Op naar claimen wat je claimen kunt

Nederland heeft investeringsverdragen met 75 landen. Onderdeel daarvan is stevast een speciale clausule, die bedoeld is om Nederlandse investeerders te beschermen tegen ‘willekeur’ van de overheden in andere landen. “Op die manier kunnen bedrijven de nationale rechtbanken omzeilen”, zegt onderzoeker Bart-Jaap Verbeek van Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO). Een internationaal arbitragetribunaal behandelt de zaken, die via investeringsverdragen worden aangespannen. “Zo’n tribunaal is bedacht om op te komen voor rechten van investeerders. De kans op een schadevergoeding is daar veel groter.

Afgelopen 4 jaar maakten 22 buitenlandse bedrijven gebruik van deze Nederlandse investeringsverdragen om claims te leggen bij overheden van andere landen. Het merendeel van die 22 bedrijven is alleen met een brievenbusmaatschappij aanwezig in Nederland.

Alleen de Verenigde Staten van Amerika is populairder als thuisland vanwege dit soort investerings- of vrijhandelsverdragen. Wat deze bedrijvigheid de Nederlandse staat aan banen en belasting oplevert, is nihil.

Ongeveer 3/4 van de ‘Nederlandse’ claims tussen 1968 en 2016 kwamen van brievenbusmaatschappijen, want door een ruime definitie van wat een investeerder is, kunnen ook buitenlandse bedrijven, die hier alleen een brievenbusmaatschappij hebben, de Nederlandse verdragen daarvoor gebruiken. In een enkel geval lijkt de brievenbusfirma zelfs speciaal opgericht voor de claim: het Indiase Arka Energy bijvoorbeeld, die pas in 2019 is opgericht op het adres van een Amsterdamse flexwerkplek, eiste in 2020 een schadevergoeding van Albanië. “Arka is hier alleen geregistreerd. Er werkt hier niemand van dat bedrijf fysiek“, zegt een medewerker van Amsterdam Coworking.

Alleen al het bestaan van brievenbusmaatschappijen is wat mij betreft van hetzelfde laken een pak als belastingontwijking, c.q. belastingontduiking. Dat onze overheid dat ooit toegestaan heeft, is in mijn ogen al een schande, maar dat dat nog steeds praktijk is, vind ik ronduit beschamend. Zo kunnen we ons geen beschaafd land meer noemen. En dan is er die speciale clausule om nationale rechtbanken te ontwijken om de winsten van multinationals veilig te stellen ten koste van… het belastinggeld van een staat. Het geld, bijeengebracht uit inkomstenbelasting omdat multinationaals met kunstmatige constructies nationale belastingen ontwijken, moet aangewend worden om diezelfde multinationals te spekken. Als klap op de vuurpijl moet ik vaststellen dat, door het stemgedrag van de Nederlanders in maart, de deur nu wijd openstaat om net zulke vrijhandelsverdragen met Canada en de Verenigde Staten van Amerika te ratificeren: CETA en TTIP. En of dat niet genoeg is ook nog het nog staatsrecht-vijandiger TiSA.

Het Nederlandse parlement kan na die ratificatie(s) alleen nog praten over wat ‘ethische kwesties’ genoemd worden, maar beleid om arbeidsomstandigheden, oneerlijke concurrentie, klimaat, lonen, milieu of (voedsel-)veiligheid aan te pakken, zal miljardenclaims tot gevolg hebben, omdat de winstprognoses van multinationals naar beneden bijgesteld moeten worden. En juist die toekomstige winsten worden in die ‘vrijhandelsverdragen’ veilig gesteld. Dat is dus de praktijk in onze wereld. Leve de claimcultuur!

Bron: “Nederland nog steeds claimparadijs voor buitenlandse bedrijven” door de economieredactie van NOS op 25 maart 2021.

Over een stralende toekomst

Op 11 maart 2011 vond met kerncentrales één van de zwaarste ongevallen ooit plaats. Ons werd tot die datum voorgehouden dat een ongeval zo zwaar als in Tsjernobyl, 25 jaar eerder, in onze hoogstaande beschaving onmogelijk was; ook al was het 7 jaar vòòr Tsjernobyl, op Three Miles Island in de Verenigde Staten van Amerika, ook al ernstig misgegaan. Bij Fukushima smolt de nucleaire brandstof in 3 kernreactoren en een gevaarlijke brand trof de 4de reactor. Rond Fukushima vielen meer dan 2.000 evacuatiedoden ten gevolge van gebrek aan medische zorg, stress en andere factoren. Nadien nam daar het aantal kankerpatiënten beduidend toe. Eerst schildklierkankers, als gevolg van de inname van radioactief jodium, gevolgd door andere kankers toen ook andere radioactieve elementen, zoals radioactief Cesium, hun tol begonnen te eisen. Fukushima zit nu na 10 jaar nog steeds in haar eerste fase van toename van kankergevallen; meestal onder kinderen.

Maar in de actualiteit aan deze kant van de wereldbol heeft de aandacht voor de gevolgen van Fukushima, Three Miles Island en Tsjernobyl plaats gemaakt voor heel andere onderwerpen. Zoals ik op een bushalte in Leuven in koeienletters las: “Dankzij HUMO staat hier geen andere onzin. HUMO” Zo is het ook met alles wat de media ons voorschotelt: “Wat zouden de onderwerpen zijn ingeval de corona-uitbraak aan ons voorbij was gegaan?”, vraag ik mij dan af, “De gevolgen van genoemde rampen? Halfgevulde bladzijden? Lege pagina’s? ” We weten het niet. Wat we wel weten is, dat wanneer we ergens niet meer van op de hoogte gehouden worden, het voor ons ophoudt te bestaan.

