina-worden-stilaan-weggeveegd/
5 29 “Maar Hamas” zei een voormalig VRT-journalist toen Israël werd bekritiseerd voor het beschieten van mensen, die in Gaza op voedselhulp wachtten. Hamas zou voedsel stelen. Daar is geen enkel bewijs voor. Wat daarentegen wel vaststaat is dat Israël met ISIS gelinkte bendes betaalt en bewapent om voedselkonvooien te beroven; door Robert Inlakesh. https://www.mintpressnews.com/gaza-aid-looting-israel-isis-militias/289900/
5 30 Na 4 eerdere belegeringen tussen 13 oktober 2023 tot nu werd het Awda-ziekenhuis in Jabalia van Gaza-City onder de 5de dreiging van het Israëlische bezettingsleger om het plat te bombarderen met patiënten en personeel ontruimd. Dat gebeurde nadat het bijgebouw met de afdeling gespecialiseerde chirurgie en alle medicijnen werden vernield. Mensen, die de brand in de gebouwen probeerden te blussen, werden door de bezetters beschoten. Ook de enige nog functionerende afdeling voor gespecialiseerde chirurgie in Gaza werd vernietigd. Het ziekenhuis was het enige nog overblijvende functionerende ziekenhuis in heel het noorden van Gaza; door Lode Vanoost. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/30/laatste-hospitaal-noord-gaza-uitgeschakeld-door-zionistisch-bezettingsleger-israel/
6 05 Vòòr 7 oktober 2023 was Gaza al een van de dichtstbevolkte gebieden ter wereld. Nu, na maanden van belegering, bombardementen en gedwongen evacuaties, is er nog amper 20% van het grondgebied in Gaza over waar Palestijnen mogen verblijven. De resterende 80% is door Israël ontoegankelijk verklaard. Grote delen zijn uitgeroepen tot bufferzones, evacuatiegebieden of militaire zones. Wie daar nog verblijft, loopt groot gevaar; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/05/gaza-hoe-israel-de-endlosung-stap-voor-stap-voltrekt/
6 13 Het is niet de eerste keer dat Iran militair aangevallen wordt door Israël. In het verleden werden ook Iranese militaire en nucleaire installaties gebombardeerd en militaire topfiguren en nucleaire wetenschappers vermoord. Maar de huidige is wel de grootste directe aanval van de zionistische staat tegen Iran. De aanval kwam opvallend genoeg 2 dagen voor een nieuwe onderhandelingsronde tussen Iran en de Verenigde Staten van Amerika over het nucleair akkoord. Volgens verschillende bronnen wil Israël Iran militair verzwakken en die gesprekken torpederen vòòr het tot een diplomatieke oplossing kan komen. De zogenaamde dreiging van Iraanse atoomwapens is weinig geloofwaardig. Premier Benjamin Netanyahu weet dat daarvoor in Iran de capaciteit ontbreekt. Met deze oorlog wil Israël mogelijk een oorlog provoceren in heel het Midden-Oosten om zo de NAVO en de VS te verleiden toch militair in te grijpen voor ‘de bescherming van Israël’. De aanval lijkt ook ingegeven door binnenlandse druk. Meer dan 1.300 gepensioneerde hoge militaire officieren hebben vorige maand opgeroepen tot het beëindigen van wat de ‘politieke oorlog in Gaza’ genoemd werd; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/13/israel-bombardeert-iran-escalatie-dreigt-midden-oosten-in-vlam-te-zetten/
6 17 De internationale Global March to Gaza, die gepland stond om op 15 juni jl. bij de grens van Gaza aan te komen is op het laatste moment stilgelegd door massale repressie door de Egyptische autoriteiten. De actie, waarbij duizenden mensen uit meer dan 50 landen symbolisch richting de Gazastrook zouden lopen om humanitaire hulp en solidariteit te tonen, werd nog voor het van start kon gaan de kop ingedrukt. Vooral mensen met een Marokkaanse achtergrond kwamen in de problemen; door Lisa Snyders. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/17/zonder-hulp-van-lokale-egyptenaren-waren-we-nergens-geraakt-belgische-deelnemer-getuigt-over-blokkade-gaza-mars/
