Financiële wereld is gevaar voor democratieën

Mensen kunnen veel ontberingen aan wanneer ze geloven dat het leven van hun kinderen beter zal zijn dan dat van hen”, schreef Susan Strange, een inmiddels overleden Brits hoogleraar internationale politieke economie aan de Londen School of Economics, maar “ongelijkheid wordt ondraaglijk wanneer men meent dat het erger wordt”. Als we het ‘casino niet afkoelen’, schreef ze in “Casino Capitalism” (1986), en doormodderen op het ingeslagen pad zullen de politieke consequenties nog groter zijn dan de economische. “Men zal zich of helemaal afkeren van politiek in elke vorm (…) of men zal een politieke demagoog, een kwakzalver volgen. (…) In de eerste optie wordt de overheid onstabiel en zwak, in de tweede gewelddadig, corrupt en onderdrukkend.

Dit las ik zojuist in de laatste Groene Amsterdammer, die op de dag van de aanval op het Capitool gedrukt werd. Ik herhaal: Als we het ‘casino niet afkoelen’, doormodderen > politieke consequenties groter dan de economische: men zal zich afkeren van politiek > onstabiele, zwakke overheid, of men zal een politieke demagoog, een kwakzalver volgen > corrupte, gewelddadige en onderdrukkende overheid, en dat maakte zij in 1986 op uit haar onderzoek als eerste hoogleraar internationale politieke economie aan de London School of Economics.

Strange werd niet door economen tevreden gesteld. Ze geloofde hun modellen en theorieën niet. Heel haar wetenschappelijke carière maakte zij zich zorgen over het feit dat de markt over het hoofd van de landen heen groeide en dat nationale overheden niet in staat bleken internationale instituties op te bouwen, die sterk genoeg waren om de financiële sector te beteugelen. Dit onvermogen doopte ze tot het ‘Westfailure’; verwijzend naar het verdrag van Westfalen waar de soevereiniteit van landen voor het eerst op papier werd gezet.

Een machtige financiële sector parasiteert op de samenleving: drukt de lonen aan de top omhoog en minimaliseert de inkomens aan de onderkant, waardoor het de sociale ongelijkheid vergroot. Dat resulteert in een vliegwiel dat steeds grotere ongelijkheid, onvrede en perspectiefloosheid voor massa’s mensen genereert.

Er is volgens Andrew Baker, huidig hoogleraar internationale politieke economie aan de Universiteit van Sheffield, die het werk van Strange gebruikt ter introductie van studenten in zijn vakgebied, een directe link waardoor nadien de Brexit, Boris Johnson en Donald Trump opkwamen precies in die landen, die de grootste financiële sector van de wereld hebben. Johnson kreeg de sympathie van de werklozen rondom de Red Wall en Trump die van de werklozen in de Rust Belt. Baker vreest al een tijd voor de democratieën in Engeland en de VS, want als je concludeert dat ‘het probleem is opgelost omdat de crisis is overleefd’, dan zie je de politieke implicaties over het hoofd; daarvoor waarschuwde Susan Strange ons al meer dan 30 jaar geleden.

Is dat nu niet actueel, dat de Groene dit schreef toen ze nog niet wist van de aanval op het Capitool? Dàt is nu waarom het mijn lijfblad is, sinds alle Nederlandse kranten bij mij wegens hun oppervlakkigheid hadden afgedaan.

En wat de inhoud betreft: hoe staat het in Nederland met bestrijding van de toenemende ongelijkheid? Welke politieke partij ageert met plannen om de almaar toenemende economische ongelijkheid te keren? Om de macht van grootbanken en multinationals te beteugelen? Al is het maar straks in de verkiezingsprogramma’s, die achteraf steeds vol loos blijkende beloften staan. Ik ben benieuwd.

Bron: “Meer dan vraag en aanbod; een profiel van Susan Strange” door Diederik Baazil in DeGroene Amsterdammer op 6 januari 2021.

De steeds welig tierender ziekte in wat het vrije westen genoemd wordt (zo vrij is dat niet)

Tijdens de bestorming van het Capitool in Washington DC afgelopen woensdag liet president-elect Joe Biden vallen: “This is not who we are”. Maar is dat waar? Het is al te gemakkelijk om dit alleen maar extreem-rechts fascisme/trumpisme/racisme te noemen. Dat is het vast en zeker, maar er is meer aan de hand.

Deze maatschappij is ernstig ziek (zieker dan de onze, maar we lopen van oudsher wat achter op de Verenigde Staten van Amerika). Wat we op 6 januari jl. zagen gebeuren, was de witte onderklasse in verzet. Dat is een deel van de Amerikaanse samenleving dat al 40 jaar zijn levensstandaard ziet afnemen. De onderliggende oorzaken van hun diepe onvrede zijn sociaal-economisch: dalende koopkracht, onbetaalbare hypotheken, steeds duurdere geneeskundige zorgen. Na de naoorlogse bloeiperiode tot ongeveer 1975 werden ondermeer alle studiebeurzen voor gewone gezinnen afgeschaft en werden cursus- en inschrijvingsgeld aan universiteiten voor hen onbetaalbaar duur. Banen in de productieve economie – grotendeels voor witte werknemers – zijn sinds het vrijhandelsakkoord NAFTA met Canada en Mexico in 1994, onder democraat Bill Clinton, stelselmatig verdwenen. Hele dorpen en steden zijn verarmd. De openbare infrastructuur ligt er verwaarloosd bij. Op het uitgestrekte Amerikaanse platteland kun je je in een ontwikkelingsland wanen.

Het afvalproduct van 350 jaar Amerikaanse geschiedenis

Deze arbeiders overleven dag in dag uit met ‘bullshit jobs’, zoals de antropoloog David Graeber ze noemde: slechte arbeidsomstandigheden, lage lonen, zonder waardering en zonder werkzekerheid. Zo ongeveer als ik dat een half jaar meemaakte bij een van de 2 distributiecentra van de HEMA in Utrecht. Zij staan sociaal even laag als de miljoenen illegale migranten uit Mexico en het Zuiden; alleen hun status als burger hebben ze op deze andere onderklasse voor.