Hier te lande is de tijd dus rijp om kernenergie weer te propageren, dit keer als antwoord op het klimaatprobleem; er is nog wel een plekje bij Borssele, aan de Eemhaven of op de Maasvlakte. ‘Oh, toch maar niet in Groningen, want die willen kennelijk niet.’ Van dat niveau. In de Eemhaven gaan ‘ze’ namelijk met waterstof aan de gang, opdat de financiële belangen voor de fossiele industrieën voorlopig veilig gesteld blijven. Wel jammer dat daarmee het transitiepaard weer achter de klimaatwagen gespannen wordt, maar goed voor de korte termijnwinsten en de werkgelegenheid.

In de huidige plannen van verkiesbare politieke partijen in Nederland mis ik een drastische uitbreiding van niet idioot-hoge windmolens, zonnecollectoren en zonnepanelen, die geëxploiteerd kunnen worden door bewoners en gemeenten. En ik mis het plan van aanpak om per hoofd van de bevolking minder energie te gaan gebruiken. Het is alsof het belastinggeld, in de nabije toekomst verdiend met subsidies op energie-opwekking, naar een paar ongrijpbare rijke aandeelhouders en ceo’s moet stromen.

Natuurlijk begrijpt iedereen dat er geen enkele industriële installatie zonder risico’s bestaat. Het type risico voor een kerncentrale is echter van een andere orde dan alle andere installaties, zelfs al erken ik direct mijn groot geluk om niet in een Nederlands aardbevingsgebied te wonen. Bij kernenergie hebben we van doen met extreem lang-levende stoffen, die chemisch toxisch èn heel lang radioactief zijn. Wanneer kernreactoren sluiten, zullen de hoog-radioactieve afdelingen nog meerdere jaren door moeten blijven werken om de brandstofstaven uit de gesloten reactoren nog in speciaal daartoe bestemde baden te koelen (over opwarming van de aarde gesproken!) en dat is ook al niet zonder risico’s. Daarna volgen nog vele decennia van passieve koeling van diezelfde brandstofstaven, totdat ze voldoende gekoeld zijn om in speciale containers verder af te koelen. Wie kernenergie een optie vindt, zadelt ons nageslacht dus gedurende generaties op met haar of zijn weloverwogen besluit, dat tegen die tijd dan natuurlijk volgens de politici van dan ‘geen schoonheidsprijs’ verdient.

Maar goed, voor vandaag geldt dat het beleid rond ‘goedkope’ kernenergie bij ongelukken er tot nu toe verantwoordelijk voor is dat het de betrokken arbeiders en hun families duur kwam te staan. Bovendien werden natuurlijk wel de eigen werknemers, hulpdiensten en de werknemers van onderaannemingen het eerst getroffen door stralingsziekten. En in een straal tot 30 km rond de 2 laatst verongelukte centrales moesten de burgers evacueren. Hetgeen natuurlijk niet wil zeggen dat op 31 km afstand de kust veilig zou zijn. Bewoners, die terugkeren, dreigen een ‘stralende toekomst’ tegemoet te gaan. Dat dan weer wel.

Bron: “Geen Fukushima aan de Schelde: Werknemers verongelukte kerncentrale altijd eerste slachtoffer” door de 11 maart-beweging via DeWereldMorgen op 11 maart 2021.

Voor wie meer wil weten over het hoe en waarom van een wèl sociaal rechtvaardige en gedragen overgang van kernenergie naar duurzame hernieuwbare energie is door de 11 maart-beweging het boek “Investeer in Doel 5; naar een sociaal rechtvaardige en klimaatpositieve energietransitie” geschreven. Hier vindt u daarover meer informatie.

De Zero-COVID-strategie

In de zomer schreef hoofdredacteur Richard Horton van ‘The Lancet’, een toonaangevend medisch tijdschrift met een hoog prestige, een striemende aanklacht tegen de corona-aanpak van Westerse overheden. Hij toonde toen in zijn boek ‘The COVID-19 Catastrophe. What’s gone wrong and how to stop it happening again’ aan dat de corona-catastrofe vermeden had kunnen worden en dat de vele onnodige doden en zieken het gevolg zijn van incompetentie en schuldige nalatigheid van overheden. Lees ik enthousiaste berichten na de laatste persconferentie van onze minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge en de premier Mark Rutte; Horton zou daarna hoofdschuddend het zoveelste turfje achter ‘Falende overheid’ zetten.

De pointe is volgens Horton dat Westerse landen het vertikken om te leren uit de ervaringen van de landen, die het eerst zijn getroffen door het coronavirus. Eind januari brak hij in een artikel nog maar eens de lans voor een zogenaamde ‘Zero-COVID-strategie’.

