Modiaal kapitalisme. Fysisch geograaf en internationaal onderzoeksjournalist Nick Meynen schetst in zijn nieuwste boek “Frontlijnen, een reis langs de achterkant van de wereldeconomie” een onthutsend beeld van de desastreuze effecten van het globale kapitalisme. Hij stelt: “We leven in een bubble die vroeg of laat zal barsten.”

Zo verscheen er op 9 mei 2017 een artikel in Le Monde met als de inhoud:
1. Alle parameters rond klimaatopwarming staan in het rood,
2. het gaat allemaal veel sneller en slechter met het klimaat dan we denken en
3. de doelstellingen, die eind 2015 vastgelegd werden tijdens de klimaatconferentie ‘COP21’ in Parijs, zullen we niet halen.
De argeloze Journaalkijker zou verwachten dat bij dit soort nieuws stil gestaan wordt. Dat is niet zo. Dat is namelijk slecht voor de kijkcijfers en dat is het enige waarop de Nederlandse programmamakers ‘afgerekend worden’ en dus telt voor hen ‘kijkcijfers’ en niet ‘relevantie’. Dit is een uitwas van ons kapitalisme: hoewel wij met elkaar meemaken dat we geologisch gezien in de ‘sixth mass extinction’ zitten, de zesde periode sinds er leven op aarde is van massale uitsterving van dieren en planten, passeert zo’n bericht als in Le Monde zonder rimpelingen in de mainsteammedia te veroorzaken. We worden gewoon onwetend gehouden terwijl we via onze media wel Feijenoord, Mollema, OG3NE en Verstappen op de voet volgen.

Om nog enigszins het hoofd te bieden aan de gevolgen van de opwarming van de aarde is mondiaal economische krimp nodig; een verlaging van het gebruik van grondstoffen, bepleit Meynen. De Verenigde Naties (VN) schat dat er tegen 2050 20% meer mensen zullen zijn dan nu. En de VN schat ook dat die mensen tegen 2050 ongeveer 200% meer zullen consumeren dan wij nu. Het is het wereldwijd aangehangen economische kapitalisme dat steeds meer ‘consumeren’
1. aanmoedigt,
2. mogelijk maakt en
3. meer consumeren zelfs voorstelt als een daad van ‘goed burgerschap’.
Het grootste probleem is dus niet de hoeveelheid mensen, maar het volume aan grondstoffen dat we consumeren. We plegen in lijn met het kapitalisme roofbouw op grondstoffen en op mensen aan de onderkant van de verschillende samenlevingen, indachtig Ghandi’s “Er is genoeg voor ieders noden, maar er is niet genoeg voor ieders hebzucht.”

En als we het dan toch over oude wijsneuzen hebben, zelfs de Schotse econoom, filosoof en schrijver Adam Smith (1723 – 1790), de peetvader van het kapitalisme, heeft 250 jaar geleden (!) al gezegd dat kapitalisme een eindige groeifase zou kennen omdat economische groei niet eeuwig kan blijven duren. Vermoedelijk beleven we nu – leuk of niet en of we er wel of geen aandacht aan besteden – de nadagen van het kapitalisme.

Kijkcijfers, lobbygroepen, overheden die de belangen van grootdrijven zwaarder laten wegen dan welzijn voor iedereen, echt alles wordt in dienst gesteld om zolang mogelijk private winsten te maken in het belang van enkelen, ook al is er allang consensus over dat we hiermee desastreuze rampen over ons, ons welzijn en heel de wereld afroepen. Zo werd, klimaatakkoorden ten spijt, door ECB, Eurogroep met als voorzitter Jeroen Dijsselbloem en IMF aan Griekenland opgelegd ‘buitenlandse investeringen te promoten inclusief het verlagen van het aantal milieuvergunningen’. Daardoor worden nu in Griekenland bij nieuwe projecten nauwelijks nog milieueffectrapportages opgesteld. En dat terwijl een Canadees mijnbouwbedrijf, de Eldorado Gold Corporation, van de ontstane situatie gebruik maakt een project nabij de Griekse plaats Skouries uit te voeren waarbij 670.000 ton arsenicum vrijkomt, in theorie genoeg om de hele wereldbevolking 3x te doden. Eldorado Gold betaalt hier overigens geen belasting aan Griekenland over door te werken met een financiële constructie via Nederland.