Ja, deze mensen zijn racistisch èn wit. Dat waren ze echter ook toen de Rainbow Coalition van Jesse Jackson even kans maakte op de democratische nominatie in 1988. Die nominatie ging uiteindelijk naar de makke Michael Dukakis, die grandioos verloor van George Bush senior, vice-president onder Ronald Reagan. Ik wil er maar mee zeggen dat Bernie Sanders niet de eerste invloedrijke Amerikaanse politicus was met een sociaal-democratisch profiel, die het neoliberale democratisch establishment even in verwarring bracht.

Ondertussen stijgt het vermogen van de grote bedrijven en de rijke toplaag tot ongeziene hoogten. Tijdens de covid-19-pandemie is het fortuin van de 1 procent weer sneller gestegen dan voorheen.

Alle retoriek ten spijt werd het neoliberale beleid sinds republikeins president Ronald Reagan (1981-1989) onverminderd voortgezet door alle democratische en republikeinse presidenten na hem. Sociale bescherming in de VS is naar Europese normen nooit heel goed geweest, maar wat gewone Amerikanen nu meemaken is ongezien. De enige groei-industrie met nieuwe werk komt sinds president Clinton van de privé-gevangenissector. Het is voor veel landelijke dorpen zelfs de enige werkgever.

Deze mensen kun je zien als ‘het afvalproduct van 350 jaar Amerikaanse geschiedenis’, die begon met genocide op de inheemse volkeren, vervolgens een economie bouwde op gruwelijke sociale uitbuiting in de fabrieken in het Noorden en op slavernij in het Zuiden.

Waar in Europa de arbeiders streden voor sociale rechten, liet men deze bevolkingsgroep generatie na generatie migreren naar het ‘onontgonnen’ westen, waar ze de illusie konden koesteren geen baas boven zich te hebben, ongestraft ‘indianen’ mochten uitmoorden en zwarten lynchen. De oligarchen keken er glimlachend op toe, terwijl deze mensen voor hen het pad effenden. Hun racisme is bovendien geënt op een onderwijssysteem dat onvoorstelbaar slecht is. En hun algemene ontwikkeling doen ze op door naar zenders te kijken en luisteren, die continu ophitsende ‘alternatieve feiten’ vertellen; een term waarmee hun nog-huidige president zijn leugens 4 lange jaren bestempelde.

Het zijn de omstandigheden, die ons meedogenlozer of juist meelevender maken

Politieke analisten begaan jaar in jaar uit de fout op zoek te gaan naar een logische lijn in het gedachtengoed van deze mensen. Die is er niet. Deze mensen hebben het vermogen verloren om complexe informatie te verwerken, om kritisch na te denken en om logisch te denken. Misschien is de enige studie, die hierover de vinger op de wond legt, die van sociologe Arlie Russell Hochschild in haar boek “Strangers in their Own Land” (2016). Een boek dat het resultaat was van 5 jaar wonen tussen deze mensen, nog voor Trump presidentskandidaat was.

Hoe verschillend de cultuurhistorische context ook is tussen de VS en Westelijk Europa, toch meen ik veel dingen te herkennen. Er is ook hier geen enkele politieke partij die het neoliberalisme in de kern afwijst. Steeds meer mensen leven ook hier in een culturele en sociale informatiebubbel, waarin ze hun vervreemding van andersdenkende landgenoten door politici in de Tweede Kamer bevestigd zien, verdiepen en versterken. Deze mensen zijn als de relschoppers van het Belgische Ninove na de gemeenteraadsverkiezingen. In Frankrijk zouden deze betogers deelnemen aan de protesten van de ‘gilets jaunes’. Die beweging is diverser, maar zij zouden er wel hun plaats in hebben. In Duitsland zouden ze zich thuis voelen bij de Alternative für Deutschland en in Nederland bij Forum voor Democratie en de Partij voor de Vrijheid.

Ga er wat mij betreft maar vanuit dat wat afgelopen woensdag 6 januari in Washington DC gebeurde niet eenmalig is. Hier gaat de hele geschiedenis van een land aan vooraf en dat land is pathologisch ziek aan moordend kapitalisme, seksisme en racisme.

En wij hier in Europa kunnen er wel “Ach en wee” over roepen, maar ook onze politici heeft het de afgelopen 4 jaar aan lef ontbroken om de vriendschapsbanden met de VS op het spel te zetten door afstand te nemen van president Trump en daar consequenties aan te verbinden. Alsof Trump een storm in een glas water zou zijn. Economie en handel gaan voor ethische politiek bedrijven en voor de handhaving van grondwettelijke vastgelegde mensenrechten. Zelfs voor de opwarming van de aarde. Dat zien we ook aan onze omgang met bijstandgerechtigden, onze opstelling in de gevolgen van de covid-19-pandemie binnen de EU, onze migratiepolitiek, hoe we omgegaan zijn met de Griekse schuldenkwestie en de kinderopvang-toeslagaffaire. Dit zijn volgens mij slechts de zichtbare toppen van ijsbergen; dat massa’s mensen zich ook hier door de politiek in de steek gelaten voelen, wordt naar mijn mening ook in onze samenleving veel breder ervaren. Daarom wijst ook bij ons de tendens al jaren op een ontwikkeling in dezelfde richting als wat woensdag in de VS gebeurde.

Daarenboven, nadat straks CETA, TISA en TTIP te zijner tijd geratificeerd gaan worden, soortgelijke verdragen als NAFTA -als we dat niet weten te voorkomen – gebeurt hier na wat decennia precies hetzelfde. Nou ja, dat vermoed ik, omdat ik denk dat er op de keper beschouwd weinig verschil is tussen hen en ons; als mensheid hebben we heel veel onderling gemeenschappelijke eigenschappen: het zijn de omstandigheden, die ons meedogenlozer of juist meelevender maken.

Bron: “Hier ging 350 jaar Amerikaanse geschiedenis aan vooraf” door Lode Vanoost via DeWereldMorgen op 7 januari 2021.

Zal Assange echt niet uitgeleverd worden?

Het is – anders dan we overal lezen – nog te vroeg om vast te stellen dat Julian Assange niet door Groot-Brittannië zal worden uitgeleverd aan de Verenigde Staten van Amerika. Zetelend Brits rechter Vanessa Baraitser heeft zich voor haar vonnis op slechts één argument gebaseerd: de mentale gezondheid van Assange is van dien aard dat een uitlevering een gevaar voor zijn leven betekent. Zij erkende daarnaast alle argumenten van de om uitlevering vragende advocaten als geldig voor een uitwijzing. Al doende valt hààr in de toekomst geen historisch verwijt te maken van een politiek gemotiveerd vonnis waarin de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting geofferd werden, maar houdt zij de mogelijkheid wagenwijd open dat een uitlevering in hoger beroep alsnog doorgaat.