De Zero-COVID-strategie is uitgewerkt door een aantal vooraanstaande Duitse academici en clinici, zoals professor Ilona Kickbusch, oprichter van het Global Health Centre bij het Graduate Institute of International and Development Studies in Genève, Matthias Schneiderterwijl, Melanie Brinkmann en Michael Hallek. Naast het plan van deze Duitse experts is er ook in het Verenigd Koninkrijk een Zero-COVID-coalitie gelanceerd. Een van de bekende voortrekkers daarvan is Jeremy Corbyn.

De doelstelling van deze strategie is het creëren van virusvrije groene zones als tussenstap voor het uitschakelen van het virus op het hele grondgebied. Zij gaan uit van de ervaringen in verschillende Oost-Aziatische landen, die leert dat volledige uitroeiing de minste schade toebrengt aan de samenleving. Volgens de Duitse experts is “elke infectie er een te veel”; precies wat ik ook al een hele tijd beweer. Hun plan beveelt een regionale aanpak aan: wanneer de ‘incidentie van de COVID-19-infectie’, het aantal nieuwe corona-gevallen per tijdseenheid, per aantal van de bevolking in een bepaald gebied, tot nul is gedaald, wordt dat gebied tot ‘groene zone’ verklaard. Rond deze zone moeten strikte beschermende contact- en reisbeperkingen worden opgelegd, met krachtige protocollen voor testen, opsporen en isoleren.

De experts stelden een ‘pad naar normaliteit’ op in 4 fasen, waar de plannen van De Jonge en Rutte een puntje aan kunnen zuigen:

Fase 1: lockdown om een incidentie te bereiken van minder dan 10 gevallen per 100.000 inwoners per week.

Fase 2: voortzetting van de maatregelen om onder de 5 gevallen per 100.000 te komen.

Fase 3: de incidentie tot nul terugbrengen.

Fase 4: afkondiging van de status van groene zone.

In Melbourne duurden de eerste 3 fasen ongeveer 14 dagen, terwijl wij al sinds de zomer dagelijks geïnformeerd worden over het aantal besmettingen, maatregels, sterfgevallen en ziekenhuisopnamen, alsof de situatie op Texel zich laat vergelijken met die in de kop van Noord-Holland. ‘Non-informatie’ vind ik het al heel erg lang, omdat ik altijd al denk dat pappen en nat houden ons niet zal helpen.

In het artikel van Horton, waarin ik hier zojuist over de Zero-COVID-strategie van Kickbusch las, wordt lezenswaardig ook een serie mythes over corona doorgeprikt. Die ga ik hier niet herhalen.

Bronnen: “Offline: The case for No-COVID” door Richard Horton in TheLancet op 30 januari 2021 en “De coronacrisis duurt al veel te lang; een opmerkelijk Duits voorstel om er snel van af te geraken” door Floor Peeters via DeWereldMorgen op 8 maart 2021.

Klik hier voor meer informatie, zoals die mythes, die we niet zouden moeten geloven. En het betreffende artikel in ‘The Lancet’, kunt u hier vinden.

Duisternis aan het eind van de tunnel

Hagai El-Ad, uitvoerend directeur van ngo B’Tselem (‘naar gods beeld’), Israëls meest gerespecteerde en prominente mensenrechtenorganisatie, schrijft dat Israëls versie van apartheid “– in zekere zin een apartheid 2.0 – bepaalde vormen van lelijkheid vermijdt (…) Dat Israëls opvattingen niet berusten op huidskleur, maakt geen wezenlijk verschil: de onderdrukkende realiteit is de kern van de zaak (…)”. En wanneer we “het geheel aan wetten en beleid, dat door Israël werd ontwikkeld om zijn controle over de Palestijnen te verankeren” in beschouwing nemen, besluit zijn nieuwste rapport dat de “grenslijn voor apartheid werd overschreden”.

De analyse door B’tselem is waarschijnlijk de meest verregaande in de erkenning dat Israëls apartheid niet alleen in de bezette gebieden een feit is – wat al eerder, onder andere door voormalig president van de Verenigde Staten van Amerika Jimmy Carter werd vastgesteld – maar dat de Israëlische èn de Palestijnse gebieden tussen de Middellandse Zee en de Jordaan een apartheidsregime kennen. Hiermee weerlegt het rapport Israëls claim een democratische staat te zijn binnen zijn eigen internationaal erkende grenzen.

Zoals natuurlijk ook de gulle lof voor de vaccinatiecampagne in Israël Israëls claim weerlegt een democratie te zijn, aangezien die lof onrecht doet aan de 3.700.000 Palestijnen, die hun eerste vaccin nog moeten krijgen; de facto onderschrijft ook dit de apartheidspraktijken in Israël.

Vandaag benadrukte B’Tselem: “Joden leiden hun leven in één enkel aaneengesloten gebied waar ze alle rechten en zelfbeschikking genieten. Palestijnen daarentegen leven in gebieden opgedeeld in verschillende eenheden, elk met eigen rechten, gegund of geweigerd door Israël, maar altijd ondergeschikt aan de rechten die aan Joden worden verleend.

Israëls ‘Joods-supremacistische ideologie’ met het beginsel dat Joden boven alle andere mensen verheven zijn, zou tot uitdrukking komen in de obsessie het land te willen ‘judaïseren’; ‘niet-Joden tot Joden te willen maken’, zouden wij zeggen. Dat doet de staat Israël met de maatregelen die de bewegingsvrijheid van Palestijnen beperken, in de burgerwetten die alleen Joden bevoorrechten en het gespleten beleid, en in het ontzeggen van politieke participatie aan Palestijnen. “Dit discriminerende beleid”, zo schrijft B’Tselem, “is ook van toepassing op een vijfde van de bevolking in Israël die Palestijns is en nominaal ook het staatsburgerschap bezit.” El-Ad besluit: “Er is geen vierkante centimeter gebied onder Israëlische controle waar Palestijnen en Joden gelijk zijn. De enige eerste-klasse-mensen hier zijn Joodse burgers net als ik.