En hoe onrechtvaardig verdeelt kapitalisme profijt en kwalijke gevolgen?
Wie ondervinden de gevolgen van toenemende droogte, wie profiteren van de activiteiten die die droogte doen toenemen en wie betaalt ervoor?
Wie ondervinden de gevolgen van het mondiaal stijgend aantal doden dat valt door luchtverontreiniging, wie profiteren van de activiteiten die bijdragen aan de toename van luchtverontreiniging en wie betaalt ervoor?
Wie ondervinden de gevolgen van het toenemend aantal orkanen, wie profiteren van de activiteiten waardoor het aantal orkanen toeneemt en wie betaalt ervoor?
Wie ondervinden de gevolgen van het toenemend aantal overstromingen, wie profiteren van de activiteiten waardoor overstromingen van rivieren en zeespiegelstijging ontstaan en wie betaalt ervoor?
En waarom betalen de grootbedrijven daar niet aan mee, als zij direct of indirect dergelijke milieurampen veroorzaken?

Amerikaans aardwetenschapper, biogeograaf, evolutionair bioloog, fysioloog, milieuwetenschapper en sinds juni 2002 hoogleraar in de geografie aan de Universiteit van Californië in Los Angeles professor Jared Diamond vat dat zo samen: We zitten op een onmogelijk vol te houden koers (…) en daarom zullen onze milieuproblemen opgelost moeten worden. De vraag is of dat op een manier zal gebeuren door epidemieën, genocide, hongersnoden, ineenstortingen van samenlevingen en/of oorlog, of op een manier die we zelf kiezen.

Echter, voor we aan oplossingen gaan denken, zullen we eerst moeten weten wat er aan de hand is en de grote vraag in ons systeem van kapitalistisch winstdenken, waarin ook actualiteiten en nieuws enkelen vooral winst moeten opleveren, is hoe we daar achter gaan komen.

Meer lezen: “Frontlijnen, een reis langs de achterkant van de wereldeconomie” (2017) door Nick Meynen, ISBN 9789462670914, uitgegeven door Epo in Antwerpen.

Bron: “Nick Meynen: “We leven in een bubble die vroeg of laat zal barsten”, Interview” door Thomas Decreus via de website van De Wereld Morgen op 12 mei 2017 en de biografie van Nick Meynen via zijn blogsite op WordPress op 15 mei 2017.

Mijn broers gaan in het najaar een bezoek brengen aan Kiev. Het eerste wat zij daarover aan mij vertelden, was dat het vliegticket € 26 kost; heen en terug. Vervolgens kreeg ik een uitleg over hoe een van hen de schommelingen van Ryanairs ticketprijzen in de gaten houdt. Die prijzen zijn niet alleen laag vanwege lage luchthavenbelastingen en doordat over kerosine geen belasting betaald wordt, zoals wel over benzine.

Wie geïnteresseerd is in Hoe die vliegtickets zo goedkoop kunnen zijn, kan terecht bij de Franse Sofia Lichani. Zij schreef over haar belevenissen van gastvrouw/stewardess. In haar boek vinden de aandachtige lezers meer aanvullende verklaringen voor dit soort bodemprijzen, die u en ik soms als consument betalen voor klimaat-ontregelend luchtvaartverkeer.

Het begint ermee dat alle personeel van Ryanair onder het zéér liberale Iers arbeidsrecht valt, ook al werkt Lichani bijna haar hele loopbaan vanuit de basis Marseille. Over haar loon worden nauwelijks sociale lasten afgedragen, aan pensioenafdracht wordt niet gedaan, vakbondsvertegenwoordiging wordt niet toegestaan.

Als beginner werkte Lichani in 2011 bij Crewlink, “The leading recruitment agency for Ryanair Cabin Crew”. Dat houdt in dat zij zonder waarschuwing en zonder motivatie ontslagen kan worden. Haar loon is dan £ 400; € 478 per maand waarbij ik geen getal vergeet. Bovenop dit loon komt de productiviteitspremie voor de ‘effectief gevlogen vlucht-uren’, de periode vanaf het moment dat de boordcommandant toestaat dat de passagiers de veiligheidsgordel losmaken totdat zij die weer vast moeten maken. Zeg maar: de tijd dat het cabinepersoneel volgens minutieus uitgetikte en van buiten geleerde schema’s aan het verkopen is. Het kleine percentage van de verkoopwinst is immers essentieel om een totaalloon van ongeveer € 1.200 – 1.500 bij elkaar te schrapen.