Assange beging de ‘fout’ om onze oorlogsmisdaden aan te klagen; niet die van de door ons verkozen vijanden. In november 2010 zette Interpol Assange daarom op de lijst van gezochte misdadigers.

Amnesty International vat deze zaak als volgt samen: “Wij verwelkomen het feit dat Julian Assange niet naar de VS zal gezonden worden en dat de rechtbank erkende dat hij omwille van gezondheidsredenen een risico zou lopen op slechte behandeling in een VS-gevangenis. Maar de aanklachten tegen hem zouden eerst en vooral nooit hebben mogen bestaan. Deze aanklachten waren politiek gemotiveerd en de Britse regering zou nooit zo bereidwillig hebben mogen meewerken aan deze onverbiddelijke achtervolging van Assange door de VS (…) Het feit dat het vonnis correct is en Assange redt van uitlevering, spreekt Groot-Brittannië niet vrij van haar medewerking aan dit politiek gemotiveerde proces ten bate van de VS, waarmee de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting werd gevonnist. Zo werd een vreselijk precedent geschapen waar de VS voor verantwoordelijk is en waar de Britse regering medeplichtig aan is.

Deze samenvatting van Amnesty International is volgens mij gebaseerd op onomstotelijke feiten, die anders zijn dan wat de mainstreammedia sedert zijn verblijf in de ambassade van Ecuador bij herhaling aan ‘alternatieve feiten’ de wereld instuurde. Echter, herhaling van halve waarheden en leugens veranderen de historische werkelijkheid niet. Wie benieuwd is naar die historische feiten, adviseer ik het artikel te lezen dat hier als eerste bron genoemd wordt.

Bronnen: “Media volharden in karaktermoord Assange, uitlevering aan VS blijft zo reële mogelijkheid” door Lode Vanoost via DeWereldMorgen en “Julian Assange” via WikipediA; beide op 4 januari 2021.

Hier is een link naar bovengenoemd artikel (tevens de hoofdbron) met weerleggingen van wat in mainstreammedia bij herhaling is beweerd.

Lijstje stand van vaccin-erende zaken

In het Verenigd Koninkrijk startte de vaccinatie tegen covid-19 het eerst. Dat was op 8 december jl., bijna 2 weken voordat het vaccin door de Europese Unie goedgekeurd zou worden. Daarbij werd het vaccin gebruikt dat door Pfizer en BioNtech ontwikkeld was. Op 1 januari waren daar 1.000.000 mensen voor de eerste keer gevaccineerd; 1,7% van de bevolking. In Groot-Brittanië is het plan vanaf 4 januari ook te vaccineren met het vaccin dat door AstraZeneca en de universiteit van Oxford is ontwikkeld, waardoor de vaccinatiesnelheid naar verwachting nog eens zal toenemen.

Op 3 januari zijn 1.100.000 mensen in Israël gevaccineerd met de eerste dosis van Pfizer; 12% van de bevolking.

De Europese Unie keurde het Pfizer-vaccin op 21 december goed. Op 26 december ontvingen de lidstaten al naar gelang de grootte van hun populatie vaccins.

Op 2 januari had Denemarken 45.800 mensen gevaccineerd; 0,78% van de bevolking.

Op 1 januari waren in Duitsland 188.500 mensen gevaccineerd met de eerste dosis van Pfizer; 0,2% van de bevolking,

Kroatië 770.000 mensen; 0,19% van de bevolking,

Portugal 16.500 mensen; 0,16% van de bevolking,

Italië 79.000 mensen; 0,13% van de bevolking,

Polen 50.000 mensen; 0,13% van de bevolking,

Oostenrijk 6.000 mensen; 0,07% van de bevolking

Bulgarije 4.739 mensen; 0,07% van de bevolking,

Roemenië 13.200 mensen; 0,07% van de bevoking,

Estland 2.500 mensen; 0,2% van de bevolking,

Griekenland 3.000 mensen; 0,03% van de bevolking,

Finland 1.767 mensen; 0,03% van de bevolking,

Frankrijk 352 mensen in een bevolking van 67.000.000 mensen

en tenslotte Nederland, dat het vaccineren over 4 dagen start op 8 januari a.s. en waar gisteren door de verantwoordelijk minister besloten is ‘een kleine zijstap te maken’ bij het vaccineren door ziekenhuispersoneel ook als eerste groep te vaccineren en waar vandaag na overleg besloten is huisartsen ook tot de eerste groep toe te laten, en waar naar verluid in 22 van de 25 GGD-regio’s eerder begonnen zal worden met vaccineren.

Bronnen: “Coronavirus: Which European country is fastest at rolling out the vaccine?” door Alice Tidey via Euronews op 3 januari 2020, “GGD begint in 22 regio’s eerder met vaccineren” via het coronablog van NOS en “Huisartsenvereniging: ook huisartsen worden met voorrang gevaccineerd” via NOS, beide op 3 januari 2020 en “De Jonge: we maken kleine zijstap op de vaccinatieroute” door de politiek redactie van NOS op 2 januari 2020.

Ook het anti-terrorisme-haakje zit aan de binnenkant

De wreedheden in Jemen zijn misschien wel het ergste wat op het ogenblik in de wereld aan het gebeuren is, maar ons sociaal bewustzijn maalt er niet om. Wanneer de media hun werk zouden doen, zou dat anders zijn. Dan zou de toestand in Jemen dagelijks prominent vooraan en in het centrum van onze aandacht staan. Australië, Canada, Frankrijk, Groot-Brittannië, Saoedi-Arabië, de Verenigde Staten van Amerika en alle andere naties, die de verschrikkelijke massale wreedheden in Jemen mogelijk maken, zijn de medeplichtigen van al dat lijden in Jemen en – jammer maar helaas – wij zijn hun handlangers. We vernemen hier niets van, omdat dit hechte wereldwijde Westerse militaire verbond een terroristische organisatie is, zoals de wereld nooit eerder gekend heeft en waarvoor onder de bevolking absoluut geen draagvlak is.

Er is een gemakkelijke manier om het terrorisme te stoppen: stop ermee.