Precies zoals ook in ons land, ontbreekt het in Israël aan linkse systeemkritiek. Israëls criticasters omvat nog maar een handvol mensenrechtenorganisaties, die door de publieke opinie doorgaans worden beschouwd als verraders die ‘Europese belangen’ dienen. Kritische activisten worden ook al tijden door de laster van Israëls bondgenoten in Europa en de VS tot zwijgen gebracht; elke kritiek op Israël wordt al snel als ‘antisemitisch’ geframed.

Maar B’Tselem is een ervaren Joods-Israëlische organisatie met grondige expertise in internationaal recht en mensenrechten. Deze ngo stelt nu dus ook nadrukkelijk ‘racisme in Israël’ vast.

Ook in Israël zijn in maart verkiezingen. Hebben wij van doen met een PvdD, een SP en verder met verschillende varianten op D66, in Israël wordt de verkiezingsstrijd deze keer gedomineerd door 3, 4 extreemrechtse partijen die elk op een of andere manier de annexatie van de inmiddels meer dan 50 jaar bezette gebieden nastreven.

Nou is dat misschien nog niet zo erg, omdat inmiddels de enige mogelijkheid om tot een oplossing voor de Israëlisch-Palestijnse kwestie te komen de aanvaarding eist van één enkele democratische staat Israël. Een democratische staat, die garant staat voor de gelijkheid en waardigheid van allen. Echter, voor een Israëlische staat die voor iedere burger en ingezetene mensenrechten naleeft, zoals dat elke democratie betaamt, moet de logica van de apartheidsanalyse helemaal worden doorgetrokken. Daartoe zullen die Israëlische extreemrechtse partijen niet in het minst geneigd zijn; anders waren ze niet ‘extreem’ en ‘rechts’.

Bron: “Israël verliest de strijd om zijn apartheid nog langer te verbergen” door Jonathan Cook via Arnaud Coolsaet van de DeWereldMorgen-vertaaldesk op 4 maart 2021.

Europees Burgerinitiatief ‘No Profit On Pandemic’

Farmabedrijf Pfizer kan enkel dit jaar al € 15.000.000.000 aan de verkoop van haar anti-coronavaccin verdienen, dankzij een winstmarge van 25 tot 30%. De andere vaccinleveranciers zullen gelijksoortige bedragen in hun boeken kunnen bijschrijven. Het is maar dat u weet waar ons belastinggeld naar toestroomt: naast naar private zorgverzekeraars en wat niet al meer geprivatiseerd is, nadat het met belastinggeld opgebouwd was, naar private farmaceuten.

Het is voor mijn hersens onbegrijpelijk dat de Europese Commissie de toegang tot anti-coronavaccins beperkt om de winsten van ‘Big Pharma’ te beschermen. Zo laat ze Covid-19 bovendien nog meer slachtoffers maken dan ‘onoverkomelijk’ is.

De vraag is of we in deze wereld willen leven, sterven en ziek zijn, of dat we vinden dat het roer radicaal om moet. Deze vraag stellen, is voor mij hem beantwoorden: ik heb me aangesloten bij het Europees Burgerinitiatief ‘No Profit On Pandemic’. Dat Initiatief wil 1 miljoen handtekeningen verzamelen om de Europese Commissie tot actie te dwingen, omdat ze het anders bij het oude, in mijn ogen onjuiste, laat.

Gezondheid lijkt mij een mondiaal gemeenschappelijk goed dat niet aan de wetten van de markt mag en kan worden overgelaten. En een pandemie, die geen enkel continent spaart, kunnen we uitsluitend overwinnen wanneer alle wereldburgers zo snel mogelijk beschermd worden, ongeacht hun ‘koopkracht’. Dankzij druk van onderaf kunnen u en ik dit veranderen.

Het zal u wellicht door ons verkiezingsgekrakeel ontgaan zijn, maar António Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, waarschuwde recent dat 130 landen nog niet eens met de inentingen tegen Covid-19 konden beginnen. Ook volgens UNICEF wordt momenteel slechts 43% van de wereldwijde vaccinproductiecapaciteit benut voor het maken van anti-coronavaccins. “Het voorstel van India en Zuid-Afrika binnen de Wereldhandelsorganisatie wordt al door de WHO gesteund; de meerderheid van de landen in het Zuiden en meer dan 400 middenveldorganisaties”, merkt Anne Delespaul op, de Belgische initiatiefneemster van het Europees Burgerinitiatief (opvallend dat we niet zo democratisch ingesteld zijn om wanneer de WHO dit voorstel van India en Zuid-Afrika steunt, het dan ook over te nemen (laat die WHO maar waaien); u heeft er misschien nog niet eens van gehoord…).

Indien u geïnteresseerd bent in dit burgerinitiatief, of sowieso uw steun wilt betuigen, klik dan hier.