6 17 Na jaren van indirecte confrontaties is Israël nu overgegaan tot een oorlog met Iran. Wat begon met een reeks precisieaanvallen op militaire doelen, blijkt onderdeel van een te zijn van een veel bredere strategie om het machtsevenwicht in de regio blijvend te herschikken en de Iraanse staat te verzwakken; door Marc Vandepitte. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/06/17/waarom-israel-iran-nu-aanvalt/
6 20 Het aantal hulpzoekers, dat werd gedood sinds de voedseldistributie door de GHF drieënhalve week geleden begon, is nu boven de 400 uitgekomen. Ook raakten ruim 3200 mensen gewond. Het distributiesysteem help Israël om haar oorlogsdoel (de Palestijnen uit Gaza verdrijven) te bereiken; door NOS nieuws. Zie ook 6 20 onder het kopje ‘Wereldverhalen’. https://nos.nl/artikel/2571912-zeker-400-doden-bij-distributiepunten-ghf-het-lijkt-op-russische-roulette
6 21 Terwijl de wereld kijkt naar het conflict tussen Iran en Israël, ziet hulporganisatie UNICEF hoe de situatie in Gaza met de dag schokkender verslechtert. “We hebben geleerd om te leven zonder onze huizen, die zijn verwoest. We hebben geleerd te leven zonder onze geliefden en onze veiligheid. We hebben zelfs geleerd om te leven zonder eten, wetende dat dat een aantal dagen kan. Maar we kunnen niet leven zonder water”. De tekorten aan medicijnen, voedsel en water hebben een nieuw dieptepunt bereikt, en dat heeft het leven in Gaza nòg ondraaglijker gemaakt; door Martijn van Delft. https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6359775/de-hongerigste-plek-op-aarde-bereikt-een-alsmaar-schokkender-dieptepunt.html
4 29 In Latijns-Amerika staan twee krachten tegenover elkaar. Enerzijds de progressiviteit, die zich inschikkelijk heeft opgesteld. Het is een formule, die zich als ‘links’ profileert, maar vaak de historische doelstellingen van arbeiders en volkeren ondermijnt. In het hart van Bolivia groeit daarentegen een nieuwe kracht, die de toekomst van heel Latijns-Amerika kan bepalen. Onder leiding van Evo Morales herleeft de strijd voor een volksrevolutie: een anti-imperialistische, anti-kapitalistische en democratische revolutie. Een links, dat de klassenstrijd niet verloochent, transnationale plunderingen benoemt en volkeren niet verraadt voor wereldwijde machtspolitiek; door Jorge Gálvez, vertaald door Toon Van den Bossche. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/04/29/bolivia-op-het-kruispunt-tussen-gematigde-progressiviteit-en-revolutionaire-terugkeer/
5 22 Terwijl de vredesonderhandelingen met de Colombiaanse guerrilla in een impasse zijn beland, groeit de hoop op vrede in de stad Medellín waar criminele organisaties al bijna een halve eeuw het reilen en zeilen in en rond de stad bepalen. Gewone mensen bleven niet bij de pakken zitten en namen hun lot in eigen handen; door Marleen Bosmans. https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2025/05/22/gewone-mensen-werken-vanuit-medellin-aan-vrede-voor-heel-colombia/
6 21 Alles overziend kan bovenstaande wellicht kort worden samengevat als wit extremisme, dat sinds 1492 nog altijd verwikkeld is in een strijd met anders gekleurden om hun invloed op onze samenleving te beteugelen en hen alle mogelijke rijkdommen tegen zo min mogelijk kosten af te nemen. Er zìjn anders-denkende witte mensen, die zich hiertegen verzetten. Zij willen coöperatief met al hun medemensen samenwerken, maar het ontbreekt hen aan invloed. En de gekleurde mensen, proberen – net als andere minderheden (zoals vrouwen, die de helft van de wereldbevolking uitmaken) – onder dit juk uit te komen. Ja, ook tussen witte mensen onderling heerst afgunst, angst en een akelige hiërarchie. Degenen, die de status-quo ondanks alle onrecht, dat daarmee samenhangt, willen handhaven en steeds efficiënter voortzetten (houden wat we hebben en steeds meer verzamelen) en die niet denken in termen van lotsverbondenheid, maken vooralsnog de dienst uit; overal ter wereld.
Gerardus' internet-dagboek 