De opleiding, die £ 1.400 (€ 1.673) kost, het verblijf van 5 weken in Londen voor die opleiding, het uniform en de veiligheidsbadge zijn voor rekening van het personeel, net als alle onderhoud aan het uniform. Dat de eerste 3 maanden als stage gelden en dus helemaal niet beloond worden, behoeft voor Ryanair geen betoog.

De anderhalf uur voor de eerste vlucht, de controles van de keukens, het toestel en de WC’s aan boord, het doornemen van de inventaris van verkoopproducten, de inscheping, het nakijken van het dagschema met collega’s, de ontscheping en de reiniging van de cabine zijn geen werkuren. Ook vertragingen vallen niet onder werktijd. Het achteraf berekenen van de kassa over de verkoop en updaten van de beschikbare inventaris na elke vlucht wordt evenmin als werktijd door Ryanair betaald. En klopt de kassa niet, dan legt het personeel uit eigen portemonnee bij.

Wanneer het gemiddelde ‘productieniveau’ van verkoop tijdens de ‘effectief gevlogen vlucht-uren’ niet wordt gehaald, betekent dat voor de bemanning niet alleen minder premie, maar ook boetes. De winst voor Ryanair moet ergens vandaan komen. Te vaak het gemiddelde van de eigen basis niet halen, leidt tot een sanctie of tot een verhoor op het hoofdkantoor in Dublin. Daarom zijn te vlot verkopende collega’s niet geliefd, want dat haalt het gemiddelde omhoog en vervolgens vergroot het de kans op represailles vanuit Dublin. Overigens doe je die reis naar Dublin op een van de klapzitjes in de keukens van het toestel of op de derde stoel in de cockpit. Je terugvlucht missen betekent overnachten; op eigen kosten.

De stress voor het cabinepersoneel wordt bewust hoog gehouden. Op elke vlucht kan er een ‘mystery passenger‘ zitten; een personeelslid van een andere basis dat de prestaties van de collega’s controleert. Wie er een paar jaren dienst op heeft, mag die rol vervullen. Is weer eens wat anders dan verkopen. Te gunstig rapporteren is overigens riskant, want ook de controleur wordt gecontroleerd.

Met de kleine luchthavens, waar Ryanair op vliegt, wordt keihard onderhandeld. Het juridisch weerwerk van de eigen advocaten is zowat het enige waar de Ierse Ryanair-baas Michael O’Leary kosten noch moeite voor spaart. En zijn piloten, al blijken die ook lang niet tevreden over hun loon en arbeidsvoorwaarden bij ‘prijsvechter’ Ryanair.

Kortom, Ryanair is een voorbeeld van winst maken door geen of te weinig belasting af te dragen en personeel af te knijpen. “Deregulering” heet dit in politiek jargon, want waarom al die regels opstellen die het intermenselijk verkeer ordenen? Dat beperkt de vrije handel! En gezien de drukte laat het niet alleen de politiek, maar ook de consument koud hoe Ryanair onderneemt.

Bron: “Welkom aan boord. We hebben mee uw ticket betaald” door Lode Vanoost via http://www.dewereldmorgen.be op 18 juli 2016 over het boek “Bienvenue à Bord – Témoignage” (2015) van Sofia Lichani met Thomas Rabino, Arènes, Paris, 277 pp, ISBN 978-2-35204-463-5 en https://werklozevliegers.wordpress.com op 26 juli 2016.

Een deel van dit blog verscheen als blog 358 eerder op de voorloper van deze website.

In Nederland zijn officieel kerk en staat gescheiden, net als de uitvoerende, rechtsprekende en de wetgevende macht. We zouden meer met elkaar en de buitenwereld in harmonie zijn, wanneer we ook officieus kerk en staat gescheiden wisten te houden, net als de drie genoemde machten van de trias politica.

En we gaan het hier niet hebben over de onterecht als zondebok opgeworpen moslims of de polen die ‘onze’ werkgelegenheid bedreigen. We gaan nog verder, want we gaan het hier hebben over de nieuwe oudtestamentische religie “Het Gouden Kalf” van de economische groei, waarvan velen denken dat die uitkomst zal bieden, en de markt, die alles voor ons goed zal maken.