Bron: “Flashmob wil dat Europese Commissie patent op coronavaccin opheft” door Actieplatform Gezondheid en solidariteit via DeWereldMorgen op 25 februari 2021.

Je gaat het pas zien…

‘Gevolgen van het kapitalisme – een oogst van ontevredenheid en weerstand’ of zouden we onze focus moeten verleggen? En ons moeten afvragen: ‘Is er een alternatief voor ons huidig kapitalisme?’

Degenen die nu de macht hebben en hun spindocters beweren uiteraard van niet.  “There is no alternative.” Niet toevallig zijn juist zij degenen die financieel op de korte termijn het meest profiteren van de huidige maatschappij-inrichting ook diegenen die de grondvesten van ons huidig economische systeem verdedigen. Noam Chomsky en Marv Waterstone behoren niet tot dat elitekorps en schreven het boek ‘Consequences of Capitalism – Manufacturing Discontent and Resistance’

Een van de adviezen in hun boek is het leggen van verbanden tussen ogenschijnlijk los van elkaar staande fenomenen zoals eurocentrisme, imperialisme, kolonialisme, militarisme en racisme. Dit zijn volgens Chomsky en Waterstone daarentegen geen aparte onderwerpen. Het zijn de ommezijden van exact dezelfde munt die ‘winst’ als enig geldend motief erkent; scherper geformuleerd: de zekerheid van winst voor enkelen en de onzekerheid van verlies voor de rest. Hoe ‘realistisch’ is onze economisch ingerichte samenleving als we dat ‘realisme’ doorgronden? Is het dan nog mogelijk ons neer te leggen bij wat er gaande is?

… als je het door hebt

– Johan Cruijff (1947 – 2016) –

Het overzicht in hun boek gaat van de historische uitbuiting in zijn openlijke, feitelijk ‘meest eerlijke’ vorm van slavernij, tot de huidige ratrace van miljoenen. Al die mensen, die dagelijks meedraaien in organisaties die op de keper beschouwd fascistisch zijn. Ja, fris daar de definitie maar eens van op. De miljoenen mensen, die èn geloven dat ze in een vrije wereld leven, èn elke dag een groot deel van de tijd totaal onvrij zijn en rechteloos. We zeggen dat we democratie hoog waarderen en toch voeren we geen democratie in op de plaatsen waar we het grootste deel van ons leven werken. Onze werkvloer is voor velen een zeer autoritair gegeven. Alleen doordat ons zand in de ogen gestrooid wordt, stellen we ons er nauwelijks vragen over; wij zijn vrij en het is zoals het is.

Sinds Reagan (1981 – 1989) en Thatcher (1979 – 1990) draait alles in de politiek van onze kapitalistische samenlevingen om het stelselmatig terugdraaien van alle sociale verworvenheden, die de voorbije honderd jaar met bloed, tranen en zweet werden bevochten door de miljoenen mensen die het raderwerk draaiend hielden.

Het leefmilieu is voor het kapitalisme twee dingen: een depot waar alles ter beschikking ligt voor gebruik èn een gootsteen waarin alles wat geen winst oplevert kan worden weggespoeld.

De gevolgen van het militarisme, dat met ons kapitalisme gepaard gaat, zijn de bevolkingen van het Midden-Oosten voldoende bekend, maar in het Vrije Westen hebben we er geen weet van. De regeringen van de EU-lidstaten weigeren zelfs tegen beter weten in het verband te erkennen tussen de recente vluchtelingenstromen en hun eigen militair-economisch complex. Daarenboven zijn al die legers ook nog eens de grootste vervuilers ter wereld. Meer dan de agro-industie. Meer dan de fabrieken.

Verdeel en heers

– Philippus II van Macedonië (382-336 v.Chr.) –

Veel mensen ondergaan deze zorgelijke processen niet passief, integendeel. Echter, waar de reactionaire krachten nog steeds in slagen, is hun verzet te verdelen. Ieder is bezig met haar of zijn ‘thema’: antiracisten, milieuactivisten, strijders voor dierenrechten, strijders voor LGBTI-rechten, strijders voor mensenrechten en strijders voor de vrijheid van geloofsovertuiging of van meningsuiting, en vakbondsmensen. Stuk voor stuk blijven zij vanuit hun eigen hokje denken en verzet bieden, terwijl hun opposanten precies dezelfde machtigen zijn met hun spindocters.

Je gaat het pas zien als je het door hebt. En zodra je het door hebt, zouden we dus onze krachten moeten bundelen in plaats van ons jaar in jaar uit tegen elkaar te laten uitspelen.

En dan had ik het hier nog maar over één van hun adviezen.

Bron: “Chomsky en Waterstone: consequenties van het kapitalisme en mogelijke wegen tot verzet, een boekrecensie” door Lode Vanoost via DeWereldMorgen op 22 februari 2021.

“Consequences of Capitalism Manufacturing Discontent and Resistance” (2021) door Noam Chomsky en Marv Waterstone, in het Engels uitgegeven door Haymarket Books, isbn: 1642592633, 392 pagina’s. Heeft u belangstelling? Schaf het dan – in lijn met de strekking van dit boek – aan via uw lokale boekhandel.

De ‘Cyclus van Van Bavel’

‘Bas van Bavel’, onthoud die naam! Hij heeft, hoe kan het ook anders, de ‘Cyclus van Van Bavel’ het licht doen zien: de veel verklarende terugkoppelingscyclus in marktsamenlevingen (meervoud!).

