Alweer 93 jaar geleden…

Een voor mij herkenbaar verhaaltje.

Het was 1926. Pablo Casals, een 50 jarige en zeer invloedrijk Catalaans of zo u wilt Spaans cellist die geboren was met de naam Pau Casals i Defilló, liep over het strand en keek naar de zee. Hij had zojuist de laatste hand gelegd aan zijn ‘La Sardana’, achteraf wellicht zijn meest invloedrijke werk voor cello-ensembles. Tevreden mijmerde hij de melodieuze noten stuk voor stuk en hij struikelde. Een wijnfles was er de oorzaak van dat hij even zijn evenwicht verloor.

Casals raapte de lege fles op en probeerde de kurk eraf te trekken want, hoewel leeg, er zat iets in. De kurk floepte na even uit de flessenhals, maar wat hij nooit verwacht had omdat hij niet veel meer met sprookjes had, uit de fles kwam een geest. Deze geest had jaren in de fles opgesloten gezeten en was haar bevrijder dankbaar. Daarom wilde zij zich van haar beste kant laten zien en bood Casals aan wel twee wensen te doen.

Casals hoefde daarover niet lang na te denken. “Zou u kunnen zorgen voor wereldvrede?”, vroeg hij de geest.
De geest schrok van deze vraag. Beschaamd antwoordde zij dat dat voor haar echt een te moeilijke wens was om te vervullen: “Het spijt me echt.
Vol begrip dacht Casals na over een tweede wens. Na even vroeg hij de geest: “Ik zou zo graag zuivere noten op mijn cello willen spelen.” Nu begon de geest te blozen en te hakkelen, totdat zij aan Casals vroeg: “Wat was uw eerste wens ook weer?

Voor mij is dit verhaal herkenbaar nu ik bijna anderhalf jaar cello speel. Een cello vraagt namelijk om een nauwkeurigheid van de linkerhand die voor mij nog samenhangt met stoelhoogte en plaats waar de pin op de grond staat. Die pin zit onder het instrument.

Bij nagenoeg elke noot worden tonen gemaakt door in combinatie met strijken of tokkelen de snaren exact op de juiste plaats tegen de toets (het zwarte vlak onder de snaren) te drukken of alleen maar exact op de juiste plaats aan te raken. In het begin ‘wandelen’ de vingers van de linkerhand vaak over de vier snaren alle kanten op. Maar dat Pablo Casals hier nog moeite mee zou hebben, maakt wel duidelijk dat het hier echt om een sprookje ging.

Bron: Naar een mop die ik van cellist en docent Mirjam Daalmans (celloklas.nl) vernam.

Klaus Peter Brehmer

Bij toeval kwam ik gisteren terecht in het Haags Gemeentemuseum, dat we binnenkort Kunstmuseum mogen gaan noemen. Mijn speciale aandacht ging uit naar de overzichtstentoonstelling van Duitse KP Brehmer: Real Art – Fake News. Dat was voor mij een schot in de roos.

Wat krijgen we te zien wanneer we de tijdzones over onze wereldbol uit elkaar knippen?

Hou zou de Duitse driekleur er uitzien wanneer de kleuren de (ongelijke) verdeling van het geld onder de Duitsers zou weergeven. Dat leverde overigens twee verschillende vlaggen op; een voor Oost en een heel andere voor West Duitsland.

Hoe is het mozaïekpallet in Oost en West Duitsland sinds de Tweede Wereldoorlog veranderd wanneer we de politieke voorkeuren kleurtjes geven?

Hoe ziet een grafiek eruit die in de tijd na de Tweede Wereldoorlog weergeeft wat de kans is op een nieuwe wereldoorlog? Een angstaanjagende aanzwelling naar nu (d.w.z. 1997 toen KP Bremher stierf), terwijl tot de jaren ’60 die kans nog nihil geschat werd.

Hoe kleurt de wereldkaart wanneer we hem inkleuren naar hoeveelheden vloeiend bloed per 1.000 inwoners? Best veel vrolijk rood.

Deze kunstenaar blijkt voor mij het vermogen gehad te hebben om zijn waarneming van de ongunstig veranderende wereld om hem heen grafisch uit te drukken. Kennelijk hebben veel toonaangevende politici en andere vips zijn kunst nooit gezien, waardoor zij ongecorrigeerd doorgedenderd zijn op de weg naar steeds meer lijden en onzekerheid voor de grote massa’s, een planeet die ongunstig verkleurd en een bij leven steeds onmogelijker te besteden rijkdom voor enkelen.

Bron: Gemeentemuseum Den Haag, het eerste overzicht van KP Brehmer in Nederland: Real Art – Fake News; nog te zien tot 27 oktober 2019.