Een conservatieve berekening van de Verenigde Naties stelt dat in de oorlog tussen de Houthi’s en de door de VS gesteunde coalitie onder leiding van de Saoedi-Arabië ongeveer 233.000 Jemenieten gedood werden. Het grootste deel hiervan is te wijten aan ‘indirecte oorzaken’, zoals honger en ziektes. VN-secretaris-generaal Antonio Guterres noemt dit de “ergste hongersnood die de wereld in tientallen jaren gekend heeft”. Die hongersnood in Jemen is geen natuurramp, maar een geweldsmiddel. Bewuste blokkades, die door de Saoedi-coalitie opgeworpen worden om te voorkomen dat hulpmiddelen de slachtoffers onder de burgerbevolking bereiken, gecombineerd met luchtaanvallen op boerderijen, centra voor de behandeling van cholera, markten, vissersboten en voedselopslagplaatsen. Daarmee wordt beoogd gebieden in Jemen, die onder Houthi-controle staan, zodanig te verzwakken dat de Houthi’s er aan ten onder gaan.

Met andere woorden: de VS en zijn bondgenoten helpen Saoedi-Arabië om bewust en massaal kinderen en volwassen burgers te doden en uit te hongeren met politieke doeleinden, te weten om in Jemen de heerschappij van Washington te garanderen. Volgens Wikipedia is dat niets anders dan terrorisme: ‘Terrorisme (van het Latijnse terror, paniek) is het zonder wettige grond plegen van ernstig geweld, of ernstige dreiging daarmee, met een politiek of religieus doel. In de meeste opvattingen over wat terrorisme is, moet het om illegaal geweld gaan, doorgaans gekoppeld aan burgers als slachtoffers.’

De inmiddels 92-jarige Amerikaans filosoof, mediacriticus, politiek activist en taalkundige Noam Chomsky, die ik hier vaker citeer, zei eens: “Er is een gemakkelijke manier om het terrorisme te stoppen: stop ermee.” Op de misdaden, die in onze naam worden begaan, hebben we de grootste invloed. Overigens lijkt mij zonder die eerste stap onze morele verontwaardiging over de misdaden van anderen (waar ook ter wereld) ongeloofwaardig en schijnheilig.

Ergo, help mensen zich te realiseren dat hun perceptie van de werkelijkheid voortdurend door de machthebbers van deze wereld vervormd en verwrongen wordt. Ontmasker het blinde vertrouwen van mensen in de mainstream-media, die weigeren ons inzicht te geven van wat de machtigen op aarde aan te wrijven is. Verzet je tegen elk imperialisme, ook dat van de VS. Voer druk uit op de toekomstige Amerikaanse president Joe Biden om de belofte van zijn campagne over het beëindigen van deze oorlog in Jemen, die begon tijdens de regering Obama-Biden, waar te maken.

Bronnen:“Wij zijn de terroristen” door Caitlin Johnstone via DeWereldMorgen en trefwoord “Terrorisme” op Wikipedia; beide op 21 december 2020.

“Ongekend onrecht”

Zo’n kinderopvangtoeslag-affaire is bij golven groot nieuws. Zo groot dat er soms op één dag verschillende nieuws-items over gemaakt en aan ons voorgeschoteld worden. Echter, vandaag – na één dag – hebben al die items alweer plaats gemaakt voor andere onderhoudende onderwerpen*. Alsof de kous af is wanneer de regering zich – eindelijk en voor de zoveelste keer – bij monde van de premier voorneemt om de kafkaiaans behandelde ouders te compenseren. Echter, wat ik in al die nieuwsberichten mis, is een antwoord op mijn vraag of deze affaire niet het topje van een ijsberg is; en wat zegt het gebeurde over het mensbeeld van onze politieke machtshebbers? En wat zegt het doorschuiven van verantwoordelijkheden naar het bordje van een ander over de vakbekwaamheid van de hotemetoot in kwestie?

Wat mij in alle berichten over deze affaire stoort, is dat gesuggereerd wordt dat dit een incident is. Zo kunnen we ook de problemen voor mensen met een exotische achternaam, om in onze samenleving een bij hun talenten passende plek te verwerven, ‘iets incidenteels’ noemen. Net als de achterdochtige behandeling van asielzoekers door onze Immigratie- en Naturalisatiedienst, of de tijd van behandelaars, die zij moeten stoppen in verantwoording in plaats van behandeling, of de verhoging van het laagste BTW-tarief; zijn dit allemaal incidenten? Is de denigrerende behandeling van mensen met een bijstandsuitkering door ons Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen ook een incident? En de verlaging van belasting op dividend, de schopstoel waar flexwerkers en zelfstandigen zonder personeel op zitten, het racisme van handhavers waaronder onze politie, het steunen van semi-overheidsorganisaties als musea, onderwijsinstellingen, verpleeghuizen, ziekenhuizen, zorg- en welzijninstellingen op onbezoldigd personeel, het tekort aan politie-agenten, het gebrek aan ministeriële regie tijdens heel de corona-pandemie, het bestaansrecht van voedselbanken in zo’n rijk land als het onze, de regeling dat er – zelfs voor chronische patiënten – financiële drempels opgeworpen worden om van de zorg gebruik te maken, het door corona-slachtoffers zichtbaar gemaakte tekort aan ziekenhuisbedden, en dat we in december moeten gokken voor welke zorg we ons het jaar daarop verzekeren? Volgens mij gaat het hier stuk voor stuk over zaken met soms “ongekend onrecht” tot gevolg, om maar een zinsnede uit het eindrapport, waarin de kinderopvangtoeslag-affaire behandeld wordt, aan te halen. Maar zijn dat stuk voor stuk incidenten? Omdat ik deze onvolledige opsomming zo uit mijn mouw schud, geloof daar niets van!

In 1990 zei onze toenmalige minister-president dat Nederland ziek is. Wat mankeert onze volksvertegenwoordiging sindsdien om ons al zulk ongekend onrecht aan te doen?

En dan heb ik het nog niet eens over het ongekende onrecht dat onze Tweede Kamer en met instemming van ons kabinet de Europese Unie mensen in het buitenland structureel aandoet of, omwille van eigenbelang, negeert. Net zo min heb ik het over het nalaten van onze volksvertegenwoordigers een passend antwoord te geven op het gestelde in “De grenzen aan de groei” (1972; “The Limits to growth: a global challenge”) van de Club van Rome gedurende de afgelopen 48 jaar.