Hij redeneert na uitgebreid historisch sociaal en economisch onderzoek aldus: elke marktsamenleving beschikt natuurlijk over een markteconomie. Die begint doorgaans met een fase van economische groei, toenemende vrijheid in de samenleving en groeiende factormarkten. Naar mate de factormarkten groeien, slaat op een zeker moment de economische groei om en begint de fase van economische stagnatie, toenemende polarisatie in de samenleving en verstoring van het marktevenwicht ten gunste van marktelites, die de politiek en zelfs de rechtspraak gaan gijzelen. Uiteindelijk wordt die ontwikkeling gevolgd door de laatste fase, die van absolute of relatieve economische achteruitgang, waarna deze cyclus zich – meestal elders op de wereld – herhaalt. Waar de marktsamenleving eens opbloeide, stagneerde en teloor ging, breekt dan een feodaal tijdperk aan, waarin een kleine groep superrijken steeds meer machtsmiddelen moet inzetten om haar positie te behouden en te beschermen tegen het volk.

Op factormarkten worden de ‘productiefactoren’ verhandeld

Zo gaat het in marktsamenlevingen volgens het onderzoek van Van Bavel al eeuwen; in het Irak van de 8ste tot de 13de eeuw, in het Engeland tussen de 16de en het eind van de 18de eeuw, in de Lage Landen van de late middeleeuwen tot en met de gouden eeuw, in de Noord-Italiaanse stadstaten rondom de renaissance, in de Verenigde Staten van Amerika 50 jaar tussen het begin en halverwege 19de eeuw en ten slotte in het hele Westen vanaf halfverwege de 20ste eeuw.

Het vernieuwende van de onderzoeksresultaten van Van Bavel zit hem in de gedetailleerde analyse van deze cyclus van marktsamenlevingen en hun markteconomieën, en in de bewijsvoering dat deze cyclus zich al meerdere malen in de geschiedenis op dezelfde manier herhaald heeft.  

Onze huidige Westerse marksamenleving zit zo bezien in de fase van ‘economische stagnatie, toenemende polarisatie en verstoring van het marktevenwicht’.

O, die factormarkten? Eerst zijn er productiemarkten, die iedereen kent: ‘de markt van productie en verkoop op basis van vraag en aanbod’. Op factormarkten worden de ‘productiefactoren’ verhandeld; de diensten en middelen om goederen te kùnnen produceren en te kùnnen verkopen: de markten waarin met name arbeid, grond en kapitaal verhandeld worden.

Kom op, jullie kunnen het!

De regelgeving op productiemarkten mag genoegzaam bekend verondersteld worden (BTW, Kamer van Koophandel, Keuringsdienst van Waren, kleineondernemersregeling, …). Die van de factormarkten zal velen onbekend zijn, want daar is vaak weinig transparant ‘maatwerk’ van toepassing en bevoordeling van de machtigste bedrijven en meest gefortuneerde mensen onder hen, terwijl Van Bavel aantoont – en ons daarmee waarschuwt! – dat juist de regelgeving bij de handel op factormarkten telkens weer een veel grotere impact op de samenhang van een samenleving heeft dan de regels bij productmarkten. Ook dat heeft hij in zijn onderzoek opgedist.

Voor mij verklaren deze onderzoeksresultaten veel van mijn zorgen over de politiek in Nederland en de Europese Unie.

Volgens de website van Universiteit Utrecht is hij hoogleraar ‘Onderzoekinstituut voor Geschiedenis en Kunstgeschiedenis – Economische en Sociale Geschiedenis’. In zijn onderzoek richt hij zich vooral op pre-industrieel Noordwest-Europa. Hij heeft dus dat boek geschreven over bovenstaande bevindingen. Het lijkt mij iets dat we allemaal ter harte zouden kunnen nemen om te begrijpen wat in onze wereld de onderliggende oorzaken zijn van de loop der dingen.

Voor degenen, die aan de touwtjes (kunnen) trekken, lijkt me dit overigens verplichte literatuur. Juist zij zouden moeten nagaan hoe de fase van achteruitgang in de toekomst te voorkomen. Juist zij kunnen het verstoorde marktevenwicht ten gunste van marktelites herstellen. Juist zij kunnen het gegijzel van de politiek stoppen. Juist zij kunnen ervoor zorgen terug in de fase van economische groei voor de hele bevolking terecht te komen, in plaats van de speurtgroei voor een kleine elite voort te zetten op weg naar een feodaal tijdperk. Juist zij kunnen de Cyclus van Van Bavel doorbreken. Kom op, jullie kunnen het!

Bronnen: “De onzichtbare hand. Hoe markteconomieën opkomen en neergaan” een boekrecensie door Paul Verhaeghe via DeWereldMorgen en via Liberales op respectievelijk 8 februari en 15 januari 2021, ‘Bas van Bavel’ via Wikipedia op 11 febuari 2021 en ‘medewerker Bas van Bavel’ via uu op 12 februari 2021.

Gegevens van het boek: “De onzichtbare hand. Hoe markteconomieën opkomen en neergaan” (2018) Prof. dr. Bas van Bavel, Prometheus, Amsterdam, 485 pp, ISBN 978 90 446 3436 5. Koop het bij de lokale boekhandel, zou ik zeggen.