Immers, nu we 60 jaar na het Verdrag van Rome de balans van de Europese Unie kunnen opmaken, zien we – naast nog veel meer en ook veel goeds – ook
voortdurende besnoeiingen op publieke gelden,
het uithollen van het democratisch gehalte van nationale parlementen,
heimelijke handelsverdragen,
hekken,
een militair geënt buitenlandbeleid met gedwongen migratie en vernielingen als gevolg,
muren,
prikkeldraad,
systematische aanvallen op de rechten van burgers in het bijzonder van etnische minderheden, migranten, vrouwen en werkenden (je zult maar een zojuist ingeburgerde Nederlands-Irakese schoonmaakster zijn…),
toenemende privé-schulden en beperkte overheidsschulden,
politieke beslissingen die tegen de sociale meerderheid ingaan,
heimelijke verdragen en
verlies van volkssoevereiniteit.
Volgens de Europese religie biedt alleen een neoliberale Unie uitkomst als die gesteund wordt op ‘Fort Europa’ en de ‘Wet van de markt’. CETA, TiSA en TTIP staan als voorlopige finishing touch-hoogmis in de steigers.

De hogepriesters van deze godsdienst, die profijt hebben van de status quo en hun rijkdom in rap tempo zien toenemen, sporen degenen die moeten leven van inkomen uit werk aan geduld en vertrouwen te hebben. Ze zullen de als benoemde zondebokken of werkgelegenheidsbedreigende vreemdelingen aanpakken wanneer wij hen alle macht geven. Alsof daar de problemen vandaan komen, wat zij niet komen. Het probleem ligt bij de politiek die rijken rijker maakt en armen armer*. De hogepriesters daarentegen beloven de vreemdelingen aan te pakken, ook wanneer zij zich beschaafder gedragen dan wie hier geboren is en getogen; de minste verdachtmaking zoals accent, hoofddoek of huidskleur is genoeg voor hun ondoordachte nationalistische no nonsense-ideeën. Dat er een belang voor de hogepriesters is werk schaars te houden en rechten en plichten met het flexwerken in een verschrikkelijke onbalans te brengen (en te houden) vertellen zij er niet bij: “Je moet het kort houden, want het volk wil snel voetbal kijken of een ander politiek inhoudsloos vermaak op televisie zien.” In dat laatste hebben ze – vrees ik – gelijk, maar niet in wat zij zeggen dat er geen alternatief is voor hun religieuze politiek, die Het Gouden Kalf aanbidt, en dat ‘iedereen dat begrijpt’. Voor het verband tussen hun gedrag en de opkomst van partijen met standpunten die indruisen tegen alle op vrede en vredig samenleven gerichte VN-verdragen zijn zij blind. Of daarin zijn zij niet geïnteresseerd zolang de wet van de markt zijn werk maar kan doen en zij daar goed garen bij spinnen. Er moet vooral meer geld naar Agressie (door hen aangeduid met ‘Defensie’; bescherming waartegen?)

Gelukkig voor bezorgde mensen zoals ik dat er op 22 april aanstaande in Madrid een conferentie gehouden wordt met als titel van haar manifest:

“Bruggen, geen muren”

Het manifest is getekend door een hoop hoopvolle activisten, leden van politieke partijen, onderzoekers, sociale bewegingen en vakbonden. Hier in Nederland zullen we er via onze media weinig over horen, vermoed ik.

Klik hier voor de website van de conferentie, of hier voor het hele manifest in het Nederlands**.

Bronnen: “Noam Chomsky, Yanis Varoufakis en vele anderen: “Wij willen geen Europa van muren, maar van bruggen”, vertaling van het manifest voor de grote Europese conferentie om krachten te bundelen voor een ander Europa, via de website van DeWereldMorgen en “Vermogen of verdienste? Economie column” door Dirk Bezemer in De Groene Amsterdammer; beide op 19 april 2017.
______________________
* De Gini-coëfficiënt voor besteedbare inkomens, die gemeten wordt op een schaal tussen de uitersten 0 (iedereen verdient evenveel) en 1 (één persoon krijgt al het inkomen), is hier met een waarde van 0,28 relatief laag, en bovendien stabiel. Zo zien we onze samenleving graag: rijk, maar rechtvaardig. In Nederland reageren we vooral met ontsteltenis over de boze buitenwereld en tevredenheid over eigen land. Beleid ten aanzien van ongelijkheid wordt door de VVD weggezet als onnodig. Halbe Zijlstra verklaarde onlangs dat hij wel klaar is met nivelleren.
Toch worden in Nederland rijken rijker en armen armer. Er is dus een reden te geloven dat de ongelijkheid in Nederland juist uitzonderlijk groot is. Dan hebben we het over vermogens, welteverstaan, niet over inkomens. De Gini-coëfficiënt voor vermogen is volgens ons Centraal Planbureau 0,90 – hoger dan in de Verenigde Staten van Amerika, en stijgend!
Alman Metten van de Universiteit van Amsterdam becijferde dat het vermogen van Nederlandse miljonairs (2 % van alle huishoudens) 25 maal zo groot is als het vermogen van de onderste helft van de huishoudens; 3 jaar geleden was dat nog 14 maal zo groot.