En wat is er mis met al die mensen, die doodleuk keer op keer op de mensen stemmen, die al dat ongekend onrecht op hun geweten hebben? Ik weet het werkelijk niet.

* Later op de dag werd er toch nog een berichtje over de kinderopvangtoeslag-affaire geplaatst: het zou te vroeg zijn om over aftreden te praten (want de verantwoordelijken hadden de strekking van het eindrapport natuurlijk niet zien aankomen).

Een poging de wereld waarin wij leven te doorgronden

Proberen de wereld op een politieke manier te begrijpen kan lastig zijn. Ik doe dat door te proberen de rol van de staat in zijn kapitalistische context te begrijpen. De staat is er vast niet in de eerste plaats om democratische rechten en waarden in stand te houden, of om de stem van haar burgers te vertegenwoordigen; zij is in ‘de strijd van allen tegen iedereen’ een instrument dat de concentratie van macht en rijkdom in handen van slechts enkelen afdwingt. Zo was het en zo is het nog altijd; helaas ook in onze Westerse democratieën.

Er was een tijd waarin koningen de klasse van de kerkelijke clerus prezen, omdat ze de bevolking er toe aanzette passief haar uitbuiting te accepteren via de doctrine van het goddelijke recht. De hedendaagse ‘mainstream’ media hanteren exact hetzelfde principe. Ze bestaan om ons ervan te overtuigen dat de accumulatie van immer groeiende rijkdom door een kleine elite, externe kosten die de planeet verwoesten, kapitalisme, postkapitalisme en het winstmotief niet meer zijn dan een natuurlijke gang van zaken, en dat onze samenleving het best denkbare maatschappelijke (lees ‘economische’) systeem is.

De meesten onder ons zijn inmiddels zo door de media geïndoctrineerd dat zij zich nauwelijks een functionerende wereld zonder kapitalisme kunnen voorstellen. In de afwezigheid van kapitalisme zijn hun gedachten ingesteld om meteen aan een soort Chinese of Sovjet-achtige maatschappij te denken. Een samenleving met controle, dwang, lange wachtrijen voor de verdeling van brood, of zelfs te denken dat ons niets anders rest dan een evolutionaire terugval waarbij we weer in grotten wonen. Die gedachten verlammen hen, waardoor ze niet in staat zijn te bedenken wat er eventueel inherent onduurzaam of verkeerd is aan de manier waarop we momenteel leven; om in te zien naar welke suïcidale toekomst we op weg zijn.

Oorlog is de ultieme industrie om economische groei teweeg te brengen

Oorlog is de ultieme industrie om economische groei teweeg te brengen. Die hobby wordt echter ingeperkt door het vermogen van burgers om hen ervan over nieuwe dreigingen en vijanden te overtuigen. Oorlogen bieden – openlijk of verborgen – de kans om zwakkere en zich verzettende maatschappijen, zoals Irak, Jemen, Libië en Syrië te hervormen. Daarbij neemt het bereik van de bedrijfselite toe, worden grondstoffen in beslag genomen en worden ‘economische markten’ uitgebreid. Oorlog en plunderingen – zelfs als ze verhuld worden als brenger van democratische waarden, ‘verdediging’ of in de naam van een of andere ‘vrede’ – blijven telkens de kern van Westerse missies. Tegelijk heeft het Westen meer bedreigende, grotere en meer permanente vijanden nodig dan Irak en Syrië. Gelukkig is de vage term ‘terrorisme’ daarbij een handig hulpmiddel, aangezien ‘terrorisme’ precies de voorspelbare reactie op de Westerse oorlogsmachine is: hoe meer bruine mensen het Westen vermoordt, hoe meer bruine mensen door Westerse landen legitiem kunnen worden gedood aangezien ze zich achter ‘Terrorisme tegen het Westen’ scharen.

Trumps amateuristische isolationisme, waarmee hij de elite geen goede dienst bewees, verbleekte het voorbije decennium in vergelijking met 2 veel grotere dreigingen voor de oorlogsmachine. Ten eerste was er het gevaar van informatielekken – in onze digitale, onderling verbonden wereld – die dreigden het masker van de Amerikaanse democratie, het masker van Amerika als ‘baken van hoop’, weg te rukken en zo de onderliggende, wansmakelijke realiteit bloot te leggen. Julian Assange en zijn WikiLeaks, dat juist die realiteit bloot legde, vormden dat gevaar. De mainstream media hebben hun werk om Assange’s imago te beschadigen met succes serieus opgevat en er verder zoveel mogelijk het zwijgen toe gedaan. Voor zover ik weet, gaven alleen DeWereldMorgen, InterPressService en WorldSocialistWebSite onderbouwde kritiek op zijn aanklachten en procesgang.

Hun verborgen agenda van een Europese exit was bedoeld om Groot-Brittannië verder te integreren in de Amerikaanse imperialistische oorlogsmachine

Met de benoeming van Jeremy Corbyn tot leider van de Britse Labour Party deed zich het afgelopen decennium een minstens even serieuze dreiging voor de oorlogsindustrie voor. Hij vertegenwoordigde een net zo uitzonderlijk probleem als Assange. Voordat Corbyn ten tonele kwam had Labour nog nooit de dominante positie van het militair-industriële complex in Groot-Brittannië uitgedaagd (ook al werd de oorlogssteun in de jaren 60 en 70 enigszins afgezwakt door het toenmalige sociaal-democratisch beleid). Corbyn was een van de oprichters van de ‘Stop the War-coalitie’, die opkwam als reactie op de ‘War on terror’. Hij eiste expliciet een einde aan Israëls rol als prominente speler in de imperialistische oorlogsindustrie. Corbyn ondervond tegenstand binnen zijn eigen partij en werd beschuldigd van het ondermijnen van de ‘nationale veiligheid’. Toch bleef hij strijden voor een openbaar debat over de afschrikking, die het defensie-establishment claimde als voorwendsel voor het programma van de Trident-kernonderzeeërs die effectief onder de controle van de Verenigde Staten van Amerika staan. Corbyns socialistische agenda maakte ook duidelijk dat hij, mocht hij de macht krijgen, de vele miljarden die momenteel naar 145 legerbases in 42 landen gaan, zou herinvesteren in binnenlandse sociale programma’s.