Begrip voor een misvatting

Hoewel ik enkele mensen ken, die zicht denken te hebben op het schimmige stelletje hotemetoten, dat met een onzichtbare hand hun wereldmacht vorm geeft ten koste van ons, heb ik niets met dit soort denken. Integendeel, ik zou het wereldbeeld van degenen, die – buiten elke logica en verifiëring van feiten om – denken aan te kunnen tonen dat een strijd tussen goed en kwaad gaande is, best ambiëren. Dat wereldbeeld is een stuk overzichtelijker dan dat van mij.

Ik vind dat je je bij èlke machthebber moet afvragen: “In wiens belang handelt hij of zij?”. Nee, omdat ik geen enkele machthebber vertrouw, ben ik meer voor een maatschappij waarin de macht te maken heeft met een echte tegenmacht, zoals Johan Thorbecke het bedoeld heeft; niet zoals bij ons waar bij een kabinetsformatie gestreefd wordt zowel in de Eerste als in de Tweede Kamer een meerderheid te hebben, zodat elk voorgenomen besluit bij bespreking al een gelopen race is ongeacht politieke amendementen, debatten en vragenuurtjes.

Welzeker zou ik het bijzonder op prijs stellen wanneer het mensdom onder te verdelen was in goede en kwade mensen, in idealisten en dommeriken, in weldoeners (zo je wilt ‘Gutmenschen’) en profiteurs, in zorgenden en slachtoffers, maar helaas gaat zo’n onderverdeling volgens mij altijd mank. Oké, voor Fred van der Spek, Jezus Christus, Mahatma Gandi, Noam Chomski, Rabindranath Tagore en nog zo wat maak ik vooralsnog een uitzondering. Echter, geen goed mens dat zich nooit eens vergaloppeerd heeft, geen idealist die voor de goede zaak niet zijn kinderen, man, vriend(in) of vrouw tekort gedaan heeft, geen weldoener zonder een zwart randje, geen kwaaie pier zonder een klein hartje en geen dommerik zonder ook wijze inzichten, geen profiteur, die zijn voordeel alleen voor zichzelf houdt, en geen zorgende zonder slachtofferervaring.

Toch begrijp ik maar al te goed, of denk ik al te goed te begrijpen, dat steeds meer mensen argwaan zijn gaan koesteren tegen een duister gezelschap dat zich niet aan ons laat zien en – zoals indertijd het verborgen depot met massavernietigingswapens in Irak – juist daarom zo gevaarlijk is.

40 jaar barbaars, oorlogszuchtig neoliberalisme

Ik zie de oorzaak van deze angstgedachten in een decennia lang heersende politiek, die zegt geen politiek te zijn. Die zich niet voorstelt als een ideaal met uitgangspunten en uitwerkingen daarvan, maar die zich presenteert als een visieloos redelijk alternatief voor alle andere en eerdere politiek. De gevolgen van deze politiek zijn voor iedereen tastbaar in uitgeklede secondaire arbeidsvoorwaarden, verminderd besteedbaar inkomen, opgevoerde druk op uitkeringsgerechtigden, gestagneerde lonen, verruimd ontslagrecht, afgenomen uitkeringen, grenzeloze rijkdom voor wie geld met bonussen, bedrijfsfusies en investeringen verdient, verminderde welvaart en verminderd welzijn voor mensen met minder geld. Ik heb het over de onzichtbare hand van de vrije markteconomie zonder politieke bemoeienis; het zelfregulerende effect van een markt waar iedereen met elkaar concurreert en slechts eigenbelang nastreeft en zodoende collectief welvaart creëert, zoals de Schotse econoom en filosoof Adam Smith dat bedacht had. Zijn invloed op ons denken is groot. Zo groot dat in 45 jaar tijd de ‘vrijwaring van gebrek en vrees’, dat binnen de politiek hier en daar uitgangspunt was, plaatsgemaakt heeft een wijd verbreid onbenoemd (!) ideaal na te streven, te weten de ‘vrijheid voor ieder individu om zoveel mogelijk rijkdom te vergaren’ zoals de Oostenrijks econoom en politiek filosoof Friedrich von Hayek zich dat in een ideale samenleving voorstelde.

Wat ik mis in de standpunten van het CDA, de CU, D66, GL, het FvD, de PVV, de PvdA, de SGP en de VVD is een stevig politiek offensief gebaseerd op een uitgesproken ongeloof in die onzichtbare hand, die door vrije marktwerking zonder overheidsbemoeienis aan iedereen ten goede zou komen, inclusief de roep om een krachtige overheid met de kennis en macht om toe te zien op maatschappelijke processen, en die investeert in nutsvoorzieningen en ze zonder commercieel belang aanstuurt, èn ook nog eens een menswaardig bestaan voor ieder mens nastreeft (en daarom onder veel meer grootaandeelhouders, grootbanken en grootbedrijven weer de baas wordt).

Kortom, ik heb best een beetje begrip voor mensen die denken aan samenzweringen en ‘samenzwevingen’, zoals dat nu genoemd wordt. Het verschil tussen hen en mij is, dat ik het beter vind je energie en tijd te steken in een snijdende politieke analyse van 40 jaar barbaars, oorlogszuchtig neoliberalisme met zijn onzichtbare hand die letterlijk over lijken gaat en het in de economie aanwezige geld uit de zakken van de armsten troggelt ter verrijking van de rijksten.