** ‘Comité Ander Europa’ is een samenwerking van Nederlandse en Vlaamse linkse activisten met diverse achtergronden, maar verenigd rond dezelfde overtuiging en bekommernis: de Europese Unie (EU) is niet het Europa dat we willen, integendeel, het is een ondemocratische politieke structuur, die grotendeels aan de controle van burgers en zelfs van nationale parlementen ontsnapt, en die haar illegitieme macht aanwendt om een neoliberale agenda door te drukken. De EU behartigt de belangen van de grote bedrijven, niet het algemeen belang; ze vertegenwoordigt de wereld van het kapitaal, niet die van de arbeid. De EU wil dat een half miljard mensen zich schikken naar de “wetten van de markt”, terwijl wij een Europa willen waar de economie zich schikt naar democratisch vastgelegde wetten.

“Teveel betalen, dat wil toch niemand?” vertelt ons een spotje van SNSBank. Hoe zit het met te weinig betalen? Kan dat ook?

Het antwoord is volmondig ‘Ja’. We kunnen ook te weinig betalen waardoor datgene, waarvan we gebruik maken, het niet redt. Dat is zo ongeveer de toestand van de wereld en ook de toestand van ons land waar bij elke publieke ingreep nagenoeg alleen nog naar de betaalbaarheid gekeken wordt. Logisch? Lees dan vooral even verder!

“Belastingontwijking is uitgegroeid tot ‘een normaal onderdeel van zaken doen’ wereldwijd. Door het ontwijken van vennootschapsbelasting verliezen de Verenigde Staten van Amerika alleen al $ 135.000.000.000 aan belastinginkomsten per jaar. Door vergelijkbare trucs verliezen ontwikkelingslanden naar schatting $ 100.000.000.000 per jaar. Met dat geld kunnen de levens van miljoenen kinderen in die landen gered worden en kunnen 124.000.000 kinderen voor het eerst naar school” zegt belastingexpert Esmé Berkhout van Oxfam Novib. Met dat geld, dat de Amerikaanse schatkist misloopt, zou heel wat gedaan kunnen worden aan duurzame energie-opwekking, gezondheidszorg, infrastructuur, milieu, onderwijs, openbaar vervoer en wat al niet meer dat nu teveel bekostigd wordt door afdrachten van burgers aan inkomstenbelasting.

Zakken op ranglijsten van ‘beste’ economieën: ik verwacht niet dat D66, CDA, GL en VVD dat aandurven of dat sowieso willen.

Natuurlijk wordt ook Nederland door Amerikaanse bedrijven op grote schaal gebruikt om belastingen te ontwijken. Zo maken veel Amerikaanse bedrijven gebruik van een zogenoemde ‘CV/BV structuur’. Daarnaast worden achter gesloten deuren allerlei afspraken gemaakt met grootbedrijven, die het voor hen aantrekkelijk maken, fiscaal en anderzins, om zich hier te vestigen. En wij maar discussiëren over hoe we van alles betaalbaar moeten houden.