Er was geen enkel bewijs voor de beweringen dat deze prominente antiracistische volksvertegenwoordiger een opstoot van antisemitisme in de Labour Party had veroorzaakt, maar desondanks begon toch de laster – die in de media schromelijk vergroot werd – snel een eigen leven te leiden. De aantijgingen vloeiden over in bredere – en transparanter opgezette – opvattingen dat Corbyns kritiek op het kapitalisme en zijn socialistische platform eveneens antisemitisch waren. Geholpen door de mainstream media hebben Boris Johnson en Dominic Cummings het debat teruggebracht tot simplistische beweringen dat het einde van de Europese banden Groot-Brittannië cultureel, economisch en sociaal zou bevrijden. Hun verborgen agenda zag er anders uit: een Europese exit was bedoeld om Groot-Brittannië verder te integreren in de Amerikaanse imperialistische oorlogsmachine. Dit is precies een van de redenen dat Johnson in het berooide Groot-Brittannië momenteel £ 16.500.000.000 ( € 18.200.000.000) extra belooft te reserveren voor defensie.

De rol van het kapitalistisch, imperialistische project is geweld in te zetten als instrument om steeds meer rijkdom te verwerven en naar de zakken van een kleine elite te dirigeren

Aangezien Joe Biden twijfelt, zullen zijn adviseurs op basis van een grondige evaluatie focussen op wie het best de oorlogsmachine kan verkopen aan een publiek, dat oorlogsmoe is.

De rol van het kapitalistisch, imperialistische project is geweld in te zetten als instrument om steeds meer rijkdom te verwerven en naar de zakken van een kleine elite te dirigeren – of het nu grondstoffen zijn, die in het buitenland worden gestolen, of de gemeenschappelijke welvaart van de eigen binnenlandse Westerse bevolking. Deze machtsoefening wordt heimelijk uitgevoerd, zodat geen noemenswaardige weerstand wordt opgeroepen. Daarnaast bieden de mainstream media haar publiek vermakelijke onderwerpen, die de aandacht afleiden van wat ons welzijn werkelijk bedreigt.

Bron: “De planeet kan niet genezen zolang we de Westerse oorlogsmachine niet ontmaskeren” door Jonathan Cook via het vertaalbureau van DeWereldMorgen op 11 december 2020.

Sinds 11 augustus leven we in een postkapitalisme

Het scheelde weinig of het was me ontgaan en ik weet bijna zeker dat het u ook ontgaan is. Het orakel Yanis Varoufakis heeft weer gesproken en hij heeft een analytische boodschap voor ons. Wederom een haarscherpe analyse, volgens mij:

Op 11 augustus 2020 gebeurde er iets buitengewoons, vertelt Varoufakis, iets dat in heel de geschiedenis van het kapitalisme nog nooit gebeurd is: in Groot-Brittanië werd bekend gemaakt dat de economie zijn grootste krimp ooit meemaakte, meer dan 22% omlaag in de eerste 7 maanden van 2020 en tegelijk steeg de FTSE100-index van de London Stock Exchange (de aandelenmarkt) met 2%. Dezelfde dag, in de Verenigde Staten van Amerika, dat stil was gevallen en waar niet alleen de economie een diepe recessie kende maar waar zelfs het hele land begon te lijken op een staat in verval, steeg in Wall Street de S&P500-index tot een hoogtepunt.

De aandelenmarkt blijkt in een nieuwe fase van postkapitalisme gekomen te zijn

Nu zijn we niet allemaal economen; dus is het nodig om deze zonderlinge woorden te duiden.

Vóór 2008 gedroegen de geldmarkten zich al niet menslievend. Massale ontslagen bij een bedrijf werden meestal gevolgd door een stijging van het aandeel van de firma die haar werknemers loosde, maar er zat toen nog een zekere ratio achter het verband tussen aandelenprijzen en ontslagen. Dat verband was de verwachting dat de winsten na ontslagrondes zouden toenemen; lagere loonkosten leveren misschien door het personeelsverlies wat minder omzet op, maar ook hogere winsten en dus meer dividend. Sinds 11 augustus jl. blijkt het verband tussen aandelenprijzen en winstverwachting verdwenen. De aandelenmarkt blijkt in een nieuwe, ontmenselijkte fase van ‘postkapitalisme’ gekomen te zijn.

Immers, niemand met gezond verstand kan tijdens deze wereldwijde pandemie, die alle ontwikkelde landen net zo hard raakt als armere landen, geloven dat er nog steeds speculanten zijn die geloven dat bedrijven in GB of VS binnenkort weer winst gaan maken en toch worden er volop aandelen gekocht. Het pandemie-effect blijkt op onze wereld na 2008 een onvoorstelbare kracht te hebben losgemaakt. In de wereld van nu zou het een fout zijn om nog een verband te zoeken tussen de echte wereld (die met lonen, omzet, verkoop en winsten) en de geldmarkten. Er blijkt geen verband meer nodig te zijn tussen het “nieuws” (bijvoorbeeld het bericht dat een grote multinational weer tienduizenden werknemers heeft ontslagen) en de stijging van aandelen; de situatie is nu veel, veel erger!

Wat er nu gebeurt, voorspelt niet veel goeds

In de wereld na 2008 geven speculanten kennelijk geen zier meer om de economie. Zij kunnen net als u en ik zien dat Covid-19 bedrijfswinsten aantast, leef- en levensomstandigheden verwoest en het kapitalisme heeft stilgelegd. Zij kunnen zien dat een nieuwe immense golf van armoede en verminderende vraag op komst is, en dat de pandemie de reeds bestaande klasse- en rassenverdeeldheid in elk land en in elke stad aantoont omdat sommigen onder ons wel afstandsregels kunnen toepassen, terwijl veruit de meeste anderen het risico op besmetting lopen omdat ze voor een hongerloon moeten werken om in de behoeften van hun broodheren te voorzien.

Wat we nu meemaken is niet het typisch negeren van menselijke behoeften en de standaardneiging van het kapitalisme om enkel te kijken naar winst-maximalisatie of, zoals linkse economen zeggen, ‘groei van het kapitaal’. Neen, het kapitalisme is nu in een nieuwe en vreemde fase terecht gekomen: socialisme voor een kleine groep (een oligarchie, die door centrale banken en regeringen in de watten wordt gelegd) en voor bijna alle anderen harde inleveringen en wrede competitie in een feodale industriële en technologische leefomgeving.