Geen tijd te verliezen

Er was een tijd dat ik geloof had in het dialectisch proces; een redeneervorm die naar waarheid probeert te zoeken door gebruik te maken van tegenstellingen. In de klassieke oudheid was het nog meer dan nu een argumentatievorm. Het woord dialectiek gaat dan ook terug op het Oudgriekse ‘dialegesthai’, dat ‘converseren’ betekent. “Zeno van Elea heeft door gebruik te maken van tegenstellingen geargumenteerd tegen de realiteit van beweging en verandering”, zegt Aristoteles waarderend over hem in zijn ‘Fysika’, maar in zeer brede kring wordt Aristoteles zelf beschouwd als de meester of stichter van de dialectiek, temeer omdat het begrip dialectiek al snel bijna geheel samenviel met dat van de formele logica in die tijd, die van Aristoteles afkomstig is.

Echter, Dass war einmal. In dit tijdgewricht worden mensen met opvattingen, die voor machthebbers bedreigend zijn, niet met argumenten bestreden. Door een geraffineerde omgang met media, zo analyseerde Yanis Varoufakis op 6 januari jl., wordt de achterban van deze mensen aan het twijfelen gebracht, waardoor de angel van hun ideeën onschadelijk wordt gemaakt zonder die ideeën ter discussie te stellen.

Dat vraagt om uitleg, dus ik geef 4 voorbeelden:

1. Om hem vanuit Groot-Brittannië uitgeleverd te krijgen, omdat hij oorlogsmisdaden in Afghanistan en Irak aan het licht had gebracht, werd Julian Assange beschuldigd van verkrachting, hetgeen een linkse feminist als Assange in het hart raakt, maar niet gebeurd is. En toen later zijn aanhangers konden bewijzen dat gelekte e-mails authentiek waren en dat ze de diepe corruptie binnen de Amerikaanse Democratische Partij aantoonden, werden zij overstemd door het verhaal dat de publicatie van de e-mails door WikiLeaks een politieke inmenging was, omdat de betrokken e-mailaccounts vermoedelijk door Rusland waren gehackt om de verkiezingsuitslag te beïnvloeden.

2. Voorafgaand aan de Griekse schuldenkwestie, die in 2015 speelde, probeerde de populaire linkse Griekse regering zich te verzetten tegen de strenge leningsvoorwaarden, die door Europese en internationale financiële instellingen werden opgelegd. Dat vragen de leningsvoorwaarden te versoepelen werd door de Eurogroep onder leiding van de zich sociaal-democraat noemende Jeroen Dijsselbloem in samenwerking met de Europese Centrale Bank en het Europarlement niet getolereerd en er werden eenzijdig voorwaarden opgelegd met welk doel? Met de bedoeling het socialistische alternatief in Griekenland te vernietigen. 

3. Om zijn linkse plannen voor Groot-Brittannië onschadelijk te maken werd Jeremy Corbyn van antisemitisme beschuldigd. Nadat Corbyn zich genoodzaakt gevoeld had af te treden, bleek ook daar niets van waar te zijn.

4. In het distributiecentrum van de HEMA in Utrecht worden de targets zo hoog gesteld dat tegen een ieder, die commentaar heeft, gezegd kan worden: “Ja, sorry, jij haalt hier je targets niet, dus zoek maar een andere baan.

Er valt geen tijd te verliezen

Varoufakis beschrijft hoe linkse andersdenkenden, die de verhalen van het Westerse establishment uitdagen of verstoren, uiteindelijk niet alleen worden onderworpen aan een karaktermoord, zoals altijd al het geval was, maar tegenwoordig ook worden gemanipuleerd om zelf aan hun karaktermoord deel te nemen.

We moeten manieren vinden om de oorlogsmisdadigers aan te pakken, die ons er valselijk toe hebben aangezet om te eisen dat Julian Assange, die slechts hun misdaden aan het licht heeft gebracht, degene werd die opgesloten moest worden. We moeten duidelijk maken dat zij, die bereid zijn om antiracisten als antisemieten weg te zetten, de èchte racisten zijn (dat deed Sir Keir Starmer, de opvolger van Jeremy Corbyn). En we moeten als ware oorlogshaviken al degenen ontmaskeren, die de linkse anti-oorlogsbeweging ervan beschuldigen dictators te verontschuldigen wanneer we proberen te voorkomen dat Westerse staten nog meer illegale oorlogen voeren met verwoestende gevolgen voor de betrokken bevolkingen.

In plaats van opstanden te organiseren om opstanden te organiseren, zoals sommige Nederlanders de ’s nachts wegens covid-19-maatregel uitgestorven straten blijken te zien als plek om omgehinderd hun destructieve, doelloze spel te spelen, moeten we ons niet laten afleiden en ons denken en onze strategieën veranderen en verfijnen. Er valt geen tijd te verliezen.

Bronnen: het trefwoord “Dialectiek” via Wikipedia en “Links mag zich niet langer laten manipuleren tot deelname aan zijn eigen karaktermoord” door Jonathan Cook via de vertaaldesk van DeWereldMorgen op respectievelijk 26 en 25 januari 2021.

In de laatstgenoemde bron is onderaan een link te vinden naar het hele verhaal van Yanis Varoufakis.