Aan dovemans oren* richt dezelfde Berkhout de boodschap: “De VS moeten samenwerken met regeringen over de hele wereld om de destructieve race naar de bodem om de tarieven op vennootschapsbelasting maar te blijven verlagen, te stoppen zodat ook grote bedrijven eerlijk belasting betalen.”
Hoezo ‘met regeringen’? Dat klinkt wereldvreemd of zo u wilt ‘idealistisch’. Want wanneer er al één land is dat de broodnodige aanpak van diefstal van gemeenschapsgelden, nog voordat het geld in de schatkist terecht komt, binnen en buiten de Europese Unie blokkeert is het Nederland met haar VVD-, PvdA-, CDA- en D66-bewindvoerders. De lieden die nu, met GL in plaats van PvdA, bezig zijn CETA en TiSA er doorheen te jassen. Ze vinden namelijk dat een nog gemakkelijker toegang tot de Europese handelsmarkten van deze mondiaal actieve Canadese en Amerikaanse belastingdieven, milieuvervuilers en uitbuiters de wereld van ons beter zal maken. En om een mij bevreemdende reden vinden deze politieke partijen het oké dat de financiële belangen van deze reuzen met CETA beschermd gaan worden tegen onze nationale overheden en die van andere Europese Unie-landen.

Ook idealiste en beleidsmedewerker ‘Eerlijke belastingen’ Maaike Vanmeerhaeghe zegt aan dovemans oren*: “Overheden moeten de fiscale concurrentiestrijd dringend stoppen. In plaats daarvan moeten ze samenwerken en multinationals verplichten hun eerlijke deel van de belastingen te betalen. Oxfam Novib roept de Europese landen op om een leidersrol op te nemen en op het internationale toneel te pleiten voor fiscale transparantie en harmonisatie.”

Nee, dan de realiteit. Merel van Vroonhoven, topvrouw en voorzitter van de Raad van Bestuur bij de Autoriteit Financiële Markten, toezichthouder op onze financiële wereld, bepleitte vandaag aan dovemans oren* een ‘hogere prioriteit op de publieke agenda’ voor het gebruik van data en de razendsnelle technologische ontwikkelingen in de financiële sector. Reden:
Het aantal ‘informele maatregelen’, zoals waarschuwingsbrieven of gesprekken, liep van 575 in 2015 op tot 650 in 2016,
het aantal ‘formele maatregelen’, zoals een last onder dwangsom of een openbare waarschuwing, verdubbelde van 52 tot 100 in dezelfde jaren en
het aantal boetes aan bedrijven liep in dezelfde jaren terug van 17 naar 15.
Dus… Wat was de kop boven het artikel waarin ik dit allemaal las?
Zie hieronder de laatstgenoemde bron voor het juiste antwoord.

Bronnen: “Top 50 Amerikaanse bedrijven stallen 1,6 biljoen dollar in belastingparadijzen” door Oxfam Novib via haar website op 11 april 2017, “Top 50 bedrijven VS stallen 1,6 biljoen dollar in belastingparadijzen” door de redactie van DeWereldMorgen via haar website op 12 april 2017 en “AFM legde vorig jaar minder boetes op” door de Algemene Persdienst Nederland via NU.nl op 13 april 2017.
_________________
* Waarom richtten zij hun boodschappen volgens mij aan dovemans oren?
B.V. Nederland is afgelopen jaar onder bezielende VVD- en PvdA-leiding met zeer goede cijfers geslaagd voor het examen om het grootbedrijven naar de zin te maken ten koste van burgers die hun bescherming door de overheid tegen grootbedrijven zagen afnemen, net als hun toegang tot de gezondheidszorg, hun inkomen, hun uitkeringen en hun werk. Ook al vervallen steeds meer Nederlandse huishoudens in armoede en worden er steeds meer mensen afhankelijk van voedselbanken. Op basis van de gemeten criteria is Nederland 1ste van Europa en 4de van de wereld geworden.
Indien het nieuwe kabinet grootbedrijven eerlijke vennootschapsbelastingen zou gaan rekenen en hun afdrachten dan ook nog gaat controleren – wat nu haast nooit gebeurd (je moet er iets voor laten om zo hoog te eindigen) – zou de B.V. Nederland wel eens kunnen zakken op de ranglijsten van ‘beste economieën’. Ik verwacht niet dat D66, CDA, GL en VVD dat aandurven of dat sowieso willen. Wellicht zal het GL ‘een brug te ver’ zijn, waarna CU haar plaats inneemt. Dan is het allemaal zo voor de bakker en kan de weg naar het putje voortgezet worden. Het volk, onwetend over het feit dat zij het leeuwendeel van de belastinginkomsten voor de staat via inkomstenbelastingen aan het verzamelen is, mort niet, dus wat zou het? Vandaar dus dat deze idealistische Esmé Berkhout, Maaike Vanmeerhaeghe en Merel van Vroonhoven hun boodschappen volgens mij aan dovemans oren richtten.