Wat in de week van 11 augustus 2020 in de City of London en Wall Street gebeurde, was de ommekeer: het historisch moment waarvan we later gaan zeggen: in de zomer van 2020 scheidde het financieel kapitalisme zich af van de echte mensen, met inbegrip van de ouderwetse kapitalisten die zich nog bezig houden met het produceren van diensten en goederen. Door de steun met gemeenschapsgeld tussen 2008 en nu om de banksector weer vlot te trekken, zijn bedrijven nu bijna zombies geworden. Het loskoppelen van de financiële markten van de echte economie is zonder twijfel een teken dat er iets nieuws begonnen is (dat we ‘postkapitalisme’ noemen).

Varoufakis verschilt hierover van mening met andere linkse economen. Hij denkt dat we niet kunnen weten of dit postkapitalisme beter gaat zijn dan het bestaande. Echter, wat er nu gebeurt, voorspelt niet veel goeds.

Willen wij echte democratie, goed functionerende markten en persoonlijke vrijheid dan ziet Varoufakis geen andere uitweg

Wat we volgens hem nu op korte termijn nodig hebben, is een internationaal nieuw, ‘groen’ plan dat de openbare en privéschulden op orde brengt. Dit plan zou de massa liquiditeiten, zoals fondsen die de financiële markten omhoog stuwen, inzetten voor de publieke sector, bijvoorbeeld door te investeren in groene energie.

Het probleem waar we nu voor staan is echter niet alleen dat onze oligarchische regimes zich met hand en tand zullen verzetten tegen een dergelijk programma. Een probleem is ook dat een ‘International Green New Deal’ wel heel nodig is, maar volstrekt ontoereikend om een waardige toekomst voor de mensheid na te streven.

Wat wel toereikend kan zijn is om aanvullend op de ‘International Green New Deal’ privébanken hun bestaansreden af te nemen en in één klap twee markten stop te zetten: de aandelenmarkt èn de arbeidsmarkt. Alleen zo krijgen we een postkapitalisme dat tegelijk menselijk en waarachtig is. Varoufakis beseft dat het uitermate moeilijk zal zijn om ons een technologisch geavanceerde beschaving voor te stellen zonder aandelenmarkt en zonder arbeidsmarkt. Daarover heeft hij het boek “Another Now” geschreven, waarin hij uitlegt waarom het nodig is te stoppen met deze markten, en ook met de commerciële banken waar we nu aan gewend zijn.

Willen wij echte democratie, goed functionerende markten en persoonlijke vrijheid dan ziet Varoufakis geen andere uitweg in deze postkapitalistische maatschappij.

Bron: “Yanis Varoufakis: ‘Na de pandemie en de crash van 2008 komt het gewone kapitalisme niet terug. Wat komt in de plaats?’” door Daniel Denvir via DeWereldMorgen op 26 november 2020.

Er is een video van het 5 kwartier durende gesprek tussen auteur en Jacobin-journalist Daniel Denvir en de Griekse econoom en politicus, voormalig minister van Financiën, Yanis Varoufakis, waaruit bovenstaande – vrij vertaald – ontleend is. Die video is onderaan het artikel te bekijken, dat u opent wanneer u hier klinkt.

Over het boek “Another Now” van Yanis Varoufakis publiceerde DeWereldMorgen eind september jl. een door Lode Vanoost geschreven artikel, dat u hier kunt inzien.

Geen witte kerst

We zijn nog maar net in december en nu al lijkt 2020 een van de 3 warmste jaren ooit te worden, stelt de WMO, de meteorologische organisatie van de Venigde Naties, in een rapport. Tot nu toe was 2016 wereldwijd het warmste jaar. De 6 jaren vanaf 2015 horen alle 6 tot de warmste ooit.

Ook in andere opzichten is 2020, volgens de WMO, voor het klimaat nu al een extreem jaar, bijvoorbeeld door extreem veel smeltend ijs bij de Noord- en de Zuidpool, door de hevigste branden ooit in Australië, Californië en Colorado, doordat in Siberië tijdens een hittegolf in juni een recordtemperatuur van 38ºC werd bereikt en vanwege de hoogst gemeten temperatuur in 80 jaar op aarde (54,4ºC); dat was in Death Valley in Californië.

Dit jaar is het op aarde gemiddeld 1,2ºC warmer dan halverwege de 19e eeuw en volgens de VN is de kans momenteel minstens 20% dat de 1,5ºC temperatuurstijging al in 2024 wordt gehaald.

Naar aanleiding van het rapport roept VN-secretaris-generaal António de Oliveira Guterres de wereldleiders op een eind te maken aan ‘de oorlog tegen de natuur’. “De mensheid is oorlog tegen de natuur aan het voeren“, zegt hij aan de vooravond van de virtuele klimaattop, die op 12 december in Parijs wordt gehouden; op de 5de verjaardag van het klimaatakkoord van Parijs. En Oliveira Guterres vervolgt: “Dat is zelfmoord. Apocalyptische branden, overstromingen en orkanen zijn in toenemende mate het nieuwe normaal.

Nee, die witte kerst kunnen we wel op onze buik schrijven.

Bron: “VN: 2020 wordt in Europa warmste jaar ooit gemeten” Nos Nieuws Buitenland op 2 december 2020.

Nooit van Mawda gehoord? Dat gaat dan ook niet meer gebeuren.

Mawda Shawri kwam in de nacht van 16 op 17 mei om het leven door een Belgische politiekogel. Zo werd dit meisje van 2 jaar na haar dood voor even bekend.

Ronduit gênant is dat de agent en de politie alles in het werk gesteld hebben om Trumpiaans te ontkennen dat zij door een politiekogel gedood is. In de eerste verklaringen van de politie werd gezegd dat Mawda gestorven was door een hoofdtrauma, nadat de inzittende migranten in een busje de achterruit met haar hoofd zouden hebben ingebeukt. De migranten in de bus, waar Mawda bij hoorde, zijn dus erger dan beesten, want die zouden hun jongen beschermen. Ook de agent, die het dodelijke schot loste, verklaarde in aanvang deze walgelijke onzin.

Wanneer de vader na het dodelijke schot uit het busje stapt, heeft hij de bloedende Mawda in zijn armen en schreeuwt om hulp. In plaats van hulp krijgt hij dreigende politieagenten tegenover zich, die de andere inzittenden onder schot houden en hen dwingen om op hun knieën te zitten met de handen in de lucht. Zo laat de politie hen 40 minuten lang zitten. Wanneer uiteindelijk een ambulance met Mawda vertrekt, mag haar moeder niet mee.

