Herstelbetalingen

Wat de WIC is weet haast geen enkele Nederlander, maar de Amsterdamse ‘Geoctroyeerde West-Indische Compagnie’, kortweg ‘West-Indische Compagnie’, was de eerste multinational. In 1649 wist de WIC in het Afrikaanse koninkrijk Accra het monopolie op de inkoop van goud en slaven te verkrijgen; mensen die de WIC toentertijd tussen de 2 en 6 jaren oud 100, tussen 6 en 15 133 en voor hen, die tussen 15 en 36 jaren oud waren, 200 gulden per persoon opleverden. En het koninkrijk Accra lag toen waar nu Ghana ligt. De hoofdstad Accra is nog steeds het economisch en politiek centrum van Ghana, dat vooral chemicaliën, hout, kleding, multiplex, textiel en voedingsmiddelen exporteert naar de rest van de wereld.

Terwijl slavernij sinds 1981 wereldwijd verboden is in onze wereld, waarin vandaag toch nog steeds 30 tot 100.000.000 mensen wel in slavernij leven, is de positie van Afrika als door het Westen verplicht gestelde leverancier van economisch gewin aan de rest van de wereld onveranderd.

Het financiële rapport over het ‘Afrika van 2015’ is sinds mei klaar.
Afrikaanse landen ontvingen in 2015 € 144.300.000.000.000, voornamelijk aan financiële hulp, geldovermakingen door familieleden in het buitenland en leningen.
In 2015 werd er ook € 181.300.000.000.000 uit Afrika weggesluisd. Deze bedragen zijn inclusief de gelden die op buitenlandse spaarrekeningen werden gezet, de export van illegale houtkap en visserij en de verboden handel in planten en wilde dieren en gecorrigeerd voor multinationals, die met opzet de waarde van hun export en import verkeerd aangeven om minder belastingen te hoeven betalen. Zo steeg in 2015 de schuldenlast in Afrika met € 29.300.000.000.000, terwijl het dat jaar tegelijkertijd per saldo een kredietverstrekker van (181,3 – 144,3 =) € 37.000.000.000.000 was.

Multinationals zijn alleen al verantwoordelijk voor 60% van alle door Afrikaanse landen misgelopen belastinginkomsten door belastingen over hun export, grondstoffenwinning èn import niet naar behoren af te dragen. Daarnaast sluiten zij zg. wurgcontracten. Mondiaal, vanuit de Europese Unie en vanuit Nederland wordt veel te weinig gedaan om ook deze belastingontduiking en -ontwijking tegen te gaan. Eerlijker nog kan ik stellen dat Nederland veel te veel doet om belastingontduiking en -ontwijking voor binnen de Europese Unie en met name Nederland actieve multinationals mogelijk te houden. Sterker nog, door met name de bijdragen aan politieke debatten van bijvoorbeeld de Partij voor de Vrijheid is het idee van Nederlanders dat ontwikkelingsprogramma’s hen geld kost. Wellicht zou het daarom beter zijn om ‘ontwikkelingshulp’ voortaan aan te duiden met de term ‘herstelbetalingen voor de aanhoudende extractie van rijkdom en andere schade, die aangericht wordt door organisaties die (mede) in rijke landen werkzaam zijn.’

En net als toen, nadat de afgedwongen handel tussen Afrika en Europa begon, zien we nu hetzelfde patroon:
1. Huidige Afrikaanse multilaterale bedrijven genereren rijkdom op dezelfde uitbuitende manier als hun tegenhangers bij ons sinds 1649.
2. Het aantal ‘extreem arme’ mensen in Afrika is gestegen van 284.000.000 (56% van de totale Afrikaanse bevolking) in 1990 tot 388.000.000 (43%) vandaag. ‘Extreem arm’ is dan ‘levend van maximaal $ 1.90 per dag’. Zou die grens bepaald zijn op $ 3.10 per dag dan leefden ineens 670.000.000 mensen in Afrika in extreme armoede; bij $ 4 per dag 800.000.000 (bijna 89%).
3. Er wonen nu 165.000 miljonairs in Afrika, gelijk aan nog geen 0,02% van alle mensen op dit continent, en (in 2016) 24 miljardairs. In 2014 verborgen deze rijke Afrikanen omgerekend € 377.250.000.000.000 in belastingparadijzen. Dat is gelijk aan 30% van Afrika’s totale financiële vermogen.

Het risico dat geld voor hulpprogramma’s in de handen komt van elites is bekend. Dus wanneer de PVV dat zou zeggen had ze daar wel gelijk in met hun ‘bodemloze put’. Dat dit kan resulteren in een netto verlies voor de economie van een ‘ontwikkelingsland’ werd ook al in 2006 beschreven in onderzoek van de Universiteit van Glasgow en in 2003 in een studie van de Wereldbank. Maar de praktijk gaat gewoon door. Werken met elites is deels opzettelijk beleid. Als donor wil je invloed hebben op partnerlanden. Of het nu gaat om het matigen van migratie naar Europa of om het terugdringen van China of IS, hoe hoger je partners zitten, hoe beter. Bovendien is het eenvoudiger om grote bedragen op topniveau te geven. Dat scheelt een hoop administratie en verantwoordelijkheid. Dat zulke hulp een negatief effect kan hebben op het leven van de armen wordt dan ‘op de koop toegenomen’. Wanneer de immigratiestroom maar ‘opdroogt’ of de invloed van China en IS afneemt.

Bij het exporteren van grondstoffen door multinationals uit Afrikaanse landen ontvangen de regeringen van deze landen daarvoor bitter weinig belastingen. En Afrikaanse overheden hebben bij buitenlandse investeringen op hun continent meestal geen aandelenparticipatie. Wanneer ze die toch wel hebben, dan vaak hooguit op 5 tot 20% van de aandelen. De meerderheid van de Afrikanen hebben aan de export van grondstoffen geen enkel voordeel en de huidige manier van ontginnen leidt daarenboven tot verarming.

Nee, herstelbetalingen voor de aanhoudende extractie van rijkdom en andere schade, die aangericht wordt door organisaties die (mede) in rijke landen werkzaam zijn, kan de arme Afrikanen alleen ten goed komen wanneer die losgekoppeld gaan worden van zowel Afrikaanse als Westerse bedrijfsbelangen en gebaseerd gaan worden op de reële noden op het continent. Pas dan is sprake van ‘hulp’ en nog niet eens van ‘ontwikkelingshulp’.

En hoe het die eens als slaaf overgebrachte families in de Verenigde Staten van Amerika nu vergaat? Tussen 2008 en 2016 hadden zij 2x meer extreemrechts gemotiveerde aanslagen te verdragen dan de het hele land Islamistisch geïnspireerde aanslagen.
En dat het juist zou zijn investeringen van gemeenschapsgeld in nuts- en zorgvoorzieningen los te koppelen van private belangen speelt volgens mij ook in Noord-Europa, maar dat is een heel ander verhaal.

Bronnen: “Hoe de wereld profiteert van Afrika’s rijkdom” door Soetkin Van Muylem via DeWereldMorgen op 10 augustus 2017, “Als de multinationals hun belastingen zouden betalen, zou Afrika geen hulp nodig hebben” door Euractiv via Yoo.rs op 10 mei 2016, “De terreur in Charlottesville komt niet uit de lucht gevallen, ze heeft een lange geschiedenis” door Thomas Decreus in DeWereldMorgen van 14 augustus 2017, “Dit is hoe hulpprojecten in Afrika de rijken rijker maken” door Selay Kouassi et al./African Investigative Publishing Collective op 15 augustus 2017 en Wikipedia op 12 augustus 2017.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s