Toen Charles Darwin (1809–1882) in 1859 zijn ideeën ontvouwde over de herkomst en verwantschap tussen al wat leeft, bleek er onverwacht veel belangstelling voor zijn evolutietheorie. Tien jaar later werd door Johann Friedrich Miescher (1844-1895) DNA in de cellen van al wat leeft ontdekt. Inzichten, die daaruit voortkwamen, bevestigden het gedachtegoed van Darwin en scherpten Darwin’s evolutietheorie aan. En DNA  bepaalt niet alleen onze persoonlijke eigenschappen, maar via DNA kunnen we inmiddels ook nagaan in hoeverre we voorouders hebben die tot dezelfde soort als wij behoren. Zo is inmiddels algemeen bekend dat Homo sapiens, waar wij in de biologie toe behoren, zich ook met neanderthalers en denisovamensen heeft voortgeplant. Homo sapiens ontstond ongeveer 300.000 jaar geleden in Afrika. De mensensoort neanderthaler leefde op het grondgebied van het huidige Europa en delen van Azië van omstreeks 400.000 tot circa 40.000 v.Chr. en is gedurende een periode van honderdduizenden jaren geleidelijk geëvolueerd vanuit de mensensoort Homo heidelbergensis. De denisovamens heeft zich circa 200.000 jaar geleden afgesplitst van de voorouders van de moderne mens en de neanderthaler, en zich verspreid over Zuidoost-Azië. Waarschijnlijk kwam het ca. 30.000 jaar geleden in Zuidoost-Azië weer tot een vermenging van beide soorten.

Volgens recent onderzoek blijken nog minstens twee andere mensachtigen hun sporen te hebben nagelaten in ons hedendaags DNA. Een eerste verwante voorouder zou met de Homo sapiens in contact zijn gekomen voor de migratie uit Afrika, zo’n 50.000 jaar geleden. De sporen van deze ontmoeting zijn terug te vinden in hedendaags genetisch materiaal van mensen uit zowel Afrika als daarbuiten, iets wat niet het geval is voor neanderthalers of denisovamensen. Wel gaat het om een menssoort die zich ongeveer op eenzelfde moment van onze evolutionaire stamboom afsplitste als deze twee gekende verwanten, namelijk zo’n 800.000 jaar geleden. Het DNA van de andere onbekende menssoort – in het onderzoek als ‘super-archaïsch’ bestempeld –  kwam via de denisovamens onze genoom binnen. Het gaat om een soort mensachtige ontstaan uit een genetische lijn 1,8 miljoen jaar geleden. Die zou zich 200.000 jaar geleden ergens in het huidige Azië of Europa met denisovamensen hebben voortgeplant. Die laatste bracht op zijn beurt een heel kleine fractie van dit super-archaïsch DNA bij de moderne mens binnen.

Zo blijkt de menselijke evolutionaire geschiedenis steeds minder een stamboom, maar gaat het eerder om een web met complexe verbindingen.

Meer lezen kan hier.

Wie het heeft over een ‘fiscaal paradijs’, denkt aan exotische oorden als de Bahama’s, Bermuda of de Kaaimaneilanden, maar ook EU-lidstaten België en Nederland zijn voor multinationals belastingparadijzen. Dat komt door de enorme mazen in hun wetgeving omtrent de vennootschapsbelastingen.

Hoe werkt dat: een multinational schrijft mee aan (voorbereidende) wetgeving conform de richtlijnen van het OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) om belastingontwijking tegen te gaan. Regeringen implementeren die wetgeving in hun fiscaal systeem. Daaruit blijkt dan vervolgens al jaren dat bijvoorbeeld het Brits-Nederlandse Shell in België en Nederland nagenoeg geen winst maakt, omdat de ‘kosten’ daar hoger zijn dan de ‘opbrengsten’. Maar in de Bahama’s, waar geen winstbelasting wordt geheven, weten 37 Shell-medewerkers tussen 2018 en 2023 een winst van $ 6,2 miljard te genereren. De feitelijke – maar boekhoudkundig weggewerkte – winst van Shell in Nederland wordt dan ook geschat op € 1.1 miljard. En dat gaat nog alleen over de multinational Shell; volgens Deepseek zijn in Nederland 20.200 buitenlandse multinationals actief en 11.300 Nederlandse, en Nederland is niet alleen voor Shell fiscaal zeer tolerant.

Echter, het probleem is niet dat multinationals als Shell de OESO-regels weet te omzeilen. De fundamentele kwestie zijn de regels zelf die dit toelaten. Het doel van een multinational is om winst te maximaliseren en dat een dochteronderneming (zoals die van Shell op de Bahama’s) uitsluitend worden opgericht om belastingen legaal te ontwijken. Het veronachtzame doel van onze regering is eerlijk en naar redelijkheid belasting te heffen om het binnen geharkte gemeenschapsgeld aan nutsvoorzieningen te kunnen besteden. Nu is juist dáár altijd te weinig geld voor, waardoor we al decennia te maken hebben met sociale inleveringen voor de gewone huishoudens (huishoudens waarbij inkomen uit arbeid geworven wordt). In de volksmond heten deze sociale inleveringen ‘hervormingen’.

De huidige Nederlandse regering onder leiding van liberaal Rob Jetten (D66) is – net als de Belgische federale regering met rechtsliberalen (NVA en MR), christen-democraten (CD&V en Les Engagés) en de Vlaamse sociaal-democraten (Vooruit) – niet van plan om deze regels aan te passen. Erger nog, zij verdedigen het huidige systeem van vennootschapsbelastingen. Dat een Nederlandse minderheidscoalitie van centrumliberalen (D66), rechtsliberalen (VVD) en conservatieve christen-democraten (CDA) deze wantoestand blijft tolereren, valt ideologisch nog te vatten, maar ook vorige coalities met de sociaal-democratische PvdA als coalitiepartner hebben dit nooit aangepakt. Jeroen Dijsselbloem was als laatste PvdA-minister van financiën (2012-2017) net als de conservatieven en liberalen een openlijk voorstander van deze wanpraktijk. Zo moeten we ons afvragen wat nog sociaal-democratisch is aan de PvdA en Vooruit.

Met unitaire belastingheffing zouden de betrokken landen eindelijk hun eerlijke deel van de belasting kunnen krijgen. SOMO, de Nederlandse Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen, die 200.000 vertrouwelijke documenten van oliegigant Shell heeft geanalyseerd en daarover heeft gerapporteerd, schrijft dat de OESO-regels nu niet meer zijn dan een rookgordijn en besluit: “Het enige wat nu nog nodig is, is politieke wil”. Daar is voorlopig met de huidige regeringen geen sprake van. Dit systeem dat grote bedrijven toelaat massaal belastingen te ontwijken, is niet het gevolg van een of andere economische logica. Het is een ideologische keuze. Wanneer er politieke wil zou bestaan om deze praktijk aan te pakken, is een handleiding reeds voorhanden. Er bestaat immers al een internationaal kader dat kan worden overgenomen: de ‘UN Framework Convention on International Tax Cooperation van 2024’.

Het oorspronkelijke artikel lezen kan hier.