De agent verklaart dat hij tijdens de achtervolging niet gehoord heeft dat er via de radiocommunicatie duidelijk gezegd is dat er kinderen in het busje zaten, terwijl de inzittenden de achtervolgende politie de aanwezigheid van de kinderen duidelijk maakten door een kind door de achterruit te tonen. De code van de politie schrijft overigens sowieso expliciet voor om niet te schieten op een bewegend voertuig tijdens een achtervolging. Wanneer de agent met deze code geconfronteerd wordt, antwoordt hij dat hij dit vergeten was. De agent verklaart dat hij de bus wilde tegenhouden. Schieten leek hem op dat moment de enige oplossing, omdat er wapens in de bus aanwezig zouden zijn. Daardoor zou er een gevaar zijn voor andere weggebruikers. Later werd ook deze ondeugdelijke aanname ontkracht (migranten beschikken nagenoeg nooit over wapens); er waren geen wapens in het busje.

De agent is uit zijn politiewagen gaan hangen en heeft zijn wapen op het voertuig gericht. Hij heeft dus bewust zijn wapen geladen en gericht. Toch verklaart hij ‘onvrijwillig geschoten te hebben’. Herhaaldelijk benadrukt hij dat hij niet zou hebben geschoten als hij had geweten dat er een kind aan boord was. Het is deze stelling, die de mogelijkheid van een onvrijwillig schot ontkracht. Wanneer je stelt dat je niet geschoten zou hebben wanneer je ergens van op de hoogte geweest zou zijn, zeg je volgens de wetten der logica dat je schot een bewuste keuze moet zijn geweest. Daarnaast verontachtzaamd deze verklaring het recht van de volwassen inzittenden om te leven. Enfin, tot zover het WildWestverhaal in mei jl. in een land als het onze.

De vraag over de schuld van de agent is niet na het lossen van dat fatale schot begonnen

Inmiddels staan de agent, de chauffeur van het busje en de mensensmokkelaar voor de rechter. Tegen de agent, die het dodelijke schot loste en die daarover onjuiste verklaringen aflegde, wordt door het Belgische openbaar ministerie één jaar cel en schorsing geëist. Thomas Decreus, politiek filosoof en journalist bij het Belgische Dewereldmorgen, stelt volgens mij terecht hierover vast dat we met zekerheid kunnen veronderstellen dat een ‘per ongeluk gelost schot met dodelijke afloop in omgekeerde richting’ ontiegelijk veel zwaarder zou worden bestraft.

En Decreus stelt meer, dat mij rond deze kwestie aanspreekt; de eigenlijke reden waarom ik dit blog schrijf: de vraag over de schuld van de agent is niet na het lossen van dat fatale schot begonnen. De schuld van de agent stapelde zich op, doordat het hier en nu als vanzelfsprekend wordt gevonden om mensen op basis van een administratieve status te achtervolgen, bloot te stellen aan een geweld dat ooit gereserveerd was voor individuen die een onmiddellijk gevaar voor hun omgeving vormen, en op te jagen.

Wie Mawda doodden zitten lang niet allemaal in de beklaagdenbank. Ook de tot vandaag toe ontwikkelde norm van een praktijk, waarin onschuldige mensen opgejaagd kunnen worden, doodde Mawda. Niet enkel het overhalen van de trekker doodde haar, maar ook het zegevierende betoog, waarin mensen zonder de juiste papieren worden voorgesteld als criminelen, insecten, overlast en vuil, heeft Mawda gedood. Niet alleen de bewuste agent doodde Mawda, maar ook het racisme, dat gedijt onder zijn collega’s en in heel de samenleving. Niet enkel de politie doodde Mawda, maar ook de staat doodde haar door wrede praktijken en wetten in stand te houden en door die inhumane wreedheid als ‘onoverkomelijk en vanzelfsprekend’ te presenteren. Operatie ‘Medusa’ doodde Mawda. Het is de duistere naam, die gegeven wordt aan de inzet van honderden agenten (1.016 agenten in 2019), die om de zoveel tijd een roekeloze en spectaculaire achtervolging mogen inzetten om vervolgens alle inzittenden van een auto of busje een uitwijzingsbevel te geven.

Overigens werd Mawda niet gedood; Mawda is vermoord, want dit is beredeneerd en doordacht gepland beleid. Hier zitten opdrachtgevers achter, die vrijuit gaan. En hier zit een systeem achter met verantwoordelijken; een systeem dat in stand gehouden wordt door meelopers en jaknikkende pionnen. De kritiekloze individuele agenten, hun gewetenloze superieuren en hun laaghartige bazen, die zich weten te verbergen achter functies en procedures. Hier zitten de ministers en staatssecretarissen achter, die onder regie van spindoctors alles doen voor de volksgunst. En hier zitten ambtenaren en schrijvers van kranten achter, die geen minister of staatssecretaris voor het hoofd willen stoten, en hier zitten eveneens de zich superieur voelende witte helden van de opiniepagina’s achter, die geen enkele tegenstrijdigheid opmerken tussen hun gebrabbel over normen & waarden en het beschermen van grenzen door dagelijks universeel verklaarde mensenrechten te schenden. Dat alles was de aandrijvende kracht, die ervoor zorgde dat die bewuste kogel in de nacht van 16 op 17 mei uit de loop van de agent kon ontsnappen. Dat waren de opdrachtgevers, die stuk voor stuk naast de agent in de beklaagdenbank hadden moeten zitten.

Zo is weer een weerloos mens gestorven, samen met de duizenden naamlozen, die soortgelijke door mensen gecreëerde erbarmelijke omstandigheden niet overleefden. Is dit de wereld waarin u en ik willen leven?

Het ìs de wereld waarin wij leven, terwijl we elkaar straks met de beste bedoelingen schrijven:

Ik wens jullie een kerst vol van vrede
en een jaar zonder verdriet of tegenslag.
Mogen jullie dagen, weken en maanden
gevuld zijn met zoete liefde en een lach.

Voor Mawda Shawri en haar mama, haar papa, haar oma’s en opa’s komt die wens straks net iets te laat.

Bronnen: “Onmenselijkheid van politie blootgelegd op eerste dag van proces over de dood van Mawda” door Lies De Block en “De beklaagdenbank op het proces Mawda is veel te klein” door Thomas Decreus via DeWereldMorgen op resp. 23 en 27 november 2020.